گنجور

حاشیه‌ها

محمد در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، دوشنبه ۱۴ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۴:۳۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۸۴:

جلال الدین مولانا قبل از حافظ زندگی می کرده؟

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، دوشنبه ۱۴ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۴:۲۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۴:

https://rezasaghy.blogfa.com/

 

راهی بزن که آهی بر ساز آن توان زد

شعری بخوان که بااورَطل گران توان زد

 

شواهد ودلایل فراوانی دردیوان حافظ، وجود دارد که اواز دانش وعلم موسیقی سنّتی، بصورت تخصّصی آگاهی داشته وگهگاه نیز درمحافل انس والفت دوستانه،باصدای خوش آواز می خوانده است به همین دلیل او قادر بود مضامین بِکر وبدیعی با اصطلاحات موسیقی باآهنگیهای روح نواز خلق کند.

راه: نام دستگاه موسیقی مثل راهِ عراق

برساز آن: مطابق نوا ومتناسب باآهنگ وریتم آن،

رطل گران: پیاله ی بزرگ ،پیمانه ی سنگین

معنی بیت: ای نوازنده وای مطرب مجلس، دردستگاهی بنواز که دل رابرانگیزاند وحالتی دست دهد که بتوان آهی ازدل کشید ودرغم رفت ودراندوه ذوب شد. ( البته که منظورحافظ غم واندوهِ روزگارنیست اودلی عاشق پیشه داردو می خواهد درغم واندوه عشق فرورود غم عشق خودمتبرّک وعزیزاست وازفراسو می آید وسبب نشاط درونی عاشق می شوددرجایی می فرماید....غم اینکارنشاط دل غمگین من است.) ای مطرب وای آوازه خوان ، تونیزشعری به آوازب خوش بخوان که احساسات وعواطف درونی مافَواران کند وتوانسته باشیم پیاله های سنگین شراب سربکشیم.

مطربا پرده بگردان وبزن "راه" عراق

که بدین راه بشدیار وز ما یاد نکرد

 

🌿━━━━━━🌿

 

بر آستان جانان گر سر توان نهادن

گلبانگ سربلندی برآسمان توان زد

 

معنی بیت: اگراین توفیق نصیب عاشقی گردد که بتواندبرخاکِ آستانه ی سرمنزل معشوق، سرتسلیم وبندگی بنهد اوبراستی که ازسرفرازان ورستگاران است وحق دارد که فریاد سربلندی ازشوق وشَعف برآسمان بزندوبه رقص برخیزدوآوازبخواند. این توفیق وسعادت عظیم نصیب هرکسی نمی شود. 

ازآن زمان که براین آستان نهادم روی

فرازمسندخورشیدتکیه گاه من است

 

🌿━━━━━━🌿

 

قدِّ خمیده ی ما سَهلت نماید اما

بر چشم دشمنان تیرازاین کمان توان زد

 

سهل: ساده وبی ارزش

"دشمنان" دراینجا همان دشمنان عشق هستند همانها که منع عشق کرده و حقیقت عشق راانکارمی کنند وآن راچیزی جزهوس وبیماری نمی پندارند.

معنی بیت: قامت ما(عاشقان) گرچه ازاندوه وغم ِعشق همچون کمانی خمیده وبه نظرساده وبی ارزش است امّااین ظاهرقضیّه هست درحقیقت قامت خمیده ی عاشق ،کمانیست که می توان به وسیله ی آن تیربرچشم کسانی زد که عشق رابرنمی تابند وآن راپوچ وبی ارزش می شمارند .

قد خمیده ی عاشق نشانه ی،اصالت، قدرت واثربخشی عشق است. عشق معجزات وقدرت خارق العاده ای دارد باعشق می توان ناممکن هارا ممکن کرد کوههاراجابجا نمود، عشق قادراست جوانی رایک شبه پیر ومتقابلاً پیروسالخورده ای رایکشبه به جوانی رعنا مبدّل سازد.

گرچه پیرم توشبی تنگ درآغوشم گیر

تاسحرگه زکنارتوجوان برخیزم

عشق طلسمات وعجایب بی شماری دارد! سخن عشق کیمیایست که درپرتو آن قلب تیره وسیاه به زروسیمی باارزش تبدیل می شود تنهادولتی که غم ازآسیب زوال ندارد دولت عشق است. همین قد خمیده ی ما! نمونه ی بارز اثرات عشق است که همانندکمان خمیده شده است! بطوری که می توان با این کمان تیراندازی نمود وبرچشم دشمنان عشق تیرهای کاری ونابودکننده نشانید!

دوتاشدقامتم همچون کمانی

زغم پیوسته چون ابروی فرّخ

 

🌿━━━━━━🌿

 

در خانقه نگنجد اسرار عشقبازی

جام می مُغانه هم با مُغان توان زد

 

خانقه: خانقاه، مکان عبادت وپرهیزگاری صوفیان. حافظ دراوایل دوران پربرکت زندگانی خویش، مدتی درکسوت صوفیان به سیروسلوک پرداخت امّاخیلی زود بامشاهده ودرک الگوهای پنهان شکل گیری خانقاههاورفتارهای ریاکارانه ی صوفیان، وپوچی وسست بودن مبانی فکری آنها، راه خودرا جداکرده وطریق عشق رابرگزید.

جام می مغانه: جامی منتسب به مغان، جامی که از شرابی که به روش زردتشتیان تهیّه شده پرشده باشد.

"مغان" در اصل قبیله ای از ملت بود که مقام رحمانیّت منحصراً به آنها بستگی داشت. آنگاه که آیین زرتشت در غرب غرب و جنوب ایران یعنی ماد و پارس مستولی شد، مغان پندارهای جدید دیانت شدند. در کتاب اوستا نام طبقه روحانی به همان نام قدیمی که دیده اید، می بینیم اما در عهد اشکانیان و ساسانیان معمولاً این تایفه رامغان خوانده می شوند.

"بسیاری بااستناد به ابیاتی ازاین دست که دردیوان حافظ بسیارنیزبه چشم می خورد براین عقیده هستندکه حافظ دراواخرعمر، به مذهب نیاکانمان "زرتشت" گرایش پیداکرده بود". گرچه ارادت حافظ به افکار مترقیّانه ی زرتشت قابل انکار نیست لیکن باجرأت می توان ادّعانمود که حافظ نه تنها به مذهب زرتشت بلکه به هیچ مذهب خاصی تعلّق خاطرنداشته است. بنظر چنین می رسد که اوبه نوعی آزاداندیشی رسیده واز تعلّقات دُنیی ودینی رهاشده بود. افکاروباورهای اوفراقومی، فرامذهبی، وجهانشمول هستند واگر بخواهیم نام مَسلک و مذهبِ اوگمانه زنی کنیم قطعاً هیچ مذهبی جزمذهب محبّت ومهرورزی وعشق برمحور انسانیّت، به یقین نزدیکتر نخواهدبود. بااین حال هیچ تردیدی نیست که حافظ علاقه ی زیادی به حضرت زرتشت داشته و او ازمیان رهبران معنوی وپیام آوران دینی، تنها شخصیّتی هست که حافظ تمام ارادات واحترام قلبی خویش را درسراسر دیوان گهربارخویش به اوتقدیم نموده است. نزدیکی و همخوانی افکار خواجه حافظ بااندیشه های ناب حضرت زرتشت، بسیارزیاد وقابل تامّل هست.

تاکید حافظ برعیش وعشرت وشرابخواری، ووجود جشن های زیادی که دراین آئین آسمانی درطول هرهفته وماه وسال به بهانه های گوناگون درنظرگرفته شده تنها یکی ازوجوهات مشترک این دواندیشه ی مترقّیانه هست.

به جرائت می توان گفت که درهیچ یک ازادیان ومذاهب وآئین های مذهبی؛ اینقدربه جشن وسرور وشادمانگی اهمیّت داده نشده است. حضرت زرتشت دربین بنیانگذاران دینی، تنهاپیام آوریست که زندگانی ونعمتهای دنیوی راستوده ومردم رابه جشن وخوشی وسرور دعوت کرده است. اوهرگز گریه وسوگواری راتوصیه نمی کند اوباشراب ورقص وآواز مخالفتی ندارد اوزندگی راضیافت وجشن وضیافت راسپاسگزاری ازهستی می شمارد. درمیان همه ی روشن ضمیران وپاک باطنان زرتشت منحصربفرداست. اوهیچ جنگی راخوب نمی داند وهمگان رابه شفقت ومهرورزی فرامی خواند. تمام مذاهب لذّات دنیوی راممنون کرده ووعده ی چندین برابری آن را به پس ازمرگ ودردنیایی دیگرموکول کرده اند امادراین آئین بجای وعده ووعید؛بیشتر توصیه به شادیخواری شده است. ازهمین حافظ بیشترازهرشاعری درکوی مغان پرسه زده وجام می مغان رابرهرجام دیگری ترجیح می دهد. ضمن آنکه درآن روزگاران که بازارصوفیگری وفرقه های متعصب مذهبی، رونق زیادی داشتند شرابخواری مطابق قوانین شریعت ممنوع بود لیکن زرتشتیان بومی درشیراز ازاین قاعده مستثنی بودند ودرمعابدخویش شراب می نوشیدند. بعضی ازصوفیان نیزکه علاقه به شرابخواری داشتند بصورت پنهانی اززرتشتیان شراب تهیه کرده ودرخلوتگاه خویش می نوشیدند. کیفیت شراب های زرتشتیان درقیاس باشرابهایی که مسلمانان بصورت پنهانی درخانه تهیه می کردندبسیاربالاتربود وخواهان زیادی داشت. درلایه های زیرین معنای این بیت این نکته نیز مشهود می باشد. 

معنی بیت: اسرارعشقبازی اعمال ورفتاریست روحانی ،پاک که ازدل برمی خیزد درخانقاههاکه به ریاکاری وتزویرآلوده اند عشقبازی میسّرنمی گردد. همانگونه که جام شراب نابی که به روش نیاکانمان (زرتشتیان) تهیّه شده باشدرا درخانقاه نمی توان نوشید این شراب پاک رابایستی با کسانی نوشید که دارای پندار وکردارپاک ونهادی پاک هستند.

نازنینی چوتوپاکیزه دل وپاک نهاد

بهترآنست که بامردم بد ننشینی

 

🌿━━━━━━🌿

 

درویش را نباشد برگِ سرای سلطان

ماییم وکهنه دَلقی کآتش درآن توان زد

 

برگ: وسیله و اسباب، سازوبرگ

دَلق : جامه ی درویشی، خرقه ی پشمینه

معنی بیت: ما درویشی تهیدیست وفقیر هستیم وجز خرقه ی کهنه ای که برتن ماهست چیزی ازمال ومنال دنیا دراختیارنداریم این خرقه هم متناسب باشکوه وتجملّات دربارپادشاهی نیست خرقه ای بی آرزش وبی مقداراست که به درد آتش زدن می خورد. اگرسلطان (مخاطب غزل که متاسفانه معلوم نیست چه کسی هست) نسبت به مابی توجّهی می کند حق بااوست اوشاه است وماگدا) سلطان کجاعیش نهان بارندبازاری کند؟ 

وگرگویدنمی خواهم چوحافظ عاشق مسکین

بگوییدش که سلطانی گدایی همنشین دارد. 

 

🌿━━━━━━🌿

 

اهل نظر دو عالم در یک نظر ببازند

عشق است و داوِ اوّل بر نقدِ جان توان زد

 

"اهل نظر" ازدیدگاه حافظ همان نظربازانی هستند که با نظرکردن درزیبائیها، درمسیررشدونموّمعنوی قرارگرفته ودرنهایت به شکوفایی می رسند.زیبایی بهترین وخیال انگیزترین نشانه ی الوهیّت است زیبایی امضای خالق کائنات هست زیبااندیشان وزیبادوستان درحوالی مقدس ربانیّت وکوی معشوق نفس می کشند هرچشمی زیبا؛ هردرخت وگلی زیبا‌هرپرنده ی زیبانشانه ی روشنیست که خداوند درهمان نزدیکیست. جاذبه وجادوی همه ی زیبارویان پرتوی ازفروغ رخ ساقی کائنات هستند ومارابه منبع لایزال زیبایی رهنمون می سازند.

انسان عاشق پیشه ونظرباز، در مشاهده و مکاشفه ی زیباییها(شامل همه نوع زیبایی) هر روز بیشتروعمیقتر به رازهای نهفته ی خلقت و به شکوه وجلال دستگاه آفرینش پی می برد، کمالجویی واشتیاق او در عشق ورزی بر کل تمامیّت هستی گسترش یافته وازلذتهای گذرا وفریبنده ی غریزه های حیوانی فاصله میگیردو همین این امر، خود مبنای اخلاقیّات وسنگ بنای فضایل انسانی می گردد. درک "عالم زیباشناختی و نظربازی" برای همگان میسّرنیست وتنهاکسانی که عشق حقیقی راشناخته وهمانندحضرت حافظ ، تجربه ی شهود واشراق اندوخته وسرشارازذوق وشوق بوده باشند می توانند دراین عالم ملکوتی به سیروسیاحت پرداخته وازمشاهده ی زیبائیها محظوظ وبهره مند گردند. تنها راه رسیدن به این مقام ودریافت شایستگی،عشق است واخلاص عمل.

درنظرگاه حافظ، روح انسان در عالم مجردات( قبل از ورود به این دنیای خاکی) فروغی ازتجلّی معشوق اَزلی یاهمان "حقیقت زیبایی و حُسن مطلق" رادرزمان خلقت دیده وتجربه نموده است ازهمین رو با مشاهده ی زیبائیها هرچندمجازی ونسبی،به یاد ان زیبایی مطلق که سابقاً درک نموده،زیروزبر شده وبرانگیخته می گرددوهوای عشق او را برداشته وازخودبیخودمی کند.

داو: نوبت بازی مثل نرد وشطرنج. دراینجا بازی بازی عشق است. حافظ قصد دارد درهمان اولین نوبت وفرصتی که دست می دهد باارزش ترین سرمایه ی خودرا،نه تنها با هیچ تردیدی ، بلکه بااشتیاق تمام به میان نهدوتقدیم حریف(یار)کند وبه اوببازد.

معنی بیت: نظربازان مصلحت اندیشی نمی کنند وبایک نظرازنعمتهای دوجهان به راحتی می گذرند وتقدیم معشوق می کنند آری بازی عشق اینچنین است ودرهمان فرصت ونوبت اوّل که دست می دهد نقدینگی جان را به میان می کشند وبه حریف می بازند.

عشقبازی کاربازی نیست ای دل سربباز

زانکه گوی عشق نتوان زد به چوگان هوس

 

🌿━━━━━━🌿

 

گردولتِ وصالت خواهددری گشودن

سرها بدین تخیّل بر آستان توان زد

 

دولت وصال: نعمتِ به تورسیدن

معنی بیت: اگرمیل ورضایت درونی تو باخواسته های قلبی ما موافق می شد واگر امکان رسیدن به تو وبرخورداری ازاین نعمت وصال برای عاشقانت فراهم بود وچراغ سبزی به روی آنها سوسومی زد بی تردید اوضاع واحوال ما شور وحال دیگری داشت... رویاپردازی های دل انگیزی درکارگاههای خیال ما صورت می گرفت وسرهای زیادی به اشتیاق رسیدن به وصال تو، مشتاقانه به آستانه ی درگاه بارگاه توبه سجده می افتادند.

برآستان تومشکل توان رسیدآری

عروج برفلک سروری به دشواریست

 

🌿━━━━━━🌿

 

عشق وشباب ورندی مجموعه ی مراداست

 

چون جمع شد معانی گوی بیان توان زد

 

شباب: جوانی

"رندی" درنظرگاه حافظ معنای گسترده وژرفی دارد ازجمله :زیرکی و زرنگی، چست وچالاکی، رهایی ازقید وبند دُنیی ودینی، آزادگی و وارستگی و....هیچکس نمی تواند رندان مسلکِ حافظانه رابه جهنم تهدید ویا به بهشت رفتن تطمیع کند. این شگرداحمقانه شاید برای مردم عوام کارسازباشد اما رندان راتحت تاثیرقرارنمی دهد بهشت وجهنم رندان دردرون خودشان هست. آنهاهیچ طمعی به آینده ی واهی وپوچ ندارند وفریب بهشت دروغین زاهدان رانمی خورند ودرمسیری متفاوت ازادیان ومذاهب سازمان یافته، به رشد ونموّ معنوی می پردازند.

گوی: توپ مخصوص چوگان بازی، گوی زدن، بازی کردن، دراینجا به معنی توفیق یافتن درسخنوری وبیان.

معنی بیت: عشق و شورجوانی ورندی، سه عنصرتوفیق وسعادت هستند که اگردرکسی جمع گردند آنکس صاحب معرفت وآگاهی شده وبیان وقلم اوقدرت فوق العاده ای پیدا می کندومی تواند سری درمیان سخنوران برآورده و دراین عرصه مدّعی باشد.

البته حافظ دراینجا رندانه ازشخصیّت خودحرف می زند وبه مخاطب خویش این نکته را می رساند که اگرمن اینچنین می توانم نکات نغز وپُرمایه را باایهام وکنایه بازبانی شیرین و شیوا لطایف حَکمی ونکات معنوی وراهگشا بیان کنم درسایه ی عشق وشورجوانی ونگاهِ رندانه ایست که نسبت به پیرامون خویش دارم.

مدّعی گولُغز ونکته به حافظ مفروش

کِلکِ ما نیزبیانیّ وزبانی دارد

 

🌿━━━━━━🌿

 

شدرهزن سلامت زلف تووین عجب نیست

 

گر راه زن تو باشی صد کاروان توان زد

در فرهنگ‌های مختلف این واژه به شکل‌های زرفین، زفرین، زلفین، زوفرین و زلفینک آمده است. زلف در بعضی از گویش‌های خراسانی هنوز هم به معنای زنجیری است که از داخل به پشت در خانه می‌اندازند تا در قفل شود.
زلف به معنای حقیقی همان گیسو، طرّه وجعد هست وبیشتر معنای مجازی ان مورد توجّه قرارمیگیرد.
این واژه در منابع عرفان و تصوّف فاقد تعابیر جامع و مانع اسـت امّـا حضرت حافظ،به مددطبع لطیف خویش تعابیری لطیف، باریک، دقیق و مفصّل از زلف ارائه نموده است بطوریکه دامنه ی معنای مجازی زلف وگیسوراتوسعه داده،غنی سازی کرده ومضامین بِکرونابی خلق کرده است."زلف" قسمتی از موی سر از دو طرف بر چهره ریخته می‌شود . "طـرّه" موی جلوی سر ، و "گیسو" به موی پشت سر گفته می‌شود ، اما هر یک از این اسمها گاه به جای هم به کار برده می‌شوند و گاه هر کدام از آنها به معنی تمام موی سرنیز بکارگرفته می‌شوند. "زلف" با آنکه "حجاب" وپوشاننده ی رخسارمعشوق هست وسیله‌ی اتّصال عاشق به معشوق نیزهست. "زلف" نماد "کثرت وپریشانی"و"سیاه" نماد  کفراست. 
ناگفته نماند که شاه شجاع دارای زلف های سیاه وبلند وحس انگیزی داشته ودرکانون توجه تمام کسانی بوده که اورا ازنزدیک ملاقات کرده بودند. کلاً سلسله ی آل مظفر وبه ویژه شاه شجاع به داشتن خال وخط وزلف بلند شهرت عمومی داشتند. حافظ نیز هرجاکه به یاد شاه شجاع غزلی سروده با واژگان خال وخط وزلف مضامین بکری خلق است. احتمالا دراینجا نیزحافظ زلف دوست وهمپیاله خویش رامدنظر داشته است. 

"سلامتی" دراینجا به معنای تندرستی،رفاه و آرامش، زهدوتقوا وعقل مصلحت اندیش راشامل می گردد. یعنی جادو وجاذبه ی زلف معشوق همه ی اینها رازایل کرده وهرشخصی رادچار عشق وشیفتگی وشیدایی می کند.

معنی بیت: گیسوان توچون راهزنان، سلامتی، عقل، وزهد وتقوا وآرامش راغارت کرده وبرباد می دهد واین نکته چیزشگفت آوری نیست اگرتو بااین جاذبه وجادویی که درحلقه حلقه های زلف داری راه زن باشی دریک حرکت صدهاکاروان رامی توان اسیرکرد وبه یغمابرد! هیچکس توان مقاوت درشیوه ی دلستانی تورا ندارد وهمگان درمقابل جادو وجاذبه ی گسیوان توتسلیم می شوند!

حلقه ی زلفش تماشاخانه ی بادصباست

جان صدصاحبدل آنجا بسته ی یک موببین!

 

🌿━━━━━━🌿

 

حافظ به حق قرآن کز شید و زرق بازآی

باشد که گوی عیشی در این جهان توان زد

 

شید: ریا،تزویر،سالوس. ریا کاری دل وجان آدمی راتیره وتباه می سازد وروابط اوبادیگران ومهمترازهمه خداوند رابه نابودی می رساند. وقتی کسی درلباس دیانت،ریاکاری می کند چنین عملی به منزله ی بازیچه قرار دادن نیایش وبه عبارتی استهزاء خداوند است. حافظ براین باوراست که ارزش ومقام کسی که بی هیچ روی وریایی اقدام به باده خواری می کند بسیاربالاتر ازکسی هست که عبادت وپرستش وپرهیزگاری را از روی ریا انجام می‏دهد، چراکه کسی که مرتکب یک عمل حرام می شود تبعات وپیامدهای آن را پذیرفته وحاضر است تاوان وهزینه ی آنرا دراین دنیا وآخرت بپردازد ضمن آنکه اوبه دیگران وجامعه هیچ آسیبی نمی رساند در حالی که عبادت کننده ی ریاکار، مرتکب سه گناه نابخشودنی می شود

: اول اینکه ازمنظرشریعت ترک واجب کرده است ونمازوروزه ای که براو واجب است رابه منظورجلب توجه مردم وفریب انها انجام داده نه برای رضایت خداوند.

دوم آنکه مرتکب استهزاءخداوند شده وبه درگاه اوجسارت وگستاخی نموده است. وسوّم اینکه اوبه اعتمادمردم خیانت کرده و بیماری ریاکاری را که ازطاعون ووبا نیزبرای جامعه مخرّب تراست انتشارداده است. اودرشعله ورکردن آتشی که درنهایت خرمن دین رامی سوزاندسهیم شده وگناه اونابخشودنیست.

آتش زهدوریا خرمن دین خواهدسوخت

حافظ این خرقه ی پشمینه بیندازوبرو

زَرق :دروغ ،مکر، ریا،نفاق

گوی عیش: خوشگذرانی به گوی تشبیه شده است.

معنی بیت: ای حافظ تورابه حقیقت وحرمت قرآن ازپرهیزگاریهای ریاکارانه ومکر وفریبِ خود،خداوند و ودیگران دست برداروبی ریا باش باشدکه با این کاربتوانی دراین جهان آسوده وبی هیچ دغدغه ای به عیش وعشرت بپردازی. نقاب زهد وپرهیزگاری رابه کناری بنه عیش نهان کاربی اساس وبیهوده هست عیش آنست که بی روی وریا باشد. 

شراب وعیش نهان چیست؟ کاربی بنیاد

زدیم برصف رندان وهرچه باداباد

 

نصرالله بلوکی در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۳۲ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۵۰:

در مصراع اول بگذار تا بگریم صحیح است. زیرا بعدا می فرماید :با ساربان بگویید احوال آب چشمم. و خطاب شخصی است و فردی. . کاملا واضح است که الا درست است و حتی در این جا درست نیست. البته بنا به امر ذوقی می توان گذاشت همچنان که گویا استاد کدکنی گذاشته. و البته از او عجیب است. اقای مصطفایی هم درست گفته اند. اگر قرار بود حتی به روزگاران باشد روزگاران اول نمی امد. و ایندو همدیگر را کامل کرده اند. و عشق پس از گذشت سالیان زیاد کم کم نه اینکه کامل فراموش ولی رو به خاموشی می رود . همچنان که ادم مصیبت دیده بعد از وارد شدن شوک اولیه در ماهها و سالهای اول کم کم مصیبت را فراموش می کند یا بشدت کم رنگ می شود.

آزاده در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۴۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۹:

گر نیستی تو ماده، زان شاه نر برقص‌آ
بنظر من یعنی
اگه مثل جوشش شیر از درون جنس ماده ، جوششی از درون خودت نداری، از آن شاه نر(شمس) بهره بگیر و مسیر عرفان رو جلو برو

حسین در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۳۸ دربارهٔ سعدی » مواعظ » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۲ - توحید:

ببخشید سعدی رو حافظ نوشتم.

حسین در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۳۶ دربارهٔ سعدی » مواعظ » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۲ - توحید:

زیاد سخت نگیرید بقول معروف وحی منزل که نیست کلام حافظ اون بنده خدا همون چیزی که به عقلش رسیده روی کاغذ آورده کلام شعر چکیده افکار شاعر است و هیچکس شاید به اون معنایی که اون لحظه شاعر بهش اندیشیده پی نبرد. هر کسی از ظن خود شد یار من.
پس هرچه در تصور خودت آمد با توجه به شناحتی که از گفتمان شاعر داری، همون میتونه درست باشه.

محمود در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۲۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱۳۵:

دلست خنب شراب خدا سرش بگشا

حسینی در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۲۷ دربارهٔ انوری » دیوان اشعار » مقطعات » شمارهٔ ۲۰۲:

بله. این شعر برگرفته از مضمون این حدیث است:
قال رسول الله ص: نعمتان مجهولتان(مکفورتان) الأمن و العافیة
دو نعمت است که قدرشان دانسته نمی شود(و شکرشان گذارده نمی شود): ایمنی و تندرستی.

دکتر محمد ادیب نیا در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۱۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹:

آن مه عاشق کش عیار کجاست؟!.....
عقل دیوانه شد آن سلسله مشکین کو
دل ز ما گوشه گرفت ابروی دلدار کجاست
ساقی و مطرب و می جمله مهیاست ولی
عیش بی یار مهنّا نشود یار کجاست
اللَّهُمَّ أَرِنِی الطَّلْعَةَ الرَّشِیدَةَ وَ الْغُرَّةَ الْحَمِیدَةَ وَ اکْحُلْ نَاظِرِی بِنَظْرَةٍ مِنِّی إِلَیْهِ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُ وَ سَهِّلْ مَخْرَجَهُ وَ أَوْسِعْ مَنْهَجَهُ وَ اسْلُکْ بِی مَحَجَّتَهُ وَ أَنْفِذْ أَمْرَهُ وَ اشْدُدْ أَزْرَهُ..... خدایا آن جمال با رشادت، و پیشانی ستوده را به من بنمایان، و با نگاهی از من به او دیده ام را سرمه بنه، و در گشایش امرش شتاب کن، و آمدنش را آسان گردان، و راهش را وسعت بخش، و مرا به راهش درآور، و فرمانش را نافذ کن و پشتش را محکم گردان....(بخشی از دعای عهد از کتاب مفاتیح الجنان / حاج شیخ عباس قمی)
اللهم عجل لولیک الفرج....

۷ در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۱۱ دربارهٔ رودکی » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۱۲۱ - بویِ جویِ مولیان آیَد هَمی:

یعنی بوی کباب و قورمه سبزی و حتی میرزا قاسمی نشندیده اید بدا به روز دماغ چاقتان
بوی کباب شنیدن یعنی طمع و هوا و هوس کباب کردن و اینجا هم همین است.
یک مثلا مایه دار که رو به مرگ شد و چند نفر از کس و کار او که برای مرده ریگ او دماغ.تیز کنند میگویند لابد بوی کباب شنیده اند.یعنی طمع و هوس مال مادر مرده را دماغ میپرورانند.
اینهمه مثل از بو داریم
بوی جوی مولیان آید همی
یعنی بوی جوی مولیان و هوس آن در سر و دماغ دارم.
دماغ در عربی مغز سر است و در فارسی بینی
در اصل دماک بوده یعنی دم+اک=نفس کش/دم کش
هر چیزی که در مغز به آن بیندیشیم دماغ و زبان و ... همه درگیر میشوند غیر از این بود دنیا این نبود.
بوی مرگ-بوی محرم-بوی وطن-بوی آزادی-بوی جنگ
نشنیده ایم?

محمد بهادری در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۵۳ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۸۹:

مصرع اول و مصرع آخر رو نگاه کنید ،هم در ابتدا هم در انتها میرسه به«در سر خمار دارم» ،انگار ابتدا سعی می‌کنه شاعر با علت جویی خمار خودشو بر طرف کنه، اما نمیتونه... و در انتها باز هم اقرار به خماری...

نادر.. در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۰۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۶:

قیاسی نیست، کمتر جو..

محمد شهاب در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۴۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۶۱:

درود بر ادب دوست.
به نظر می رسد که متن غزل سیصدو شصت و یک مطابق کتاب مورد تصحیح دکتر خلیل خطیب رهبر باشد. بر اساس نسخه محمد قدسی شیرازی این غزل یک بیت دیگر هم دارد:
بر سر شمع قدت شعله صفت می لرزم؛ گر چه دانم که هوای تو کشد ناگاهم
علاوه بر آن ترتیب ابیات نیز در نسخه ذکر شده اندکی فرق دارد.

مهدی در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۰۳ دربارهٔ رودکی » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۱۲۱ - بویِ جویِ مولیان آیَد هَمی:

دوستان عزیزی که از خود استدلال نموده اند که باید به جای "بو" در مصرع اول از "بانگ" استفاده می شد و....توجه فرمایید که بو به معنی امید است نه رایحه. لذا لطفا اجازه بفرمایید که رودکی کار خود را انجام دهد که اشتباه از ایشان نیست بلکه از شماست که معنی کلمه را نمیدانید.
متشکر

تماشاگه راز در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۳۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۸:

شعرای بزرگ همواره آثار بزرگان پیش از خود را منظور نظر داشته اند . در بیت آخر "غزلیات عراقیست سرود حافظ" شایان ذکر است به عنوان نمونه حافظ عزیز از غزل زیر از عراقی :
بود آیا که خرامان ز درم بازآیی؟
گره از کار فروبستهٔ ما بگشایی؟
حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۲/
در غزل معروف " بود آیا که در میکده‌ها بگشایند---
گره از کار فروبسته ما بگشایند
حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۲/
"استقبال کرده است.

احمد محمود امپراطور امپراطور در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۸:۴۳ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۴۸:

درود.!
خوشا ذوقِ فنا و وحشتِ سازِ شرر کردن
ز سر تا پای خود محوِ یکی اند،از نظرکردن
حضرت بیدل

حوادث‌کم‌کند آشفته اوضاعِ ملایم را
پریشانی نبیند آب از زیر و زبر کردن
حضرت بیدل

تماشاگه راز در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۸:۲۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۹۶۳:

در همین دیوان غزل زیر به مقامات دوازده گانه موسیقی اشاره فرموده است
مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۵۷/

تماشاگه راز در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۸:۲۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۵۷:

در همین دیوان غزل زیر به مقامات دوازده گانه موسیقی اشاره فرموده است
مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۹۶۳/

احمد۱۳۷۴ در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۷:۴۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶:

یک تفسیر جالب در مورد بیت 3 از جناب دکتر اصغر طاهرزاده :
نرگس به عنوان نماد کمال و دوست‌داشتنِ کمال و دوست‌داشتنِ خود با یک کرشمه، خودفروشی کرد. یعنی نظر به خود انداخت و خود را پسندید، به همان معنایی که حضرت حق در خلقت مخلوقات، خود را در آینه‌ی مخلوقات به تماشا نشست و چون نرگس، ظهور خود را می‌خواست، کرشمه کرد و آفرینش آغاز شد و همین نگاهِ به خود و آفرینش بود که صد فتنه در جهان انداخت زیرا موجب فریب افراد شد، به این گمان که رابطه‌ی خالق و مخلوق را جدا دیدند. این فریبی بود که چشم حق به خودش برای افراد ایجاد کرد، آن‌ها فریب غفلت خود را در انقطاع بین خالق و مخلوق خوردند ولی حضرت حق با نظر به کمال خود این عالم را خلق کرد تا جمال خود را در آینه‌ی تفصیلِ خلایق بنگرد.
.

تماشاگه راز در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۰۶:۳۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۲:

حافظ عزیز از غزل زیر از عراقی استقبال کرده:
بود آیا که خرامان ز درم بازآیی؟
گره از کار فروبستهٔ ما بگشایی؟
حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۲/
استاد شجریان غزل عراقی را در آلبوم همایون‌مثنوی اجرا کرده اند.

۱
…
۳۲۰۵
۳۲۰۶
۳۲۰۷
۳۲۰۸
۳۲۰۹
…
۵۸۷۳