گنجور

حاشیه‌ها

برگ بی برگی در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۸:۳۵ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۶ - متابعت نصاری وزیر را:

چونک نور صبحدم سر بر زند
کرکس زرین گردون پر زند
خورشید صبحدم همان حضور انسان است که چون از خواب ذهن که مولانا در ابیات پیش از این به آن پرداخته ، بر خیزد و به تشعشع نور ایمان زنده گردد همانا کرکس زرین سپهر که دیو درون و یا خود کاذب ذهنی انسان است پر زده و از وجود عارف یا سالک طریقت محو خواهد شد . مولانا از این لحاظ آن کرکس زشت رو را زرین می نامد که در چند جای قرآن آمده است شیطان اعمال زشت انسان را زینت مینماید تا زیبا جلوه کند ،
وَ زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطانُ ما کانُوا یَعْمَلُونَ .
فالق الاصباح اسرافیل‌وار
جمله را در صورت آرد زان دیار
و این نور سپیده دم حضور همانطور که اسرافیل با دمیدن در شیپور خود مردگان را از گورها بیرون آورده و آنها را دوباره به
عالم صورت و ماده میآورد ، پس این نور صبحگاهی نیز سالک را به خدا زنده کرده و از خواب ذهن بیرون می آورد .
روح های منبسط را تن کند
هر تنی را باز آبستن کند
پس از آنکه انسان یا سالک طریق عشق به خدا زنده شد و از گور ذهن بیرون آمد و دارای روح بسیط گردید ، طرح خدا یا زندگی این است که او باز هم در این قالب جسمانی رفته و برای امور دنیوی و معاش خود از حواس جسمانی و عقل خود بهره ببرد و ابن جسم انسان دوباره آبستن خواهد شد تا دگر بار از آن چه چیزی زاده شود ، هشیاری و یکی شدن با خدا و یا درد و غم؟
بنظر میرسد اشاره به این آیه باشد : یَا أَیُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّیْلَ إِلَّا قَلِیلا یعنی که انسان باید بیشتر اوقات را در هشیاری سپری نموده و فقط مدت کمی در ذهن رود ، آنهم برای رفع احتیاجات زندگی روزمره خود .
اسپ جانها را کند عاری ز زین
سر النوم اخ الموتست این
خدا همانطور که در خواب جسمانی زین یا جسم انسان را رها کرده و اسب جان را به عوالم دیگری میبرد و این حالت شبیه و برادر مرگ است ، پس برای بیداری از خواب ذهن و زنده شدن به خدا نیز طرح و برنامه ای مشابه برای انسان تدارک دیده است.
لیک بهر آنک روز آیند باز
بر نهد بر پایشان بند دراز
پس برای اینکه جان اصلی و خدایی انسان دگربار به کالبد مرده و جسد انسان باز گردد ، بندی از دیرباز و بر مبنای عهد الست بز پای انسان نهاده است که او ناگزیر به بازگشت به پیمان خود و رجعت دوباره به خدا میباشد . بیت بیانگر این مطلب مهم است که انسان بنا بر پیمان اولیه با خدای خود تایید نموده است که از جنس اوست ، پس ذاتاً خود را مکلف به بازگشت به سوی پروردگار میداند حتی اگر هزاران بار عهد شکنی کرده و به خواب ذهن فرو رفته باشد .
تا که روزش واکشد زان مرغزار
وز چراگاه آردش در زیر بار
پس آن عهد و پیمان بخاطر این بوده است که انسان بعد از ورود به ذهن و استفاده از مرغزار و مواهب دنیوی ، پس از دمیدن صبح و تابش نور معرفت بر وی ، او را از این مرغزار به سوی کار دوباره بر روی خود به اصل خود باز گرداند . یعنی مدت کوتاهی مجاز به استفاده از مرغزار زندگی بوده و نباید وابسته و شیفته این چراگاه دنیا شده در آنجا توقف کند . در جای دیگری میفرماید:
عمر همچون جوی نو نو میرسد
مستمر مینماید در جسد
یعنی که همواره از سوی خدا مستمری آب زندگانی بر جسد انسان جاری میگردد تا او به عهد خود وفا کند .
کاش چون اصحاب کهف این روح را
حفظ کردی یا چو کشتی نوح را
در اینجا مولانا آرزو میکند ای کاش امکان داشت این روح و اصل خدایی ما را نیز همچون اصحاب کهف در آن غار حفظ می کردی و به رفتن به ذهن و رجعت او حاجتی نبود و یا اینکه مانند نوح در کشتی یکتایی از طوفانها و بلاهای ناشی از رفتن به ذهن حفظ می کردی .
تا ازین طوفان بیداری و هوش
وا رهیدی این ضمیر و چشم و گوش
در اینجا بیداری و هوش مربوط به خود کاذب انسان است که گمان میبرد آگاه به امور دنیوی خود بوده و از هوش خود برای افزایش وابستگی ها استفاده میکند و مولانا میفرماید انسان با حضور در کشتی یکتایی و یا بریدن از جهان مادی همانند اصحاب کهف ، از این طوفان های بیداری و هوش دنیوی خود رها میشود و ضمیر و اصل و ذات و حواس او از آلودگی ها وارهیده شده و به اصل خدایی خود زنده میگردد .

فاطمه در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۷:۰۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۶۷:

درود به دوستان اهل شعر
به نظر مصرعِ : کس از کناری در روی تو نگه نکند، جمله ی دعایی است به این معنا که خدا نکند که کسی تورا زیرچشمی(یا از گوشه ای) نگاه کنه، چرا که باعث رسوایی اش میشی
که عاقبت نه به شوخیش در میان آری
که سرانجام با طنازیت به دام میندازی اش
پاینده باشید

قاصدک در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۳۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۷۳:

آیا وزن این شعر فاعلات مفعولن فاعلات مفعولن نیست؟!

مهرداد در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۶:۲۸ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۸۰:

سلام فکر میکنم این مصرع اینطور درست تر باشه :
دل چون سیاه گشت ، بشوی از امید دست

رضا عباسی در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۴:۴۵ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۷۹:

گویندگان زبان لری شاخه بختیاری همین الان هم خوش رابصورت خش و خوردن را بصورت خردن بیان می کنند

امیر در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۲۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۳۹:

چون دلارام میزند شمشیر
سر ببازیم و رخ نگردانیم
فهم بنده از مفهوم این بیت با توجه به صاحب نظر نبودنم و تجربه کمی که دارم به این صورت هست
این رخ برنگرداندن حتی به قیمت سر دادن ،برای ناتوانی در نادیدن معشوق و شوق بی نهایت تماشای او حتی برای لحطاتی ست که در واقع بیت تصویری عجیب و ماورایی در ذهن خلق میکنه و میشود یک فیلم کوتاه از آن ساخت در ذهن

حمید در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۲۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۲۳۳:

باسلام خدمت عزیزان
در خصوص کلمه "دکتر" به دلیل اینکه شخصا ترک و ترکزبان هستم می توانم عرض کنم که در زبان ترکی امروزه در مقام نهیب به فردی که تقلای بیش از حد می کند و یا پا را از گلیم خود خارج می سازد می گویند " دیکدور" که در آن "دیک" یعنی بلندی و یا جای آرام که این کلمه در تلفظ فارسی به "دنج" تبدیل شده است. بخش "دور" هم فعل امر از مصدر دورمک به معنای ماندن و ایستادن می باشد که در کنار کلمه دیک معنای نجنبیدن، آرام و یا خاموش ماندن معنا می دهد. از آنجا که در زبان ترکی حرف "ت" و "د" به راحتی به یکدیگر تبدیل می شود، می توان "دِکتُر" دیک+تور یا همان دیک دور به معنای خاموش بمان معنی کرد.
ضمن به عرض دوستانی که می گویند مولانا از زبان ترکی تنها کلمه سو را بلد بوده باید عرض کنم که ایشان اشعار ترکی زیادی در نهایت شیوایی دارند. در همین غزل هم از چند کلمه ترکی دیگر استفاده شده است که خلاف ادعای ترکی ندانی مولوی را نشان می دهد. منظور شاعر از این بیت این است که اگر چه من ترک نیستم، لااقل همین اندازه را می دانم که در زبات ترکی آب می شود سو. البته در مورد ترک بودن یا نبودن مولای روم نمی توان تنها از این بیت نتیجه گیری کرد که تفاسیر متعددی می توان از آن برداشت نمود.
موفق باشید

رضا در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۱:۵۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۴۷:

برنامه 24 گنج حضور

یلدا در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۱:۳۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۲:

همچنین درود بر سهراب پورناظری عزیز که شور شعر را افزون و با سازش افسون کرد

یلدا در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۱:۳۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۲:

همچنین درود ر سهراب پورناظری عزیز که شور شعر را افزون و با سازش افسون میکند

حامد در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۱:۰۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۴:

نمبتوانم تشکر و سپاسگزاری خود را با واژگان از آقای ((رضا)) بیان کنم که در اکثر شعر های حافط بزرگوار معانی و تفاسیر ارزنده ی خود را قرار داده اند و درک اشعار را برای بنده و دیگر عزیزان مبتدی آسان تر کرده اند.واقعا ایشان از علم و معرفتی عمیق برخودارند و برخلاف بعضی به اصطلاح علما در پی ادعا های پوچ و ادعا های ادبی نیستند و در کمال زیبایی و صراحت مطلب را توضیح میدهند.سپاس بی کران!

محمدصادق نائبی در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۰:۱۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۵۵:

در بیت چهارم: "دامن ز پای برگیر ای خوبروی خوش رو" احساس می کنم باید "دامن ز پای برگیر ای خوبروی خوشخو" باشد چون "خوبرو" و "خوشرو" یک مفهوم دارند و بعید است شیخ اجل چنین ترکیب مشابهی را در کنار هم بیآورند. اگر "خوش رو" درست باشد، پس خوشرو به معنای خوش چهره نیست بلکه خوش رونده و خوش خرامان است.

شعردوست در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۰۵:۲۴ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » گفتار اندر داستان فرود سیاوش » بخش ۱ - تأمل در سرمایهٔ بدخویی: رشک، سپردن سپاه به دشمن و نبود خرد:

منظور فردوسی در این شعر کلات نادری هست زیرا روستای چرم هم در فاصله 15 کیلومتری آنجاست. قلعه فرود هم انگار بر بلندای کوهی در آن حوالی بوده که الان بنام تخت فرود شناخته میشه.
تاریخ کلات بسیار قدیمیتر از نادرشاه هست. مثلا مسجد کبود گنبد کلات در زمان سلجوقیان ساخته شده و در زمان نادر بازسازی شده. همچنین معابد و آتشکده های بسیاری در درگز وجود داشتن که در 120 کیلومتری کلات هست.

کاظم ایاصوفی در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۰۵:۰۹ دربارهٔ امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۸۸:

مصراع آخر شد مقیم آن سر کوی درست است

کاظم ایاصوفی در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۰۵:۰۸ دربارهٔ امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۸۸:

مصراع دوم‌ بیت ششم سر تا پا گرفت درست است

کاظم ایاصوفی در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۰۵:۰۷ دربارهٔ امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۸۸:

مصراع اول سرو دید درست است نه سرو به دید

تنها خراسانی در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۰۴:۵۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۱۳:

«یا غایه امانی»
سعدی علیه رحمه در یکی از غزل های زیبای دیگر خود چنین غا یه امانی را به نظاره می نشیند:
یا غایة الامانی قلبی لدیک فانی
شخصی کما ترانی من غایة اشتیاقی
ای نهایت آرزوهای من، دلم در نزد تو فانی شده است. حال من از فرط شوق و اشتیاقی که دارم این است که می‌بینی.

پوریا در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۰۱:۴۶ دربارهٔ نظامی » خمسه » خسرو و شیرین » بخش ۶۶ - تنها ماندن شیرین و زاری کردن وی:

در مصراع زیر "بنات" النعش صحیح می باشد که نام 7 ستاره است که قسمتی از دب اکبر را تشکیل میدهد.
بذات‌النعش را کرده ز هم دور

مازیار در ‫۶ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۰۱:۰۰ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۳:

فوق العاده‌ست این شعرِ جناب عطّار

۱
…
۲۲۴۳
۲۲۴۴
۲۲۴۵
۲۲۴۶
۲۲۴۷
…
۵۸۶۸