گنجور

حاشیه‌ها

سید محسن در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۲۸ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۲:

در بیت چهارم ---مصرع دوم ---کلمات با همدیگر هماهنگ نیستند و معنی ضعیف است

سید محسن در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۲۲ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۰:

زینهار از تو که هنگام شهادت مارا-----درست است

سید محسن در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۱۵ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۳:

فرش طرب بگسترد چون باد نوبهاری------
از دولتت گدائی کردیم پادشاهی---
درست است

سید محسن در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۰۶ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۹:

فروغیا بر گو دعای دولت......-----احتمالا درست است

سید محسن در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۰۱ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۵:

کز دم تیغ تو شهری به امان بر خیزد----
درست است

سید محسن در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۷:۵۹ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۴:

تا دم از محکمی عهد وفاداران زد----درست است

سید محسن در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۷:۵۶ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۱:

شاه جوانمردان علی ، هم در خفی ،هم در جلی-----درست است

سید محسن در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۶:۳۷ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۰:

همه جمعیت عشاق پریشان.....---
با جهان آنچه قروغ مه تابان میکرد-----درست است

مرتضی در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۵:۵۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۰۷:

سه نقطه ی عزیز درود،
این غزل غزل شماره ی 2107 هست
یعنی اگه آدم شروع کنه هر روز یک غزل از مولانای جان بخوانه که کامل مفهوم رو دریافت کنه 2100 روز طول میکشه به این غزل زیبا برسه
چاوشی فقط ما رو پرت میکنه به این غزل وگرنه کسی که دنبال ادبیات باشه دنبالش میره
منم گهگاهی میخوانم ولی وقتی چنین موسیقی موجود باشد بیشتر ترغیب میشوم برای خواندن

محمد الماسی در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۵:۵۰ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتی‌ها » دوبیتی شمارهٔ ۵:

عزیزان قطعه« داد از این دل »با هنرنمایی عزیزان تربت جامی و صدای عبدالبصیر احمدی که این دو بیتی را خوانده اند بسیار شنیدنی است از دست ندهید.

محمدحسن خانی در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۳:۱۲ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۳:

ز دستم بر نمی خیزد که یک دم بی تو بنشینم
به جز رویت نمی خواهم که روی دیگری بینم

علی خراشادی در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۲:۳۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۸:

این شعر را آقای ناظری نیز در قالب تصنیف اجرا کرده اند که متاسفانه در آلبوم خاصی مشاهده نکردم. در کنسرتی به همراه حافظ ناظری بخشهایی از این شعر اجرا شده است. کافی است در یوتیوب سرچ نمایید. باتشکر

شیلان در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۱۲:۱۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۴:

هر کسی هر چه به ذهنش میرسه نظر میده حافظ عارف بوده و تمام شعر میناله از نگرفتن آگاهی و اشتیاقش از حرکت من الظلمات الی النور
از هر طرف که رفتم جز وحشتم نیفزوذ
زنهار از این بیابان وین راه بی نهایت
طبق قانون اوج و حضیض عارف دچار حضیض هست و آگاهی در فاز منفی نازل نمیشه پس عاشق از دوری معشوق ناله میکنه و تمنای وصل داره
عشقت رسد به فریاد
قرائت قرآن عارف رو به فاز مثبت میبره و اتصال ایجاد میشه و میشه فریاد رس.
با صدای بلند حقایق آسمانی رو حافظ فریاد میزنه ما داریم کاملا زمینی تفسیر میکنیم همه ی مسائل رو یا با دین می سنجیم یا با علم. ارتقاء دید لازمه ی درک مطالب عرفانی شبیه غزلیات حافظ و سعدی هست یا حق

عین. ح در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۰۲:۵۰ دربارهٔ ناصرخسرو » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۰:

به نظر می‌رسد در بیت ماقبل آخر باید جای «جهد» و «جد» عوض شود:
وامی است بزرگ شکر او بر تو
بگزار به جد و جهد وامش را

در حدِّ اشارات در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۰۲:۲۴ دربارهٔ عمان سامانی » گنجینة الاسرار » بخش ۱:

گردنی هر جا درآرد در کمند
تا نگوید کس اسیرانش کم‌اند
عمان
هر خم از جعد پریشان تو زندان دلی است
تا نگویی که اسیران کمند تو کم‌اند
سعدی

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۰۰:۵۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲:

https://rezasaghy.blogfa.com/

به صورت تـو نگاری ندیدم ونشنیدم

خیال نقش تودر کارگاه دیده کشیدم

– "خیـال" : تـصـوّر ، تجسّم و نقاشی. "نقش" معانی مختلفی دارد که پیشتر چند بار تـوضیح داده شده در اینجا به معنای شمایل و صورت آمده است . "کارگاه" : نگارستان و کارگاه نقاشی ، چهارچوب بـوم ، چهارچوب قالی و گلیم و پارچه بافی ، کارخانه و... را کارگاه می‌گویند.

کارگاه دیده: چشم به کارگاهی تشبیه شده است.

معنی بیت : تصویرروی تو وشمایل تـو را در کارگاه چشمم نقّاشی کردم ، مثال روی تو وجاذبه های زیبایی تـو راتاکنون در هیچ صورتی نـدیـده و نشنیده‌ام.توبی مانندهستی.

به پیش آینه ی دل هرآنچه می دارم

به جز خیال جمالت نمی نماید باز

دراین بیت نغزوناب نیز حضرت حافظ یک نکته ی روانشناختی وحقیقتی غیرقابل انکار ازدنیای خیال انگیزعشقبازی رابه زیبایی بیان کرده است وآن اینکه:

زمانی که آدمی عاشق شخص دیگری می شود وبااشتیاق، همه ی عشق وارادت قلبی خودرا نثاراومی کند، درحقیقت عاشق آن شخص خاص نشده وفریب ذهن خودرا خورده است! چراکه ذهن همه ی ما به هنگام دلباختن، تصویری دلفریبانه مطابق انتظارات وخواسته های درونی ما ازشخص مورد توجّه مامی سازد وما درواقع فریب خورده و عاشق وشیدای این تصویر ذهنی می شویم! چه بساممکن است تصویری که در ذهن مانقش بسته وشب وروزماراازماگرفته است باحقیقت وجودی آن شخص تطابقت نداشته وذهن حیله گرما درمورد اومبالغه کرده باشدتابتواند دل ماراراضی به شیدایی وعاشقی کند! ازهمین روست که معمولاً رابطه های عاشقانه دوام چندانی ندارند وطرفین باسپری شدن زمان اندک وبه محض شناخت دقیق یکدیگر، تمایلی به ادامه ی روابط نشان نداده وروابطشان قطع میگردد. باتوجه به اینکه شرط زنده ماندن ذهن درپروراندن خیال وافکارهست بنظرچنین می رسد که ذهن آدمی بیشتر ازدل آدمی، به عشقبازی اشتیاق وعلاقه دارد! چراکه ذهن دراین دوران طلایی، بیشترین وبهترین فرصت پرورش خیال رادراختیارداشته وبه فعالیت شبانه روزی مشغول است غذای لذیذی که برای بقای ذهن ازضروریات است. شایدبهترآن باشد وقتی که عاشق کسی می شویم سعی نکنیم به اوبیشترنزدیک شویم! اگراو دورازدسترس باقی بماند بی تردیدعشقمان، شبیه عشقی خیال انگیز میان لیلی ومجنون وفرهادوشیرین و..... خواهدبود امااگربه اونزدیک ونزدیکتر شویم دیری نخواهدکشید که سرخورده شده وشعله های عشق فروکش خواهدنمود! عشق رادرپستوی ذهن نهان بایدکرد تاهمچنان فروزان باقی بماند.

حالی خیال وصلت خوش می دهدفریبم

تاخودچه نقش بازد این صورت خیالی؟!

🌿━━━━━━━━━━🌿

اگرچه در طلبت هـم‌عنان باد شمالم

به گـَرد سـروخرامان قامتـت نرسیدم

عنان یعنی لجام وافسار.هم عنان همراه و هم رکاب ، وقتی دو سـوارکار سـر اسبشان موازی یکدیگر باشد و هر دو با یک سرعت ودریک راه بتازنـد آنان را هم‌عنان می‌گویند.

"بادشـمال" بادِ شـمال و نسیمِ شـمال ، بادیست که از سمت شمال می آید،به بادصبا نیز معروف است بادصبانیزدر نظرگاه حافظ عاشق ودلباخته ی معشوق است.حافظ با اوهمراه وهم عنان شده تابه منزلگاه معشوق راه پیداکند. امّا ازبداقبالی توفیقی کسب نمی کند.

"خرامان" : با ناز و غرور راه رفتن. سرو استعاره ازقامت یار است.

"به گـَرد کسی یاچیزی نرسیدن: به پای او نرسیدن

معنی بیت : اگر چه همچون باد شمال در طلب تـو درسعی وتلاش هستم. ولی من به گَردِراه توهم نمی‌رسم. توبااینکه خرامان خرامان راه می روی لیکن من ازبداقبالی به پای تونمی رسم وازاین تلاش بی وقفه هیچ حاصلی ندارم.

من وبادصبامسکین دوسرگردانبی حاصل

من ازافسون چشمت مست وازبوی گیسویت

🌿━━━━━━━━━━🌿

امید درشب زلفت به روزعمرنبستم

طمع به دوردهانت زکام دل ببـُریدم

زلف
در فرهنگ‌های مختلف این واژه به شکل‌های زرفین، زفرین، زلفین، زوفرین و زلفینک آمده است. زلف در بعضی از گویش‌های خراسانی هنوز هم به معنای زنجیری است که از داخل به پشت در خانه می‌اندازند تا در قفل شود.
زلف به معنای حقیقی همان گیسو، طرّه وجعد هست وبیشتر معنای مجازی ان مورد توجّه قرارمیگیرد.
این واژه در منابع عرفان و تصوّف فاقد تعابیر جامع و مانع اسـت امّـا حضرت حافظ،به مددطبع لطیف خویش تعابیری لطیف، باریک، دقیق و مفصّل از زلف ارائه نموده است بطوریکه دامنه ی معنای مجازی زلف وگیسوراتوسعه داده،غنی سازی کرده ومضامین بِکرونابی خلق کرده است."زلف" قسمتی از موی سر از دو طرف بر چهره ریخته می‌شود . "طـرّه" موی جلوی سر ، و "گیسو" به موی پشت سر گفته می‌شود ، اما هر یک از این اسمها گاه به جای هم به کار برده می‌شوند و گاه هر کدام از آنها به معنی تمام موی سرنیز بکارگرفته می‌شوند. "زلف" با آنکه "حجاب" وپوشاننده ی رخسارمعشوق هست وسیله‌ی اتّصال عاشق به معشوق نیزهست. "زلف" نماد "کثرت وپریشانی"و"سیاه" نماد  کفراست. 

ضمن آنکه پرداختن به جاذبه وجادی زلف مخاطب، دلیلی برمونّث بودن مخاطب سخن نیست، درآن روزگاران زینت وزیور اصلی مردان، داشتن زلف بلند وخال وخط دررخسار بوده وبه زلفهای خویش بسیارمی رسیدند. 

زلف را از دو جهت به شب تشبیه می‌کند : سیاه بودن و دراز بـودن. واینکه صبح درقفای شب است یعنی بصورت پنهانی، سپیدی رخساردوست به صبحی تشبیه شده که درقفای شب زلف نهان است.

"دور" ایهام دارد : 1- گِرداگِرد لب . 2- دوران و عهد سلطه‌ی لب .

معنی بیت : زلف سیاه و بلندتوهمچون شب عاشقان تمامی ندارد من هیچ امیدی به رسیدن به صبح ودیداررخسارتوندارم دراین ظلمت شب زلف تو به روشنایی روزعمرخویش(وصال) دل خوش نکرده ام نا امیدهستم. از بـوسیدن دور دهانت(لب) مایوس شده وامیدخودراکاملن ازدست داده ام.

طمع درآن لب شیرین نکردنم اولی

ولی چگونه مگس ازپی شکرنرود؟

🌿━━━━━━━━━━🌿

به شوق چشمه‌ی نوشت چه قطره‌ها که فشاندم

ز لـَعل بـاده فروشت چه عشوه ها که خریدم

چشمه ی نوش یعنی چشمه ی شهد و عسل ، گوارا و شیرین،استعاره ازدهان ولب معشوق و"قطره"نیز استعاره از اشک چشم است.

"لـَعـل" استعاره از لـب و"باده فروش" یعنی مستی بخش . "عشـوه" در اینجا به معنی نـاز و فریـب آمده است .

معنی بیت : در اشتیاق بـوسیدن دهان شیرین وهمچون عسل تـو بسیاراشک ریختم وچقدرناز لب های مستی بخشت را کشیدم عشوه هایت رابه جان خریدم، لیکن هیچ حاصلی به دست نیاوردم!

به یادلَعل لب وچشم مست میگونت

زجام غم می لعلی که می خورم خون است

🌿━━━━━━━━━━🌿

زغمزه بردل ریشم چه تیرها که گشادی

زغصه بـر سـر کویت چه بارها کـه کشیدم

غمـزه" و عشوه‌ هردو حرکات دلربایانه‌ی چشم و ابـرو ولب است و تـیـر همان نـاوک مژگان دلبر است که به سوی دلداده پرتاب می گردد.

"ریـش": مجروح

معنی بیت : چقدربرای من غمزه وعشوه فروختی وچه تیرهایی که بر دل زخمیِ عاشقم زدی و زخمی‌تـر و عاشق‌ترش کردی! و من در کوی تـو چه مصیبت ها ورنج های بسیاری ازدوری تو تحمّل کردم!

کُشته ی غمزه ی خودرابه زیارت دریاب

زانکه بیچاره همان دل نگران است که بود

🌿━━━━━━━━━━🌿

زکـوی یار بـیار ای نسیم صبح غباری

که بوی خون دل ریش از آن تُراب شنیدم

"نسیم صبح" همان باد صباست که از کـوی معشوق می‌آیـدوبه عاشق پیام می رساند.

"تـُراب"‌‌: خاک ، خاک کوی معشوق . منظور از "دل ریش" هم دل خود حافظ است.

معنی بیت : ای باد صبا غباری ازکوی یـاربـرایم بـیـاور که بوی خونِ دل عاشق ومجروح خویش را از آن خاک شنیدم. دلم درآن خاک زخمی شده، غباری ازآن کوی به من بیارکه هم دردم ازآن خاک است وهم درمانم.

کُحل الجواهری به من آرای نسیم صبح

زان خاک نیکبخت که شدرهگذاردوست

🌿━━━━━━━━━━🌿

گناه چشم سیاه تو بودوگردن دلخـواه

که من چوآهوی وحشی زآدمی برمیدم

اگرچه زیباییهای آهودرمصرع دوم به معشوق نسبت داده نشده لیکن یک "تشبیه پنهان در این بیت رخ داده است. چشم و گـردن معشوق، پنهانی وبصورت غیرمستقیم به چشم و گـردن آهو تشبیه شده است.

ضمن آنکه شاعر ازآدمی بریده(به دلیل کیفیت چشمان سیاه وگردن دلکش معشوق) وبه صحراپناه برده تاشایدبادیدن چشم و گردن زیبای آهوان، به یاد چشم و گـردن معشوق باشد ودردخود راتسکین بخشد.

معنی بیت : به خاطر چشم سیاه و گـردن دلپـسنـدودلکش تـو بـود که من ازآدمیان بریدم و همچون آهـوی وحشی سر به کوه و بیابان گذاشتم وگرنه من هرگزسربه بیابان نمی نهادم.

صبا به لطف بگو آن غزال رعنارا

که سربه کوه وبیابان توداده ای مارا

🌿━━━━━━━━━━🌿

چوغنچه برسرم ازکوی اوگذشت نسیمی

کـه پـرده بردل خونین به بوی اوبدریدم

سحرگاهان که نسیم به گلستان می وزد پیراهن تودرتوی غنچه هارابه سرانگشت لطافت می گشاید وگل راآشکارمی‌کند یعنی غنچه را به کمال می‌رساند دراینجا نیزشاعربه مددنبوغ خویش خود راهمچون غنچه ای تصوّر کرده که به لطف نسیم کوی معشوق پیراهنش چاک خورده وگل سرخ (دل خونین وعاشق) آشکارگشته است.

"بو" ایهام دارد: 1- رایحه ،عطر 2- امید و آرزو

معنی بیت : من همانند غنچه ای پیچیده درلابلای پیرهن فروبسته مانده بودم( به کمال نـرسیـده بـودم) نسیمی از کوی معشوق بـرخاست چونان که نسیم سحری گره پیرهن غنچه بگشاید گره از ازکارفروبسته ی من بگشود و من به شـوق اوبیدارشدم(یابه عطروبوی معشوق) شـکفتم(عاشق شدم وچون گل سرخی به کمال رسیدم ).

زکارما ودل غنچه صدگره بگشود

نسیم گل چو دل اندرهوای توبست

🌿━━━━━━━━━━🌿

به خاک پای توسوگند ونوردیده‌ حافظ

که بی رُخ توفروغ ازچراغ دیده ندیدم

معنی بیت: به خاک پای تـوکه نورچشم من است سـوگـنـد می‌خورم که درغیاب تووبی چهره‌ی نـورانی ِتـو، چشمان من همچون چراغیست که نور وروشنایی نـدارد. من به برکت فروغ رخسارتو پیش پایم رامی بینم بدون تو درتاریکی محض فرومی روم وزندگی هیچ لطفی ندارد.

ای خرّم‌ ازفروغ رخت لاله زارعمر

بازآکه ریخت بی گل رویت بهارعمر

مژده در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ دی ۱۳۹۸، ساعت ۰۰:۰۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۳۸:

در پاسخ به مانا،
ایهام تناسب بین شیرین و فرهاد؛ ایهام تضاد بین شیرین و نمک، فرهاد استعاره از شاعر (عاشق)، تلمیح،

فرزاد یزدان پرست در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۱۱ دی ۱۳۹۸، ساعت ۲۲:۵۹ دربارهٔ شاه نعمت‌الله ولی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۵۹:

شهر کوبنان بگذر

احمدآرام نژاد در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۱۱ دی ۱۳۹۸، ساعت ۲۲:۳۸ دربارهٔ رهی معیری » غزلها - جلد دوم » خاک شیراز:

بادرود
با نظر جناب بهرامیان موافقم به دلیل اینکه درج قافیه گوهر وزن مصراع را بهم ریخته است

... در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۱۱ دی ۱۳۹۸، ساعت ۲۲:۰۰ دربارهٔ وحشی بافقی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۴:

دلم باز برات تنگ شده اومدم شعر ای وحشی رو بخونم جرات نکردم ...
آخه به خودم گفتم دیگه واست گریه نمی کنم ...

۱
…
۲۵۴۹
۲۵۵۰
۲۵۵۱
۲۵۵۲
۲۵۵۳
…
۵۸۷۱