گنجور

حاشیه‌ها

روفیا در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۵۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹:

هر که آمد به جهان نقش خرابی دارد
در خرابات مپرسید که هشیار کجاست
اینجا جهان به میخانه ای تشبیه شده و آدم ها مانند جام هایی هستند و جان هایی که درون این جام هاست مانند می !
هر که به این میخانه پا گذاشت مست و خراب است چون مانند جام تا گلو از می لبریز است ، در چنین میخانه ای سراغ از هشیار مگیرید .

روفیا در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۴۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹:

درود ویجی گرامی
از اینکه اشعار پارسی می خوانید و لذت می برید راستی دل خوش می شوم .
شب تار همان شب تاریک است .اگر به داستان موسی در bible یا قرآن مراجعه کنید خواهید دید که موسی و عیالش در شب تاریک به نوری بر درخت برخوردند .

عذرا در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۴۵ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر ششم » بخش ۱۲۷ - رفتن قاضی به خانهٔ زن جوحی و حلقه زدن جوحی به خشم بر در و گریختن قاضی در صندوقی الی آخره:

امروز در کلاس مثنوی استاد خواند: فرجه صندوق نو نو مُسکِر است

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۱۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۹:

https://rezasaghy.blogfa.com/

 

خوشاشیرازووضع بی مثالش

خداوندا نگهدار از زوالـش

شیراز شهر گل وبلبل ومهدشعروادب، مشاهیر وشاعران خوش ذوق وخوش طبع زیادی،به جامعه ی فرهنگ وشعر وسخن ایران هدیه داده ودرغنی سازی ،توسعه وسرافرازی فرهنگ وادب پارسی ایرانی،مشارکت جدّی،چشمگیر واعجاب برانگیز داشته است. کوروش،حضرت حافظ،سعدی ،خواجوی کرمانی ، باباکوهی وبسیاری دیگر ازمشاهیر ادبی که هرکدام به تنهایی می توانستند مایه ی اعتلای فرهنگ وغرور یک کشور باشند همچون ستارگانی درخشان درآسمان فرهنگ وادب ایران وجهان می درخشندوافتخاروغرو می آفرینند. حافظ که دراغوش این شهرگل وبلبل چشم به جهان هستی گشوده،رشد ونموّ یافته وبه قلّه غزل سرایی صعودکرده، دراین غزل وچندغزل دیگر،اَدای دین کرده وازویژگیهای خاص وروح پرور ان سخن گفته است.

خوشا : صوت یا شبه جمله است ، چه خوش است ، چه زیباست.

وضع : وضعیت ، موقعیت

زوال :نیستی ، نابودی

معنی بیت:

شیراز و موقعیّت بی مانندش چه قدر زیبا و خیال انگیزاست! خداوندا شیرازرا ازبلایا وزوال ونابودی حفظ کن وتحت حمایت ولطف خویش قرارده.

اگرچه زنده رودآب حیات است

ولی شیرازماازاصفهان به

🌿━━━━━━🌿

ز رکـنـابـاد مـا صد "لـَــوْ حَـشَ الله"

کـه عـمـر خضر مـی‌بـخـشـد زلالـش

رکناباد : از قنات های معروف شیرازبود

لـَوْحَـشَ الله : مخف "لا اَوْحَشَـهُ الله است یعنی خدواند آن را ویران و بیابان و جای وحوش نگرداند ، اصطلاحاً یعنی چشم بد از او به دور باد وخرابی مبیند.

زلالش : آب زلالش ، آب گوارایش در اینجا "تشبیه مضمر"ی هم آورده : آب رکناباد را به "آب حیات" تشبیه کرده . این بیت و بیت بعد در توصیف مکان های خرّم و زیبای شیراز و دوبیت موقوف المعانی هستند:

🌿━━━━━━🌿

مـیــان جـعــفــر آبـاد و مـُـصـلـّیٰ

عـبــیـر آمـیـز مـی‌آیـــد شـمـالــش

شمال : (با کسر یا فتح اول درست است نه با ضمّه) ، باد شمالی ، نسیم شمالی "جعفرآباد" از محلّه یا روستاهای نزدیک شیراز بوده . "مصلّیٰ " هم از تفریحگاهای شیراز بوده است.

معنی بیت:

نسیم شمالی که از طرف کاریز رکناباد می آید – که آب گوارایش مانند آب حیات عمرطولانی می بخشد و خدواند آن راازتمام بلاهای آسمانی وزمینی حفظ کند – و از میان جعفر آباد و مصلّیٰ می‌گذرد چقدر خوش‌بو و معطّر وجان پرور است !

زعطرحوربهشت آن نفس برآیدبوی

که خاک میکده ی ماعبیرجیب کند

🌿━━━━━━🌿

بـه شیـراز آی و فـیـض روح قـُـدسـی

بـجــوی از مـردم صـاحـب کــمــالــش

فیض : بهره

روح قدسی : روح پاک

معنی بیت:

به شیراز بیا و از روح باکمالات وپاک مردمانش بهره مندشو وفیض معنوی بگیر. صحبت کردن بامردمان نیکونهاد وپاک پندار وپاک رفتار شیرازیان مایه ی گشایش دل وبرانگیزاننده ی احساسات وعواطف آدمیست.

شیرازوآب رکنی واین بادخوش نسیم

عیبش مکن که خال رخ هفت کشوراست

نمی دهند اجازت مرابه سیروسفر

نسیم بادمصلا وآب رکنآباد

🌿━━━━━━🌿

کــه نـام قـنــد مـصــری بـُـرد آنــجــا ؟

کـه شیـریـنـان نـدادنــد انـفـعـالـش ؟!

قند مصری : قند منسوب به مصرکه به شیرینی شهره داشت.

شیرینان : دلبران شوخ و ظریف

انفعال :شرمندگی ،پشیمانی

معنی بیت:

چه کسی نام قند مصری را در شیراز برده‌است که دلبران شیرین کار شهر آشوب، باشیرین کاری های خوداو راپشیمان وشرمنده نکرده اند!؟

نه تنها قند مصری که به شیرینی معروف است بلکه هیچ نوع شیرینی، درمقایسه باشیرینی دلبران ودلستانان شیرازقابل تعریف وتوصیف نیست.

دهان شهدتوداده رواج آب خضر

لب چوقندتوداده نبات مصررواج

🌿━━━━━━🌿

صـبـا ! زان لـولی شـنـگـول سـرمـست

چـه داری آگـهـی ؟ چون‌ست حالـش ؟!

صبا : باد صبا

لولی :کولی

شنگول : زیبا ، رعنا ، شوخ و ظریف

"لولی" همان "کولی" است ، کولیان به ظرافت در حرکت و رقص و دلبری معروف بوده اند .

معنی بیت:

ای صبا ! از آن دلبر شوخ و ظریف چه خبر داری ؟ حالش چطور است ؟ ازروی لطف وعنایت برای من ازچگونگی احوالات آن لولی وش شورانگیز خبری بیاور که سخت نگران واندوهناکم.

دلم رمیده ی لولی وشیست شورانگیز

دروغ وعده وقتال وضع ورنگ آمیز

🌿━━━━━━🌿

گـرآن شـیـریـن پـسـرخـونـم بـریزد

دلا ! چـون شـیـرمـادر کـن حـلالـش

شیرین پسر: مغبچه ، شاهد زیباروی مذکر،خوش حرکات وستاننده ی دل

"خون ریختن" کنایه از کشتن است .

معنی بیت:

ای دل ! اگر آن پسر زیباروی و لطیف،بادلبریهای خود مرا بکشد ، خون مرا همچون شیر مادرحلالش کن!

ای نازنین پسرتوچه مذهب گرفته ای؟

کت خون ماحلال ترازشیرمادراست

این بیت دررابطه بانظربازیست که اغلبِ شاعران عارف واهل ادب ومعرفت،دستی برآتش نظربازی داشته وازاین دریچه به دنیایِ روح افزایِ عشق نگریسته اند.

نظربازی نوعی خیره ماندن درجلوه هایِ خیال انگیز ِدشت ودَمن ودریا،سرمست شدن ازشمیمِ عطر ِگیاهان وگلها، کشفِ اعجاز ِنهفته دررفتارپرندگان و انگشت به دهان فروماندن،به وَجد آمدن ازنسیمِ سحرگاهیِ بهاری،رقصیدن وآوازخواندن در لبِ جویباران ومهمتراز همه،دل باختن به افسونِ زیباییهایِ هرچهره ای (فارغ ازسن وجنسیت) که تجلّیگاهِ تنهایک فروغ از سیمایِ محبوب حقیقی هست،می باشد.

نظرباختن از دیدگاهِ حکمای اندیشمند، حرکت از نقطه یِ عدم ِ آگاهی به سوی ِ بصیرت یافتن و آگاهی ِ درونی یافتن است .

سعدی که خود را به صفتِ «مُفتیِ ملّتِ اصحاب نظر» می‌خواند،می گوید:

"هر کسی را نتوان گفت که صاحبنظر است

عشقبازی دگر و نفس‌پرستی دگر است"

و به همین دلیل است که با رعایت شرایط این امر، آن را دینِ خود برمی‌شمرد:

نظر کردن به خوبان دین سعدی است

مباد آن روز کو برگردد از دین...!

وعدول از این امر را مترادف با نابینایی و بی‌عقلی می‌شمارد:

هر آدمی که نظر با یکی ندارد و دل به صورتی ندهد، صورتی است لایعقل.

اوحدالدین کرمانی دلیل نظربازی خود را چنین مطرح می کند :

" زان می نگرم به چشم ِسر در صورت

زیرا که ز معنیست اثر در صورت

این عالم ِصورت است و ما در صُوَریم

معنی نتوان دید مگر در صورت "

استادشهریار پادشاه مُلکِ عشق وادب،

خطاب به معشوقِ زمینی می گوید:

رویِ توآئینه یِ جمالِ الهیست

درتوتماشایِ من گناه ندارد

انسان عاشق پیشه ونظرباز، در مشاهده و مکاشفه ی زیباییها(شامل همه نوع زیباییهای مادی ومعنوی) هر روز بیشتروعمیقتر به رازهای نهفته ی خلقت و به شکوه وجلال دستگاه آفرینش پی می برد، کمالجویی واشتیاق او در عشق ورزی بر کلّ تمامیّت هستی گسترش یافته وازلذّتهای گذرا وفریبنده ی غریزه های حیوانی فاصله میگیردو همین این امر، خود مبنای اخلاقیّات وسنگ بنای فضایل انسانی می گردد. درک "عالم زیباشناختی و نظربازی" برای همگان میسّرنیست وتنهاکسانی که عشق حقیقی راشناخته وهمانندحضرت حافظ ، تجربه ی شهود واشراق اندوخته وسرشارازذوق وشوق بوده باشند می توانند دراین عالم ملکوتی به سیروسیاحت پرداخته وازمشاهده ی زیبائیها محظوظ وبهره مند گردند. تنها راه رسیدن به این مقام ودریافت شایستگی،عشق است واخلاص عمل.

درنظرگاه حافظ، روح انسان در عالم مجرّدات( قبل از ورود به این دنیای خاکی) فروغی ازتجلّی معشوق اَزلی یاهمان "حقیقت زیبایی و حُسن مطلق" رادرزمان خلقت دیده وتجربه نموده است ازهمین رو با مشاهده ی زیبائیها هرچندمجازی ونسبی،به یاد ان زیبایی مطلق که سابقاً درک نموده،زیروزبر شده وبرانگیخته می گرددوهوای عشق او را برداشته وازخودبیخودمی کند.

اهل نظردوعالم دریک نظرببازند

عشق است و داو اوّل برنقد جان توان زد

🌿━━━━━━🌿

مکـن از خواب بـیـدارم ، خدا را!

که دارم خـلوتی خـوش با خیالش

خدا را : را حرف سو گند است ، تو را به خدا سوگند می‌دهم . ترا بخدا مرا از خواب بیدار مکن که من با رؤیای دوست درخواب، بزمی دلپذیر دارم .

من گدا وتمنّای وصل اوهیهات !

مگر به خواب ببینم خیال منظردوست

🌿━━━━━━🌿

چـرا حـافظ چو می‌ترسیدی از هجر

نـکردی شـُـکر ایـّـام وصـالــش

 

ای حافظ ! تو که از روزگار هجران و فراق می‌ترسیدی چرا قـدر روزهایی را که در کنارش بودی ندانستی ، روزگار هجران در ازای ناسپاسی از وصال است!

حدیث هول قیامت که گفت واعظ شهر

کنایتیست که ازروزگارهجران گفت

محسن شیرازی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۵۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۴۰۵:

سلام
فاصله بین "ما" و "مور" حذف شده و به صورت مامور نوشته شده است.

فرشید در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۳۱ دربارهٔ شاطر عباس صبوحی » غزلیات » شمارهٔ ۱۹ - تشنگی:

کافر و مومن چو روی خوب تو بینند
بت شکند آن و این به کعبه کند پشت

احمد رحمت بر در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۲۷ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » ترجیع بند:

(مربوط به بیت دوم بند هجدهم):
پی غلط کردن ؛ باشتباه افتادن :
پی غلط کرده چو خرگوش همه شیردلان
راه تنها شده تا کعبه بتنها بینند.
خاقانی .

از آن ره بجایی نیاورده اند
که اول قدم پی غلط کرده اند.
سعدی .
برگرفته از واژه‌نامه دهخدا:
پیوند به وبگاه بیرونی

محسن اسماعیلی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۱۰ دربارهٔ وحشی بافقی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۲۹۵:

جالبه فکر نمیکردم انقدر آدم با حس های دقیقا و کاملا مشترک در مورد این آهنگ یهویی اینجا ببینم :-)
همه چیز این آهنگ جفت و جور و معرکست
سلامتی ایران و شعرای نامیش که عاشقانه ترین و لطیف ترین زبان دنیاست..

سیدمهدی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۴۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱۸۹:

سلام
مصرع اول بیت آخر چنین درست است:
درون ماهی ای دریا که دیده است
با سپاس از زحمات شما

احمد رحمت بر در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۳۵ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۸ - در شکایت از حبس و بند و مدح عظیم الروم عز الدوله قیصر:

در آدرس زیر می‌توانید معانی بسیاری از ابیات این شعر را بیابید:
پیوند به وبگاه بیرونی

سیدمهدی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۳۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۵۹:

سلام
مصرع دوم بیت دهم جنین درست است:
به درد او غم دل را دوا توانی کرد
با سپاس از زحمات شما

سیدمهدی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۳۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۵۹:

سلام
مصرع دوم بیت دهم جنین درست است:
به در او غم دل را دوا توانی کرد
با سپاس از زحمات شما

ج م در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۱۱ دربارهٔ شیخ محمود شبستری » گلشن راز » بخش ۱۵ - جواب:

نگه بر وادی عرفان چه زیباست
چو نقش گلبنی دربافت دیباست
چه افکار بدیع از ذهن خلاق
پدید آمد به سعی در کار رزاق
به تلطیف نگاه خشک دوران
بدیل ترس، عشق گردید میزان
به تهذیب نفوس و شوق دیدار
صفای باطن ما شد پدیدار
هزاران نکته زین راه عرفان
به نظم آمد بلطف اهل میزان
جهانی شد سخندانان ایران
و حکمت شد مکمل نطق یونان
چه خوش گویدسخن درگلشن راز
سخن را وه چه زیبا کرده آغاز
“من و تو عارض ذات وجودیم
مشبک های مشکات وجودیم
همه یک نور دان اشباح و ارواح
گه از آیینه پیدا گه ز مصباح”
به تعبیر دگر گویم من این راز
که هر جزیی دهد رنگی به انباز
ز رنگ جز هاست میسور دیدار
که ذات آمد از این اجزا پدیدار
چون اجزا از تناسب کل گردید
جهان زیبا از این معمور گردید

محمود زارعی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۴۰ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴۰:

مصرع دوم بیت دوم به نظر می رسد مشکل دارد
شب وصل تو شد روزی و قدرش من ندانستم
به دشواری توان دانست قدر آسانی

سید حبیب در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۴:۳۹ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر پنجم » بخش ۴۷ - در تفسیر قول مصطفی علیه‌السلام لا بد من قرین یدفن معک و هو حی و تدفن معه و انت میت ان کان کریما اکرمک و ان کان لیما اسلمک و ذلک القرین عملک فاصلحه ما استطعت صدق رسول‌الله:

با سلام.
این سه چهار بیت آخر حاشیه ندارد آیا؟؟
بنظرم که جناب مولانا به ما متلک انداخت.
.

ناشناخته در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۴:۱۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳:

آقا سهیل،
توصیه میکنم با همان جوجه کباب حال بفرمایید و گرد شعر و ادبیات خط بکشید، به مصلحتتان است،
از من گفتن بود

سهیل قاسمی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۲:۰۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳:

برای من جالب است بارها بنشینم و این سطر را:
لب و دندان ت را حقوق ِ نمک
هست بر جان و سینه های کباب
به شکل های مختلف بخوانم و حال کنم! اول بگویم که اگر لب و دندان ات را در جان و سینه ی ِ من فرو کنی اشکال ندارد چون بر گردن ِ جان ِ من حق ِ نان و نمک داری. بعد فکر کنم که سینه ی مرغ را که کباب می کنی با نمک خیلی خوشمزه می شود. بعد بگویم که دندان ِ معشوق شبیه ِ سنگ ِ نمک بوده و وقتی در سینه ی کباب ِ من فرو می کند بسیار لذت بخش است! و بعد بگویم که با آن لب و دندان نمکینت زدی همه ی جان ها و سینه ها را کباب کردی و از این دست!

سهیل قاسمی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۱:۵۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳:

«در میخانه بسته اند دگر» و «لب و دندان ت را حقوق ِ نمک» و «که ببندند میکده به شتاب» با فعلاتن شروع شده اند.

سهیل قاسمی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۱:۵۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳:

@ سپهر:
همونه فرقی نداره. شاعر می تواند در رکن اول بجای فعلاتن، فاعلاتن بیاورد. در بسیاری از شعرهای
فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
در برخی مصراع ها فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن می آید. اما بحر شعر همان فعلاتن نوشته می شود. اختیارات شاعری است.

رامین در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۰:۵۹ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۷۵:

سعدی در غزل غوغای عشق بازان بیت:
ملک آن توست و فرمان مملوک را چه درمان
گر بی‌گنه بسوزی ور بی خطا بگیری
به این صورت هم آورده:

شهر آن توست و شاهی فرمای هر چه خواهی
گر بی عمل ببخشی ور بی‌گنه برانی

۱
…
۳۹۴۱
۳۹۴۲
۳۹۴۳
۳۹۴۴
۳۹۴۵
…
۵۸۶۸