گنجور

حاشیه‌ها

هوشیار در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۰۳ دربارهٔ سعدی » مواعظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۳:

با پوزش خواهی از افتادگی واژه "دلان" در مصراع نخست.
به جانِ زنده دلان، سعدیا! که ملکِ وجود
نیرزد آنکه وجودی ز خود بیازارند

هوشیار در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۵۶ دربارهٔ سعدی » مواعظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۳:

باسلام خدمت ادب دوستان عزیز، به ویژه علی و سجاد!
لطفا" به ردیف و قافیه این شعر سعدی دقّت فرمائید. متاسفانه از آفتهای جدّی در ادب پژوهشی معاصر، کم دقّتی و شتابزدگی در اظهار نظرهاست.
باتوجّه به این که درقالبهای شعری قصیده و غزل، قافیه نخستین مصراع با مصاریع زوج یکسان میباشند؛ بنابراین، صورت صحیح بیت، چنین خواهد بود:
به جانِ زنده سعدیا! که ملک وجود
نیرزد آنکه وجودی ز خود بیازارند
منبع: (غزلهای سعدی، به تصحیح مرحوم دکتر یوسفی، انتشارات سخن، ص26)

سعید در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۳۵ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۶:

یکی از گزینه های سوال ادبیات کنکور رشته ریاضی سال 90 بود.شعر بسیار زیباییه

موسی روستایی در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۰۵ دربارهٔ ناصرخسرو » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۵۹:

بیت 14
ناصرخسرو از بابت قبل از چهل سالگی که دگرگونی روحی برای او پیش آمده افسوس می خورد. می گوید که دیروز (گذشته ها) خاطر آن روزهایی که مورد غفلت واقع شده بود. روزهای غم و ناراحتی بود که برای چه و به چه می خندیدم و خوش بودم. امروز دل من خسته و مجروح است و گریانم. به خاطر ان روزهایی که موردغفلت واقع شده است

hamun در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۸:۳۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۳۵:

ضمن تقدیر از این همه عاشقان و حافظ دوستان
به این نتیجه رسیدم که گوهر خویش بر دکه بقال مبر...
بهتر دیده میشه
یعنی نمیشه که به این هم بگو به اون هم بگو
بهتر اینه که بااین بگو و با اون مگو
موفق باشید

nabavar در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۶:۳۵ دربارهٔ جامی » هفت اورنگ » سبحة‌الابرار » بخش ۴ - در ترشیح اصل این شجره به رشحه توحید و توشیح صدر این مخدره به وشاح تحمید و فی مناجات:

این شعر در ” بخش 5 - دست تضرع به مناجات برآوردن و در حلقه اجابت قبله حاجات استوار کردن
نیز آمده

nabavar در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۶:۳۳ دربارهٔ جامی » هفت اورنگ » سبحة‌الابرار » بخش ۴ - در ترشیح اصل این شجره به رشحه توحید و توشیح صدر این مخدره به وشاح تحمید و فی مناجات:

نوید جان
حق همسایگیم دار نگاه
سایه وارم مفکن خوار به راه
همان خوار درست تر می نماید
مرا چون سایه خفیف و ناچیز مشمار.
زنده باشی

علیرضا در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۵:۴۵ دربارهٔ شاه نعمت‌الله ولی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۹:

سلام
در بیت سوم با توجه به وزن شعر، منظور شاه احتمالا عمرو بوده نه عمر. که مشخصه اولی amr و دومی omar خونده میشه.

بیگانه در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۴:۳۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۳۰:

چه قدر لطیف و غم انگیز بود این غزل... چه قدر...

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۴:۳۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۵:

https://rezasaghy.blogfa.com/

اگر روم ز پی اش فتنه‌ها برانگیزد

وَر از طلب بنشینم به کینه برخیزد

 

شاعرعاشق پیشه ی ما که درطول زندگانی پربار خویش عشق های مجازی وزمینی زیادی راتجربه کرده است طبیعتاًبه موازات آن، موردِ بی توجّهی ها نامهربانی هاوکم لطفی های زیادی نیزشده وبارها شیشه ی نازک ِدل نازنینش به سنگ جورو جفای معشوق شکسته است.

بنظرمی رسداین غزل نیزکه واگویه ای ازشرح حال دل شاعراست درهمین راستا بوده باشد.

فتنه: اختلاف رأی و نظر داشتن .  گناه ورزی .   آشوب .  عذاب ، رنج .  گناه . ستیزه ، خلاف .  شگفتی . دیوانگی .

فتنه برانگیزد: آشوب برپاکند.

وَرازطلب بنشینم: واگرازاو دست بردارم

معنی بیت: اگربه دنبال او (معشوق) بروم ناسازگاری وستیزه جویی کند،آشوب برپاکند تا مرارنجیده خاطر کند واز دیدارش محروم سازد. واگرازجستجو منصرف شوم وازجستن دست بکشم اوبازآرام نمی نشیند وبه ستیز ودشمنی بامن برمی خیزد! خلاصه اینکه ازبداقبالی هرکاری انجام دهم به مذاق معشوق ناخوشآیند می آید وکاری می کندتامرا بیازارد ورنجیده خاطرسازد. زندگانی افرادعاشق پیشگان، که اینچنین اززیارت عشقی به زیارت عشقی دیگرمی روند حقیقتاً غم وانگیز وچالش زا وبسیارسخت است آنها یا درگرداب فراق یار بادردوغم واندوه دست وپا می زنند یا با رسیدن به معشوق، رنج دردناک پوچی وتوقف وسکون راتجربع می کنند درهرحال هردووضعیت، آزارنده واندوهبار است. این چرخه بی وقفه استمرار داشته و گویی که قرارنیست عاشق پیشگان در زندگانی خویش درهیچ دوره ای آرامش داشته وبه آسایش برسند. 

بلبلی برگ گلی خوشرنگ درمنقارداشت

وندران شورونوا خوش ناله های زارداشت

گفتمش درعین وصل این ناله وزاری زچیست

گفت مارا جلوه ی معشوق دراینکارداشت! 

 

🌿━━━━━━🌿

 

و گر به رهگذری یک دَم از وفاداری

چو گَرد در پی اش افتم چو باد بگریزد

 

رهگذری: گذرگاهی

معنی بیت: واگربه گذرگاهی معشوق راببینم وازروی وفاداری وعشق ورزی، همچون گَردِ راه به دنبالش بیافتم چونان باد بگریزد تا مبادا که به دامنش بیاویزم.

ندارم دستت ازدامن مگردر خاک وآن دَم هم

چوبرخاکم روانگردی بگیرد دامنت گردم

 

🌿━━━━━━🌿

 

و گر کنم طلبِ نیم بوسه صد افسوس

 

ز حُقّه ی دهنش چون شکر فروریزد

 

افسوس: سرزنش، اظهار تأسف از ناکامی.

حُقّه: ایهام دارد: ۱- جعبه ی کوچک مخصوص نگهداری جواهرات گرانبها،۲- حیله و نیرنگ.

۱-دهان معشوق به سبب اینکه دندانهای سپید ومروارید گونه ی اورا درخودجای داده به حُقّه تشبیه شده است.

۲- ازطرف دیگر چون معشوق درمقابل درخواست بوسه ی عاشق،باجمع کردن لبهاافسوس می گوید در ظاهر بنظرمی رسد که قصد بوسه دادن دارد درحالی که اینگونه نیست ودرحقیقت این نیرنگ وحیله ی معشوق است. امّا همین افسوس گفتن معشوق نیزبرای عاشق که ازدهانش فرومی ریزد همچون شکرشیرین است.

معنی بیت: من اگرازمعشوق درخواست نیم بوسه بکنم اوازحُقّه ی دهانش صدها افسوس در مخالفت بامن بیرون می ریزد که آن هم برای من همچون شکرشیرین است.

بوسه بردُرج عقیق توحلال است مرا

که به افسوس وجفا مُهروفانشکستم

 

 

🌿━━━━━━🌿

 

من آن فریب که در نرگس تو می‌بینم

 

بس آب روی که با خاک ره برآمیزد

 

"نرگس" استعاره ازچشم معشوق است.

معنی بیت: من آن فتنه ونیرنگی که درچشمان تومی بینم آنقدراثربخش وویران کننده هست که می تواند آبروی خیلی ازعشّاق رابه خاک بریزد ودین ودل خیلی هارابرباددهد.

مراچشمیست خون افشان زچشم آن کمان ابرو

جهان بس فتنه خواهددیدازآن چشم وازآن ابرو

 

🌿━━━━━━🌿

 

فرازوشیب بیابان عشق دام بلاست

 

کجاست شیردلی کز بلا نپرهیزد

 

فراز وشیب: پستی وبلندی

معنی بیت: تمام پستی وبلندی های طریق عشق،پُرازخطر ودام وبلاست. کجاست آن بی باک وشجاعی که ازبه دام افتادن وگرفتارشدن دربلا ومصیبت نهراسد وگام دراین طریق پُرآشوب گذارد؟

عشق چه زمینی وچه آسمانی، خطرات زیادی برای عاشق دارد. نفس آدمی پیوسته بربقا،گرفتن وتملّک ثروت ورفاه وتجملّات اصرار دارد امّا دراین طریق عشق،باید هرلحظه آماده ی مردن باشیم،به جای گرفتن وانباشت ثروت،بخشیدن وازدست دادن انها راتمرین کنیم غلبه برنفس سرکش،شرطی شدگیها،عادتهای تلقین شده ازسوی آموزش وپرورش،مذهب وجامعه کار ساده ای نیست ویک شبه وآسان حاصل نمی شود. چشم پوشی ازنام وشهرت وموقعیتهای اجتماعی، بی اعتنایی به قضاوتهای دیگران،پذیرش رسوایی واتـهامات گوناگون،پیهِ شلاّق وبند وحبس برتن مالیدن و.....شهامت والایی می خواهد که هرکسی ازعهده ی انها برنمی آید. برای همین است که تعدادعاشقان حقیقی بسیار کم هست چون اغلب مردم ازمرگ می هراسند ازطرفی هم نمی توانند ازفیض عشقبازی چشم پوشی کننددرمورد عشق پیوسته می اندیشند، رویاهای زیادی می بافند  ومیل ورود پیدامی کنند ولی هرگز شهامت وارد گودشدن راندارند چون ازمرگ وکنارگذاشتن تلقینات مذهب وجامعه بشدّت می ترسند. واگرعدّه ای جرأت به خرج داده ووارد این طریق شوند دیری نمی کشد که توسط ذهن فریبنده ونفس حیله گر،مورد وسوسه قرارگرفته وازجریان خارج می گردند.

طریق عشق پُرآشوب وفتنه است ای دل

بیافتدآنکه دراین راه باشتاب رود

 

🌿━━━━━━🌿

 

توعمرخواه وصبوری که چرخ شعبده باز

هزار بازی از این طُرفه‌تر بر انگیزد

 

شعبده باز: تردستی، نیرنگ باز.

طرفه تر: شگفت انگیزتر.

معنی بیت: ای دل، توآرزوی سلامتی وطول عمر وشکیبایی داشته باش وازاین اتّفاقات(کم لطفی ونامهربانی معشوق) ناامید وسرخورده مباش چرخ شعبده باز ازاین بازیهادرآستین زیاددارد. اندوه به دل راه مده، هرلحظه اززندگانی آبستنِ حوادثی شگفت انگیزتراست. چه بسا در روزهای آینده ورق برگردد واوضاع وفق مراد تو رقم بخورد.

دورگردون گر دو روزی بر مُراد مانرفت

دائماً یکسان نباشدحال دوران غم مخور

 

 

🌿━━━━━━🌿

 

بر آستانه ی تسلیم سر بنه حافظ

 

که گر ستیزه کنی روزگار بستیزد

 

ستیزه: مقابله ونافرمانی، لج کردن وناسازگاری.

این بیت نیزدارای نکته ای نغزوحافظانه ودرادامه ی بیت های پیشین، تاکیدی دیگربر داشتن رضایت و هماهنگ بودن با اتّفاقات وحوادثِ پیرامونیست که آدمی رابه سعادت ورستگاری رهنمون می گردد. باز بودن وآری گفتن به زندگی وپذیرش خود، باوجود وشرایط پیرامونی به رغم نقص ها وکاستیها؛ رمز منزل گرفتن درآرامش وامنیت است.

 

معنی بیت: ای حافظ سر برآستانه ی تسلیم بنه وراضی باش اگربرخلاف جریان وحوادثِ پیرامونی حرکت کنی وستیزه جویی پیشه سازی روزگار نیز با توبه ستیز برمی خیزد وبی تردیدخوراک توجز خون دل چیزی بیشتر نخواهدبود. بهترآنست که انسان باهمه ی نواقصها وضعفها به زندگی همانگونه که هست آری بگوید وازخوشیهای زندگانی بهره مندگردد. دست ازشِکوهِ وشکایت برداشته؛ ودرد ورنج را پیشنیاز وجد وسُرور دانسته و زندگی رادرهرشرایطی باقلب خویش لمس کرده وجشن بگیرد؛ وهمواره به آوازخوانی ورقص وشادمانی مشغول باشد که خالصانه ترین سپاسگزاری ونیایش همین است وبس. 

بیا که هاتف میخانه دوش بامن گفت

که درمقام رضاباش وازقضامگریز

 

 

مسعود در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۲۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲:

با سلام
معنی بیت ای صبا با ساکنان شهر یزد...
چیست؟

نوا در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۲۰ دربارهٔ هاتف اصفهانی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵:

خوشا ایام آزادی و در گلشن "پریدن ها"
فکر میکنم صحیح باشد.
(با توجه به مضمون مصرع اول همین بیت و همچنین آمدن "دویدنها" در مصرع دوم بیت نخست)

شهرام آرین در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۴۵ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۱۳۱ - مطلع سوم:

با سلام؛لازم است برخی از لغات را معنی کرد:
اذا قیل تم یعنی چون گفته شود که تمام شد.گستهم فرزند پهلوان نوذر در شاهنامه است.
مطوق چو صفر یعنی توخالی.دو قولی شدن یعنی اختلاف داشتن.
بر تخت خاک بودن یعنی بدبختی و خاک نشینی.بقم ماده ای است که رنگ قرمز می دهد.

مجید در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۱۰ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش ۵۳ - داستان مشغول شدن عاشقی به عشق‌نامه خواندن و مطالعه کردن عشق‌نامه در حضور معشوق خویش و معشوق آن را ناپسند داشتن کی طلب الدلیل عند حضور المدلول قبیح والاشتغال بالعلم بعد الوصول الی المعلوم مذموم:

به نظر من این شعر برمیگردد به حکایت قبل از آن در مورد کسانی که در زمان حضرت محمد صلی الله حافظ قرآن بودند که تعداد خیلی کمی بودند و دلیل آن هم همین بوده که همه در محضر حضرت دوست که همان حضرت محمد صلی الله بوده‌اند حاضر بودند و دیگر نیازی به حفظ کردن کلام آن بزرگوار در محضر آن نبوده است و اشاره به نامه خواندن در محضر دوست اشاره به قرآن خواندن در پیش حضرت محمد صلی الله بوده است.

نوید ایزدیار در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۳۸ دربارهٔ جامی » هفت اورنگ » سبحة‌الابرار » بخش ۴ - در ترشیح اصل این شجره به رشحه توحید و توشیح صدر این مخدره به وشاح تحمید و فی مناجات:

فکر می کنم تو این بیت :
حق همسایگی ام دار نگاه
سایه وارم مفکن خار به راه
(خار) رو به اشتباه (خوار) نوشتید.

ارت در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۳۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۰:

به نظر میرسید شاه منصور یک معتادالکلی بوده که توانایی کنترل أمور مملکتی را نداشته است. حافظ او را به ترک روزانه شراب دعوت میکند و از نگاه من در أین تجویز یک دستور زندگی است نهفته است که میگویدروز وقت کار است و تو هم باید به زندگی روزمره بپردازی و یک دستور طبی، بعضی از معتادین قادر به ترک اعتیاد نیستند بنابراین حافظ او را به ترک کامل فرا نمیخواند به قول متخصصین harm redaction را توصیه میکند0 از همه مهمتر شراب نوشی در روز توسط پادشاه بد اموزی دارد و از او میخواهد حداقل در تاریکی بفترات خلاف کند که قبح ان برداشته نشود0

ارت در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۱۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۰:

معمولا یکی از نشانه های بسیار جدی اعتیاد به الکل و جنون های الکلی مصرف الکل در صبح است و از طرف دیگر کسی که صبح به طرف هر گونه اعتیادی میرود عملکردهای روزانه او مختل خواهد بود و زندگی انگل واری پیدا خواهد کرد0 حافط بخوبی اعتیاد به الکل را میشناسد و ان را تقبیح میکند0

علی‌رضا صادقی در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۰۱ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب پنجم در عشق و جوانی » حکایت شمارهٔ ۱۹:

ترجمه عبارت:« وَ رُبَّ صَدیق...»: چه بسیار دوستان که مرا در عشق او(معشوقه) سرزنش کردند. مگر روزی او را ندیدند تا عذر من آشکار شود.

علی‌رضا صادقی در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۵۵ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب دوم در اخلاق درویشان » حکایت شمارهٔ ۲۷:

ترجمه عبارت:«وَ عِندَ هُبوبِ...»: هنگام وزش بادها بر مرغزار، شاخه های بان(درخت خوشبوی) به رقص( حرکت به هر سو) در می آیند نه سنگ سخت. ناشرات را- که در قرآن کریم، سوره مرسلات(77) آیه 3 آمده- بادهای پراکننده ابرها یا باران معنی کرده اند. گلستان تصحیح استاد دکتر غلامحسین یوسفی، تعلیقات ص 351.

حامد در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۲۱ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱ - پادشاهی فریدون پانصد سال بود:

با سلام،
بیت 34 با افزودن "و" به صورت "ستایش مر او را و زویت سپاس" اصلاح شود.
سپاس

۱
…
۳۲۰۲
۳۲۰۳
۳۲۰۴
۳۲۰۵
۳۲۰۶
…
۵۸۷۳