گنجور

حاشیه‌ها

زهرا در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۲۲ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۱ - ماه بر سر مهر:

در واقع
مَن ات به یک نِگهِ آهوانه می بخشم
...

زهرا در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۱۷ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۱ - ماه بر سر مهر:

یعنی با یک نگاه آهوانه(پر غمزه) که به من ارزانی کنی تمام اشتباهات تو را میبخشم
آهوی منطقه ای به نام ختن معروف بوده بخاطر عطری که در نافه داشته و زیاد در اشعار اورده شده
واج ارایی با ختن و خط و خطا هم که عالی...
روح استاد شاد

زهرا در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۱۴ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۱ - ماه بر سر مهر:

دوستان
من ات به یک نگه...
یعنی من تو را ...
نه مِنَت
درستش اینه:مَنَت

سیدحسین در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۴۵ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۱ - ماه بر سر مهر:

با سلام. دوستان معنی بیت ششم ،(منت...) رو لطف میکنین بگین.
ممنون

مسعود رستگاری در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۳۲ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۹:

بیت پنجم اولین کلمه «راز» است نه «راه»

آرمین عبدالحسینی در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۳۰ دربارهٔ سیف فرغانی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۵۷۸:

در نسخه کاظم عابدینی این غزل در دیوان عطار نیشابوری بوده و دارای 7 بیت است

مسعود رستگاری در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۱۳ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰:

بیت پنجم در مصرع اول «چیست» درست است نه «نیست».
در واقع بیت پرسشی است و شاعر از خدا می‌پرسد که در فراقِ یار، دلیل زندگانی چیست؟ دلیلش سخت‌روییِ فلک است یا سستیِ پیمان ِما؟

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۲۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۴۹:

پیوند به وبگاه بیرونی

 

ای که مَهجوری عشّاق روا می‌داری

عاشقان رازبر خویش جدا می‌داری

باتوجه به فحوای کلام، وشیوه ی عرض وادب واحترام شاعر به مخاطب سخن وبااستنادبه بیت پایانی، به احتمال زیاد غزل درزمانی سروده شده است که به واسطه ی توطئه چینان وحسودان کینه توز، رابطه ی عاطفی حضرت حافظ با شاه شجاع به سردی گرائیده  وحافظ موقتاًازدربارپادشاهی دورافتاده بود. به استناد مستندات تاریخی، رابطه ی این دو تحت تاثیر رخدادهای سیاسی اجتماعی، فرازوفرودی زیادی داشته لیکن این ارتباط عاطفی هرگز افول نکرد وتاپایان عمرگرانبهای حافظ استمرار داشته وتاثیرزیادی برغزلیات حافظ گذاشت. 

عهدالست من همه باعشق شاه بود

ازشاهراه عمربدین عهدبگذرم. 

مَهجوری : دوری، جدایی

روا می داری : جایز می شماری.

معنی بیت: ای معشوق وای حیبب، صلاحدید تو این است که عاشقان حقیقی همواره ازتو دوربمانند! تو پیوسته آنهارا ازدور وبرخویش دورمی کنی!

مشتاقی ومهجوری دورازتوچنانم کرد

کزدست بخواهدشدپایاب شکیبایی

🌿━━━━━━━━━━🌿

تشنه ی بادیه را هم به زلالی دریاب

به امیدی که در این ره به خدا می‌داری

بادیه: صحرای بی آب و علف.

زلالی: آب زلالی، کنایه ازلطف وعنایت

معنی بیت: (عاشقان دربیابان فراق ودوری، تشنه ی دیدارتو هستند وبه لطف توبسیار امیدوار) همانگونه که توبه لطف خداوند امیدوار هستی عاشقان تشنه نیزبه توامید بسته اند آنهارابه گوشه ی چشمی دریاب.

روان تشنه ی مارابه جرعه ای دریاب

چومی دهند زلال خضرزجام جمت

🌿━━━━━━━━━━🌿

دل ببردی و بِحِل کردمت ای جان لیکن

به از این دار نگاهش که مرا می‌داری

بِحِل کردمت:  ای جان، دل مرا بردی  من حلال کردمت

معنی بیت: ای معشوق ، دل ازمن به یغما بردی امّامن شکایتی ندارم وتوراحلال کردم حداقل لطف کن ازدل من به خوبی نگهداری کن آنگونه رفتارنکن که با خودمن کردی.

ای دل ریش مرابالب توحق نمک

حق نگه دار که من می روم اللّهُ مَعَک

🌿━━━━━━━━━━🌿

ساغرما که حریفان دگر می‌نوشند

ما تحمّل نکنیم اَر تو روا می‌داری

"حریفان دگر" دراینجا همان دسیسه چینان وفتنه گرانی هستندکه سبب برهم خوردن رابطه ی دوستی حافظ وشاه شجاع شده وباکناررفتن حافظ، باچاپلوسی وپاچه خواری جای اورادربارگاه پادشاهی اشغال کرده اند.

معنی بیت: مارا ازپهلوی خویش راندی ودیگران رابه جای ما نشاندی) اکنون جام شرابی را که متعلّق به مابوده دراختیار حریفان گذاشته ای و آنها ازنعمتِ همدمی باتوبرخوردارند ما ازاین اتّفاق ناخوشنود وناراضی هستیم هر چند که تو اجازه ی اینکار را صادرکرده وباآن موافق هستی.

زانجاکه رسم عادت عاشق کشیّ توست

بادشمنان قدح کش وباما عتاب کن

🌿━━━━━━━━━━🌿

ای مگس حضرت سیمرغ نه جولانگه توست

عِرض خود می‌بری و زحمت ما می‌داری

این بیت زیبا ونغز وپرمایه که بصورت ضرب المثل درآمده است دراذهان مردم به شکل "ای مگس عرصه ی سیمرغ...." می باشد امّا در نسخه ی قزوینی "حضرت سیمرغ" ثبت وضبط شده وهردوخوانش درست است وچندان تغییری درمعنا ایجاد نمی شود.

"مگس" دراینجاکنایه ازهمان دل شاعراست که اشتیاق دارد درمحضر شاه شجاع باشد لیکن تقدیر چنین رقم خورده که فعلاً ازاین نعمت محروم بماند. 

"سیمرغ" استعاره از خودشاه شجاع است که پیش ازاین،حافظ در آن بارگاه جایگاه والایی داشته است.

حضرت: پیشگاه، کلمه ی احترام آمیزکه پیش ازنام کسی گفته می شود.محل حاضرشدن

حضرت سیمرغ: آنجا که سیمرغ حضور دارد، جناب سیمرغ، بارگاه وقلمروسیمرغ

جولانگاه: محل جولان دادن وبه پروازدرآمدن.

عِرض: آبرو،ناموس، حیثیت واعتبار.

باتوجّه به اینکه رابطه ی حافظ وشاه شجاع دراین دوره، تحت تاثیرکینه توزان وبدخواهان به سردی گرائیده وحافظ مورد غضب شاه قرار گرفته بود ازهمین رو دراینجا از دل عاشق پیشه ی خویش شکوه وناله کرده ومی فرماید:

معنی بیت: ای مگس(ای دل عاشق پیشه ی من)  محضر مبارک حضرت سیمرغ، محلّی نیست که تو بتوانی درآنجا به پرواز درآمده و به تاخت و تاز بپردازی با این سماجت وپافشاری، فقط حیثیّت واعتبارخودرا تخریب کرده واسباب زحمت مارا فراهم می کنی.

طمع درآن لب شیرین نکردنم اولی

ولی چگونه مگس ازپی شکرنرود

چنانکه پیشترنیز دراین موردسخن فراوان گفته شده، رابطه ی حافظ وشاه شجاع یک رابطه ی کاملاً عاطفی وبرپایه ی احساسات وعواطف شکل گرفته بود رابطه ی حافظ با این پادشاه خوش سیما فراتر ازرابطه ی شاه وشاعربوده وبسیاری ازغزلیّات عاشقانه ی حافظ تحت تاثیرفرازوفرود این رابطه خَلق شده است. تکرار وتاکید براین نکته که رابطه ی این دوفراترازرابطه ی شاه وشاعر بوده است ازآن جهت اهمیّت دارد که دوستداران حافظ که تازه پای به عرصه ی شناخت حافظ گذاشته انددچار سردگمی نشوند وازحافظ تصویرتحریف شده ای درذهن خود نداشته باشند وبدانند که اینهمه اظهار ارادت وبندگی به طمع معیشت وگذران زندگی نیست. حافظ که به دوکون سرفرونمی آورد وبه بهشت پراز نعمت خداوند نیز هیچ رغبتی نشان نمی داد هرگزنمی توانست به منظورپرکردن شکم به کسی اظهارارادت وبندگی کند! حافظ ازصمیم قلب عاشق شاه شجاع بود وسرچشمه ی ارادت وبندگی اوعشق وعاطفه بود وبس.

بنظرنگارنده ی این مطلب، اگر شاه شجاع، مقام وموقعیت پادشاهی نداشت، شاید رابطه ی این دو، همانند رابطه ی شمس ومولانا، به درجات والاترازاین که هست ارتقا پیدامی کرد وداستانی شورانگیز درعرصه ی عشقبازی رقم می خورد. 

جهت کسب اطلاع بیشتر دراین مورد به آدرس: 

بررسی تأثیر شاه شجاع بر اشعار حافظ و شعر قرن هشتم. سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، 15(5 (پیاپی 75) )، 213-229. SID. پیوند به وبگاه بیرونی

رجوع شود. 

🌿━━━━━━━━━━🌿

توبه تقصیر خودافتادی ازاین دَرمحروم

از که می‌نالی و فریاد چرا می‌داری

معنی بیت: درادامه ی سخن، شاعر خطاب به دل عاشق پیشه ی خود می فرماید:

ای دل: توبراثرخطاهایی که کردی ازبارگاه شاه شجاع محروم گشتی حال ازچه کسی شِکوِه می کنی وچرافریاد وفغان سرمی دهی؟

برمن زبخت من آمد وگرنه یار

حاشاکه رسم لطف وطریق کرم نداشت

🌿━━━━━━━━━━🌿

حافظ از پادشهان پایه به خدمت طلبند

سعی نابرده چه امیّد عطا می‌داری​​​​​​​

پایه: رتبه ومقام

معنی بیت: ای حافظ، معمولاً کسانی که ازپادشاهان درخواست درجه ورتبه می کنند، براساس خدمتی که کرده اند درخواستشان راارایه می کنند توکه هیچ خدمتی نکرده چرا بیهوده انتظار رتبه ومقام داری؟ وخودراشایسته ی بخشش وعطا می دانی! توهمواره سرکشی کردی! چاپلوسی وپاچه خواری نکردی واینک ازچه گله وشکایت داری؟

حافظا علم وادب ورز که درمجلس شاه

هرکه رانیست ادب لایق صحبت نبود. 

آرمین عبدالحسینی در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۰۷ دربارهٔ عراقی » دیوان اشعار » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵۰:

این رباعی واقعا فوق العاده است و در فیلم چهار راه استانبول از آن استفاده شده است

ما را همه شب نمی برد خواب در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۳۳ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۸۲:

جناب رستگاری به نظر بنده همون وجهش درسته
و منظور جلب کردن نظر و توجه هستش

مسعود رستگاری در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۳۴ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۸۲:

ودر ضمن «وجهم» صحیح است نه «وجهش»

مسعود رستگاری در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۳۲ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۸۲:

به نظر می‌رسد در بیت چهارم «اشک» صحیح باشد نه «شک».
زیرا «وجه» به معنای «چهره» است و اشک بر روی چهره می‌نشیند و در سنن ادبی هم عاشق نقدی ندارد جز سیمِ اشک و زرِ رخسار، که مورد اخیر اشاره به زردیِ چهرۀ عاشق است.
استفاده از ظرفیت معناییِ واژۀ «وجه» در این بیت که با «نقد» به معنای «پول» و با «اشک» به معنای «چهره» است، جالب توجه است.

ما را همه شب نمی برد خواب در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۵۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۶۴:

من بهره و نصیبم رو از زندگی می برم اگه وصال تو روزیم بشه , هرگز تو عمر من چنین روزی نخواهد اومد ...

ما را همه شب نمی برد خواب در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۴۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۶۴:

شد حظ عمر حاصل گر زانکه با تو ما را
روزی شود وصالی , هرگز به عمر روزی
به این ترتیب کاملا روشنه ,

ما را همه شب نمی برد خواب در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۴۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۶۴:

دوست گرامی با اسم پروردگار این بیت یک نکته ی مبهم داره که اگر دو پاره ی مصراع دوم رو جابجا کنیم روشن میشه
تفسیرهای بالا درسته
مصراع اول :من بهره ام رو از عمر می گیرم چنان چه با تو
وصال روزیم بشه , * هرگز به روز عمر* کنایه ی روشن داره به اینکه این اتفاق تو عمر من نمی افته
روز عمر هم کنایه از کوتاهی عمر ما انسان ها , و اون چیزی که به گمانم مدنظر حافظ بوده زندگی مادی منظوره

فوآد در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۲۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۶۴:

جانم فدای حافظ این بیت اشتباه است
هرچند هست خواجه از هر لحاظ عالی
زیاد لازم نیست خودتونو به زحمت بندازین به فرض اگه معنایی هم برای بیت سوم متصور باشه همین که اینقدر خواننده برای معنا کردنش به زحمت میافته علامت اینه که از لحاظ معانی بیان اشکال داره. هرچند مثل منی لیاقت شاگردی خواجه رو هم نداریم اما حرف حرف حقه!!

ما را همه شب نمی برد خواب در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۵۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵:

صادق جان
واقعامتوجه نمیشم چرا واقعیت شعر توجهت رو جلب نمی کنه !
واقعا وقتی میبینم کسی پرسیده معشوق مونث یا مذکره ?
هم خنده ام میگیره هم گریه ام
و از فرط اینکه نمیدونم چکار کنم دوتا دستم رو می برم بالا بعد می کوبم رو سر خودم !

هاشم پیرگزی در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۴۰ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب اول در عدل و تدبیر و رای » بخش ۱۳ - حکایت در معنی رحمت با ناتوانان در حال توانایی:

دوستان ادب دوست ، درود ،
من متن جناب محمد رضا ترکی را خواندم و توصیه می کنم تشنگان خرد و حکمت سعدی نیز بخوانند .
این سپاسنامه هم به ایشان تقدیم شد :
0 دیدگاه در “عشق و دمشق”
هاشم پیرگزی
دیدگاه شما در انتظار بررسی است.
جناب استاد گرامی ، ادای درود و سر کرنش به پیشگاه جنابتان ؛ که با نگارش این دیدگاه پرده از پوشش نگاه ژرف شیخ بر گرفتید و با زدودن غبار از آینه اندیشه سعدی روشنی را بر گوشه های تاریک اندیشه تشنگان خرد تابانیدید . آینه دار و ماندگار !
یکشنبه 18 آذر 1397 در 13:34
پاسخ

بابک چندم در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۳۳ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۱۶:

پویا جان،
سپاس بر شما.

صادق در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۳۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵:

با سلام خدمت دوستان واساتید محترم ببخشید بنده متوجه مخاطب جناب سعدی علیه الزحمه در مصراع چهارم و پنجم نشدم منظور از چنین جوان که تویی ... ودرخت گلی کاعتدال قامت تو....جنس مذکر بوده یا مونث ...؟

۱
…
۲۹۸۴
۲۹۸۵
۲۹۸۶
۲۹۸۷
۲۹۸۸
…
۵۸۷۳