گنجور

حاشیه‌ها

محمدرضا در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۴۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۹۳:

سلام
پایاب یعنی دستمزد و اجر و ثواب

بابک چندم در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۵۵ دربارهٔ سعدی » گلستان » دیباچه:

دبیر فارسی در پهلوی =دیبیر("ی" دوم بلند یا کشیده) در اِیلامیِ هخامنشی توپ-پی-را (توپیرا) به معنی نویسنده، منشی (آنکه کارش نوشتن است)
دی-پی (دیپی) در پارسی کهن (هخامنشی) و برابرش در اِیلامیِ هخامنشی تیپ-پی (تیپی) آمده از آکادی (بابلی/آشوری) خود برگرفته از سومری به معنای نوشته شده،کتیبه،خط
در فارسی نو حال و روز خود را پیدا کرده...

رازقی در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۱۲ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۳۵ - تعظیم نعت مصطفی صلی الله علیه و سلم کی مذکور بود در انجیل:

دوستان اگر نگاه دقیقی به بیت :
هم مُخَبَط دینِشان و حُکمشان
از پِیِ طومارهایِ کژ بیان
بیاندازند و بر اوضاع خاورمیانه ی امروزی هم واقف باشند به راحتی میفهمند که منظور مولوی از "طومارهای کژ بیان" چیزی جز احادیث و روایات نیست
شیخ بهایی هم در این باب میفرماید:
علم فقه و علم تفسیر و "حدیث"
هست از تلبیس ابلیس خبیث
کمی به خود بیاییم...

مجید در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۰۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۸۰:

درود برهمه دوستان
خیلی از نظرات رو خوندم و همه جالب توجه بودن اما به نظر من حضرت مولانا اشعاری سنگینتر و بالاتر از این تفاسیر سرودن!
بنظر من این شعر بطور کامل تفسیر وقایع ظهر عاشورا و از زبان حضرت زینب (س) سروده شده! بیت به بیت ملاحطه بفرمایید به حرف من میرسید

همیرضا در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۵۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۱:

متن مطابق تصحیح فروغی است با این حال مصرع اول بیت آخر در گزیدهٔ غزلیات سعدی به انتخاب و شرح دکتر حسن انوری به صورت «با یاد توام سعدی...» آمده است.

هانیه سلیمی در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۰۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۱۶:

در چاپ امیر کبیر از غزلیات شمس استاد فروزانفر، این غزل با شماره 3344، در صفحه 1240 آمده

روفیا در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۴۲ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر ششم » بخش ۱۶ - حواله کردن مرغ گرفتاری خود را در دام به فعل و مکر و زرق زاهد و جواب زاهد مرغ را:

کز تناقض های دل پشتم شکست...

روفیا در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۴۱ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر ششم » بخش ۱۶ - حواله کردن مرغ گرفتاری خود را در دام به فعل و مکر و زرق زاهد و جواب زاهد مرغ را:

کار او دارد که حق را شد مرید
بهر کار او ز هر کاری برید
حافظ :
در کار یار باش که کاریست کردنی
هر کاری لایق انجام دادن نیست...

گل در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۲۹ دربارهٔ حافظ » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۳ - قصیدهٔ در مدح شاه شیخ ابواسحاق:

گل در بر و مِی در کف و معشوق به کام است
سُلطان جهانم به چنین روز غلام است
گو شمع میارید در این جمع که امشب
در مجلس ما ماهِ رُخ دوست تمام است

آزاد در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۲۱ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۴۴۰:

دوشینه پی گلاب میگردیدم.....برطرف چمن
پژمرده گلی میان گلشن دیدم....افسرده چومن
گفتم که چه کردی که چنین میسوزی ....ای یارعزیز؟!
گفتاکه دمی دراین جهان خندیدم....پس وای به من.
بادرودبه شما بزرگواران.
این اصل مسمطی است که درکتاب ادبیات سال اول دبیرستان درسال 69 بود.ولی نمیدانم که دقیقا ازکیست وچرا به اشکال گوناگون در این مقال آمده است ؟؟
باسپاس بیحدازشما.

۷ در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۵۰ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان رستم و اسفندیار » بخش ۲ - بازگشت مست اسفندیار، طلب تاج، پیشگویی مرگش به دست رستم و اندیشهٔ بد گشتاسپ:

که پیش زنان راز هرگز مگوی
چو گویی سخن بازیابی بکوی
مکن هیچ کاری به فرمان زن
که هرگز نبینی زنی رای زن
رای زن=رایزن=همسگال-مشاور
مشاوره=رایزنی-کنکاش

رازقی در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۴۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۴۵:

امیر حسین گرامی!
باده ی عام از بُرون
باده ی عارف از درون!
خود پیدا کنید مولانا از درون مست میشده و در طلب بوده یا از بُرون!

۷ در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۳۳ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان رستم و اسفندیار » بخش ۲ - بازگشت مست اسفندیار، طلب تاج، پیشگویی مرگش به دست رستم و اندیشهٔ بد گشتاسپ:

ورا هوش در زاولستان بود
به دست تهم پور دستان بود
این هوش از هوشیدن یا خوشیدن است
خشک شدن-تباه شدن_مرگ
هوشک=خوشک=خشک

امپرور در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۳۴ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸ - خودپرستی خداپرستی:

سلام
ببخشید شهریار تو این شعر از حافظ تعریف کرده یا از سعدی؟

سینا روشنی در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۳۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۳:

جناب رضا بندانی عزیز!
شاعر/("شاعره!") محترم؛
به نظر می رسه شما در جمع بندی نظرات دوستان "کلام رو مغلق و پیچیده" می بینید وگرنه اگر به شرح جناب حاجی سیسی و خانم رجایی توجه فرمایید، پیچیدگی وجود نخواهد داشت.
تا دم از شام سر زلف تو هر جا نزنند
با صبا گفت و شنیدم سحری نیست که نیست
یه روز صبح نیست که با صبا جرو بحث (گفت و شنید) نکنم که مبادا از سیاهی زلف های تو [مردم] همه جا حرف نزنند.

مسعود در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۵۸ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب دوم در احسان » بخش ۱۴ - حکایت:

قصد سعدی یادآوری یک نکته ی اخلاقی است؛ مفهومی که قبلاً به وسیله ی فردوسی بیان شده است. از این رو، با بازپروری سخن فردوسی و ذکر نام وی، بیتِ "میازار موری که دانه کَش است..." را سروده است. به عبارت دیگر، سعدی، سخن فردوسی را "با زبان خودش" بازگو کرده است. بنابراین، بیت "میازار موری که دانه کَش است..." سروده ی سعدی است و برخلاف تصور اغلب مردم، از فردوسی نیست.
اصلِ سخن فردوسی این است:
مکُش مورکی را که روزی کَش است/ که او نیز جان دارد و جان خَوش است

فرخ مردان در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۴۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۹۹:

به راه میکده حافظ خوش از جهان رفتی
دعای اهل دلت باد مونس دل پاک ..

امیر در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۴۴ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۶۵:

با سلام و احترام خدمت همه اساتید
این رباعی کاملا با مشرب فکری خیام مناسبت دارد و منظورش هم اینست که بهشت و دوزخ همین لحظه های خوش یا رنج آور زندگی انسانهاست....
ضمنا نسبت دادن این رباعی به ابوسعید ابوالخیر کاملا عجیب و بی تناسب با طرز تفکر ایشان است.

امیر در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۳۸ دربارهٔ خیام » ترانه‌های خیام به انتخاب و روایت صادق هدایت » دم را دریابیم [۱۴۳-۱۰۸] » رباعی ۱۴۲:

محسن نامجو آهنگی به نام دوزخ با این رباعی خونده که زیباست .

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۹ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۲:۳۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۵:

https://rezasaghy.blogfa.com/

نقد ها را بـُوَد آیا که عیاری گیرند

تاهمه صومعه‌داران پی کاری گیرند

 

نقدها: پول،زروسیم ،دراینجا هرچیزی که با آن معامله کنند. منظورهمان "خرقه وتسبیح وسجاده" هست که وسیله ی تجارت صومعه داران وابزارمعامله ی صوفیان شده است.! "خرقه وسجاده" داراییِ صوفیست! با این وسیله ها بهشت رامی خرند! جاه وجلال برای خودشان تهیّه می کنندو...

عیاری گیرند: مَحکی به آن بزنند ومیزان خالصی وناخالصی آن راتعیین کنند تاماهیّتشان برای همگان به ویژه خودشان آشکارگردد وببینندکه این ابزارها عیاری ندارند وبی ارزش هستند.

معنی بیت: آیا این امکان دارد که این خرقه های رنگارنگ وتسبیح وسجاده ی صوفیان را مَحَکی بزنند تا عیاردقیق آن مشخص گردد؟ تاببینیم این مدّعیان چقدر خلوص نیّت دارند وچه میزان ریاکارند؟! اگرچنین اتّفاقی رُخ دهد وعملکرد ونیّاتِ مدّعیان موردِسنجش وارزیابی دقیق قرارگیرد،حُقّه بازی وفریبکاری آنها برمَلاخواهدشد! اطمینان دارم که صوفیان وصومعه داران دراین آزمون روسیاه شده وصومعه هارا رهاکرده وبه دنبال کسب وکاردیگری خواهندرفت!؟

درجهان بینی حافظانه؛ خداوند وحقیقت را درمساجد ومعابدباشکوه وصومعه هاوخانقاههای دست سازبشر نمی توان یافت. تنها کسانی به این مکانها می روندکه نتوانسته اندحقیقت را دردرون خویش پیداکنند اینها قادربه خلق معنابرای زندگی نیستند وبه منظورفرارازپوچی،به امنیت کاذبی که دراین مکانها وفرقه هاوجوددارد می پیوندند درحالی که دل وجان درون هرکسی پاکترین نیایشگاه وبهترین معبدبرای نیایش وسپاسگزاریست.

کسانی که قادربه عشقورزی، تفکروتحقیق پیرامون حقیقت زندگی نیستند کسانی که نیایش خالصانه رادرمعبد درون درک وفهم نکرده اند به معابدوصومعه ها پناه می برند.

بیابه میکده وچهره اَرغوانی کن

مروبه صومعه کانجا سیاهکارانند. ......

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

مَصلحت دیدمن آنست که یاران همه کار

بـگـذارند و خـم ِ طُـرّه‌ی یـاری گیرند

 

طُرّه: بخشی اززلف که به پیشانی بریزند.

معنی بیت: پیشنهادمن این است که صوفیان ودرویشان وکلاً همه ی فرقه ها ومذاهب،باورهای کهنه واعتقاداتِ ازگذشتگان رسیده را رها سازند وبه جای آن عشقبازی راجایگزین نمایند عاشق شوند وطُرّه ی دلداری راگرفته وبه عشقبازی بپردازند که بهترین نوع سپاسگزاری ازهستی، نیایش آگاهانه وخالصانه ترین سبکِ عبادت همین عشقبازیست .

هرآنکس را که درخاطرزعشق دلبری باریست

سپندی گوبرآتش نه که دارد کاروباری خوش

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

خوش گرفتنـد حریفان سر زلـفِ ساقی

گر فـلکشـان بگذارد که قـراری گـیرند

 

حریفان:هم پیاله ها، دراینجا رندان وعاشقان ِ ساقی، کسانی که راه عشق برگزیده ودل به غمزه ی ساقی مهرو باخته اند.

معنی بیت: هم پیاله ها ورندان ونظربازان، خوب نشانه رفته وزلفِ دلنواز ساقی خوش چهره رابدست گرفته اند،لیکن باسابقه ی کج رفتاریی که ازچرخ روزگار داریم بعیداست که گردش روزگار اجازه دهد آنها باخاطری آسوده وامن به کامرانی مشغول باشند. فعلاً که اوضاع فلک بی سروسامانست تامی توانیدبه عشقبازی و عیش وعشرت بپردازید چراکه اگرفلک به خودآید وسامان گیرد هرگز نخواهدگذاشت به این آسانی به کامرانی وخوشباشی مشغول شوید.

تابی سروپاباشداوضاع فلک زین دست

درسرهوس ساقی دردست شراب اولی

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

قـوّتِ بازویِ پرهیز،به خوبان مفروش

که دراین خیل، حصاری به سواری گیرند

 

دراین خیل: دراین گروه ودراین سپاه ،منظور خیل خوبان است

حصار: قلعه ، دژ، جایی که محصورشده است

حصاری : ایهام دارد: ۱ـ یک منطقه که حصارکشی شده است (سینه ی آدمی که دل درمیان آن قراردارد) ۲ـ به معنی آنچه که دردرون قلعه قراردارد،استعاره ازدل است

"به سواری گیرند" ایهام دارد: ۱_ بهره کشی نمایند،دل رااسیروشیداوشیفته نمایند.

۲_ با یک نفرسوارکار،یکی ازاین خوبان، قادرند واردقلعه ی دل شوند وآنجارافتح کنند.

معنی بیت: مغرورودلخوش به تقواو قدرتِ خویشتن ِ خویش واستحکام قلعه ی دل مباش گمان مکن که درامنیت کامل هستی این گروه خوبان (غارتگران دل)درکارخویش بسیارماهروزبردست هستند جلوه گری آنهابسیار وسوسه انگیز وفریبنده هست نمی توانی مقاوت کنی، زیرااین سپاهِ خوبان قادرندبایک سوارکار یک دژمستحکم را فتح کنند ودل تورااسیرکرده وبه بهره کشی گیرند.

خوبان ازاین جهت که صاحب تیروکمان(ابرو ومژکان وغمزه) هستند به زیبایی به سوارکاران جنگی تشبیه شده اند. هرچه قدرهم قدرتِ پرهیزگاری داشته ویازیرک وباهوش باشی درنهایت شکاراین شکارچیان ماهر وسوارکاران چابک (خوبرویان) خواهی شد.

زاهدایمن مشوازبازی غیرت زینهار

که ره ازصومعه تادیرمغان این همه نیست. 

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

یارب این بچّه‌ی تُرکان چه دلیرندبخون

که به تیرمژه هرلحظه شکاری گـیـرند

 

بچّه ترکان: نوجوانان تُرک،  

معنی بیت:درادامه ی بیتِ قبلی، خداوندا این نوجوانان ِتُرک چقدرچابک و بی باک وشجاع هستند که هرلحظه اراده کنند به تیرمژگان شکاری می گیرند هیچ شکاری قدرت فرارنداشته ودرامان نیستند!

فغان کاین لولیان ِشوخ ِشیرین کار شهرآشوب

چنان بردندصبرازدل که ترکان خوان یغمارا

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

رقـص بر شعرتَر و ناله‌ی نی خوش باشد

خاصه رقصی که درآن دست نگاری گیرند

 

رقص یکی ازپیچیده ترین وشگفت انگیزترین رفتارآدمیست. تنهاکسانی می توانندبرقصندکه به زندگی عشق می ورزند آنهاکه ازخشم وکینه وحسدسرشارند ازاین لذت معنوی محروم وبی نصیب هستند. ازهمین روست که حافظ ازعیش ونوش وجشن ورقص وشادمانی حمایت کرده ومردم رابه انجام آن تشویق می کند. جشن ورقص وآواز بی ریاترین واکنش آدمی به زندگانی وقدردانی ازموهبت زندگیست. رقص هیچ هدفی ندارد مقصود ومنظوری ندارد ولی لذت بخش است تاثیری باطنی وشگرف دارد. رقص درک عمیق از زندگی وسرمست شدن ازموهبت شگفت انگیز زندگانیست بی آنکه بدانیم زندگی چه معنایی دارد. رقص هیچ ارتباطی به گذشته وآینده ندارد ومارادرکانون «حال» نگاه می دارد وکامیابی وسروروشعف معنوی نصیبمان می کند.

معنی بیت:

رقص وپایکوبی باشعرباطراوت وآوازنی خیلی دل انگیز ودلچسب ودلگشاست به ویژه آن رقصی که عاشق ومعشوق دست دردست هم رقم زنند بسیاردل انگیزتر ودلنشین تر و دلچسب تراست.

حاجتِ مطرب ومی نیست توبُرقع بگشا

که به رقص آوردَم آتش رویت چوسپند

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

حافظ ابنای زمان راغم مسکینان نیست

زین میان گر بتوان بِه که کناری گیرند

 

ابنای زمان : پسرانِ این دوروزمانه

کنار گرفتن : هم به معنی ترک کردن وبه گوشه‌ای خزیدن است هم به معنای بوس وکنار و آغوش، شاعرهردو معنارامدنظرداشته تا معنی بیت ژرفاپیداکند. 

معنی بیت : ای حافظ پسران این دور وزمانه راهیچ غم بیچارگان ( عاشقان دلشکسته و تهیدست ورندان باده نوش ) نیست وبسیارسینگین دل هستند. بهتر آنست که از مردم کناره گیری کنی و گوشه ی عُزلت گُزینی یا بهتر این است که سعی کنی فرصتی خلق کنی یکی ازاین جوانان رابه دست آوری وبه بوس وکنارو آغوشش دل خوش کنی .

گرآن شیرین پسرخونم بریزد

دلاچون شیرمادرکن حلالش

باید پذیرفت که حافظ دردوره ای اززندگانی ِ پُرشیب وفرازش،حالاتِ متفاوتی راتجربه کرده، همانند بسیاری ازآدمیان،مرتکبِ خطاهایی شده، به فسق وفجور مبادرت ورزیده، میگساری کرده و......

همچنین باید درنظرداشت که انسانهاباسن وسال بزرگ نمی شوندبلکه درنبردباآوردگاه درونیست که رشدمی کند. ارتکاب خطا وگناه،کنجکاوی،عصیانگری و…درنهایت، تفکروتدّبر دراعمال ورفتار،تحمّل غم واندوه وتجربه های دردورنج است که مارا وادارمی کندبه جاهایی درناخودآگاه خودواردشویم که بدون تجربه ی این حالات، هرگزنمی توانستیم ونمی دانستیم که چنین جاهایی درباطن ما وجود دارد….. می گویند درختی که می خواهدتاهمچون درختان بهشتی بشکفد بایدریشه های خودرادراعماق جهنم محکم کند. روشنایی راباتصوّرکردن نورنمی توان حس کردبلکه باآگاه شدن ازتاریکی می توان نورراشناخت. نمونه ی بارز این ادّعا،خودحضرت حافظ هست که دربرون رفت ازاین تحولّات روحی ـ روانی، سرانجام به رغم اینکه اوباتمامیّت وجوددر دنیا زندگی کردو تمام ابعادش را (غم وشادی،ثواب وگناه ،امیدونامیدی، شکست وپیروزی و..... )تجربه نمودلیکن درنهایت،با بازاندیشیِ خردمندانه ونوسازی افکارویافته های خویش، تبدیل به اَبرانسانی آزاده منش، آزاداندیش، عاشق پیشه، پاک باطن، پاک رفتار وپاک گفتار ووارسته ازبندِ تعلّقاتِ دنیوی شده وباروح وروانی پاک ومنزّه به دیدارحق شتافته است.

قدم دریغ مَدارازجنازه ی حافظ

گرچه غرق گناهست می رود به بهشت.

 

 

۱
…
۳۵۶۳
۳۵۶۴
۳۵۶۵
۳۵۶۶
۳۵۶۷
…
۵۸۷۰