گنجور

حاشیه‌ها

احمد در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۲۵ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب اول در سیرت پادشاهان » حکایت شمارهٔ ۸:

معنی بیت دوم چی میشه ؟
مار برای این پای چوپان را نیش می زند که ... ؟

رویا آذرباش در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۱۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۹۵:

سلام.... در اشعار مولانا چیزی جز زیبایی و عمق درک از هستی ، نمیشه دید... خدا به ما هم این دیدگاه رو بده تا جهان پر از زیبایی بشه.... و این شعر به صدای اسمانی استاد جانانم متصل بشه دیگه واقعا باید چشم بست و گوش جان کرد.... تنشون سلامت... محمدرضا شجریان

نوشاد رکنی در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۵۶ دربارهٔ عارف قزوینی » تصنیف‌ها » شمارهٔ ۱۶ - چه شورها:

اجرای نسبتاً کاملی از این تصنیف توسط مهدی امامی در آلبوم «تصنیف‌های عارف قزوینی، روایت فرید خردمند» به سرپرستی اجرای امیر شریفی انجام شده است.

علی علینوری در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۸:۱۲ دربارهٔ مسعود سعد سلمان » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۲۱۰ - ناله از تیره بختی خود و امتداد گرفتاری:

مصراع دومِ بیتِ بیست‌وششم، واژهٔ «ورانم» اشتباه تایپی‌ست.
درستش: «وَزّانَم».

علی در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۳۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۸۵:

بیت خنک آن قماربازی ... یک مفهوم کلیه. با موارد حقیقی و انتزاعی مختلفی میتونه همخوانی داشته باشه. من جمله کربلا. که یکی از دوستان هم اشاره کردن چه طور. ولی اینم که بیایم بگیم این بیت مخصوصا به کربلا اشاره داره هم یقینا غلطه. چون بیت مفهوم کلی رو میرسونه و هیچ اشاره ی مستقیم یا غیر مستقیمی بهش نکردهه. به نظرم اون دوستمون که گفتن به توحید اشاره داره خیلی نظر بهتری دادن. البته نه لزوما توحید الهی.

دانیال در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۵۳ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۱ - مکتب حافظ:

اساتید در مصرع "کدورت را فرامش کرده با آئینه آه اینجا" راجع به آئینه آه توضیح دهید لطفا...

دانیال در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۳۱ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۱ - مکتب حافظ:

دوستان راجع به "موکب کیوان شکوه پادشاه" لطفا توضیح بدهید!
با توجه به اینکه دهخدا کیوان را یکی از بزرگان دربار بهرام معرفی کرده میتوان تعبیر نگهبان خوبی ها یا پاکی ها را نیز ازین لغت داشت... با این اوصاف نقش کیوان در ترکیب ذکر شده چیست؟!

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۲۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۷:

https://rezasaghy.blogfa.com/

دل ازمن بُرد وروی ازمن نهان کرد

خدا را با که این بازی توان کرد؟

 

 

حافظ دراین غزل زیبا وعاشقانه، به گوشه ای از سختیهاومشکلات عاشقی وبخشی ازحالات بیقراری وبی تابی عاشقان اشاره کرده است

عشقبازی حقیقی نقش بازی کردن نیست باید سرببازی، بایدبااشتیاق آماده ی مردن باشی تاعشق دروجود توجریان پیداکند وگرنه ازاین فیض محروم خواهی ماند زیرا گوی عشق را باچوگان هوس نمی توان زد عشق کارعظیم وخطرناکست ودراولین گام باید درخلوص عشق قربانی وفداشد درغیراینصورت هیچ حاصلی نخواهدداشت.

معنی بیت: محبوب نازنین من دل مرا به نازوعشوه ربود لیکن روی نازخود راازمن پنهان کرد! محض خاطر خداقضاوت کنید وبگوئید که کدام سنگدل وجفاکاری، چنین رفتاربی رحمانه ای می تواند باکسی داشته باشد!

دین ودل بردند وقصد جان کنند

الغیاث ازجورخوبان الغیاث !

 

🌿━━━━━━🌿

 

شبِ تنهایی ام در قصدِ جان بود

خیالش لطف‌های بی‌کران کرد

 

معنی بیت: فشارغم و غصّه ی شب تنهای وهجران، آنقدر زیاد بود که گویی می خواست جان مرابگیرد وکارمراتمام کند! لیکن خیال جانبخش محبوب می آمد وبا لطفهایش روح جانم را صفایی دیگرمی بخشید!

دراین بیت(خیالبازی عاشقانه)  یک نکته ی روانشناختی وحقیقتی غیرقابل انکار ازدنیای خیال انگیزعشقبازی رابه زیبایی بیان کرده است وآن اینکه:

زمانی که آدمی عاشق شخص دیگری می شود وبااشتیاق، همه ی عشق وارادت قلبی خودرا نثاراومی کند، درحقیقت عاشق آن شخص خاص نشده وفریب ذهن خودرا خورده است! چراکه ذهن همه ی ما به هنگام دلباختن، تصویری دلفریبانه مطابق انتظارات وخواسته های درونی ما ازشخص مورد توجّه مامی سازد وما درواقع فریب خورده و عاشق وشیدای این تصویر ذهنی می شویم چه بساممکن است تصویری که در ذهن مانقش بسته وشب وروزماراازماگرفته است باحقیقت وجودی آن شخص تطابقت نداشته وذهن حیله گرما درمورد اومبالغه کرده باشدتابتواند دل ماراراضی به شیدایی وعاشقی کند! ازهمین روست که معمولاً رابطه های عاشقانه دوام چندانی ندارند وطرفین باسپری شدن زمان اندک وبه محض شناخت دقیق یکدیگر، تمایلی به ادامه ی روابط نشان نداده وروابطشان قطع میگردد. باتوجه به اینکه شرط زنده ماندن ذهن درپروراندن خیال وافکارهست بنظرچنین می رسد که ذهن آدمی بیشتر ازدل آدمی، به عشقبازی اشتیاق وعلاقه دارد! چراکه ذهن دراین دوران طلایی، بیشترین وبهترین فرصت پرورش خیال رادراختیارداشته وبه فعالیت شبانه روزی مشغول است غذای لذیذی که برای بقای ذهن ازضروریات است. شایدبهترآن باشد وقتی که عاشق کسی می شویم سعی نکنیم به اوبیشترنزدیک شویم! اگراو دورازدسترس باقی بماند بی تردیدعشقمان، شبیه عشقی خیال انگیز میان لیلی ومجنون وفرهادوشیرین و..... خواهدبود امااگربه اونزدیک ونزدیکتر شویم دیری نخواهدکشید که سرخورده شده وشعله های عشق فروکش خواهدنمود! عشق رادرپستوی ذهن نهان بایدکرد تاهمچنان فروزان باقی بماند.

حالی خیال وصلت خوش می دهدفریبم

تاخودچه نقش بازد این صورت خیالی؟!

 

🌿━━━━━━🌿

 

چرا چون لاله خونین دل نباشم؟

 

که با ما نرگس او سرگران کرد

 

لاله : در ادبیات فارسی لاله در اغلب موارد مظهر رنج و گداز عشق است. گاه به خاطر سیاهی مدوّری که چون داغی در وسط جام آن هست به دل سوخته ی عاشق تعبیر شده‌ است در بسیاری جاها زخم خون‌آلود را بدان تشبیه کرده‌اند. در معدودی موارد به نشانه قدح و می به کار رفته‌است. به جهت سرخی و لطافت، گاهی صورت معشوق به آن تشبیه شده‌است. در تعبیرات شاعرانه لاله از خون می‌دمد و شگفتی اینجاست که لاله بر گورها فراوان می‌روید،چنان‌که از خون فرهاد هنوز لاله دمید.

"نرگس" گلی است از تیره نرگسیها، دارای پیاز و گلی خوشبوی و معطر که در وسط گلش حلقه ای زرد دیده می شود و آن را نرگس شهلا گویند و در بعضی جنس ها خود گل نیز زرد است یا گل سفید است ولی در وسط آن گلبرگ های کوچک سفید است و آن را نرگس مسکین وصدپر گویند. حافظ خوش ذوق دراغلب غزلها ازچشم معشوق، باعنوان نرگس یادکرده و چشم رابه نرگس تشبیه کرده است. حافظ بادستآویز قراردادن این تشبیه مضمونهای خیال انگیز وبِکری خلق کرده است.

معنی بیت: چرانباید همچون لاله خونین دل باشم ؟چشمان معشوق نسبت به من بی توجّهی می کند وهیچ میل واشتیاقی برای چرخیدن به سمت من ودیدن ندارد! اگرچشمان اوبسان نرگس،نازوافاده می فروشد من نیز بسان لاله خونین دل باقی می مانم.

چشمت ازنازبه حافظ نکند میل آری

سرگرانی صفت نرگس رعنا باشد

 

🌿━━━━━━🌿

 

که راگویم که با این درد جان سوز

طبیبم قصد جان ناتوان کرد

 

که راگویم؟ : باچه کسی درمیان بگذارم؟

معنی بیت: غم دل باچه کسی گویم که طبیب ومحبوب من بااینکه می دید درد توانسوزی دارم وشدیداً ضعیف وناتوان شده ام بااینحال درصدد گرفتن جانم بود وبه درمانم نمی کوشد!

به سامانم نمی پرسی نمی دانم چه سرداری!

به درمانم نمی کوشی نمی دانی مگردردم ؟

 

🌿━━━━━━🌿

 

بدان سان سوخت چون شمعم که برمن

صُراحی گریه و بَربَط فغان کرد!

 

صراحی: جام بزرگی که بدان شراب ریزند وازآن به پیمانه ها منتقل می کنند صراحی به اشکال مختلف ساخته می شد. بعضی دارای گردنی بلندبودند وهنگام ریختن شراب صدای خاصّی تولیدمی شدکه حافظ خوش ذوق، ریزش شراب سرخ رنگ رابه عنوان گریه ی خونین درنظر گرفته است صراحی باهق هق به حال عاشق، خون گریه می کند.

بربط: از آلات موسیقی شبیهِ تار با کاسه‌ای بزرگ‌تر و دسته‌ای کوتاه‌تر است.

معنی بیت: آتش عشق معشوق آنچنان مرامثل شمعی سوخت و به سوزوگداز انداخت که صراحی برحال دل من خون گریست وبربط نیزازسر دلسوزی ناله وافغان سرداد!

درجایی دیگر حال شاعرچنان درسوزوگدازبوده که دلِ شمع با مشاهده ی حال شاعر، همانندِ پروانه که درآتش می سوزد به سوزوگدازافتاده است!

سوزدل بین که زبس آتش اشکم دل شمع

دوش برمن زسرمهرچو پروانه بسوخت

 

🌿━━━━━━🌿

 

صبا گرچاره داری وقت وقت است

که دردِ اشتیاقم قصد جان کرد

 

معنی بیت: ای بادصبا که پیام آورمعشوق هستی، اگرنوشدارویی(پیامی یا عطروبویی، یاگردوغباری ازسرکوی یار) دراختیار داری بی درنگ آن را برای من بیاور که سخت محتاجم! ای صبا اگرراهکار وراه چاره ای بنظرت میرسد بیا که زمان بسیار تنگ است وهمین حالا کارسازخواهدبود، درد اشتیاق جانم رابر لب رسانده وقصد نابودی اَم رادارد وگرنه درصورت تأخیر، نوشدارو پس ازمرگ سهراب خواهدبود!

یارب کی آن صبابوزد کزنسیم آن

گرددشمامه ی کرمش کارسازمن


🌿━━━━━━🌿

 

میان مهربانان کی توان گفت ؟

 

که یارما چنین گفت وچنان کرد

 

معنی بیت: درجمع مهربانان که صمیمانه ازمهرورزی سخن می رانند من چگونه می توانم از نامهربانی وجوروجفای معشوق خود سخن برزبان آرم؟ کارهایی بامن کردی که درهیچ جمعی نمی توانم ازرابطه ای که درمیان ماجاریست حرفی به میان آورم؟ توسنگدلی را ازحدگذراندی وهیچ ملایمتی دررفتارهای تومشاهده نمی شود.

زمهربانی جانان طمع مبُرحافظ

که نقش جورونشان ستم نخواهدماند

 

🌿━━━━━━🌿

 

عدو با جان حافظ آن نکردی

که تیر چشم آن ابروکمان کرد

 

عدو: دشمن

تیر چشم: مژگان چشم ، اشاره و غمزه چشم

معنی بیت: حتّی دشمن نیزباآن همه سنگدلی وکینه که داشت برجان حافظ آن ستم راروا نداشت که تیرغمزه وعشوه ی معشوق رواداشت.

اگرچه مرغ زیرک بودحافظ درهواداری

به تیرغمزه صیدش کرد چشم آن کمان ابرو

کمال داودوند در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۰۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۶۴:

7539

دانیال در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۵۸ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۱ - مکتب حافظ:

کله جا ماندش این جا و نیامد دیگرش از پی
نیاید فی المثل آری گرش افتد کلاه اینجا
آری اینجا صرفا برای تصحیح وزن گنجانده شده یا من ارتباطش را نمیفهمم؟! دوستان اگر نظری دارید راجع به این مصرع بفرمایید...

حامد در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۴۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۲:

اگر کسی میخواد این غزل رو درک کنه بهتره که اول آواز ادیب رو با این غزل در دشتی گوش کنه فوق العاده هست اون آواز زیباترین آوازی که تا به امروز شنیدم حتماااا گوش کنید.

سعید موسوی در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۲۱ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۵۵۵:

اسرار ازل را نه تو دانی و نه من
وین حرف معما نه تو خوانی نه من
ازل روزی که زمان با آن آغاز شده است ، خیام پایان زندگی خود و انسان را تجزیه شدن در خاک می بیند و بعد از مرگ دگر خیامی نیس ،معتقد به یک زندگی کنونی و تمام ، می توانیم در شعرهای دیگه خیام هم چنین واقع بینی محض رو ببینیم مانند اشعار زیر :
ای آنکه نتیجة چهار و هفتی،
وز هفت و چهار دایم اندر تفتی،
می خور که هزار باره بیشت گفتم:
باز آمدنت نیست، چو رفتی رفتی.
آمد شدن تو اندرین عالم چیست؟
آمد مگسی پدید و ناپیدا شد.
این سبزه که امروز تماشاگه ماست،
تا سبزة خاک ما تماشاگه کیست!
کاین سبزه که امروز تماشاگه تست،
فردا همه از خاک تو برخواهد رست!
ولی همواره در پی جواب این پرسش هست که انسان از کجا امده و برای چه آمده و با این پایان تجزیه وار هدف از بوجود آمدن چیست ؟! راز نهفته در این زایش و وجود چیست ؟! پرسشی که در طول تاریخ همواره با انسان بوده و تا کنون جوابی برای آن پیدا نشده و به صورت رازی مانده پس راز این هستی را نه تو می دانی نه من و جواب این معمای حیات رو کسی نتونسته بدرستی حل کنه
هست از پس پرده گفتگوی من و تو
چون پرده در افتد نه تو مانی و نه من
این بودن ما در این ازل ، این وجود ما از عدم باعث گفتگو و زندگی من و شماست در واقع پس پرده همون حیات قبل از مرگ هست ( پس پرده (مرگ ) =حیات و بودن )
گفتگوی من و تو یا همون زندگانیمون در پس زمینه ، بودن و حیات اتفاق افتاده .
زمانی که (چون ) این پرده بیفته یا این پس زمینه بیفته درواقع وقتی که مرگمون برسه و حیات و بودن تموم بشه دیگه من و تو نیستیم ( همین یک زندگی هست و بس )
کانها که بجایند نپایند کسی،
وآنها که شدند کس نمیآید باز!

سپندار در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۲۰ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۵ - قبول کردن نصاری مکر وزیر را:

عیب ظاهر را بجستندی (نجستندی ) که کو
چون در فایل صوتی شنیدم منبع رو نمی دانم اما از نظر معنی هم خوانی بیشتری دارد.

بیگانه در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، دوشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۳۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۲۵:

هاهاااااااا،بیت آخر!!!

امیرعباس در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، دوشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۲۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۵۲:

این که غزل نیست مثنویه

بیگانه در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، دوشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۲۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲:

چه قدر زیبا سروده سعدی عزیز... مثل همیشه... شاعر باعظمت دوست داشتنی... روحش در آرامش و سرور باد...

حمید موسوی در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، دوشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۴۵ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۶:

این شعر توسط استاد علی اصغز بهاری ذر کلاس های آموزشی در آواز اصفهان به زیبایی اجرا شد به نقل از اساتید قدیم

Mahsa در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، دوشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۰۹ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتی‌ها » دوبیتی شمارهٔ ۴۶:

بیت اول مصرع دوم معنیش چی میشه؟

Ashkan Rajabpoor در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، دوشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۲۸ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش ۱۸۴ - لاابالی گفتن عاشق ناصح و عاذل را از سر عشق:

محمد
خلاصه این بیت یعنی مرگ و زندگی یک حرکت موازی داره،یعنی تا وقتی تو در زندگی هستی،مرگ هم مال توست.
منظور مولوی از این زندگی که اینجا گفته چیه?
زندگی که الان اکثر انسانها احساس میکنن،زمان،تکرار،مکانیکی،دید از گذشته
خیره میا خیره مرو جانب بازار جهان
ز آنک در این بیع و شری این ندهی آن نبری
خیره گی همون زندگی در اینجاست.
اگر کیفیت ذهن شما بی جهت و بی زمان بشود، اونقت معنی حرف مولوی رو میفهمی و اونجا شما مرگ نداری و پایندگی داری و مرگ بیولوژیگی برای شما زیباترین چیزها میشود.تصور کن زندگی ای که هیچ ترسی وجگد نداره حتی از مرگ در ته اعماق وجودت،فکر کنم همون چیزی ک مولوی میگه
تا نگردی پاک دل چون جبرئیل. گر چه گنجی درنگنجی در جهان
به قول روفیا جان
شما مهم نیست در کجای جهان و با چه امکاناتی هستی،در نهایت ذهن کیفیت مکانیکی و تکراری پیدا میکنه و در نهایت رنج میاره و چقدر قشنگ گفت بازم روفیا از قول one republic که میگه اون چیزی ک من رو بکشه(ذهن زمانمند و مکانیکی و یا همون زندگی) من رو زنده تر میکنه .

فرنوش پارسه در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، دوشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۲۱ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان رستم و اسفندیار » بخش ۱۶ - پاسخ رستم به اسفندیار: ستایش نژاد، یادکرد پهلوانی‌های خویش و دعوت به می:

در بیت بران خرمی روز هرگز نبود پی مرد بی‌راه بر دز نبود
دز یا دژ به اعتبار نزدیکی با راه نامیده است که علاقه ی مجاورت است.

۱
…
۳۲۳۵
۳۲۳۶
۳۲۳۷
۳۲۳۸
۳۲۳۹
…
۵۸۷۳