عمریست بهصحرای طلب عجز دراییم
چون اشک روانیم و همان آبله پاییم
از حیرت قانون نفس هیچ مپرسید
در رشتهٔ سازی که نداریم صداییم
تحقیق در آیینهٔ ما شبهه فروشست
از بسکه سرابیم چنین دور نماییم
چون نخل علاج هوس ما نتوان کرد
چندانکه رود پای به گل سر به هواییم
بی ساز دویی جلوهٔ تحقیق نهان بود
امروز در آیینه نمودند که ماییم
از خویش برون نیست چو گردون سفر ما
سرگشتهٔ شوقیم مپرسید کجاییم
وسعتکدهٔ عالم حیرت اگر این است
از خانهٔ آیینه محال است بر آییم
شور دو جهان آینه دار نفس ماست
نی فتنه نه توفان نه قیامت، چه بلاییم
پرواز سعادت چقدر سر خوش نازست
عالم قفس ظلمت و ما بال هماییم
دریا نتوان در گره قطره نمودن
ای ساده دلان ما هم از این آینههاییم
بیدل به نشانی ز یقین راه نبردیم
شرمندهتر از کجروی تیر خطاییم


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به تامل در موضوع وجود و جستجوی معنا میپردازد. او از عجز و حیرت خود در مسیر طلب سخن میگوید و به نزدیکی با حقیقت نفس اشاره میکند. شاعر به سرابگونه بودن جستجو و واقعیت اشاره کرده و حس سرگشتگی و نداشتههای خود را مینوازد. او میفهمد که درون ماجراهای زندگی، آینهای از نفس و سرشت بشر نهفته است و در این سفر روحانی، به تلاشی بیپایان برای درک خود و عالم هستی پرداخته است. در نهایت، بیدل به ناتوانی در شناخت قطعی و یقین اشاره میکند و خود را در جایگاه منفعل و سرگشته توصیف میکند.
هوش مصنوعی: مدت زیادی است که در جستجوی خواستههایمان ناتوانی را تحمل میکنیم؛ مانند اشکی هستیم که در حال ریختن است و در واقع به اندازهی یک تاول در پای خود ارزش داریم.
هوش مصنوعی: در اینجا به این نکته اشاره شده است که نباید از پیچیدگیها و قوانین درونی خود سوالی کرد، زیرا در دنیای مادی به راحتی نمیتوان صدای حقیقی خود را پیدا کرد. این بیانگر این است که زندگی و احساسات انسانی پیچیده هستند و گاه انسان نمیتواند به راحتی به حقیقت وجودی خود پی ببرد، مانند ساز و نواختن موسیقی که بدون صدای درست و واضح، امکانپذیر نیست.
هوش مصنوعی: این بیت به این معنی است که وقتی به خودمان و اصل وجودمان نگاه میکنیم، ممکن است دچار اشتباه و تردید شویم. بهخاطر این که حقیقت ما مانند سرابی است که دور به نظر میرسد و در واقعیت، به وضوح مشخص نیست. به عبارتی، درک ما از خود، ممکن است به خاطر ظواهر فریبنده، نادرست باشد.
هوش مصنوعی: ما نمیتوانیم مانند درخت نخل به خواستههای خود پاسخ دهیم، اما به اندازهای که به زمین فرو میرویم، همیشه در جستوجوی آنچه در دل داریم، هستیم.
هوش مصنوعی: امروز به ما نشان دادند که ما همان حقیقت پنهان هستیم که در جلوههای مختلف نمایان میشود.
هوش مصنوعی: ما از خودمان خارج شدهایم و به دور سفر میکنیم. در این مسیر، پر از اشتیاق و سرگشتگی هستیم. از ما نپرسید که کجا هستیم.
هوش مصنوعی: اگر این گسترهٔ حیرتانگیز جهان اینطور است، پس خروج از خانهٔ آیینه کاملاً غیرممکن به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: شور و هیجان دو دنیا، بازتاب نفس ماست. نه اینجا فتنهای بزرگ وجود دارد، نه طوفان و نه قیامتی، بلکه ما خود بلاییم.
هوش مصنوعی: پرواز به سوی خوشبختی چقدر زیبا و دلپذیر است در حالی که دنیای اطراف ما پر از تاریکی و ظلمت است و ما در ارتفاعی بالاتر پرواز میکنیم.
هوش مصنوعی: ای ساده دلان، نمیتوان دریا را در یک قطره گنجاند، ما نیز مانند این آینهها هستیم که نمیتوانند همه آنچه هستند را در خود بگنجانند.
هوش مصنوعی: ما به نشانی از حقیقت نرفتیم و از خطاهای خود در شگفتیم، به گونهای که شرمندهتر از انحرافاتی هستیم که دچار آن شدهایم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
مائیم عیاران و عیاران مائیم
بر دیده مشتری قدم میسائیم
سرگشته در این عرصه ایام چو ماییم
فرزین صفت ای شاه به کوی تو گداییم
دردیست مرا در دل بیچاره و عمریست
تا از رخ جان پرورت ای دوست جداییم
هستی تو طبیب دل پردرد ضعیفم
[...]
ما عاشق و مستیم و طلبکار خدائیم
ما باده پرستیم و از این خلق جدائیم
بر طور وجودیم چو موسی شده ازدست
بی پا و سر آشفته و جویای لقائیم
روحیم که در جسم نباشد که نباشیم
[...]
خیزید حریفان که به میخانه درآییم
سلخ رمضان است به می روزه گشاییم
درد سرتسبیح و تراویح شد آخر
گلبانگ زنان رخ به در میکده ساییم
هر زنگ که از صوم ریا آینه دل
[...]
ما عاشق دیوانه و سرمست لقائیم
نه زاهد سالوسی و نه شیخ مرائیم
نه عاقل و هشیار نه دیوانه و مستیم
حیران جمال رخ بیچون و چرائیم
مست می وصلیم و نه مخمور فراقیم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.