گنجور

حاشیه‌ها

کوروش در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۲:۲۸ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۸۰ - اضافت کردن آدم علیه‌السلام آن زلت را به خویشتن کی ربنا ظلمنا و اضافت کردن ابلیس گناه خود را به خدای تعالی کی بما اغویتنی:

ناطقی یا حرف بیند یا غرض

 

کی شود یک دم محیط دو عرض

 

گر به معنی رفت شد غافل ز حرف

 

پیش و پس یک دم نبیند هیچ طرف

 

آن زمان که پیش‌بینی آن زمان

 

تو پَسِ خود کی ببینی این بدان

 

چون محیط حرف و معنی نیست جان

 

چون بود جان خالق این هر دوان

 

 

تفسیر لطفا

 

 

Sm در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۱:۱۲ دربارهٔ خیام » ترانه‌های خیام به انتخاب و روایت صادق هدایت » گردش دوران [۵۶-۳۵] » رباعی ۵۴:

آهو بجه کرد و روبه آرام گرفت

بجه کردن جهیدن و رمیدن است که خصوصیت آهوست

احمد خرم‌آبادی‌زاد در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۲۹ دربارهٔ رودکی » مثنوی‌ها » ابیات به جا مانده از کلیله و دمنه و سندبادنامه » بخش ۱:

در زیر، به نکته‌ای ارزشمند اشاره می‌شود که نشان می‌دهد چرا شعر رودکی به شکل زیر است:

هرکه نامُخت از گذشت روزگار/نیز ناموزد ز هیچ آموزگار

شادروان امیرهوشنگ ابتهاج، در کار هوشمندانه و پژوهشی 30 ساله خود برای نگارش حافظ، شیوه‌ای نوین و بسیار ظریف را به کار برده است. برای نمونه، در بیت

بوی خوش تو هرکه ز باد صبا شنید/از یار آشنا سخن آشنا شنید

ایشان به تکرار هماهنگ و زیبایِ واج "ش" (بویژه در مصرع دوم) اشاره می‌کند. با چنین نگرشی به مصرع دوم شعر رودکی، درمی‌یابیم که تکرار واج "ز"، باعث خوش آهنگی و زیبایی شگفت‌انگیز این مصرع شده است.

mehdi.mlkm۶۳ در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۲۲:۳۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۵۷۹:

سپاسگزار زحمات شما هستم ❤❤

حبیب شاکر در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۵۷ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۳۷:

سلام بر همراهان همدل 

گر چشم خرد باز کنی خواهی دید 

چون داس اجل گلبن یاران را چید؟ !!

بر وادی رفتگان گذر کن بینی 

خوابیده کنار هم گدا و جمشید 

سپاس از دوستان عزیز

مجتبی احمدی زاده در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۵۳ در پاسخ به حبیب شاکر دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۶۸:

لذت بردیم جناب شاکر عزیز

مجتبی احمدی زاده در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۲۱:۴۹ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۶۷:

ایمان جان دمت گرم استفاده کردیم از توضیحاتت.

غبار .. در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۲۰:۳۱ در پاسخ به افضل رقوی دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۸۵:

درود

گاهی اوقات شاعر به جای دو هجای کوتاه،  از یک هجای بلند استفاده میکنه

مثلا در این مصرع که شما اشاره کردین، رکن دوم که باید فعلاتن باشه، شده مفعولن

مصرع دوم بیت ششم نیز همین اختیار شاعری داره

 

سروش در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۳۳ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر پنجم » بخش ۲۷ - در بیان آنک صفا و سادگی نفس مطمنه از فکرتها مشوش شود چنانک بر روی آینه چیزی نویسی یا نقش کنی اگر چه پاک کنی داغی بماند و نقصانی:

جناب سعیدزاده از اینکه راهی گشودید تا تحقیق بیشتری برای فهم معنای شعر آغاز کنم ، هم از جنابعالی سپاسگزارم

 

سروش در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۲۱ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر پنجم » بخش ۲۷ - در بیان آنک صفا و سادگی نفس مطمنه از فکرتها مشوش شود چنانک بر روی آینه چیزی نویسی یا نقش کنی اگر چه پاک کنی داغی بماند و نقصانی:

جناب کورش افشار ، از اینکه وقت گذاشتید و خواننده را مستفیز کردید بی نهایت سپاسگزارم ، امید میرود اینکار زیبا را خود گنجور زحمت بکشد و خواننده را به متون دیگر برای فهم بهتر اشعار هدایت کند

 

مسعود ‌ در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۶:۱۸ در پاسخ به عارف دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۴:

آقا یا خانم عارف، از این نوشته‌ی شما 9 سال می‌گذره، ولی با خودم گفتم ضرری نداره اگه سوالی ازتون کنم

اگر پیام من رو دیدید، اگر برای شما امکان داشت، لطف کنید این آرایه‌هایی رو که نوشتید برای من مشخص کنید، چون بعضی رو نتونستم پیدا کنم. یا همینجا بنویسید یا اگر اینجا براتون راحت نیست این ٱیدی تلگرام منه Masood_Mo

سپاسگزارم ازتون.

دکتر امین لو در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۵:۰۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۸:

آقای رضا در تاریخ ۱۵ شهریور ۱۳۹۶ حاشیه ای عالمانه و زیبا بر این غزل زیبا نوشته اند که من به نوبه خودم در فهم این غزل از حاشیه ایشان بسیار استفاده کردم اما به نظر من در مورد بیت اول که نوشته اند هر دو مصرع معنی یکسانی دارند برداشت اشتباهی شده است

بیت اول این است:

مرا می‌بینی و هر دَم زیادَت می‌کنی دَردَم

تو را می‌بینم و میلم زیادَت می‌شود هر دَم

به نظر من مفهوم دو مصرع این بیت کاملا متفاوت است در مصرع اول حافظ کیفیت بینش معشوق را به عاشق به تصویر کشیده است که نگاه او به عاشق از روی ناز، غرور و تا حدی بی تفاوتی است حتی معشوق دور ار انتظار عاشق حالی از او هم نمی پرسد که بیت بعدی هم به صراحت به آن اشاره دارد و این بی اعتنایی معشوق درد عاشق را افزون می کند در صورتی که شاعر در مصرع دوم کیفیت بینش عاشق را یه معشوق به تصویر کشیده و نشان دهنده نیاز و اشتیاق شدید عاشق به معشوق است که باعث افزونی میلش به دیدار او می گردد. 

ابیات بعدی کاملا تفاوت این د‌و نگاه عاشق و معشوق را که حافظ با ظرافت به تصویر کشیده است را نشان می دهد.

علیرضا در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۴:۳۷ در پاسخ به آرش دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی یزدگرد » بخش ۳ - نامهٔ رستم فرخزاد به سعد وقاص: نکوهش آز عرب و پند پرهیز از جنگ:

و واژه‌ی عجم را این کم اندیش ندیده ام که حکیم در نامه ی باستان خود (شاهنامه (خوتای نامک)) به کار برده باشد.

علیرضا در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۴:۳۳ در پاسخ به علی دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی یزدگرد » بخش ۳ - نامهٔ رستم فرخزاد به سعد وقاص: نکوهش آز عرب و پند پرهیز از جنگ:

درود دوست گرامی.

در نبیگ دو قرن سکوت دکتر زرین کوب:

بارهای دیگری که این نبیگ پخش شده است خود دکتر زرین کوب در دیباچه فرمودند که بخش هایی از این نبیگ نادرست نبشته شده.

نگرش این کم اندیش این است که ایشان نبیگ خود را نکوهش کرده اند.

علیرضا در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۴:۲۶ در پاسخ به آرش دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی یزدگرد » بخش ۳ - نامهٔ رستم فرخزاد به سعد وقاص: نکوهش آز عرب و پند پرهیز از جنگ:

در جستار سبک شناسیِ فردوسی، دوست گرامی اگر وارسی کنید می بینید که با سبک حکیم فردوسی بیت هایی که شما فرمودید، سازگار نیست. 

اگر هم چنین بیت هایی با این جستار باشد بی گمان این بیت ها نیست.

نیما نجاری در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۳:۴۹ دربارهٔ قاسم انوار » دیوان اشعار » مقطعات » شمارهٔ ۱۸:

«صُمت» یا سکوت به معنای حفظ زبان

از گفتارهای بیهوده است.

انسان در همه‌ مراحل زندگی و نسبت

به همه‌ی اشخاص، باید مواظب

زبان خود باشد.

 

به تعبیر سعدی:

دو چیز طیره‌ی عقل است:

دم فرو بستن به‌وقت گفتن و گفتن به‌وقت خاموشی

مفهوم کامل‌تر: مالایغنی

 

«جوع» از نظر لغت به معنای گرسنگی است.

مراد از جوع،این نیست که

انسان باید همیشه گرسنه باشد،

بلکه انسان باید پرخور و شکم‌پرست نباشد.

 

مراد از «سَهَر»، شب‌‌زنده داری و سحرخیزی است.

 

 

«عزلت» دوری و کناره‌گیری از مجالس بیهوده

و بی‌‏نتیجه که از اخلاق انسانی بی‏‌بهره‌اند

و هم‌چنین کناره‌گیری از انسان‌هایی که باعث

بی‌حرمتی و تقلیل شخصیت است،می‌باشد...

 

«ذکر مداوم»

ذکر یونسیّه:

«لا إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمینَ»[انبیاء87]

مهم‌تر از ذکر لفظی، «ذکر قلبی» است و

مقصود ذکر عملی و یاد آوردن خداوند است.

محدثه مرنگی در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۹:۵۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۷:

بیت سوم تشبیه تفضیلی داره؟

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۹:۲۴ دربارهٔ عین‌القضات همدانی » تمهیدات » تمهید اصل تاسع - بیان حقیقت ایمان و کفر:

124- مقیم در کسوت بشریت

***

[یزدانپناه عسکری]

مقیم بودن بشریت درحاشیه ای نازل از تابش آگاهی «مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِکُمْ» که به زور توان ادامه زندگی را دارد .

الأنعام : 65  قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلی‏ أَنْ یَبْعَثَ عَلَیْکُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِکُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِکُمْ أَوْ یَلْبِسَکُمْ شِیَعاً وَ یُذیقَ بَعْضَکُمْ بَأْسَ بَعْضٍ انْظُرْ کَیْفَ نُصَرِّفُ الْآیاتِ لَعَلَّهُمْ یَفْقَهُون‏   73 + 6+6:200

یزدانپناه عسکری در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۹:۰۲ دربارهٔ عین‌القضات همدانی » تمهیدات » تمهید اصل تاسع - بیان حقیقت ایمان و کفر:

33- ذوق عشق

***

[مولانا - دیوان شمس]

هر کی در ذوق عشق دنگ آمد - نیک فارغ ز نام و ننگ آمد

نشود بند گفت و گوی جهان - شیرگیری که چون پلنگ آمد

شیشه عشق را فراغت‌ها است - گر بر او صد هزار سنگ آمد

نام و ناموس کی شود مانع - چونک آن دلربای شنگ آمد

***

[یزدانپناه عسکری]

ذوق عشق حاشیه سیالی به سوی شناخت و معرفت و کشف شگفتی ها است.

_________

1 + 5+4:79

فرشید در ‫۳ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲۰ مرداد ۱۴۰۲، ساعت ۰۶:۵۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۶۲:

 

از چــار چـیـز مگــذر گــر عـاقـلی و زیرک
امن و شراب بی‌غش، معشوق و جای‌ خالی

 

ایرادی اساسی به بیت مذکور وارد می‌باشد و آن گریز شاعر از پیچ و تاب "علم عروض" است که شاعر را از چاله به در کرده و به چاه انداخته است!
ایراد ما به شاعر آنست که ایشان به جای واژه "دو" از واژه "چار" استفاده نموده تا که هجای کوتاه را به هجای بلند عوض کرده و به وزن مطلوب برسد!


«این عیب رفع کرده اما از مفهوم رد کرده»

 

ابتدا باید عرض کنم که در زمان حیات شاعر به دلیل منع ارشاد (همان محتسب) از #میگساری، ناچار افراد شرابخوار می‌بایست مکانی امن و به دور از چشم ایشان جسته و به باده‌گساری می‌پرداختند. عمدتا این اماکن خرابه‌هایی در خارج از شهر می‌بود. بعداً این افراد نزد عامه خراباتیان لقب گرفتند. پس خراباتیان کسانی بودند که در خرابه‌ها -همان مکان امن و به دور از چشم محتسب- به باده‌گساری می‌پرداختند و شخص شخیص خواجه حافظ، نمونه برتر خراباتیانست.
 مطلب دوم شاعر بیان #عشقبازی است و شرایط خاص خودش را دارد که به خوبی در بیتش عیانست و ما از بیانش می‌گذریم!

همانطور که گفته شد شاعر قصد دارد دو مورد از لذّات وجودی‌اش را بیان کند نه چار مورد! درست است به ظاهر چار چیز در مصرع دوم نمایان می‌شود لیکن نباید فریب خورد! خود شاعر به خوبی می‌داند که مکان امنی نباشد، شرابخواری وجود نخواهد داشت و بالعکس.
و همینطور معشوق نباشد، جای خالی را می‌خواهد چه کند و بالعکس؟!

۱
…
۱۱۳۴
۱۱۳۵
۱۱۳۶
۱۱۳۷
۱۱۳۸
…
۵۸۵۵