گنجور

حاشیه‌ها

ایرانی در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۰۸ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱:

با درود خدمت همه دوستان گرامی. فرمانروای مسلم ملک سخن و استاد غزل هم غزل های عاشقانه دارند و هم عارفانه. به نظر حقیر این غزل که از شاهکار های سعدی هست بدون شک عرفانی میباشد. البته به این نکته مهم نیز توجه داشته باشیم که عرفان سعدی با عرفان مولوی فرق میکنه عرفان سعدی از نوع عرفان شاعرانه و رندانه هست در حالی که عرفان مولانا از نوع عرفان زاهدانه و صوفیانه میباشد.

منصور در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۵۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۴:

همه نظرات را خواندم و از هر کس چیزی آموختم به این جهت از همه تشکر می‌کنم
به نظر من این بیت جناب حافظ را که می فرماید
عشقت رسد به فریاد ار خود به سان حافظ
قرآن ز بر بخوانی در چارده روایت
به گونه دیگری هم می‌شود تعبیر و تفسیر کرد و اینچنین گفت که جناب حافظ فرموده به عشق و عاشقی دل خوش مکن چرا که عشق زمانی به فریادت می‌رسد که بتوانی همچون حافظ قرآن را با چارده روایت آن از هم بر بخوانی، البته اینجا منظور از خواندن درک و فهم درست قرآن است، در واقع چنین می‌توان گفت که زمانی به عشق واقعی که خداوند باری تعالی است دست می‌یابی که که قرآن را بفهمی
از دوستانی هم که اصرار دارند بفرمایند اکثریت مردم ایران در گذشته سنی بوده‌اند خواهش می‌کنم کمی دقت کنند اتفاقاً اکثریت مردم ایران از قدیم الایام شیعه بوده‌اند ولکن حکومت و قدرت بیشتر در دست اهل سنت بوده تا در زمان صفویه قدرت نیز به دست شیعه می‌افتد، یقین بدانید اگر اکثریت مردم ایران سنی بودند تشکیل حکومت شیعی در کنار دولت عثمانی محال بود

کامران در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۵۰ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۰:

دوستانی که اصرار میکنند همه شعر های خیام را طوری جلوه دهند که انگار حتما منظور خیام این است که در هر لحظه فقط کار و تلاش کن و منظور از می خوردن هم باز هم کار و تلاش است حالا سوال من از ایشان این است ک پس چرا خیام شعر زیر را سروده؟
ای آمده از عالم روحانی تفت||
حیران شده در پنج و چهار و شش و هفت
می نوش ندانی ز کجا آمده‌ای
خوش باش ندانی به کجا خواهی رفت

فرشاد در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۳۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۷:

به باور من حافظ در این غزل زیبا بهره فراوان از غزل سعدی با ردیف و قافیه یکسان برده است. البته منظورم واژه به واژه نیست بلکه تقریبا معانی و حتی برخی از عبارات است. در زیر من برابری نه چندان دقیقی به شکل زیر انجام داده ام:
حافظ: فاش می‌گویم و از گفته خود دلشادم / بنده عشقم و از هر دو جهان آزادم
سعدی: من از آن روز که در بند توام آزادم / پادشاهم که به دست تو اسیر افتادم
حافظ: تا شدم حلقه به گوش در میخانه عشق / هر دم آید غمی از نو به مبارک بادم
سعدی: همه غم‌های جهان هیچ اثر می‌نکند / در من از بس که به دیدار عزیزت شادم
سعدی: خرم آن روز که جان می‌رود اندر طلبت / تا بیایند عزیزان به مبارک بادم
سعدی:من که در هیچ مقامی نزدم خیمه انس / پیش تو رخت بیفکندم و دل بنهادم
حافظ: سایه طوبی و دلجویی حور و لب حوض / به هوای سر کوی تو برفت از یادم
سعدی: دانی از دولت وصلت چه طلب دارم هیچ / یاد تو مصلحت خویش ببرد از یادم
حافظ: نیست بر لوح دلم جز الف قامت دوست / چه کنم حرف دگر یاد نداد استادم
سعدی: به وفای تو کز آن روز که دلبند منی / دل نبستم به وفای کس و در نگشادم
تا خیال قد و بالای تو در فکر من است / گر خلایق همه سروند چو سرو آزادم
سعدی: به سخن راست نیاید که چه شیرین سخنی / وین عجبتر که تو شیرینی و من فرهادم
سعدی: دستگاهی نه که در پای تو ریزم چون خاک / حاصل آن است که چون طبل تهی پربادم
حافظ: پاک کن چهره حافظ به سر زلف ز اشک / ور نه این سیل دمادم ببرد بنیادم
سعدی: می‌نماید که جفای فلک از دامن من / دست کوته نکند تا نکند بنیادم
حافظ: طایر گلشن قدسم چه دهم شرح فراق / که در این دامگه حادثه چون افتادم
من ملک بودم و فردوس برین جایم بود / آدم آورد در این دیر خراب آبادم
کوکب بخت مرا هیچ منجم نشناخت / یا رب از مادر گیتی به چه طالع زادم
سعدی: ظاهر آن است که با سابقه حکم ازل / جهد سودی نکند تن به قضا در دادم

سعدی: ور تحمل نکنم جور زمان را چه کنم / داوری نیست که از وی بستاند دادم
دلم از صحبت شیراز به کلی بگرفت / وقت آن است که پرسی خبر از بغدادم
هیچ شک نیست که فریاد من آنجا برسد / عجب ار صاحب دیوان نرسد فریادم
سعدیا حب وطن گر چه حدیثیست صحیح / نتوان مرد به سختی که من این جا زادم

حافظ: می‌خورد خون دلم مردمک دیده سزاست / که چرا دل به جگرگوشه مردم دادم

امین در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۱۳ دربارهٔ نظامی » خمسه » هفت پیکر » بخش ۲۹ - نشستن بهرام روز سه‌شنبه در گنبد سرخ و افسانه گفتن دختر پادشاه اقلیم چهارم:

در زلف چون کمندش ای دل مپیچ کانجا
سرها بریده بینی بی جرم و بی جنایت

آرش در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۱۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » ترجیع بند:

سلام دوستان
اگه یک دوستی بیاد, ابیات عربی این ترجیع بند رو معنی کنه ممنون میشم .
بند 3
یا محرقتی بنار خد/ من جمرتها السراج تقبس
استقبله و ان تولی / استأنسه و ان تعبس
بند4
-------------------/ ما أطیب فاک جل باریک
یا قاتلتی بسیف لحظ/ والله قتلتنی بهاتیک
------------------ / لایأت بمثلها اعادیک
----------------- / کم تزجرنی و کم اداریک
بند 10
------------------- / یا قوم الی متی و حتام؟
بند15
ما اخترت صبابتی ولکن / عینی نظرت و ما اطاقت
بند22
یا متلف مهجتی و نفس / الله یقیک محضر السو

۷ در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۱۳ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۷:

به خنده گفت که سعدی از این سخن بگریز
کجا روم که به زندان عشق دربندم
سخن درست همین سخن است و از پی خطر مرو
همه غزل از آغاز تا پایان به همین سخن بند است یعنی بی خیال سخن عشق و داستان شو که جانت را میستاند بگو ای کسانی که بر من خرده میگیرید و ای خواجگان نه چندان عاقل به زندان عشق دربندم
مرا از خطر مترسانید که سخن چیز دیگری است.

۷ در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۱۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۴:

گویند روی سرخ تو سعدی چه زرد کرد
اکسیر عشق در مسم آمیخت و زر شدم
اکسیر در اینجا غم است
گویند روی مسگون(شاداب) تو را چه زرگون(رنجور و زرد) کرد
غم عشق در چشمان سرخ و مسگونم جوشید و بر چهره زرگون و تکیده ام روان شد که چنین شدم
غم عشق آمد و غمهای دگر پاک ببرد
در گذشته باور بر این بوده که با اکسیر(کیمیا) میتوان ماده ای کم ارزشتر را به ماده با ارزشتر تبدیل کرد مانند مس به زر یا آبک(سیماب) را به سیم
این پیام در این بیت هم هست و میگوید درست است که مردم نزار شدم را می بینند ولی اکنون با ارزشتر شده ام

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۵۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۸۶:

https://rezasaghy.blogfa.com/

 

خدا را کم نشین با خرقه پوشان​​​​​​​

رُخ از رندان بی‌سامان مپوشان

ظاهراً حافظ دراین غزل درتلاش است که دوست عزیزی را ازنزدیک شدن به متشرّعین متعصّب، زاهدان ریاکار ویکسویه نگر پرهیزدارد. خرقه پوشانی که خودبین وتمامیّت خواه هستند وجزخود، دیگران راناحق وباطل می شمارند!

حافظ خرقه پوشی را اساساً با خودنمایی وفریبکاری دیگران برابر دانسته ومعتقد است که کسی که صادقانه به دنبال تهذیب وپالایش نفس است نیازی به ابزار وآلات وآرم و پوشیدن لباس مخصوص وجداسازی خود ازمردم ندارد وبا لباس معمولی نیز این کارمیسّر وامکانپذیراست. حافظ همیشه ازاین قشریّون متعصّب بیزاربوده وسعی کرده دیگران رانیزاز ترفندهای فریبکارانه ی آنها آگاه سازد تادردام جهل ونادانی گرفتارنشوند.

خرقه پوشان: صوفیان، زاهدان وعابدان

رندان: آزادگان ووارستگان ازقید وبند دُنیی ودینی،رندانگی، حرکت درمسیری متفاوت ازادیان ومذاهب، مطابق فطرت وذات طبیعی، بسوی الوهیت وپاکباطنی تامعصومیت است. اغلب آدمیان به ویژه متشرعین متعصب،مطابق میل درونی رفتار نمی کنند بلکه گوش به فرمان سیستم وقدرت مرجع،حرکت می کنند آنها همیشه منتظرمی مانندتادیگران به آنها برنامه بدهند این گروه پیرو وفرمانبران خوبی هستند اما راندان ازهیچ کس پیروی نمی کنند وتمام مسئولیت رفتارهای خویش رامی پذیرند وازقید وبندهای دینی ودنیوی رهاشده اند. 

«خدایگونگی» انجام مراسمات مشخص مذهبی وتکرارکلمات معین نیست بلکه انجام کارهای روزمرّه ی زندگی، باعشق واشتیاق خالصانه وشفقت ورزی به دیگران است.  درون«رندان» به سبب بی آلایش بودن خود معبدی پاک می باشد وآنهادرهرکجابه هرکاری مشغول باشند درحقیقت مشغول عبادت ونیایش هستند.  

کسی که برصف رندان زده وتبعات هرچه بادابادرامی پذیرد به تفکرات ونظرات دیگران هیچ اهمیتی قائل نمی شود چون می داندکه اگربه توجهات مردم واکنش نشان دهد حرکت بسوی خدایگونگی سخت وپیچیده خواهدشد.

رندنه تنها نگران نظریات دیگران نیست بلکه سعی براین داردکه درصحنه ی نمایش نباشد اوبیشتردرسکوت ودرخلوتگاه خویش حضورداردساکت زندگی می کندوهرگزتوجه وتایید کسی راگدایی نمی کند.

هیچکس نمی تواند رندان مسلکِ حافظانه رابه جهنم تهدید ویا به بهشت رفتن تطمیع کند. این شگرداحمقانه شاید برای مردم عوام کارسازباشد اما رندان راتحت تاثیرقرارنمی دهد بهشت وجهنم رندان دردرون خودشان هست. آنهاهیچ طمعی به آینده ی واهی وپوچ ندارند وفریب بهشت دروغین زاهدان رانمی خورند. آنها درلحظه حضوردارند وهمین حضورخالصانه ترین نوع نیایش هست.

معنی بیت: محض رضای خدا سعی کن ازخرقه پوشان دوری کنی باآنها نشست وبرخاست مکن واز وارستگان وآزادشدگانِ ازبندِ تعلّقات دینی و دُنیی ورندان به ظاهر بی سروسامان روی گردان مباش.

فدای پیرهن چاک ماهرویان باد

هزارجامه ی تقوا وخرقه ی پرهیز

🌿━━━━━━━━━━🌿

دراین خرقه بسی آلودگی هست

خوشا وقتِ قبای می فروشان

"وقت" به معنای حس وحال وجایگاهی که هرکس درآن قراردارد.

قبا: نوعی لباس جلوباز بلند مردانه که دو طرف جلو آن با دکمه بسته می‌شود. خرقه وقبا ازآن جهت تفاوت دارند(حداقل دراین غزل) که "خرقه" لباس ویژه ی صوفیان و "قبا" لباس معمولی بوده که همگان استفاده می کردند ومنتسب به فرقه ی خاصّی نبوده است.

جایگاه می فروش درنظرگاه حافظ همواره بسیار والاتراز خرقه پوشان ریایی بود انتخاب این شخصیّت خیالی، بسیارهوشمندانه ورندانه طرّاحی شده ودو نکته ی ظریف حافظانه دردل خود دارد.

اوّل آنکه وقتی آدمی اززبان "باده فروش ِ به ظاهر گناهکار" فضایل اخلاقی مانند "رازداربودن، عیب خَلق پوشیدن وغیره" رامی شنود به مصداق هر چه ازدل برآید….بردل می نشیند وتاثیر بیشتری نسبت به کلام واعظ وزاهدریاکاردارد برای اینکه "باده فروش" هیچ نفع شخصی دربیان لطایف اخلاقی ندارد اما واعظ منافع شخصی خودرانیزبابیان لطایف اخلاقی دنبال می کند چراکه معاش وگذران زندگیِ واعظ ازطریق "فروش مفاهیم اخلاقی،فروش دین وفروش کالاهائیست که پس ازمرگ بدستمان خواهدرسید" می باشد وقطعاً به همین دلیل سخنان اونیزبرآمده ازدل نخواهد بود.

دوم اینکه: حافظ با نسبت دادن "باده فروشی" به پیرفاضل خیالی خود، می خواهد اورا درست درنقطه مقابل واعظِ ریایی و زاهدِزُهدفروش قراردهد و با نقل قول مفاهیم اخلاقی اززبان او درواقع خوش قلبی وفرهیختگی ِ باده فروش را به رُخ زاهدِ زُهدفروش می کشد ودرگوش دلش فرومی خواند که:

"ببین که پیرمیکده به رغم باده فروشی وارتکاب گناه، صاحب چه صفت نیک و چه مرام پسندیده ای هست؟ توبا زُهدفروشی وتقوای ظاهری، به بدبینی وعیب خَلق دیدن رسیده ای امّا اواگرچه مِی فروش است وازنظر تو گناهکار، لیکن به "اهمیّت عیب پوشی دیگران ونیک بینی" نایل شده وبراین باوراست که عیب پوشیدن ازفضایل اخلاقیست !!

دلیل دیگری که حافظ سعی دارد اخلاقیّات واصول مسلکِ حافظانه را اززبان "باده فروش" مطرح سازد این است که اساساً بخشی از رسالتِ حافظ، راهنمایی وهدایتِ ره گمکردگان، دین گریزان ودل شکستگانیست که بنابه دلایل گوناگون دچار سرخوردگی شده،امیدازکف داده ویا ازآغوش اجتماع به خرابات رانده شده اند. بی تردید برای چنین قشرروان رنجور و زیان دیده، "باده فروش"ِ خوش بین وعیب پوش درقیاس با واعظ وزاهدریایی، یک پناهگاه آرامبخش ویک شخصیّت محبوب ودوست داشتنیست.

رازبی ریایی ِ" باده فروش" دراین است که او هیچ نیازی به تقلّب وریاکاری ویا وانمودکردن به تقوی وپرهیزکاری ندارد چراکه اوازهمان آغاز کارباده فروشی، پیه ی آتش دوزخ را بر جان خویش مالیده وهمانند قمارباز پاکباخته ایست که دست ازهمه چیزشسته و تنها به امید لطف وکرم واحسان خداوندی نشسته است. بنابراین چنین شخصیّتی خودبخود عاری از ریاکاریست ومسلماً کلام او برای رندان باده نوش وخراباتیان دلپذیر ودلنشین ترازکلام واعظ ریاکاراست.

معنی بیت: دراین خرقه آلودگی های بسیاری مانند: تزویر وریاکاری، نیرنگ و فریبکاری، خودبزرگ بینی، انگشت نما شدن ودرکانون توجّه دیگران قرارگرفتن وحُقّه بازی و....وجود دارد ای خوشا به حال خوب وجایگاه والای می فروشان وخوشا به لباس می فروشان که بی رنگ وبی ریا وساده هستند.

بردرمیخانه رفتن کاریکرنگان بود

خودفروشان رابه کوی می فروشان راه نیست.

🌿━━━━━━━━━━🌿

دراین صوفی وَشان دَردی ندیدم

که صافی باد عیش دُردنوشان

صوفی وَش: کسی که ازروی ریاوخونمایی ادای صوفی رادر می آورد.

صافی باد: از آلودگیها عاری وپاک هست.

دُرد: آنچه از مایعات خصوصاً شراب ته‌نشین شود و در ته ظرف جا بگیرد؛ لای؛ لرد. رندانِ تهیدست به سبب گرانتربودن شراب ناب دخالص، دُرد می نوشیدند.

معنی بیت: دروجودِاین خرقه پوشان که گمان می کنند صوفیگری همان خرقه پوشیست! هیچ دَردی ازعشق واشتیاق وجود ندارد آنها ازبی دَردی وصرفاً به منظورخودنمایی،اَدای صوفیگری (پاکدامنی وخودسازی) رابه نمایش می گذارند وخود ودیگران رامی فریبند لیکن رندانِ دُردنوش، بی ریا وپاک نهادند و ازآلودگیها عاری هستند آنها هیچ نیازی به ریاکاری ندارند وپیشاپیش خودرا لااُبالی وبی قیدوبند نشان می دهند تا گرفتارخودشیفتگی نشده باشند.

ساقی که جامت ازمِی صافی تهی مباد

چشم عنایتی به من دُردنوش کن

🌿━━━━━━━━━━🌿

تونازک طبعی وطاقت نیاری

گرانی‌های مُشتی دَلق پوشان

 

باتوجّه به نازک طبع بودن مخاطب، احتمالاً غزل خطاب به خانم جَهانْ‌مَلِک خاتون دختر جلال الدین مسعودشاه اینجو، شاهدخت و بانوی شاعر ایرانی سروده شده است.گرچه به یک پادشه نیزمی توان گفت تونازک طبع هستی... 

ملک خاتون در نیمه ی دوم سده ی هشتم هجری می‌زیست. او هم دوره با حافظ و عبید زاکانی بوده ومشاعره هایی بایکدیگر داشته اند. باتوجّه به اینکه مخاطب، خودشاعر واهل ذوق ودارای دلی نازک وروحی حسّاس بود به همین سبب حافظ به اونازک طبع گفته است. البته این موضوع سندقابل استنادی ندارد وچیزی جزحدس وگمان نیست.

گرانی: سرسنگینی، کج خُلقی و تکبّر، خشونت طلبی

دَلق پوشان: خرقه پوشان

معنی بیت: ای عزیز تودارای طبع نازک ولطیفی هستی ونمی توانی خشکه مغزیها،کج خُلقی ها وخشونت طلبی های عدّه ای خرقه پوشِ متعصّبِ خودبین راتحمّل کنی چشمانت رابازکن و ازآنها دوری بگزین!

به زیردلق ملمّع کمندها دارند

درازدستی این کوته آستینان بین!

🌿━━━━━━━━━━🌿

چو مستم کرده‌ای مَستور منشین

چونوشم داده‌ای زَهرم منوشان

مستور: پوشیده

معنی بیت: ای محبوب، وقتی که اینچنین مرا به باده ی عشق ات مست ومسرور کرده ای، حال مراخراب و روی ازمن نهان مکن وقتی که شربت شیرین محبّت به من عطا کرده ای دیگر برای من زهرمنوشان وکامم راتلخ مکن بامن بِه ازاین باش.

دل ازمن بُرد وروی ازمن نهان کرد

خدارابا که این بازی توان کرد!

🌿━━━━━━━━━━🌿

بیا وزغبْن ِ این سالوسیان بین

صُراحی خون ْدل وبَربط خروشان

حافظ یک شاعرباهو‌ش، روشن ضمیر وبابصیرت بود وتوانمندی خاصی درمشاهده ی ریشه های نهان ساختارهای اجتماعی داشت. اوالگوهای فرهنگی،دینی، سیاسی واجتماعی راکه هزاران سال قدمت داشتند بخوبی می شناخت ودرعین حال همانندیک کودک معصوم رویاپردازی میکرد. اوبه راحتی می توانست جلوه های تخیّلاتش رابه مددنبوغ خارق العاده اش به رشته ی تحریردرآورده وغزلهای جاودان وماندگارخلق کند. غزلهایی که سبب بیداری وآگاهی مردم شده وبستری ارزشمندفراهم می سازندکه مردم عادی نیزباالگوهای ساختارهای دینی وحکومتی آشنایی پیداکنند. چنانکه دراین بیت شاهدهستیم حافظ آگاهانه، دوابزار عیش ونوش را به دوسلاح آتشین وموثرتبدیل کرده وازانها درموقعیّتهای مختلف برعلیه جبهه ی ریاکاران ومتظاهران استفاده می کند. زمانی که اوضاع سیاسی اجتماعی وفق مراد است، صدای ریزش شراب از صُراحی به پیاله، به قهقهه وخنده تبدیل میشود وبربط نوای شادمانه سرمی دهد

چنگ درغلغله آید که کجاشد منکر؟

جام درقهقهه آید که کجارفت منّاع؟

امّا هنگامی که فضای سیاسی اجتماعی تیره وتارمی شود صراحی خونین دل می شود سرخی شراب به خون دل تشبیه می گردد وبربط نیز به جای نوای شادی، ناله وفغان سرمی دهد!

غبْن: خُدعه ونیرنگ،ضرر وزیان

سالوسیان: مکّاران وحیله گران

صُراحی: ظرف شیشه‌ای یا بلوری شکم‌دار و دهانِ تنگ که در آن شراب می ریختند؛ ظرف شراب؛ تُنگ شراب، دراینحا صراحی به واسطه ی شراب سرخی که دردرون آن دارد دلش پرخون است.

بَربط: عود، از آلات موسیقی شبیه تار با کاسه‌ای بزرگ‌تر و دسته‌ای کوتاه‌تر دارد دراینجا ازمَکر وحیله ی تقواپیشگان نالان است.َ

معنی بیت: ای حبیب، ببین که چگونه ازخُدعه ونیرنگ ریاکاران ومتقلّبان،صُراحی چقدر خونین دل است! ببین که بربط نیزازاوضاع احوال نامناسب چقدر ناله می کند!

دل به مِی دربند تا مردانه وار

گردن سالوس وتقوا بشکنی

🌿━━━━━━━━━━🌿

ز دلگرمیّ حافظ بر حذر باش

که داردسینه‌ای چون دیگ جوشان

"دِل گرمی" : ایهام دارد هم به معنی امیدواری، هم به معنای دلِ آتش گرفته و سوزِ دل آمده است.

معنی بیت: از سوزدل وآه ِ آتشناکِ حافظ پرهیز کن که حافظ سینه ای آتشین همچون دیگ ِجوشان دارد. بامن نامهربانی مکن وازآه جگرسوز من بپرهیز. اگربظاهرمی بینی که حافظ بسیارامیدواراست دچارخطا واشتباه مشو که سینه ی حافظ همچون دیگی درحال جوشش هست ممکن است تورانیز بسوزاند.

مکن کزسینه ام آه جگرسوز

برآید همچودودازراهِ روزن

احمد در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۴۸ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱۷:

در مصرع سوم با تایپ کردن "از آب " در خوانش افراد به صورت مجزا هر دو را ادا می کنند که اشتباه است . درست آن است که بخوانیم " زآب چشم من "

نادر.. در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۲۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۹۹:

برِ آفتابست مه در کمی
ازو دور ماند گهِ کاملی....

نادر.. در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۲۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۳۶:

تو در حضری وین وهمِ سفر
پنداشتِ توست از بی‌هنری..

۷ در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۵۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۷:

کشتی من که در میان، آب گرفت و غرق شد
[(گر بود استخوان)برد]، باد صبا به ساحلم
اگر استخوانی از من ماند باد صبا سوی ساحل(تو) می آورد.
ولی شاید نماند که چینی ها بدجور کفروبی میکنند با استخوان و بی استخوان،زنده و مرده
زنده بودم مرا تحویل نگرفتی تا هلاک شدم.حالا بگیر و از دست نوکیسه ها نجاتم بده مباد که به چین و ماچین ببرند.

۷ در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۱۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۷:

باد به دست یعنی چیزی (مگر باد) در دست نداشتن
باد هواست یا مثل بادست یعنی هر چیز گذرا و رفتنی که سرمایه کسی به شمار نمیرود
باد به دست آرزو یعنی کسی که آرزوهایش برباد است/تهیدست و بیچیز
مقبل:در اینجا هم به معنی آینده است و هم خوش اقبال
معاونت:همکاری و یاری
آرزوهایم همه هیچ و برباد است در رسیدن به آنچه دلم میخواهد اگر یاری نکند گردش روزگار پیش رو (آینده) یا (خوش اقبال نباشم)
اگر چرخ روزگار به همین گونه که هست بچرخد بیچاره ام بیچاره

مهدی در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۳۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۷:

با سلام و عرض ادب خدمت دوستداران عرصه ی ادب
لطفا معنی بیت زیر را بیان نمایید:
باد به دست آرزو در طلب هوای دل
گر نکند معاونت دور زمان مقبلم
با سپاس فراوان

محمد سالمی در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۳۵ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب اول در عدل و تدبیر و رای » بخش ۳۸ - گفتار اندر دفع دشمن به رای و تدبیر:

سلام. مصرع اول از بیت نخستین، به این شکل غلط است:
میان دو بد خواه کوتاه دست
نه فرزانگی باشد ایمن نشست
صحیح آن به صورت زیر است:
بد خواه غلط است بدخواه درست است.

تماشاگه راز در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۵۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۸:

معانی لغات غزل (218)
دولت :نقیض نکبت ، اقبال و بخت و سعادت و بهره مندی ، بهروزی ، بخت یاری خوشبختی، اقتدار، وتوانایی و در اصطلاح عرفانی وارستگی از علائق و حصول این مطالب دارِین.
فیض دولت: کامکاری ، کامرانی ، فیروزی، تندرستی، شادکامی، بخت و طالع و شانس، از صفات دولت به شمار می آید.
همدم:هم نفس و انیس.
همدم جانی: هم نفس ومونس وعزیز وگرامی .
سجاده: جانماز مطهر مخصوص فرش نماز گزاردن نماز.
خود گرفتم:به فرض ساغر ، چنین فرض کردم.
چراغ جام:فروغ ساغر، روشنایی جام باده
.نمی یارم:یارای آن را ندارم ، نمی توانم.
کنج: گوشه و زاویه ونقاط انتهایی یک فضا ومکان.
کنج اهل دل: گوشه دور دستی که اهل در آنجا مجتمع می شوند.
جام مرصّع:جامی که با دانه های جواهر و احجار کریمه قیمتی زینت یافته ودر اطراف آن به کار رفته باشد. همت عالی: بلند همتی ، بلند نظری.
آب عنب: آب انگور.
یاقوت رمانی: یاقوت قرمزاناری رنگ.
خودپسندی:غرور و خودخواهی وتکبر.
گرانجانی:بدادایی ، بی ذوقی ، ناسازگاری و بهانه گیری.
معانی ابیات غزل (218)
(1) هر کس از روز ازل و از برکت فیض ازلی ، شایستگی و قابلیّت واگذاری دولت و فیض دولت را داشته باشد، تا روز ابد ، آرزوهایش با او همدم و یار جانی خواهد بود. (2) من از همان وقت که تو قصد توبه کردن از باده نوشی را داشتم ، می دانستم که میوه این نِهال توبه ، جز پشمیانی چیز دیگری نخواهد بود. (3) به فرض اینکه سوسن وار سجاده به دوش بکشم ( تا مسلمان جلوه کنم) آیا بودن رنگ قرمز شراب بر خرقه هم از نشانه های مسلمانی است؟ (4) بی روشنایی ساغر باده ، نمی توانم در خلوت خانه در تاریکی بشینم زیرا گوشه اقامتگاه صاحبدلان باید نورانی و روشن باشد. (5) همت خود را بلند دار اگر جام جواهر نشان نبود ، نباشد . برای زیرک وارسته ، آب انگور همان ارزش یاقوت سرخ را دارد. (6) اگر کار ما بی سرانجام به نظر می رسد، در آن به چشم خواری منگر ، زیرا که در کشور عشق ، گدایی مایه رشک شاهان است. (7) اگر به شهر ت نام نیک علاقمندی با مردم بد معاشرت مکن و بدانکه غرور و خوادخواهی نشانه نادانی است. (8) به هنگام ، بهار آنگاه که در گرد همایی دوستان یکرنگ ، صحبت از شعر وادب باشد اگر جامی از دست محبوب نستانی دلیل بی ذوقی و بد ادایی است . (9) دیروز ، عزیزی می گفت که حافظ در پنهانی شراب می نوشد . ای عزیز من ، مگر بهتر نیست که عیب پوشیده باشد؟
شرح ایبات غزل(218)
وزن غزل: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
بحر غزل: رمل مثمن محذوف
*
این غزل در زمان امیر مبارزالدین سروده شده و مطلع غزل ، مفاد این روایت بازگو می کند: اَلسَّعید سعیدٌ فی بَطنِ اُمِّه وَالشَّقی شَقیقیٌ فی بَطنِ اُمِّه . هر گاه به مفاد ظاهری بیت دوم اکتفا کنیم چنین می نمایاند که به حکم جبر زمان و حال و هوای حکومت، حافظ در زمانی محدود از باده نوشی توبه کرده و یا دست کشیده است لیکن این نظریه منطبق با واقعیّت نمی تواند باشد و بایستی مضمون را به حساب خلق طنزی دلپسند گذاشت که شاعر در دوره محتسب ! سروده است ومفاد بیت سوم نیز این نظریه را تأیید می کند زیرا شاعر با طنز دیگری توضیح می دهد که بر فرض که به پارسایی وزهد تظاهر کرده وسجاده به دوش کشیدم آیا این لکه های فراوان شراب که بر روی خرقه ام نمودار است راهم می توانم به حساب مسلمانی بگذارم؟ سپس در بیت چهارم نتیجه می گیرد که من بی شراب نمی توانم به سر ببرم و مجبورم که دل تیره و شبستان تاریک خود را پیوسته با فروغ جام باده روشن نگهدارم . بیت پنجم براین گواهی می دهد که شاعر از لحاظ وضع معیشت و مقررّی دچار محدودیت شده و این مشکل خود را چنین بازگو و رفع می کند که همت مرد بایستی عالی باشد نه اثاث البیت او ودر نزد رندان زیرک وارسته ، ارزش یک ساغر شراب قرمز به اندازه یک جام مرصّع یاقوت عمّانی است.
بیت ششم احتمالاً کج دهنی به وضع حکومت و سخت گیریهای دوره امیرمبارزالدین می تواند باشد . شاعر تنگی معیشت و بی سروسامانی خود را از فراخی و شکوه وجلال حکومت وقت برتر می شمارد و این بی اعتنایی ، ثبات عقیده و حافظ و پافشاری بر عقیده این عارف شجاع را می رساند . مصراع دوم بیتهفتم را که حافظ سخت بدان اعتقاد داشته به صورت ضربالمثل در زبان فارسی در آمده است شاعر در دو بیت آخر به همگان تفهیم می کند که شایعه توبه و دست کشیدن از باده نوشی او صحت ندارد و خلاف عقیده باطنی او بوده و باده نوشی در خفای خود را تأیید کرده وآن را در شرایط موجود مصلحت می شمارد.
***
شرح جلالی بر حافظ – دکتر عبدالحسین جلالی

abbas raee در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۵۱ دربارهٔ نظامی » خمسه » اسکندرنامه - بخش اول: شرف‌نامه » بخش ۲۲ - رای زدن دارا با بزرگان ایران:

اگر سهم شیری بیفتد ز شیر
حرون استری مغزش آرد به ریز
در این بیت ظاهرا به جای ریز باید کلمه زیر بیاید.

بهنام در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۰۳ دربارهٔ ناصرخسرو » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۴۸:

با درود
کلمه ستمکاران در متن شعر به اشتباه ستمگاران کتابت شده که شایسته اصلاح می باشد.باسپاس

فواد در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۳۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۵۰:

این شعر رو زنده‌یاد ایرج بسطامی در آلبوم راست پنگاه 2 با آهنگسازی زنده‌یاد استاد پرویز مشکاتیان خونده

۱
…
۳۰۷۱
۳۰۷۲
۳۰۷۳
۳۰۷۴
۳۰۷۵
…
۵۸۷۳