Ali در ۸ سال و ۳ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۳۳ دربارهٔ نظامی » خمسه » لیلی و مجنون » بخش ۲۵ - رهانیدن مجنون آهوان را:
اصلاح شود:
بسیار بر آهوان دعا کد
وانگاه ز دامشان رها کرد
مهرداد پارسا در ۸ سال و ۳ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۱۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱:
من نیز با دیدگاه مزدک در باب تفاوت «واقعیت» و «حقیقت» همداستان هستم. حقیقت آن چیزی که ما از جهان انتظار داریم و همیشه معیارها و خواست های بشری در آن دست اندر کار است؛ لیک واقعیت امری است که وجود دارد و فارغ از تمایلات و برداشت های درونی ماست.
حتی خطاهای حسی ما نیز واقعیتی از واقعیت های جهان است، اما برداشت درونی ما از آن می تواند حقیقت باشد. یعنی مثلا اینکه نور یک ستاره پس از مرگش به چشم ما می رسد در کلیتش آن یک واقعیت است که از سرعت نور و فاصله مادی آن ستاره تا زمین ناشی شده. اما اینکه ما پیش خودمان بگوییم این ستاره الان هنوز هم وجود خارجی دارد و خود را از لحاظ فضا-زمان هم تراز آن تصور کنیم از کم دانشی و محدودیت فهم ما ناشی می شود نوعی «حقیقت» شخصی است.
البته که نمی شود گفت آن ستاره ضرورتا امروز وجود ندارد. چون باز فضا-زمان را نمی توان به طور مقطعی مورد قضاوت قرار داد و آن ستاره در آن موقعیت فضا-زمانی خود هنوز هم می تواند موجود تصور شود. می بینیم که حتی درک ما از مسائل فیزیک هم آلوده به «حقایق درونی»ای است که از بدفهمی مسائل ناشی می شود.
سیدعلی (رضا) ساقی در ۸ سال و ۳ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۱۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۰:
درد عشقی کشیدهام که مپرس
زهرهجری چشیدهام که مپرس
این غزل احتمالاً کنایه ایست به صوفی مشهورشاه نعمت الله ولی.
این صوفی پرآوازه درغزلی شروع به تعریف و تمجید ازخود کرده وادّعانموده که درسیرو سلوک به مقاماتی رسیده است!
احتمالاً حافظ تحت تاثیراین غزل قرارگرفته وبه منظوربه رُخ کشیدن قدرت عشق ونشان دادن مناظرزیبا وخیال انگیزطریق عشق، تصمیم به خَلق این اثرزیبا (درپاسخ به صوفی شهر) گرفته است. ضمن انکه درآن روزگاران معمولاً درمحفل شعرا یک وزن وقافیه ازسوی پادشاه یا ریش سفید وبزرگ محفل، مطرح می شد وشاعران برهمان وزن وقافیه غزل می سرودند وباهم مشاعره می نمودندوقدرت طبع ونبوغ خویش رابه رخ یکدیگرمی کشیدند. بدیهی است که بااین شیوه، اغلب غزلهای شاعران ازلحاظ، مضمونها وموضاعات وهمچنین کلمات وواژه های انتخابی، تقریباً مشابه هم سروده می شدند.
غزل شاه نعمت اله:
رنج عشقی کشیده ام که مپرس
دُرد دردی چشیده ام که مپرس
در طریقی که نیست پایانش
بروبحری بریده ام که مپرس
دیده ام صورتی که دیده ندید
معنی ای را شنیده ام که مپرس
گفته ام نکته ای تو را که مگو
خط به حرفی کشیده ام که مپرس
بلبل مست گلشن عشقم
ز آشیانی پریده ام که مپرس
عاشق و رند و لاابالی وار
ازجهانی رسیده ام که مپرس
بنده ای وا فروختم به بها
سیدی را خریده ایم که مپرس
باکمی دقّت درمضامین وعبارات این غزل، صحِتِ گمانه زنی درشأن نزول غزل حافظ بشرحی که گذشت قوّت بیشتری به خودمی گیرد. امّا نکته ی مهمتراینکه : درمقایسه ی این دوغزل است که آدمی به جادوی کلام حافظ، قدرت وپختگی درسخنوری، اعجازقلم ،زبان وبیان رندانه ولطایف شعری خواجه ی شیراز پی می برد وبی اختیارزبان به تحسین می گشاید.
معنی بیت: درطریق عشق درد ورنجهایی متحمّل شده ام که بازگویی آنهاازعهده ی زبان وقلم خارج است ازشدّت دردوتلخی زهرتوانسوزهجران مپرس و هیچ مگو ازمیزان رنج های جانگدازی که از دوری دوست کشیده ام مپرس که این ملالتها وغمخواریهارا واژه ها نمی توانند انعکاس دهند آنچه که کشیده ام به گفتارنیاید و گفتنی نیست فقط کسی ازحال وروزمن تواند اگاهی یابد که خود نیزهمچون من با چنین غم وغصّه ای دست به گریبان باشد.
گفتگوهاست دراین راه، که جان بگدازد!
هرکسی عربده ای اینکه مبین آنکه مپرس!
🌿━━━━━━🌿
گشتهام در جهان و آخر کار
دلبری برگزیدهام که مپرس
اگرگمانه زنی ما درمورد شأن نزول غزل درست بوده باشد بی تردید این بیت نیزپاسخی به ادّعای شاه نعمت اله است که بازبانی نه چندان شاعرانه می گوید:
دیده ام صورتی که دیده ندید
معنی ایی را شنیده ام که مپرس
امّاچنانکه ملاحظه می شودپاسخ حافظ چقدر لطیف وحس انگیزاننده وزیباست.
معنی بیت: همه ی جهان را گشته وهمه ی باورها واعتقادات رابااشتیاقی عظیم کاویده وتحقیق وتفحّص کرده ودرغایت، دلبر ومعشوقی برگزیده ام که همه ی خوبیها وزیبائیها رایکجا دارد اومنبع مطلق زیبائیهاست. مپرس که نمی توان بازبان وقلم به شرح آنها پرداخت!
حافظ دراینجا گویا ازعالم بالا،چیزهایی دریافت کرده که قادربه توضیح آنها نیست، عالم شهود، درفراسو وآن سوی هستی هست درمرتبه ای والاتر ازاین جهان خاکیست جهان پایین هرگز نمی تواند عالم بالا را درک کند! معارف عالم بالا فقط برای کسانی که معرفت قلبی دارند قابل درک وفهم است. کسانی مانند زرتشت ها،بوداها وحافظ ها که بصیرت پیداکرده وچشم دل وجانشان نادیدنی هارامی بینند ودارای کرامات هستند.
،اوباعطشی ناتمام باتحقیق وکاوش درمیان ایدئولوژیهای گوناگون وکسب تجربه ی عینی درکسوت تصوّف وفرقه های درویشی ،بینش شخصی راپیداکرده وازاین دیدگاه، معشوق خودرا که همانا محبوب اَزلیست آگاهانا انتخاب کرده است.
ملامتگو چه دریابد میان عاشق ومعشوق؟
نبیندچشم نابینا خصوص اسرارپنهانی!
🌿━━━━━━🌿
آن چنان درهوای خاک درش
میرود آب دیدهام که مپرس
در هوای : در آرزویِ
معنی بیت: بدانسان درآرزوی خاک بارگاهِ دوست، سیلاب اشکم جاریست که شرح آن قابل توصیف وبیان نیست ازاین حال وهوای پرسوزوگداز عاشقانه هیچ ازمن مپرس که درشرح نگنجد! فقط بدان که اینگونه که اشک های بی وقفه وپیوسته ازچشمان من جاریست رازهای مگوی وپنهانی مرا برملا خواهندکرد.
ترسم که اشک درغم ما پرده دَرشود
وین رازسربه مُهربه عالم سمرشود
🌿━━━━━━🌿
من به گوش خودازدهانش دوش
سخنانی شنیدهام که مپرس
معنی بیت: من ازدهان مبارک همین دلبری که برگُزیده ام دیشب درعالم شهود،سخنانی شنیده ام که هرعاشق دلداده ای آرزو دارد آنهارااززبان معشوق خویش بشنود….. مپرس که به هیچ سبک بیانی وبه هیچ قلمی بازگو نتوان نمودناگفتنیست. به تصویر یک صحنه ی خیال انگیز وسرمست کننده بیاندیش وببین این صحنه هارامی توان به کسی دیگر توصیف وتعریف نمود!؟:
سرفراگوش من آورد به آوازحزین
گفت ای عاشق بیچاره ی من خوابت هست؟
🌿━━━━━━🌿سوی من لب چه میگزی که مگوی؟
لب لَعلی گزیدهام که مپرس
معنی بیت: برای من بالب گزیدن تذکرمی دهی که اسراردلم رابیش ازاین برای دیگران بازگونکنم امّا تونمی دانی وهرگزنیزنخواهی دانست که من چه حالی دارم ودراندرون خویش چه حسّ وحال وچه غوغاهایی راتجربه می کنم! من دوش لبِ لَعل وآبداری را بوسیده ام که ازکیفیّت وچگونگی آن هیچ مپرس که هرگز قابل شرح وبیان نیست من هنوز مست ومدهوش آن بوسه هاهستم وتاابد مدهوش ومسرورخواهم بود.
درنظرگاه حافظ، روح انسان در عالم مجردات( قبل از ورود به این دنیای خاکی) فروغی ازتجلّی معشوق اَزلی یاهمان "حقیقت زیبایی و حُسن مطلق" رادرزمان خلقت دیده وتجربه نموده است. زمانی که خداازروح متعالی خویش برکالبدخاکی انسان دمید آن هنگام بود که لب متبرّک آن بی همتای زیبا بر لبان آدم بر خوردکرد واولیّن بوسه ی درکائنات شکل گرفت (البته که این فرصیّات متناسب با درک وفهم آدمیان ودرمقیاس انسانی هست وحقیقیت آن حادثه ی عظیم قطعاً فراتراز تصوّرات محدود مامی باشد) دراین بیت شاعر اشاره به آن اتّفاق عالم بالا کرده ومی فرماید: لب لعلی گزیده ام که مپرس
درقلم آوردحافظ قصّه ی لعل لبش
آب حیوان می رودهردَم زاقلامم هنوز
🌿━━━━━━🌿
بی تودرکلبه ی گدایی خویش
رنجهایی کشیدهام که مپرس
"گدایی" دردیوان حافظ معانی مختلفی دارد ومعنای آن نسبت به محتوای سخن تغییرمی کند. گدایی درکل درمبحث عرفان وعشقبازی، وبه ویژه دراینجا، گدایی آگاهانه هست وفقری نیست که ازبیرون تحمیل شده باشد وبیشتربه معنای نیازمندی به عشق، ورهایی ازهمه ی تعلّقات دینی ودنیوی وبه هیچ رسیدن است. "گدا" دراینجا تلاشی برای بدست آوردن چیزی نمی کند بلکه هنرمندانه سعی می کندکه ازنام وننگ وموقعیتّهای مادی ومعنوی چشم پوشی کرده وبه جایگاه صفر یا همان "هیچ" برسد تا حقیقیتِ عشق وهوای تازه، فضایی برای ورود وتجلّی پیداکند.
معنی بیت: ای محبوب درفراق تو درکلبه ی درویشی وفقیرانه ی خویش، درد ورنجهایی رابه تنهایی به دوش خسته کشیده وتجربه کرده ام که به شرح نمی آیند وبازگفتنی نیستند! هیچکس نمی تواند درد ورنج عاشقی را درک وفهم کند مگرآنکه خودنیزتجربه ای دراین فرآیند داشته باشد ضمن آنکه تجربه ی آن فرد متعلّق ومنحصربفرداست وباتجربه ی دیگران کاملاً متفاوت هست بنابراین می توان به جرأت ادّعا نمود که هیچکس نمی داند ونخواهدتوانست بداند که آن دیگری در درون خویش باچه دردورنجی دست به گریبان است!
زبان خامه ندارد سر ِ بیان فراق
وگرنه شرح دهم باتوداستان فراق
🌿━━━━━━🌿
همچوحافظ غریب درره عشق
به مقامی رسیدهام که مپرس
"غریب" دراینجا کسی نیست که دورازوطن بوده باشد بلکه استعاره ازکسی هست که به واسطه ی داشتن آگاهی وشهود،درمیان مردم تنها وبی کس می باشد. درجه بالای خردمندی سبب می شودکه آدمی غیراجتماعی وتنها گردد هرچه آدمی ازدرون غنی ترگردد دیگران راتُهی ترمی بیند وبیشتراحساس غریبی می کند. این تنهایی وغریبی، ازروی اراده حاصل شده وبا تنهایی معمولی تفاوت دارد. این تنهایی به دورازجمع بودن نیست بلکه درمیان جمع حضورداشتن و دردنیایی دیگرزندگی کردن است.
اغلب مؤمنان ادیان ،مذاهب وفرقه های مختلف، ایمان واعتقادخودرابدون تحقیق وبررسی، ازخانواده،جامعه وسیستم حاکمیّت وام گرفته اند انها بیچاره ترین مردمانی هستند که منتظرند تادیگران به انها بگویند که چه کاری خوب هست وچه کاری زشت! بایدهاونبایدهای آنان راخودشان تعیین نمی کنند وافسارشان دردستان دیگران هست! درحالی که حافظ برخلاف آنها،باپی بردن به اینکه "باکلیدهای قدیمی،قفلهای جدید بازنمیشوند" بی مهابا ساختارها ،الگوها،سنّت ها ومرزهای برساخته ی دیگران راعصیانگرانه درهم شکسته، و درنهایت باآگاهی وبینش فردی، طریق عشقورزی راانتخاب نموده است ودرغایت، به مدد خلوص قلبی،واشتیاق درونی به مقامی ازعاشقی رسیده که با هیچ یک ازکلمات وواژگان نمی تواند مراتب معنوی این جایگاه والارا توضیح دهد!
در طریق عشق ومعرفت وآگاهی،همانند حافظ غریبانه وبی کس، به جایگاهی رسیده ام که دوراز انتظار وتصوّراست باور کردنی نیست مپرس.
سینه مالامال درداست ای دریغا همدمی
دل زتنهایی به جان آمد خدارا همدمی!
محسن در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۴۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۷۶:
آق دکتر
The Tongue of the Unseen
این گنده ،،،ی ها جاش اینجا نیس
شاهرخ در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۵۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۱۹:
چقد خوب بود که موسیقی هم داشت . مرسی
۸ در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۲۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۷۶:
جناب دکتر
نخست بفرمایید ای واژه های حرامزاده :
دوما ، سوما را از کدام زبان به عاریت گرفته اید
پس به کار حافظ برخیزید
دکتر رحمت مظاهری سیف در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۲۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۷۶:
اوّلا˝، وضعِ توالیِ ابیاتِ غزلها، در دیوان های جاری، غم انگیز است، که جای توضیحش اینجا نیست. من در کتابم، The Tongue of the Unseen, سعی کرده ام این اشکال را، تا آنجا که ممکن است، بر طرف کنم. اینجا هم بیتِ چهارم بی جا آمده است. همینطور که محتوی می رساند، چنین اعترافی معمولا˝ در آخرِ نامه می آید— یعنی باید خطّ ششم باشد. خطّ هفتم پاسخی است به نویسنده، که میگوید: به هر طریقی که دلت میخواهد، بگو.
دوّما˝، در همین خطّ چهارم، برای، ؛من این حروف نوشتم...،؛ خانلری دارد: ؛من این دو حرف نوشتم...،؛ که هم جاری تر است و هم قشنگتر.
سوّما˝، یکی از حاشیه نویسان که تفسیرِ این غزل را کرده است، ابیاتِ پنجم به بعد را ، به عنوانِ واضح بودن، بدون تفسیر گذاشته است! مشکلترین بیتِ این غزل، بیتِ پنجم است که ایشان مختسر گرفته اند! ممکن است برایمان معنا کنند.
.
فرامرز در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۰۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۷۵:
سلام بر دوستان جان .
از آنجایی که در این آشفته بازار روزگار ما که نه نیازی به بازگویی آن است نه قصد آزردن دوستان دل و جان است ، چیزی که میتواند حال ما را بهبود ببخشد و از پس آن حال دیگرانی که در اطراف ما هستند را نیز ، فرو رفتن در افکار بزرگان شعر و ادب این سرزمین است .
پس بیاییم به جای این سنت نا میمون که هر کجا جمعی است همگان در بحث و جدل و مرافعه بر سر اقتصاد و سیاست و... هستند ، ما که پیشتر و بیشتر از آنها پی به این معجون روح افزا برده ایم ، آنان را نیز گوش کشان بر سر این خوان بی دریغ بنشانیم .
شاید که اندکی از وضع موجود را بهبود توانستیم داد با همگانی کردن مباحث اینچنینی و سخن گفتن از یافته هامان با دیگران ، به جای مباحث بیهوده و کسالت آور .
نکند که خدای نا کرده حال خوبمان را از دیگران دریغ کنیم .
"هواداران کویش را چو جان خویشتن داریم "
محسن ، ۲ در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۲۵ دربارهٔ پروین اعتصامی » دیوان اشعار » مثنویات، تمثیلات و مقطعات » شمارهٔ ۳۴ - پایه و دیوار:
قفل سیمم بنزد سیمگر است
پردهٔ اطلسم ببازار است
سفارش ساخت قفلی از نقره به نقره ساز داده شده ، از بازار هم پرده ی اطلس به زینت می آید
نادر.. در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۴۸ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۲:
عیسی لب روحبخش تو دید....
شیرازی در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۴۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۸:
در دیوان قدیمی اینجانب این بیت درج شده
بیار باده بخور زانکه پیرمیکده دوش
بسی حدیث غفور و رحیم و رحمن گفت
شیرازی در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۴۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۸:
در تعدادی متون این بیت درج شده
بیار باده بخور زانکه پیرمیکده دوش
بسی حدیث غفور و رحیم و رحمن گفت
شیرین در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۳۹ دربارهٔ سعدی » مواعظ » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۳۵ - در تنبیه و موعظه:
این قصیده از سعدی نیست 1371 اضافه شده
سوره صادقی در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۳۱ دربارهٔ محتشم کاشانی » دیوان اشعار » ترکیببندها » شمارهٔ ۱ : باز این چه شورش است که در خلق عالم است:
کرد این خیال وهم غلطکار، کان غبار * تا دامن جلال جهانآفرین رسید
بنظر میرسد شاعر بنحوی شاعرانه گفته است: «نعوذبالله حتی خداوند هم در غم حسین به عزا نشست. »ـ در واقع شاعر میداند که این حرف کفر است ولی توصیفهای جانگداز و سوزناکش را نمیتواند متوقف کند انگار. میگوید خیالات برم داشته و میدانم اشتباه، ذاتِ خیال و وهم است ولی انگار خود خدا هم عزادار شده...
بنظرم این برداشت با بیت بعدش هم باز تاکید میشود که میگوید خداوند بری از ملال و غم است (همچنانکه از شادی و سایر احساسها بری است که خصیصه بشر است نه خداوند) ولی باز هم حس شعر وادارش میکند بگوید بهرحال خداوند میداند ملال چیست چون جای هر دو یکی است (هم خداوند و هم احساسات بشری در «دل» جای دارند). بیشتر، شاعرانگیست.
در همان بند در ابیات قبل هم حرف از آنست که غبار غم آنچه با حسین (ع) کردند رفته است به عرش و انبیا و اولیا را به عزا نشانده و در اوج و در آخر بند میگوید حتی نعوذبالله به خود خدا هم رسیده این عزای عظیم...
نظیف در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۰۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۷۰:
همچنان یک بیت دیگر در این نسخه ذکر نشده است:
ای غم اگر زر شوی ور همه شکر شوی
لب بندم گویمت خواجه شکر خوار نیست
نظیف در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۰۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۷۰:
در این نسخه یک بیت فراموش شده:
غصه دران دل رود کز هوس او تهیست
غم همه انجا شود کان بت عیار نیست
لطفا تصحیح نمایید
دکتر الهی قمشه ای نیز این بیت را بار ها در سخنرانی های خویش اضافه کرده است
بهزاد در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۵۷ دربارهٔ پروین اعتصامی » دیوان اشعار » مثنویات، تمثیلات و مقطعات » شمارهٔ ۳۴ - پایه و دیوار:
قفل سیمم بنزد سیمگر است
پردهٔ اطلسم ببازار است
این بیت معنیش چی میشه؟ ممنونم
هما در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۲۰ دربارهٔ شاه نعمتالله ولی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۵:
بیت پنجم ، مصرع دوم ، قافیه اشتباه است
قافیه صحیح : نصیبست
علیرضا در ۸ سال و ۳ ماه قبل، چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۵۸ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱:
میوه نمیدهد به کس باغ تفرج است و بس
جز به نظر نمیرسد سیب درخت قامتش
در غزلی دیگر با همین مضمون میفرماید
تنگ چشمان نظر به میوه کنند
ما تماشا کنان بستانیم
مهرداد پارسا در ۸ سال و ۳ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۱۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۲: