گنجور

حاشیه‌ها

تماشاگه راز در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۲۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۵:

معانی لغات (215)
مَشغله:هنگامه، جار وجنجال ، داد وفریاد ، قیل و قال.
جوش: ازدحام ، انبوهی.
مَشعَله: قندیل، شمع دان با شمع روشن ،مونث مشعل، شعله دان.
حدیث عشق:حکایت و داشتان عشق ، سخن عشق.
مستغنی: بی نیاز.
دف : دایره، عَرَبانه، آلت موسیقی پوستی کوبهیی.
خروش وولوله: بانگ و فریاد ، جوش وخروش.
مباحث: جمع مبحث،گفتگو،مذاکره ،موارد مورد بحث و گفتگو.
حلقه: دایره ، مجلس دوستانه که گرداگرد هم می نشینند.
ورای: فراتر از ، بالاتر از.
قال وقیلمسئله: گفتگو و بگو مگو بر سوال مورد بحث
کرشمه: ناز و غمزهو عشوه گری با حرکات چشم وابرو .
به شکربود: سپاسگزار بود.
نامساعد: ناسازگار.
قیاس: سنجش.
جاودانه مست: جادوگر مخمور، افسونگرمخمور.
ساحر: سحر کننده، جادوگر .
سامری: نام یک نفر از بنی اسرائیل که در غیاب چهل روزه موسی به کوه طور رفته بود گوسالهیی زرین ساخت ودر درون آن لوله هایی گذاشته بود که با نسیم ملایم صدای گاو می کرد و قومی به او گرویدند .
در گَلَه: در خیل ، جمع ، رمه ی چهار پایان ، اَبو ابجمعی
.در گِلَه: اظهار دلتنگی ، شکایت، اظهار نارضایتی ودلخوری.
اختر: ستاره، در اینجا به معنای ستاره بخت و اقبال نگاه.
نظر:در اینجا منظور اصطلاح نجومی به معنای مقارنه است که دوستاره در چند حالت می توانند در یک برج و یک درجه روبروی هم قرار گیرند و هر حالت را معنا و اثریاست. 1
و2 حالت تثلیت و تسدیس که علامت مودت اند.
3و 4 حالت مقابله و تربیع که علامت و نحسی اند و مقابله تمام دشمنی کامل و تربیع نیمه دشمنی و خصومت است.
مقابله: رو در رو، توضیحاً مقابله ماه وخورشیدیعنی هرگاه فاصله این دو نیمی از فلک باشد آن را نیز مقابله گویند.
…دوش – میانماه ورخ یار من مقابله بود: میان ماه و چهره خورشید مانند محبوب من دیشب حالت مقابله ورودرویی و رقابت قرار داشت .
حوصله: چینه دان مرغ ، سنگدان مرغ.
تنگ حوصله:کم حوصله ، کنایه از کم ظرفیت بودن ، ناشکیبا.
معانی ابیات غزل (215)
(1) پروردگارا! سحر گاهان در کوچه میکده چه هنگامه وخبر بود که انبوه زیبارویان و ساقیان با شمع و شمعدان از دحام کرده بودند . (2) (بازگویی) داستان عشق که از حرف و صدابی نیاز ( وبه عهده نگاه واشاره ) است ، با دف ونی وداد و فریاد همراه است. (3) مذاکراتی که در آن جمع شوریدگان آشفته حال ، جریان داشت بالاتر از گفتگوهایی بود که در مدرسه بر سر مسئله یی در می گرفت. (4) دل، از عشوه گریهای ساقی راضی و سپاسگزار، ولی از ناسازگاری بخت خود ( که به وصال او نرسید) اندکی گله مند بود. ( 5 ) در آن چشم جادوگر مخمور خیره شده در یافتم که هزارن جادوگر امثال سامری، در خود جمع دارد.(6) به او گفتم بوسه یی بده! خندید و گفت از کی؟ میان این کارها معمول بوده است؟ ( 7) از اقبال خود چشم انتظار نگرش فرخنده و افتخار آمیزی دارم، چرا که ( خوشبختانه) میان ماه وآسمان و چهره خورشید مانند محبوب من در شب پیش حالتِ رودر رویی و رقابت بر قرار شده بود.
(8)افسوس که دهان یار که داروی درد حافظ را با خود داشت به هنگا بخشش و جوانمردی چه قدر تنگ و کم ظرّفیت بود !
شرح ابیات غزل وزن غزل(215)
مفاعلن فعلاتن فعلاتن مفاعلن فعلات
بحر غزل: مجتث مثمن مخبون مقصور
*
نویسنده این سطور از ایهامات این غزل چنین برداشتی دارد که این غزل پس از یک شبنشینی و حضور در مجلس شاهانه شاه شجاع ، در آن سالهای اولیه که میان حافظ و شاه روابط حسنه بر قرار بوده است سروده شده و شاعر با زبان ایهام و وتعبیر ، شرح آن مجلس را می دهد و می گوید که خدایا دیشب چه شبی بود که شاهد و ساقی و شمع وشراب و همه چیز در آن جمع و در میان آواز دف ونی و موسیقی امکان بر قراری روابط عشق وعاشقی وجو داشت و صحبتهایی که می شد غیر از صحبتهایی بود که در گوشه مدرسه به صورت مباحثه انحام می شود .
از بیت چهارم به بعد چنین توضیح می دهد که هر چند از ادا و اطوار ساقی خوشحال و راضی بودم اما از اینکه بخت یاری نکرد تا اورا ببوسم از او گله داشته و در آنحال در چشمان او به دقّت نگاه کردم و چنین در یافتم که گویی هزار نفر ساحر و و جادو گر مثل سامری را در آن پنهان کرده است . باری به او گفتم یک بوسه بده، گفت از کی تا به حال این کارها میان ما معمول بوده است؟ و من از اینکه صورت خورشید مانند محبوبم به رقابت و چشم و هم چشمی و رودر رویی با ماه آسمان بر خاسته بود حس افتخار و پیش بینی پیش آمد سعد ، برای خود دارم .
آنگاه شاعر در بیت آخر حرف اصلی و نظر خود را به صورت سر بسته باز گو می کند . به این معنا که گویا از طرف شاه حواله وجهی در آن مجلس به او داده می شود که یا وظیفه ماهیانه و یا حالت بخشش داشته و مقدار آن در نظر حافظ ناچیز جلوه کرده است و او در کمال مهرات به شاه می فهماند که دهان شاه که چشم امید من به ان دوخته شده بود تا در حق من دستور مساعدت کلی صادر کند به موقع بخشایش و دادن دستور صِلَه چقدر تنگ و کم ظرفیت بود !
شرح جلالی بر حافظ – دکتر عبدالحسین جلالی

شیرازی در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۱۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۵:

سلام به همگی
در بیت اول پسر منظور یه پسر جذاب هست
بیت سوم منظورش اینه که همچنین گل پسری که جلوی چشم شاعر ایستاده در هیچکدام از روایات اسلامی که وصف غلمان بهشتی کرده اند هم وجود نداره. همجنس گرایی اونموقع هم رواج داشته همین

حسین در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۴۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۹:

وزن درست ذکر شده.

آرش در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۸:۵۲ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی یزدگرد » بخش ۲ - نامهٔ رستم فرخزاد به برادر: اخترشماریِ شکست در قادسی و پیشگویی زوال ساسانیان:

درود
در خواندن و شنیدن تاریخ گذشتگان اگر نتوانیم خود را در زمان آنان ببینیم ممکن است گرفتار برداشت های بسیار نادرست شویم
درباره ی ستاره شمر بودن ، از اطمینانی که به شکست دارد می گوید (این اولین نبرد نبود) و با این حال مبارزه با تمام توان و از خود گذشتگی

پیمان در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۸:۱۳ دربارهٔ عارف قزوینی » تصنیف‌ها » شمارهٔ ۳ - نمی‌دانم چه در پیمانه کردی:

سلام خانم سیما بینا هم این شعر زیبا را به زیبایی اجرا نموده اند.

مجید ریاضی پور در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۷:۳۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶۶۲:

منظور از تولید در انسان خلاقیت است. که او را از همه مخلوقات برتری می بخشد.

فرحان تابان کیا در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۵:۳۹ دربارهٔ ناصرخسرو » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۲۲:

با سلام، در جواب جناب شجاع الدین باید بگم
اولا ناصر خسرو حکیم بزرگ ایرانی و مروج مذهب اسماعیلیه بوده که اعتقاد به معاد روحانی دارند نه جسمانی ناصر خصرو مشخصا درین بیت معاد جسمانی را به چالش کشیده نه اصل معاد را کما اینکه بسیاری از حکیمان ایرانی همچون بوعلی و حضرت ملاصدرا اعتقاد به معاد روحانی داشته اند که این نوع معاد متوجه جسم مثالی که همگون با ملکات جسم مادیست می باشد.
در ثانی در انتساب آن قطعه که فرمودید به حضرت ناصر خسرو شک هست نه جزم اما حتی اگر آن قطعه ازو باشد اصل معاد را متوجه نیست بلکه عنوان معاد را متوجه است.
با تشکر

میثم سعدی در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۱۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۰:

من دگر شعر نخواهم که نویسم که مگس
زحمتم می‌دهد از بس که سخن شیرین است

حسین در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۳۲ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵:

خیام یکی از برترین و داناترین و معتقدترین و بادرک ترین انسانی بوده که من میشناسم. با وجود مثال های ساده و به ظاهر سطحی و توئم با خوشی و خوشکذرونی و مِی و اینا منظورها و مفهوم های خیلی والاتری در بطن شعراش هست. یکی از چیزای مهمی که من ازش برداشت کردم اینه که خیلی به روح و دنیای واقعی (پس از مرگ ) اعتقاد داشته و منظورش از عاقبت و نیستی و خلق جهان و اینها این جهان کنونی و فانی بودنشه و این جسمی که خدا برای ما به زیبایی ترسیم کرده و برای روحمان که خودِ اصلی و برترِ ماست قرار داده رو دلیلش رو گفته نمیدونه چیه تا شاید به این صورت تونسته باشه اعتراضشو به خلق دنیای فانی نشون داده باشه و ذهن هامونو به جایگاه روح و دنیای باقی منعطف کنه.(مانند این بیت که میگه فردا که از این دیر کهن در گذریم با هفت هزار سالگان سربسریم- منظور مسافر بودنه همه ما در این دنیاست و مأوای واقعی جای دیگریست که تمام پیشینیان هم در آنجا هستند و درواقع زمان و مکان هیچکدامشان با ما تفاوتی نمیکند در آن دنیای روحانی و باصطلاح همه مان گویی همزمان و هممکان هستیم با هم در دنیای واقعیمان) و در آخر اینم بگم به نظرم بیشتر منظور این رباعی به فروتنی و خودکوچک شمردنه این انسان خردمند و بزرگ برمیگرده. اینها برداشت من بود از این انسان بزرگ (شاید نظر هر یک از شما دوستان درست تر باشد. شاد باشید)
+علاوه بر اون فروتنی در بیت دوم، در بیت اول هم داره شکر کامل از خدا رو بجا میاره. جاش تو وسط بهشته خدایی

حسین در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۲۹ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵:

علاوه بر اون فروتنی در بیت دوم، در بیت اول هم داره شکر کامل از خدا رو بجا میاره. جاش تو وسط بهشته خدایی

محسن.۲ در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۲۷ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۲۰:

نه بابک 250
مقدور من سریست که در پایت افکنم
گر زآن که التفات بدین مختصر کنی.
”گرزان“ نیست جانم، ” گر زانکه “ هست، زان و که یک کلمه تشکیل داده اند،

محسن.۲ در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۱۹ دربارهٔ اوحدی مراغه‌ای » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۶:

نه مهدی جان ، همان مختصر ها درست است
نتوانم از خجالت که: بر تو آورم جان
که شنیدم: التفاتی نکنی به مختصرها
منظورش جان مختصری ست که تقدیم کند.
سعدی نیز همین مانا را آورده:
مقدور من سریست که در پایت افکنم
گر زآنکه التفات بدین مختصر کنی

مهدی پژوهنده در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۱۰ دربارهٔ اوحدی مراغه‌ای » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۶:

به نظر می رسد در بیت پنجم " محتَضَرها " صحیح باشد؛ به قرینه ی عبارت " آوردنِ جان" در مصرع نخست . هر چند که باید با نگاهی انتقادی ، نُسَخ معتبر را هم مورد عنایت قرار داد.

نادر.. در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۹ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۲۷ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۶:

گوشه ی چشمت
بلای گوشه نشین است..

آرش فراهانی در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۹ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۰۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۳۱۸:

به نظر بنده حقیر. مصرع سوم این شعر از نظر وزن و آوا با بقیه شعر همخوانی ندارد. شاید که این مشکل به خاطر از قلم افتادن و انتقال متن از کتاب اصلی به سایر کتب و .... باشد.
من فکر میکنم شاید این شکلی شعر زیباتر میشد:
گویند که هیچ سرانجام ندارید شما.
در این صورت در مصرع آخر آن کلمه "بی هیچ سرانجام "هم
پاسخ همین " هیچ سرانجام " مصرع سوم به نظر می آید.

محسن.۲ در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۹ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۲۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۹۶:

کار صواب باده پرستیست حافظا
برخیز و عزم جزم به کار صواب کن
صواب مانای درست و راست است
باده پرستی برای حافظ باده نوشی ست ، دوست دارد مِی نوش کند، کار درست برایش همین است ، می خواهد به میخانه برود و کار درست ”صواب“ انجام دهد.
ربطی به ثواب آخرت ندارد.

مجید میرزازاده در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۹ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۱۴ دربارهٔ ناصرخسرو » سفرنامه » بخش ۷۸ - حدود لحسا:

امیری عرب به دروازه لحسا رفته بود و یک سال آن جا نشسته و از آن چهار بارو(دیوار حاشه شهر) که دارد یکی ستده (گرفته بود)و خیلی غارت کرد و چیزی به دست نداشته بود با ایشان(خیلی غارت کرده بودند ولی چیز مهمی بدست نیاورده بودند) و چون مرا بدید از روی نجوم (علم ستاره شناسی)پرسید: که آیا من که می‌خواهم لحسا بگیرم می توانم یا نه؟ که اینها بی دینند. من هم هرچه مصلحت بود می‌گفتم!

جابر اسماعیلی در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۹ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۳۲ دربارهٔ سعدی » مواعظ » مفردات » شمارهٔ ۶۸:

این بیت شعر در کنکور کارشناسی ارشد علوم ارتباطات به عنوان یکی از سوال ها مطرح شده بود.

رحیمه در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۹ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۲۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۵۸:

بمر به معنای بمیر است در حقیقت تلفظ دیگری از بمیر است.

محمد صالحی در ‫۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۹ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۵۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۵:

چیزی ک حافظ و شخصیت او را برای جالب می کند همین گنگ بودن است که بعد از سال ها هنوز بحث بر سر شیعه بودن و نبودن اوست اما موضوعی که ناراحت کننده است هم همین است که از میان این همه معتنی دلنشین و سخنان زیبا و بیان خاص حافظ هنوز هم هستند کسانی که مجادله بر سر شیعه بودن یا نبودن حضرت میکنند..رها کنید چه اهمیتی دارد؟ شعر حافظ چند پهلوست هر کس برداشت خودش را دارد اما هیچ کس نمیتواند به طور قطع نظر بدهد که حضرت چه منظوری از بیت هایش دارد

۱
…
۳۰۷۹
۳۰۸۰
۳۰۸۱
۳۰۸۲
۳۰۸۳
…
۵۸۷۳