بیگانه در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۵۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۲۱:
قلبم می خواهد ایست کند از زیبایی ماورایی و غیرقابل تحمل این شعر! نفسم حبس می شود!... خدایا، این سعدی نابغه است، نابغه!...
بابک بامداد مهر در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۱۷ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۲۱:
درشعری چنین پرشورکه شاعردربی خویشتنی واژه هارا چنانچون ابزاری دراختیارمعنایی برترقرارمی دهد،گاهی تحت اللفظی دنبال معنی گشتن مضحک می شود.دربسترحماسی گونه وخارق العاده این شعردرحالیکه اشاره می شودآب حیات عشق رادررگ ماروانه کن
گفتن
حمله شیریاسه کن کله خصم خاصه کن
به نظرظاهریضعف داردولی اشاره می کندکه حمله ای مثل شیربر سردشمن ویژه خودبکن(به جای ضعف وزبونی دربرابردشمن وزوال)
وازپیروزی بردشمنت ازجرعه خون اوسرمست شو(جاودانگی وپیروزی برعدم)
جرعه خون خصم رانام می مغانه کن.
مهمچون می زرتشتیان ازآن جرعه سرمست شو
ازلحاظ آوایی هم خصم خاصه درایجادموسیقی درخدمت هیجان ومعنای شورانگیزغزل است
۷ در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۰۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶۲۹:
عقیق یعنی سرخ و در اینجا اشاره دارد هم به سرخی کوه احد و نیز به لب پیامبر اسلام که در این جنگ زخمی شد و خونین
سرخی کوه احد از شرم لب خونین توست کدام اتفاق عجیبی اگر در آب شود مردمک چشم ترم(خون ببارم)
ز گریه مردم چشمم نشسته در خون است
ببین که در طلبت حال مردمان چون است
حافظ
مژده در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۲۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶۲۹:
سلام من بیت دوم این غزل رو نمی تونم متوجه بشم لطفا اگر کسی درکی ازش داره واسم بفرسته و همچنین نحوه خوانش این بیت
ممنون
۷ در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۲۰ دربارهٔ سعدی » مواعظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹:
سر ننهند بندگان، بر خط پادشاه اگر
سر ننهد به بندگی، بر خط پادشاییت
بندگان به دستور پادشاه نباشند اگر پادشاه به دستور تو نباشد.
اگر کسی دانست منظور چیست مرا روشن نماید
راه تو نیست سعدیا، کمزنی و مجردی
تا به خیال در بود، پیری و پارساییت
سعدیا راه افتادگی و وارستگی را نمی یابی مادامی که خود را پیر و پارسا میدانی
نادر.. در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۵۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۴:
بازی ایام مرا غافل کرد..
سیناسلیمی در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۲۵ دربارهٔ جامی » هفت اورنگ » یوسف و زلیخا » بخش ۴۴ - پرسیدن دایه از زلیخا سبب گداختن و سوختن وی را در مشاهده شمع جمال یوسف علیه السلام:
بر آن تشنه بباید زار بگریست
که بر لب آن باید تشنه اش زیست
در مصرع دوم به جای "آن" باید کلمه آب قرار گیرد .
۷ در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۴۲ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۵:
هر کسی را ز لبت خشک تمنایی هست
من خود این بخت ندارم که زبانم باشد
خشک تمنا یعنی سخن و درخواست خشک و سرد
سخنی که از روی گرمی و دلبستگی نباشد مانند متلک هایی که به دختران میگویند
هر کسی ولو با متلک و نه دلباختگی بوسه از لب گرمت میخواهد ولی من دلباخته دلسوخته بخت گفتنش را هم ندارم
۷ در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۲۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۵:
در قیامت چو سر از خاک لحد بردارم
گرد سودای تو بر دامن جانم باشد
در آن جهان تا که از خاک گور سر بر کنم خواهی دید گرد و غبار خاک کوی عشق تو بر دامن جانم نشسته است (جان خو گرفته به ریزگردهای عشق تو و در گور هم دمی بی تو نبودم)
محمد سجاد طاوسی در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۲۵ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۵۶۶:
در مصراع دوم با توجه به متن کتابی که در اختیار داشتم این بیت به صورت زیر آمده است :
هر سر موی حواس من به جایی میرود
این پریشان سیر را در بزم وحدت راه ده
۷ در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۵۲ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۶:
سرو از آن پای گرفتهست به یک جای مقیم
که اگر با تو رود شرمش از آن ساق آید
سرو خوش قامت از جایش تکان نمیخورد زیرا میداند که با این کار در برابر قامت و ساق پای تو سرافکنده میشود و لقبش را از دست میدهد
۷ در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۳۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۶:
هر غمی را فرجی هست ولیکن ترسم
هر اندوهی رو به بهبودی مینهد ولی ترسم آن است
پیش از آنم بکشد زهر که تریاق آید
پیش از انکه پادزهر برسد زهر مرا بکشد
زان پیشتر که به تو برسم دق کنم
۷ در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۲۴ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۶:
گر فراقت نکشد جان به وصالت بدهم
تو گرو بردی اگر جفت و اگر طاق آید
اگر درد دوری ات جانم را نگیرد با رسیدن به تو آن را میدهم زیرا در به هر روی جانم در گروه عشق تو است چه من ببرم(جفت آِید) و چه ببازم(تک آید)
۷ در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۵۲ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۱:
مرا به عاشقی و دوست را به معشوقی
چه نسبت است بگویید قاتل و مقتول
گفتم: دل من، گفت که: خون کرده ماست
گفتم: جگرم، گفت که: آزرده ماست
گفتم که: بریز خون من، گفت برو
کازاد کسی بود که پرورده ماست
عراقی
سیدعلی (رضا) ساقی در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۳۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۸:
نیست در شهر نگاری که دل ما ببرد
بختم اَریار شود رَختم ازاین جا ببرد
برای درک بیشتراحساسات شاعروهمنوایی با دل اندوهبارحافظ دراین غزل زیبا؛ بایدابتدا شعرناب وماندگار زنده یاد «اخوان ثالث» رامرورکرد وباحال وهوای آن روزگاران شیراز آشناشد:
«سلامت را نمی خواهند پاسخ گفت سرها در گریبان است
کسی سربر نیارد کرد پاسخ گفتن و دیدار یاران را
نگه جز پیش پا را دید نتواند
که ره تاریک و لغزان است
وگر دست محبت سوی کس یازی
به اکراه آورد دست از بغل بیرون
که سرما سخت سوزان است.....
سلامت را نمی خواهند پاسخ گفت
هوا دلگیر؛ درها بسته؛ سرها در گریبان؛ دستها پنهان؛
نفس ها ابر؛ دل ها خسته و غمگین
درختان اسکلت های بلور آجین
زمین دلمرده سقف آسمان کوتاه
غبار آلوده مهر و ماه
زمستان است».
ظاهراً زمانی که این غزل ناب سروده شده؛ شیرازنیزهمانندشهر دلمرده ی اخوان؛ ازلحاظ سیاسی واجتماعی اوضاع مطلوبی نداشته ودراشغال متعصبین مذهبی وافراطیون مخالف عشق ورقص وآوازبوده است که اینچنین دل عاشق پیشه ی شاعرعزیز ودوست داشتنی ماسخت درمضیقه ی عشق و عاطفه قرار گرفته است. گویی روح وروان لطیف شاعر از اینکه نگاری شوخ و شهرآشوبی شایسته پیدانشده تا عشق آتشین خود رانثاراوکند مُکدّر و اندوهبار است. کسی مثل حافظ که عاشق پیشه هست باید همیشه کسی دردسترس داشته باشدکه عشق واشتیاق وخوشی خودرابااوبه اشتراک گذاشته وسهیم شود. لیکن شوربختانه هیچکس دراین شهرغمبار به فکر ارسال ودریافت ارتعاش عشق وعاطفه نیست!..... اوقصد دارد اگراقبال یاری کند شهردلمرده وخاموش ومردمان بی ذوق وخاکستری راترک کرده ودرجایی دیگرسکونت گزیند.
نگار: معشوق
رخت: لباس،باروبنه ولوازم زندگی
معنی بیت: دراین شهرغم زده وتیره روز؛ نگاری؛ شوخ وشنگی دلستانی که توانسته باشد دل عاشق پیشه ی مارابستاند به چشم نمی خورد طالع اگرسریاری داشته باشد بی درنگ اینجا راترک کرده ودرجایی دیگر اقامت خواهم نمود.
ماآزموده ایم دراین شهربخت خویش
بیرون کشید بایدازاین ورطه رخت خویش
🌿━━━━━━🌿
کوحریفی کَش ِ سرمست که پیش کرَمش
عاشقِ سوخته دل، نام تمنّا ببرد
حریف: دراینجا همان محبوب ونگار وحریفِ عشقبازیست. کسی که عشق داده ومتقابلاعشق بگیرد وعیش وعشرت وشفقت ورزی خودرا باهمدم وهم پیاله ی خویش سهیم گردد.
کَش: زیبا ، خوب، دلنواز
سرمست: سر خوش.
تمنّا: نیاز ، اشتیاق ، خواهش
معنی بیت: کجاست دراین شهر نگاری زیباروی ودلبری سرمست که در محضرعزیزاو، دلداده ی دلسوخته رخصتی پیداکندو جرعه ای ازشراب عشق ومحبت چشیده واحساسات وعواطف درونی خودرا مطرح نماید؟
کوکریمی که زبزم طربش غمزده ای
جُرعه ای درکشد ودفع خماری بکند؟
🌿━━━━━━🌿
باغبانا ز خزان بیخبرت میبینم
آه ازآن روزکه بادت گل رعناببرد
گل رعنا ایهام دارد هم به معنای زیبا هم نام گلی از گیاهان گلدار دائمی است که بین ۳۰ تا ۵۰ سانتی متر رشد میکند. گلبرگهای این گیاه زرد و قرمز یا قهوهای رنگ بوده و گلهایش به دو نوع پُر پَر و کم پَر و همچنین تکرنگ یا دورنگ تقسیم میشود.
معنی بیت: ای باغبان؛ خزان درراه است وتورابی خبر وفارغبال می بینم! زیادبه گلهای خودمناز ومغرورمشو. ای وای ازآن روزکه باد غارتگر پائیزی گلهای زیبا ورعنای تورابه یغماببرد! آیابرای آن روز تدبیری اندیشیده ای؟ بایدقبل ازفرارسیدن شب؛ درروز روشن به فکرچراغ باشی تا درتاریکی وظلمت درمضیقه قرارنگیری.
می بیاور که ننازد به گل باغ جهان
هرکه غارتگری باد خزانی دانست
🌿━━━━━━🌿
رَهزن دَهرنخفتهست مشوایمن ازاو
اگر امروز نبردست که فردا ببرد
دهر: روزگار، چرخ فلک
ایمن: آسوده خاطر
معنی بیت درادامه ی سخن خطاب به باغبانِ بی خبر:
راهزن روزگار(بادخزان) نخفته است باغبانا اینچنین آسوده خاطر وفارغبال مباش! اگرامروز گلهای زیبا ورعنایت رابه غارت نبرده دل خوش مدارکه بی گمان فردا خواهد برد. روزگاربی رحم ترازآنست که فکرمی کنی....
ارغنون سازفلک رهزن اهل هنراست
چون ازاین غصّه ننالیم وچرا نخروشیم؟
🌿━━━━━━🌿
درخیال این همه لُعبت به هوس میبازم
بو که صاحب نظری نام تماشا ببرد
درخیال: درعالم وَهم وگمان وپندار، مانند سایه بازی، عروسک گردانی، تخیّل کردن وآفرینش درکارگاه ذهن. ضمن آنکه درابنجا، درخیال، به معنای ازپندار ونظر مردم نیز آمده است. یعنی درظاهر امر ودرنظر مردم من هوسبازی میکنم حقیت چیزی دیگراست وبه همین سبب به دنبال یک صاحبنظرهستم.
لُعبت: بازیچه ، هر آن چیزی که با آن بازی کنند، عروسک، معشوق ، بُت ، دلبر.
به هوس: ازروی میل واشتیاق؛ خواست وخواهش درونی
می بازم: بازی می کنم همانند یک بازیگر وسایه باز وعروسک گردان
بُوکه: بُوَد که ، به این امید که، دراین آرزوکه
صاحب نظر: اهل دل ومعنا ،عارف ودانا، کسی که از ظاهر بگذرد و به باطن برسد.
تماشا: به سیروسیاحت پرداختن،نظرکردن، گردش رفتن
نام تماشاببرد: اسمی ازبه گردش رفتن ببرد. نام بردن ازچیزی، یعنی بدان چیز اعتبار وارزش بخشیدن. همچنین شاعر دراینجابصورت غیرمستقیم ازصاحبنظر درخواست دارد که به کارهای بظاهرهوس آلود او را تماشا کردن جلوه های معشوق ازلی بنامد وارزش واعتبارتماشاکردن ظاهر وپی بردن به باطن رانگاه دارد.
معنی بیت: درکارگاه خیال، ازروی اشتیاق، با معشوقه های خیالی معاشقه می کنم همانند سایه بازی که با انگشتان خویش نقشهای خیالی برپرده ی دیوار اندازد من نیز باعروسکان خیالی(زیبارویان) بازی می کنم وبدین طریق آتش عطش دل فرومی نشانم. همانگونه که سایه باز اگر درتنهایی باهنرمندی نقشهای خیال انگیز برپرده ی دیوار اندازد بی درنگ آرزومی کند که ای کاش کسی دراینجا حاضروشاهد بود واین حرکات حیرت انگیز وبازی انگشتان مرا مشاهده می کرد من نیز دراین امیدم که صاحبدلی، اهل معنایی، بازیهای خیال انگیز مراتماشا می کرد وبه حقیقتی که درپشت این بازیهاست پی می برد وفقط ظاهر کار را تماشانمی کرد ودرمورد من قضاوت درست می نمود.
ظاهر کارمن(معاشقه وبازی با زیبارویان) شاید هوسبازی ونفسانی ولهوولهب بنظرآید ومردم مرا به عنوان لااؤبالی بشناسند لیکن حقیقتی دیگر درپشت این بازیهاست که فقط اهل بصیرت ومعرفت می توانند به آن پی ببرندوبه کارمن ارزش واعتبارببخشند(نام تماشاببرند) بگویند ای حافظ تودرحقیقت درحال سیروسلوک نظری(چشمی) هستی.
حافظ چه می نهی دل، تودرخیال خوبان
کی تشنه سیرگردد ازلَمعه ی سرابی؟
اما حقیقت پشت این بازی باعروسکان دنیوی ولعبت بازی چیست؟
درنظرگاه حافظ، زیبایی بهترین وخیال انگیزترین نشانه ی الوهیّت است زیبایی امضای خالق کائنات هست زیبااندیشان وزیبادوستان درحوالی مقدّس ربانیّت وکوی معشوق نفس می کشند هرچشمی زیبا؛ هردرخت وگلی زیباهرپرنده ی زیبانشانه ی روشنیست که خداوند درهمان نزدیکیست. جاذبه وجادوی همه ی زیبارویان پرتوی ازفروغ رخ ساقی کائنات هستند ومارابه منبع لایزال زیبایی رهنمون می سازند. درنگرش حافظانه،معشوق(خدا) درهمه جاآشکارا قابل رویت ودردسترس همگان است. بااین شرط که باید دیده را قابل سازی تا نظربرآن منظر یکتای بی همتا اندازی. اگرباعینک آبی عشق به جها پیرامونی بنگریم خدارادرهمه جاخواهیم دید امّا اگر با دیده ی زهد افراطی وبدبینی نگاه کنیم شیطان ، نفرت وپلیدی راخواهیم دید انتخاب باخودمان هست.
انسان عاشق پیشه ونظرباز، در مشاهده و مکاشفه ی زیباییها(شامل همه نوع زیباییهای مادی ومعنوی) هر روز بیشتروعمیقتر به رازهای نهفته ی خلقت و به شکوه وجلال دستگاه آفرینش پی می برد، کمالجویی واشتیاق او در عشق ورزی بر کلّ تمامیّت هستی گسترش یافته وازلذّتهای گذرا وفریبنده ی غریزه های حیوانی فاصله میگیردو همین این امر، خود مبنای اخلاقیّات وسنگ بنای فضایل انسانی می گردد. درک "عالم زیباشناختی و نظربازی" برای همگان میسّرنیست وتنهاکسانی که عشق حقیقی راشناخته وهمانندحضرت حافظ ، تجربه ی شهود واشراق اندوخته وسرشارازذوق وشوق بوده باشند می توانند دراین عالم ملکوتی به سیروسیاحت پرداخته وازمشاهده ی زیبائیها محظوظ وبهره مند گردند. تنها راه رسیدن به این مقام ودریافت شایستگی،عشق است واخلاص عمل.
درنظرگاه حافظ، روح انسان در عالم مجرّدات( قبل از ورود به این دنیای خاکی) فروغی ازتجلّی معشوق اَزلی یاهمان "حقیقت زیبایی و حُسن مطلق" رادرزمان خلقت دیده وتجربه نموده است ازهمین رو با مشاهده ی زیبائیها هرچندمجازی ونسبی،به یاد ان زیبایی مطلق که سابقاً درک نموده،زیروزبر شده وبرانگیخته می گرددوهوای عشق او را برداشته وازخودبیخودمی کند.
دراَزل داده ست مارا ساقی لَعل ِلبت
جرعه ی جامی که من مدهوش آن جامم هنوز
🌿━━━━━━🌿
علم وفضلی که به چل سال دلم جمع آورد
ترسم آن نرگس مستانه به یغما ببرد
ابیات زیادی ازاین دست وبا این مضمون در دیوان حافظ یافت می شود وهمه ی آنها رساننده ی یک نکته ی باریک حافظانه هست و آن اینکه درتقابِلِ عشق وتقواودانش، همیشه آنکه پشتش به خاک شکست مالیده می شود تقوا ودانش رسمی وفضلیت مذهبی است وعشق همیشه سرافرازو پیروزاین آوردگاه است.چراکه دانش وعلم همانند قرضیست که ازدیگران گرفته می شود وکسی بااندوختن علم ودانش؛ به خلوص قلبی نمی رسد اماعشق یک تجربه ی شخصی وحس درونیست وفقط بدین وسیله آلودگیها وتیرگیهای درونی زدوده می شود.
نرگس مستانه: کنایه ازچشمان مست معشوق
معنی بیت: می ترسم جاذبه وجادوی چشمان فتنه گروسرمست آن معشوق، علم وفضلیتی که درطی چهل سال دلم جمع نموده راغارت کند وبرباد فنادهد.
من آن فریب که درنرگس تومی بینم
بس آبروی که باخاک ره برآمیزد !
🌿━━━━━━🌿
بانگ گاوی چه صدا بازدهد عشوه مخر
سامری کیست که دست از ید بیضا ببرد
"بانگ گاوی" اشاره ی ملیح به داستان تاریخی آن سامری ِ حُقّه بازاست که درزمان حضرت موسی برای فریب خلق، مجسمه ی گوساله ایی را ساخت که وقتی در معرض باد قرار می گرفت از آن صدایی شبیه به بانگ گاو بلند می شد برخی ساده دل خرافاتی، که درهمه ی زمانها حضوردارند فریب اورا خورده وگوساله را مورد پرستش قراردادند!
سامری: شعبده بازمعروف سامرا که درمقابله با معجزه ی حضرت موسی(اژدها شدن عصا) دست به حقه بازی زد ودرغیابِ موسی، گوساله ای از طلا ساخت و با حیله گری صدایی از آن گوساله درآورد و به مردم گفت: موسی بدقولی کرد، موسی دیگر برنمی گردد، بدبختی های ما هم به سبب این است که ما بُت نداریم! اینک من بُتی از طلای خالص ساخته ام بیائید واین بت سخنگو راپرستش کنیم تاازاین بدبختیها نجات پیداکنیم. مردم نادان هم اطراف او جمع شدند و چون حیله یِ او را نمی دانستند حرفهایش را باور کردند و بت پرستی را پیش گرفتند...
دراینجا مقصودحافظ ازاشاره به این داستان این است که می خواهدبگوید که دراین شهر؛ زاهدان حقّه باز وقدیّسان متظاهر همانند سامری شعبده باز هستند بیهوده وعبث دل به عشوه ونازآنهامباز وازآنها دوری کن.
عشوه مخر: فریب مخور،جوگیرمشو
ید بیضا: اشاره به معجزه ی حضرت موساست. گویندوقتی ایشان دست خود را در زیر بغل کرده وبیرون می اورد از آن نورساطع می شد.
حافظ فرهیخته وفرزانه با باز یادآوریِ این داستان ،مضمونی زیبا خَلق کرده تابه خرافاتیان زمانه ی خویش تلنگر زند وآنها رادر تشخیص حق ازباطل آگاه سازد.
دست ازیدبیضا ببرد: یعنی براو غلبه کند. دراین مضمون نغز ،"سامری" به عنوان نمادِ خرافه وفریبکاری ودست نورانی حضرت موسی به عنوان نماد حق وحقیقت است ورساننده ی این مطلب است که فریبکاری شاید درمدّت زمانی محدود کسی رابه کام برساند لیکن دیری نخواهدپائید که خورشید حقیقت خواهدتابید وفریبکار رسواخواهد شد.
معنی بیت: فریب حُقّه بازان زمانه ی خودرا مخورید حتّا اگربانگ گاوی شنیدند! بانگ گاوچه ارتباطی به حق بودن یا نبودن یک ادّعا دارد؟ سعی کنید واقع بین باشید وفریبکاران را بشناسید. آنها که با شعبده بازی وتردستی کاری فریبکارانه می کنند نمی توانندبرای همیشه حق راپشت پرده نگاهداشته وبرحقیقت غلبه کنند.
این همه شعبده ی خویش که می کرداینجا
سامری پیش عصا وید بیضا می کرد
🌿━━━━━━🌿
جام مینایی می، سدّ رهِ تنگ دلیست
منه ازدست که سیل غمت از جا ببرد
جام مینایی: جام شرابی که مینا کاری شده باشد، جام شیشه ای رنگارنگ وآبی آسمانی، شراب نیز همان شراب انگوریست وهیچ معنای عرفانی ندارد.
معنی بیت: جام باده ی زیبای میناکاری شده، آدمی رابرسرذوق وحال می آورد وراه غم واندوه را می بندد چنین جامی راازدست مده که اگر غافل باشی سیل غم وغصّه بنیادت را فرومی ریزد.
این بیت نماداست نماد خوش وخرمی وشادمانه زیستن. شادمانگی وبه عیش ونوش پرداختن؛ ازبرنامه های اصلی رندانگیست. رند حافظانه باخوش وخرم زیستن به نیایش وستایش هستی می پردازد.
زین دایره ی مینا خونین جگرم می ده
تاحل کنم این مشکل با ساغرمینایی
🌿━━━━━━🌿
راه عشق اَرچه کمینگاه کمانداران است
هرکه دانسته رود صَرفه ز اَعدا ببرد
«کمانداران» : ایهام دارد هم رساننده ی معنای راهزنان است هم اشاره به ابروکمانان زیبارویی ووسوسه کننده که عاشق راشکارکرده وبه انحراف می کشانند.
اعدا: دشمنان، دراینجا کنایه ازکمانداران زیبا رویی هست که درجاده ی عشق کمین کرده و رهروانِ طریق عشق رابا کمان ابروانِ خود به تیرعشوه وغمزه شکارمی کنند ومانع ازرسیدن آنها به سرمنزل مقصودمی گردند.
صَرفه بردن: دراَمان بودن،غالب آمدن.
معنی بیت:
اگرچه ابروکمانانِ زیبارو وراهزنان ماهر درحاشیه های طریق عشق کمین کرده وهرلحظه سالکان ورهروان این راه راتهدید می کنند لیکن اگررهروان ازخطرات ولغزش های این جاده آگاهی داشته باشند می توانند ازاین تهدیدات جان سالم بدربرند وازراه راست منحرف نشوند. حضورآگاهانه وخالص تنهاشرط بسلامت عبورکردن ازاین راه پرخطراست
طریق عشق پرآشوب وفتنه است ای دل
بیافتدآنکه دراین راه باشتاب رود
🌿━━━━━━🌿
حافظ اَرجان طلبدغمزه ی مستانه ی یار
خانه ازغیر بپرداز و بِهل تا ببرد
غمزه: اشاراتِ دلسِتاننده با چشم وابرو.
"خانه" کنایه ازدرون وجان
بِهِل: بگذار،اجازه بده
معنی بیت: ای حافظ اگرمعشوق قصدداشته باشد با عشوه وغمزه، جان تورا بستاند بی هیچ تردیدی بااشتیاقی عظیم اجازه بده بستاند.ضمن آنکه می بایست ابتدا درون خویش راازآلودگیها و تعلّقات دینی ودنیوی پاکسازی کنی وسپس روحی خالص و جانی بی آلایش تقدیم معشوق کنی.
حافظا دردل تنگت چه فرودآیدیار
خانه ازغیرنپرداخته ای یعنی چه؟
برگ بی برگی در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۴۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۷۸:
دوست گرامی ، البته همانطور که جناب شمس الحق نیز در ابتدای این حواشی مرقوم فرموده اند شکی نیست که دستان از القاب رستم و زال میباشد ولی بهتره به ایهام در شعر پارسی توجه داشت که مولانا با استادی از انواع آن در آثار خود بهره برده است و در ثانی تفسیر واژگانی اینچنین با دریافتن معنی کل شعر و یا ابیات پیش و پس آن دشوار نخواهد بود برای نمونه در اینجا ؛ یکی جانیست در عالم که ننگش آید از صورت/ بپوشد صورت انسان ولی انسان " من " باشد .بهر حال از حسین آقای عزیز برای این تبادل نظر سپاسگزارم که تلنگری بود برای رجوع به آثار مولانا شناسان معاصر همچون استاد شهبازی و کریم زمانی برای درک بهتر این غزل زیبا .موفق و در پناه حق باشید.
۷ در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۴۳ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۰۶:
این صد من.را هم به آن سد من بگردانید شاید شب آسوده تر خوابیدیم
۷ در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۳۷ دربارهٔ وحشی بافقی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۲۶۹:
چون صد هیچ نسبتی با زبان عربی ندارد گنجور بر آن شد که صد دیگر سد باشد و درست نیز همین است.داستان طهران و تهران است و شاید اسپهان(اسفهان) و اصفهان نصف جهان
۷ در ۸ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۲۴ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۰۶:
این وزن شورانگیزی است
صبر به طاقت آمد از بار کشیدن غمت
چند مقاومت کند حبه و سنگ صد منی!?
حبه[واحد وزن]=یک جو
اندک از چیزی
یک جو غیرت ندارد=بی بخار است.آبی ازو گرم نمیشود
من هم که واحد وزن است
من تبریز=5 کیلوگرم
من ری=12 کیلوگرم
من شاه=3 کیلوگرم
صد من تبریز=1200 کیلوگرم
صد من در برابر یک جو مانند فیل و مورچه
دانه خردی مانند جو و سنگ آسیاب به آن گندگی!? (نه نمیشود)
احسان در ۸ سال و ۷ ماه قبل، یکشنبه ۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۰۰ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۰ - بیان آنک کشتن و زهر دادن مرد زرگر به اشارت الهی بود نه به هوای نفس و تأمّل فاسد: