گنجور

حاشیه‌ها

نادر.. در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۲۱:۴۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۷۴:

همچو موج از خود برآوردیم سر
باز هم در خود تماشا می رویم..

عظیم مدهنی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۲۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۷:

به نظر من این در وصف معشوقی است که ازدواج کرده . اینه دلیل من هست 1. چو ماه نو بودی و کنون ماه تمامی2 به شکر آنکه شکفتی به کام بخت3. این مختصر دریغ مدار . یعنی لااقل بگذار تو را ببینیم.

سینا در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۲۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۲۷:

سلام با احترام به نظر تمامی دوستان آنچه از شعر بر میتابد بیشتر شبیه به یک پیشگویی عظیم از اتفاقات جهان و حالات اتمام جهان هستی و دریچه ای به عالم لایزل ابدی است

علی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۸:۴۷ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی یزدگرد » بخش ۱۷ - انجام شاهنامه: از رنج شصت‌وپنج تا هفتادویک، یاری دیلمی و قتیب، ستایش محمود و تخم سخن:

با سلام.
میخواستم بدانم کسی میداند که حسین قتیب چه کسی بوده است؟
راستش نتوانستم در مورد این شخص اطلاعات زیادی بدست آورم ولی چیزی که یافتم این بود که او حضرت فردوسی را برای نوشتن شاهنامه ترغیب کرده و او را از نظر مالی تامین میکرده.

بی سواد در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۵۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۹:

چطور است بخوانیم :
" تصمیم گرفته است تا از خاک ما انشاالله چند خشت خوشگل بسازد!!"
کجای کارید ؟

عین. ح در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۱۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۹:

سلام. در پاسخ به دوستی که پرسیدن وزن شعر مستفعل مستفعل مستفعل فع‌لن است، عرض می‌کنم که با اینکه از نظر موسیقایی درست می‌فرمایید، از نظر رعایت موازینی که در دانش عروض وجود داره، این شعر از زیرمجموعه‌های بحر هزج است و وزن آن مفعولُ مفاعیلُ مفاعیلُ فعولن است.

نادر.. در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۵۵ دربارهٔ مولانا » مجالس سبعه » المجلس الثالث » حکایت:

پادشاه ازل و ابد را شکار عزیز، دل عاشقان است..

سعدی حائری در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۵۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۲۶:

در مناقب العارفین افلاکی جلد اول صفحه 237 اینگونه آمده:
ای عاشقان ای عاشقان یک لؤ لؤ دیوانه شد
طشطش فتاد از بام ما تگ سوئ مجنون خانه شد

خواجه ابراهیم در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۱۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۴۸:

پیوند به وبگاه بیرونی

ذضا عبدی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۴۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۰:

دوا در مصرع دوم بیت اول به معنی دوان است.

علی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۴۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۸۸:

به نظر می آید بیت چهارم از نظر وزنی چیزی کم دارد:
بر کن قبا و پیرهن، تسلیم شو اندر "این" کفن
جسارت بنده را ببخشید. گفتم شاید از قلم افتاده است.

علی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۳۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۸۸:

این باغ من آن خان من این آن من آن آن من
ای هر منت هفتاد من اکنون کهی از تو فزون...

طنین در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۰۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵:

شقایق جان خیلی خوبه ک ایقد زیبا ربطش میدی ب معشوق حقیقی ولی 90درصد اشعار سعدی وصف معشوق زمینیه .

ساسانی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۳۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳:

درود بر علاقه مندان به اثار خواجه شیراز. برعکس نظر برخی از عزیزان این جمع اشاره خواجه در ابیات زیر إشارات عاشقی است
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را
فغان کاین لولیان شوخ شیرین کار شهرآشوب
چنان بردند صبر از دل که ترکان خوان یغما
ز عشق ناتمام ما جمال یار مستغنی است
به آب و رنگ و خال و خط چه حاجت روی زیبا را
من از آن حسن روزافزون که یوسف داشت دانستم
که عشق از پرده عصمت برون آرد زلیخا را
اگر دشنام فرمایی و گر نفرین دعا گویم
جواب تلخ می‌زیبد لب لعل شکرخا را
حافظ شیراز براساس ذوق، استعداد و خلاقیت های هنری و ... خویش در اولین بیت از این غزل علاقه مند بوده که تشبیهات و قراینی که خویش دوست داشته در غزل خویش هنرنمایی کند و اینکه شاعر محترمی چون صائب به تقلید عضو می بخشد یا شاعری دیگر در رقابت با خواجه شیراز ارزشمندتر از چیزی که حافظ بخشیده می بخشد خیلی زیبا به نظر نمی سد. خوب بود که صائب هیچ دستبردی به این بیت از خواجه نمی زد و کار خویش را می کرد!
زبان و کلام حافظ در عصر ایشان از بهترین ها بوده و هرکسی که در زمان دیگر بخواهد غزل سرایی کند باید از قریحه شاعری خویش استفاده کند و کاری به اثار بزرگان نداشته باشد.

مهدی مرواریدزاده در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۴۲ دربارهٔ ملک‌الشعرا بهار » تصنیفها » مرغ سحر (در دستگاه ماهور):

در شگفتم که چرا هیچ یک از خوانندگان،بند دوم این شعر را نخوانده اند.
از نظر من سیاست در این شعر موج میزند.
خوشحال میشوم اگر با دلایل منطقیتان مرا توجیه کنید.
مستدام باشید

مهدی مرواریدزاده در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۳۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱:

سلام.
دوستان حالا ما بیاییم و بدترین حالت ممکن رو در نظر بگیریم(مصرع اول رو یزید سروده)
باز هم هیچ اثباتی نیست که نشان دهنده ی این باشه که حافظ به یزید ارادت داشته.
گاهی برای شروع شعر به یک کمک رسان احتیاج است و شاید حافظ هم در اون زمان با دیدن این مصرع میتونسته به ادامه سرودنش بپردازه.
بیایید اینقدر زود قضاوت نکنیم.

مهدی مرواریدزاده در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۲۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۱:

در بیت سوم
بسیار عریان اشاره به خوردن می و نادان خطاب کردن اطرافیان(مسلمانان داره)

مهدی مرواریدزاده در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۲۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۹:

سلام به همه
دوستان این مطلب شعر خونده شده توسط استاد همایون شجریان فقط میتونه به دلیل هم ریتم شدن شعر با آهنگ باشه،وگرنه خودتون هم میدونید که آقای شجریان تو خانواده ای بزرگ شده که حافظ همیشه در اولویت بوده و اگر مصاحبه های این عزیز رو دیده باشید میتونید مشاهده کنید که میفرمایند:حافظ در زندگی من نقش یک ناجی رو به جا آورده

کمال داودوند در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۵:۱۴ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۶۸۰:

سری به دوزندگی ما بزنید (اصفهان خیابان شیخ طوسی غرب ی کوچه خسر و(44) پلاک 4شماره تماس 09138926197)
جمع این رباعی از 4743

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۱ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۴:۲۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۹:

https://rezasaghy.blogfa.com/

 

قتل این خسته به شمشیر توتقدیرنبود​​​​​​​

ورنه هیچ از دل بی‌رحم تو تقصیر نبود

 

خسته :خاطر آزرده ،زخمی

تقدیرنبود : سرنوشت وقسمت این نبود. چنین مـقدّرنشده بودکه به شمشیر توکشته شوم. باتوجّه به اینکه معشوق دراینجا مجهزبه شمشیر وقدرت واقتدارحکومتیست احتمالاً مخاطب سخن پادشاه وقت، وبه تصوّرنگارنده شاه شجاع خوش سیمای خوش حرکات است که دل عاشق پیشه ی شاعر راربوده وسخت شیداومفتون نموده ورابطه ی آنها به جهت رخدادهای سیاسی اجتماعی پی در پی ، فرازوفرود زیادی داشته است.

تقصیر : کوتاهی کردن

معنی بیت: خطاب به معشوق است:

توخاطرنازکت رامُکدّرمکن! توکه در کشتنِ ما هرآنچه توانستی کردی! تو دربی مهری چیزی فرو نگذاشتی ودربی رحمی هیچ کوتاهی نکردی وبه قصدِ کشتن من، شمشیرتیزِعشق را برسر سودارده ی من به قصد کُشت فرود آوردی…! ولی چه می شودکرد، قسمت این چنین نبود که با شمشیر تو کشته شوم! خسته ومجروح شدم اما کشته نشدم. حافظ معشوق را دلداری می دهد که دلگیرواندوهناک مباش ! توناتوان نبودی، توهیچ تقصیری نداری که من کشته نشدم! امّااین دلداری بسیاررندانه وگله آمیز وباچاشنی طعنه هست! جسارتِ حافظ همانندِ همه ی ویژگیها وابعادِ شخصیّتش مثال زدنی وستودنیست.

زمانی که حافظ ازسوی متشرّعین متعصّب به سبب عصیانگری علیه شریعت،تظاهربه شرابخواری، زیرسئوال بردن قداست دروغین آنها وآگاهسازی مردم، درمظان اتّهام تکفیر واقدام علیه امنیت ملی! قرارگرفت بسیارخوش باورانه گمان می کردکه شاه شجاع ودوستان درباریش به حرمت دوستی ورفاقت ازاو حمایت کرده ومانع ازاجرای هرگونه مجازات خواهندشد

اماظاهراً شاه شجاع ویارانش نخواسته یانتوانسته بودند نظرمتشرّعین را تغییرداده وحافظ را ازاین اتّهام سنگین نجات دهند آنهافقط توانسته بودند حکم اعدام اورابه تبعیدو حصردرمنزل درشهر یزد تقلیل دهند! حافظ ازشاه شجاع انتظار وتوقع بیشتری داشته وبابرآورده نشدن این انتظار، ازاو دلخور ودلگیرشده بود ودرچندین غزل به این دلخوری اشاره نموده است ،لیکن چنانکه دراین غزل نیزشاهد هستیم به رغم کم لطفی شاه شجاع، حافظ رابطه ی عاطفی راهمچنان حفظ کرده وتاپایان عمربه این رابطه وفادارباقی ماند.

صددریغ وهزارافسوس که ازشان نزول غزلها، سندِ معتبری در دست نیست تا عاشقانِ حافظ باآگاهی ازاینکه این غزلیّات درچه زمانی، به چه مناسبتی وبرای چه کسی سروده شده،ازخواندنِ این اشعارحظّ بیشتری ببرند.

درره عشق نشد کس به یقین محرم راز

هرکسی برحَسبِ فکر گمانی دارد.....

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

من دیوانه چو زلف تـورهامی‌کردم

هیچ لایق‌ترم از حلقه‌ی زنجیرنبود

 

چنانچه آن داستان شاه شجاع صحّت داشته باشد، معلوم می شود که این حافظ بوده که ازشاه شجاع رویگردان شده ونسبتِ به قطع روابط پیش دستی کرده است. درهرصورت بدون درنظر گرفتن داستان رابطه ی حافظ وشاه شجاع، حافظ دراینجا به یکی ازفرازوفرودهای عشق زمینی اشاره می کند. بعضی اوقات عاشق زودرنج می شود وتصمیم می گیرد به رابطه ی عشقی ِ خودبامعشوق پایان دهد.این بیت به بهترین شکل عاطفی واحساسی، حال آنها رابیان می کند وزبانحال آنهاست.

دیوانه : عاشق

بین "دیوانه" و "زنجیر" و بین "زلف" و "حلقه" ایهام تناسب زیبایی وجود دارد.

"می دانیم که دیوانه راازقدیم جهتِ کنترلِ بهتربه زنجیرمی بستند" حافظ خوش ذوق ضمن ِ دستآویزقراردادن این موضوع،وایجادایهام وابهام بین زنجیر وطناب، باحلقه های بندِزلف یار،مضمون نابی خلق کرده که دومعنای عاشقانه ازان گرفته است"

معنای بیت:

آن هنگامی که قصد کردم رابطه‌ی عاطفی ِ خودرا باتوبه پایان برسانم ودل شیدای خودراازمیان حلقه های زنجیرگیسویت رهاسازم! درحالت عادی نبودم دچاربحران عاطفی شده بودم دیوانه شده بودم…. به درستی که حقّ ِ منِ دیوانه، همین زنجیرگیسوانت بود ومن ِغافل نمی دانستم که دل دیوانه ی من نباید ازبند گیسوانت ازاد می شد!....اشتباه کردم….ناگفته نماند که شاه شجاع دارای زلف های سیاه وبلند وحس انگیزی داشته ودرکانون توجه تمام کسانی بوده که اورا ازنزدیک ملاقات کرده بودند. کلاً سلسله ی آل مظفر وبه ویژه شاه شجاع به داشتن خال وخط وزلف بلند شهرت عمومی داشتند. حافظ نیز هرجاکه به یاد شاه شجاع غزلی سروده با واژگان خال وخط وزلف مضامین بکری خلق است.

معنای دوم بادرنظرگرفتن بستن ومهار دیوانه بازنجیر وطناب.

من ازروی ِدیوانگی تورا رهاکردم وحالاکه مرا درتیمارستان به قصدمداوا به زنجیروطناب بسته اند اینجادریافتم که به حق من دیوانه بودم که سعی نمودم دل خودرا ازبند زلفدتو آزاد کنم! بندگیسوان توعین آزادی بود ومن نمی دانستم! دیوانگی کردم واینک پشیمانم. الحق که سزاوارهمین زنجیرتیمارستان هستم!

حافظ درلایه ی زیرین هردومعنا، رندانه به مخاطبِ خویش می گوید من لایق آن زنجیرگیسوی ِ توبودم ودیوانگی کردم که خودرا ازآن رَهانیدم. درهردومعنا، ابرازپشیمانی نیز مشهوداست.

هیچ شکی نیست که بین ِحافظ وشاه شجاع یک رابطه ی عاطفی عمیقی شکل گرفته ودرگذرزمان فرازوفرودهایی نیز دراین رابطه به وجودآمده است امّا لطفِ سخن ِحافظ دراینجا بسیار مهمّتراز اصلِ موضوع رابطه ی این دوشخصیّتِ تاریخیست.

فصاحت وروانی کلام ولطافت وشیواییِ سخن، اصلِ موضوع را تحتِ تاثیرقرارداده وبیشتربُعدِ شاعرانگیِ حافظ رابرجسته ساخته است. شاعری که قادراست همه ی احساسات وعواطفِ پنهانی ِ عاشقی را که ازنظرهاپوشیده ونادیدنی ست، همچون نقاّشی چیره دست، به تصویر کشد ودرمعرض ِ دیدِ همگان به تماشاگذارد.

باز مَسِتان دل ازآن گیسوی مشکین حافظ

زانکه دیوانه همان بِه که بُوَد اندر بند.

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

یارب این آینه‌ی حُسن چه جوهردارد

که در او آه مرا قــوّت تـأثـیـر نـبود

 

آینه‌ی حُسن: زیبایی به آئینه تشبیه شده است. 

جوهر : ذات ، اصل ، ماهیّت ، جسم

در قدیم آینه را با صیقل دادنِ "فولاد" یا "مس" و دیگر فلزات می‌ساختند. هرفلّزی که ازآن آینه می ساختند، به عنوانِ جوهرِآن آینه معرّفی می شد.

وقتی در برابر آینه آه می‌کشیم بخار نفس، آینه را مُکدّر می‌ سازد. حافظ دراینجا متعجّب ازاین است که مگرآئینه ی حُسن وزیبایی ِ معشوق از چه جنس است وچه جوهری دارد که آهِ های او هیچ تاثیری درآن ندارد!

معنی بیت :

خداوندا،آئینه ی ِ رخسارِ یارمگر از چه ماهیتّی واز چه اصلی هست که حتی آِه من قدرتِ تاثیر در آن را ندارد؟!

حافظ دراینجا زیرکانه،بگونه ای سخن می گوید که به نظرشنونده تعریف وتمجید درآید وخاطر یارآزرده نگردد. لیکن روشن است که ازسخت دلیِ یارگله می کند. آینه چون صاف و صیقل خورده است، ازاثرنفس وآهِ آدمی مکدّرمی شود. ظاهراً دلِ یارخیلی سنگدل است که ازآه های عاشق تاثیرنمی پذیرد!

تاچه کندبارُخ تودودِ دل من

آینه دانی که تابِ آه ندارد.

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

سـر ز حسـرت به درمیکده‌ها بـَرکردم

چون شناسای تودرصومعه یک پیرنبود

 

شناسای تو: شناسنده ی تو، کسی که تورا شناخته باشد

پـیـر : رهبر وراهنما، مُراد، عارف کامل

درنظرگاهِ حافظ "صومعه" مکانی برای خودنمایی وریاکاری و تظاهر است. ساکنان صومعه،اعتقادات وباورهایشان راازروی تحقیق وبررسی انتخاب نکرده وهرانچه که خانواده وحاکمان جامعه تحمیل کرده پذیرفته اند!

امّامیکده ، میعادگاهِ عاشقان پاک دل وپاکباخته است ومکانیست که مراجعه کننده باانتخاب ومیل فردی بدانجا می رود ونیازی برای ریاکاری وتظاهر ندارد.

معنی بیت:

اکنون از روی حسرت وناامیدی بادلی شکسته وخاطری خسته به میکده ها پناه برده ام . زیرا هرچه در خانقاه ها وصومعه ها گشتم عارف و مرشدی که تورا واقعاً وحقیقتاً بشناسد ، نـبـود. آنها به ریاکاری ونمایش مشغول بودند وکسی به تونمی اندیشید.

حافظ درهرفرصتی که پیداکند، شمشیر تیزسخن را به سمتِ ریاکاران وخشکه مغزانِ متعصّب می چرخاند وضربه ای به آنها می زند. شایداین غزل خطاب به شاه شجاع سروده شده لیکن چنانچه ملاحظه می شود برداشت های عرفانی نیزازادامه ی غزل مُیّسراست وخواننده ی غزل برحَسَب فکر وگمان وبه قدردرک ودانشی که دارد می تواند برداشت های دلخواه داشته باشد. دربرداشت عرفانی معنی دراین چنین خواهدشد:

خطاب به معشوق ازلی:

صومعه ها ومعابد ساخت دست آدمیان راگشتم افکارپوشالی واندیشه های پوسیده اشان رابه دقّت کاویدم،تفحُص وتحقیق کردم، هرچه بیشتر جستجوکردم، هیچکدام ازتوشناختی نداشتند، و ازفضائل وخصوصیّات وکرم توکاملاً بی اطلاع بودند! درشگفتم که آنها چگونه بدون کاوش وتحقیق تورا عبادت می کنند!هیچ تحقیق وتفحّصی درباره ی تونکرده اند دین وایمانشان راخانواده،جامعه وحاکمیت تعیین نموده است! چنانچه بررسی می کردم حتّی یک پیر وراهنمای فرهیخته نداشتند تا روشنگر راهشان بوده باشد! آنهاهمانگونه که مردم رامی فریبند گمان می کنند توراهم می توانند بفریبند! بی همّتانی هستند که تنهاخودرافریب می دهند ونمی دانند که انتظاروخواستِ توازبندگانت چیست؟

زکُنج صومعه حافظ مجوی گوهرعشق

قدم برون نه اگرمیل جستجوداری

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

نازنین‌تر ز قدت در چـمـن نـاز نرُست

خوش‌تر از نقش تودرعالـَم تصویر نبود

 

چمنِ ناز: نازکردن به چمن تشبیه شده است. برای اینکه سخن درموردِ قدوقامتِ یاراست. درعالم ِ ناز، دردنیای ناز، ازقدت چیزی نازنین ترنیست.

عالَم تصویر: هستی، کائنات وجهان آفرینش، چیزی زیباترازنقش تو، رخسارتو یاشمایل تودرجهانِ هستی وجودندارد. دراینجا دوباره روی سخن با مخاطب غزل (احتمالاً شاه شجاع)هست.

معنی بیت:

درباغ وچمن ِناز، ودرعالم دلبری ،قامتی نازنین ترازقامتِ تویافت نمی شود. قدت ازسرو دلرباتراست و درجهانِ هستی شمایلی دلکش تر از تو آفریده نشده است.

درآن شمایل مطبوع هیچ نتوان گفت

جزآنقدرکه رقیبان ِ تندخوداری

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

تا مگر هـمچو صبا باز به کوی تورسم

حاصلم دوش بجز ناله ی شـبگیر نبود

 

باد صبا همیشه دررفت وآمداست. از کوی یار می‌آید درچمنزارچرخی می زند، عطروبوی یار رابه عاشقانش می رساند ودوباره به منزل یارمراجعت می کند.هنگام ِ وزش صدایی تولیدمی کند گویی که عاشقی درفراق یار ناله ای سرداده باشد.

حافظ که دیشب را سراسرناله وزاری کرده ،انتظاردارد اقبالش چون اقبال باد صبا بوده باشد وامکان بازگشت به سرمنزل یار برایش میسّرباشد.

ناله‌ی شبگیر : آه و زاری شبانگاهی

معنی بیت:

برای اینکه اقبالی چون اقبال ِبادِ صباداشته باشم وهمانند او به کوی تو دسترسی پیداکنم، دیشب رایکسر به آه و زاری سپری کردم .

صباخاکِ وجودِمابدان عالی جناب انداز

بُوَدکان شاهِ خوبان رانظربرمَنظراندازیم

دربرداشت عرفانی می توان بانظرداشتِ رانده شدن انسان ازبهشت(جوارحق) به زمین، این معنی راحاصل نمود:

به امید اینکه دوباره به بارگاهِ کبریاییِ تو دسترسی پیداکنم روزگارم را باآه وناله ی شبانگاهی می گذرانم ودرفراق ِ تو گریه وزاری می کنم تا مگر همچون صبا بی هیچ دغدغه ای به بارگاهِ توجوازعبوری داشته باشم.

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

آن کشیدم زتوای آتش هجران که چو شمع

جـز فـنای خـودم از دسـت تـو تقدیر نبود

 

فـنـا :نابودی، ازبین رفتن

"آتش هجران" دوری ازیاربه آتش سوزنده تشبیه شده است.

معنی بیت: ای آتش ِهجران ،آنچنان سوزاندی وجود مرا،آنگونه درد و رنجی کشیدم ازاین سوزش، که هیچ چاره ای همانند شمع،جز فنا شدن ونابودی نداشتم .

سوزدل بین که زبس آتشِ اشکم چون شمع

دوش برمن زسرمهرچوپروانه بسوخت

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

آیـتی بـود عـذاب اندُهِ حافظ بی تـو

که برِهـیچکس‌اش حاجت تفسیر نبود

 

آیت : نشانه

معنی بیت : اندوه وغم وغصّه ی حافظ، خود آیه‌ی عذابی بود که هر کس می دید وازچهره اش می‌خواند نیازی به شرح و تفسیر نداشت. خودش از رنگِ رخسارمعنا ومفهوم ِ آن رادرک می کرد و می‌فهمید که موضوع چیست اوتجسّم واقعی عذاب بود!

حافظ گرچه درمسیرعشق، رنج وعذابِ تحمّل سوز وغم انگیزی راتجربه کرد، لیکن هرگزتسلیم نشد ومصمّم وبااراده به راهِ خویش ادامه داد. اوچون درختی کهنسال ریشه درعمقِ خاک داشت وبا شکسته شدن چندشاخه باتبراندوه وآزردگی،هرگز قامت خم نکرد.

زجورِکوکبِ طالع سحرگهان چشمم

چنان گریست که ناهید دید ومَه دانست.

انسانهاباسن وسال بزرگ نمی شوندبلکه درنبردبا آوردگاه درونیست که رشدمی کنند. دردورنج مارا وادارمی کندبه جاهایی درناخودآگاه خود واردشویم که بدون دردورنج هرگزنمی توانستیم ونمی دانستیم که چنین جاهایی وجود دارد.درختی که می خواهدتاهمچون درختان بهشتی بشکفد بایدریشه های خودرادراعماق جهنم محکم کند!

تیرعاشق کُش ندانم بردل حافظ که زد؟

این قَدَر دانم که ازشعر تَرَش خون می چکید!

۱
…
۳۵۰۵
۳۵۰۶
۳۵۰۷
۳۵۰۸
۳۵۰۹
…
۵۸۷۰