گنجور

حاشیه‌ها

محمود ملکی تراکمه ای در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۱۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۴:

کشف کشاف کتاب عمر بن حفص ارجانی قزوینی است که با حافظ هر دو به درس قوام الدین کربالی می رفته اند و کشاف زمخشری را از کربالی درس می گرفته اند این کتاب اکنون به صورت خطی موجود است. نسخه ای از آن در کتابخانه مجلس موجود است

ذبیح اله در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۵۲ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » آغاز کتاب » بخش ۲ - ستایشِ خرد:

حکیم طوس در دو بیت به خوبی تنها ابزار تفسیر و توضییح جهان را بر شمرده است. خرد؟
خرد رهنمای و خرد دلگشای
خرد دست گیرد به هر دو سرای
ازو شادمانی وزویت غمیست
وزویت فزونی وزویت کمیست
بسیار زیبا است.معتقد است جهان فعلی و جهان مادی را باید با خرد تفسیر کرد.و در جهان دیگر نیز حتما آفریننده ای خردمند رفتار خردمحور دراین جهان را می پسندد

احمد آذرکمان ۰۴۹۰۳۰۰۶۶۹.a@gmail.com در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۲۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱:

شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین هایل
کجا دانند حال ما سبکباران ساحل‌ها . 『حافظ』
❉ آیا «ساحل ها» نمادِ منزل است ؟
❉ اگر ساحل ها نماد منزل نیست پس بعد از آن شب تاریک و بیم موج و گرداب هایل محل فرود آمدن کجاست ؟ اصلا محلِ فرود آمدنی در کار هست ؟
آیا مشاهده ی شب تاریک و گرفتار بیم موج و گردابِ هایل شدن تجربه ی خروج از منزل/ساحل است ؟
❉❉آیا دورنمایِ برزخ گونه ای که در مصراع اول توصیف شده است ناشی از لذت راوی است یا رنج راوی ؟ چون در مصراع دوم ، گویا به تجربیات خود در مقابل سبکباران ساحل ها می بالد .
❉ آیا تعدد تصاویر در مصراع اول نسبت به تک تصویر مصراع دوم اغراق گونه است ؟
❉ آیا مخاطبِ تلخیِ مصراعِ دوم به ساحل بر می گردد یا ساحل نشینان و یا ساحل نشینی ؟
❉❉ آیا سبُکباری خوب است یا بد ؟! چرا ساحل و سبکباری در معنای مثبت خود به کار نرفته اند ؟!
❉ آیا ساحل نشینی به سبکباری می انجامد ؟
❉❉ به نظر می رسد «بار» در معنای مادی خود به کار نرفته باشد و امری روحانی باشد و ساحل نشین کسی باشد که در مرتبه ی ضعیف روحانی قرار دارد .
❉ به دلیل «تاریکیِ» شب ، انگار تجربه ی موج و گرداب بیش تر از آن که به حس بینایی راوی مربوط باشد به حس لامسه ی او ربط داشته باشد .
❉ انگار واژه های بیم و هایل بیش تر حکایتگر حال راوی اند تا قال راوی .
▣ احمد آذرکمان . حسن آباد فشافویه . دوم اسفند نود و هفت

نادر.. در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۰۳ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۲۳:

سلطان یک سواره‌ی نطع دورنگ را
بی یک پیاده بر رخ تو مات می‌کنیم..

نادر.. در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۰۲ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۶:

خسرو یک سواره را بر رخ نطع نیلگون
لعل تو طرح می‌نهد روی تو مات می‌کند..

مجتبی در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۵۵ دربارهٔ شاه نعمت‌الله ولی » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۲۷:

وزن شعر به{[فاعلاتن مفاعلن فعلن] یا[فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)]} تصحیح شود.

ارشیا گرامی زادگان در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۵۳ دربارهٔ عرفی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۰:

به گمانم بیتی که با " چستی و" شروع میشه به گونه ای دیگر آمده است

عبدالله در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۰۸ دربارهٔ حکیم نزاری » رباعیات » شمارهٔ ۴۹:

مصرع آخر احتمالا اینجوری باشه:
پس دامن چشم مستت آلوده چراست؟

مجتبی در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۰۴ دربارهٔ شاه نعمت‌الله ولی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۷۴:

وزن شعر به{(فاعلاتن مفاعلن فعلن) یا(فعلاتن مفاعلن فعلن) (خفیف مسدس مخبون)} تصحیح شود.

مجتبی در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۴۶ دربارهٔ کمال‌الدین اسماعیل » غزلیات » شمارهٔ ۹۱:

وزن شعر به {(فاعلاتن مفاعلن فعلن) یا (فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)} تصحیح شود.

امیر در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۲۸ دربارهٔ خواجوی کرمانی » دیوان اشعار » صنایع الکمال » حضریات » غزلیات » شمارهٔ ۷:

درود بر دوستان. کلمه "آبگون" همان آبگینه و به معنای شیشه می باشد. در اینجا منظور ساغر شیشه ای است.

عباس بایندر در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۱۵ دربارهٔ سعدی » مواعظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳:

هرکسی از ظن خود شد یار من از درون من نجست اسرار من

دکتر امین لو در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۵۸ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۱۰ - رشید الدین وطوط در مدح خاقانی قصیده‌ای مشتمل بر سی و یک بیت سرود و برای او فرستاد که اولش این است «ای سپهر قدر را خورشید و ماه وی سریر فضل را دستور و شاه» «افضل الدین بوالفضایل بحر فضل فیلسوف دین فزای کفرکاه» خاقانی در جواب وی گفته است:

بیت 28 به صد دقیقه ز آب در منه تلخ ترم
یه سخره چشمه‌ی خضرم چو خواند آن دریا
در منه یک کلمه است و آن گیاهی است دارویی و تلخ
در تایپ بین در و منه فاصله افتاده باید اصلاح شود.
در بیت 44 زبانی همان زبانیه است و زبانیه فرشتگان آتش هستند در دوزخ و اخسئوا فیها بخشی از آیه 108 سوره مؤمنون است به معنی دور شوید از آن

امیرشاهین کریمیان در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۵۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۱:

از بانوزهرا که زیباترین و کامل ترین معنی را برای این غزل زیبا وعارفانه از دکتر جلالی در حاشیه اورده بودن کمال تشکر رادارم .بی نهایت سپاس دیگر عزیزان را هم به خواندن ان دعوت میکنم . زنده باد نام و اوازه قلندری برای تمام فصول رندی ناشنیده پند که از کوچه رندان گذر کرد و نام و اعتباری برای ایران و ایرانی ساخت. عالیجناب حافظ

آسمان در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۰۶:۲۲ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » سهراب » بخش ۱ - اندیشه در مرگ و سرنوشت:

«کنج» به فتح اول و سکون دوم در فارسی باستان به درخت ترنج می گفته اند. این بیت را باید اینگونه خواند:
اگر تند بادی براید؛
-ز کنج-
به خاک افکند نارسیده ترنج...
(اگر تند بادی براید و از کنج، ترنج نارسیده ای را به خاک اندازد)

نادر.. در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۰۵:۲۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۲۴:

غیر برونی بد است
غیر درونی بتر..

نادر.. در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۰۵:۰۷ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۵۰:

چو نقش را تو بروبی...

Hamid Azhdehfar در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۰۴:۵۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۷۲:

مولانا در نسبت با مرگ دلیر است ، خواننده است ، بی صبر است ، رستم است ، بی باک است ،نمیترسد و بسیار مشتاق است ، او میفرماید :
مرگ اکر مرد است آید پیش من
تا کشم خوش در کنارش تنگ تنگ
مولانا مرگ را آغازی دیگر میداند
او میگوید ما چون نمیدانیم و نمی بینیم دلیل بر این نیست که چیزی وجود ندارد، بلکه شاید از ازدیاد ما نمی بینیم.

Wiki.Bill در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۳۶ دربارهٔ سعدی » مواعظ » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۳۶ - پند و موعظه:

فایل صوتی این قصیده را از کجا میتوان شنید
من بسیار دنبال آن گشتم ولی.......
پیدا نکردم

دکتر امین لو در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۵۹ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۸ - در شکایت از حبس و بند و مدح عظیم الروم عز الدوله قیصر:

این قصیده یکی از پنج قصیده حبسیه خاقانی و مفصل ترین آنها است. وچون مشحون اصطلاحات دین مسیجی است به قصیده مسیحیت یا ترساییه مشهور است قصیده دارای چند بخش است بدینترتیب که تا بیت 32 خاقانی سختیهای زندان را بیان می کند و از بد اقبالی خودش شکوه می کند و تعریضی به هنرهای خود می زند. از بیت 33 تا 36 سؤالی مطرح می کند که از موطن خودش که اسلام برآن حاکم است به دیار دیگری که مسیخیت بر آن حاکم برود سپس از بیت 37 تا بیت 71 ضمن بیان اطلاعات خود از دین مسیحیت اندیشه رفتن به دیار مسیحین را به چالش می کشد. این قسمت از قصیده با توحه به اینکه تعداد زیادی از عقاید مسیحیت در آن وجود دارد و تعداد زیادی از بزرگان دین مسیح در آن نامبرده شده است مشکل ترین قسمت قصیده است. از بیت 71 تا 73 از اندیشه خودش پشیمان می شود و استغفار می کند و از بیت 74 تا آخر قصیده ضمن مدح قیصر روم عظیم الذوله و با انواع سوگندها از او استمداد می طلبد و نهایتا در بیت آخر غرایی قصیده خود را می ستاید.
داستان زندانی شدن خاقانی را از سایت ویکی فقه نقل می کنم به شرح زیر:
خاقانی حدود هفت ماه تا یک سال را در زندان به سر برده است. بنا بر تحقیقات به عمل آمده به زندان افتادن خاقانی به دستور اخستان بن منوچهر و درسال 569 هجری قمری بوده است. در این سال خاقانی به زیارت حج، قصد خروج از شروان را داشت که اخستان طی نامه‌ای او را فرا خواند؛ ولی خاقانی در جواب شاه شروان نامه‌ای نوشت و ادعا کرد که نمی‌تواند به حضور او شرف‌یاب شود، که امروزه این نامه در دست است. نامه مزبور، اخستان را بسیار ناراحت کرد تا جایی که دستور زندانی شدن خاقانی را صادر نمود.
پنج قصیده از قصاید خاقانی حبسیه است که در آنها از رنج و تعب زندان حکایت و شکایت می‌کند. یکی از این قصاید، قصیده مسیحیت یا ترساییه است که ممدوح او طبق تحقیق انجام گرفته، کمننوس شاهزاده مسیحی بوده و خاقانی ممدوح را واسطه قرار داده و از او خواسته که آزادیش را از شاه شروان بگیرد . در ذیل مواردی از ابیات قصیده توضیح داد می شود.
بیت 24 که باید به سؤالی خوانده شود یک اشکال تایپی دارد که باید اصلاح شود ترکیب کاستان که مخفف که آستان است به صورت کستان تایپ شده است.
در بیت 35 اخاز به معنی طایفه و ناحیه‌ای در مغرب قفقاز، جزء جمهوری گرجستان است.
در بیت 40 ناجرمکی به معنای معتکف در بتکده است و مخران معبد ترسایان که به اسم بانیش معروف است و بقراطیان سلاطین تفلیس را گویند.
دربیت 42 بطریق نام زاهدی و صومعه نشینی از ترسایان است.
در بیت 43 عودالصلیب چوبی است از درخت خاص که ترسایان بدان صلیب سازند، و چون او را در گلوی اطفال آویزند به خواب نترسد،
در بیت 45 هیکل به معنای معبد و همچنین تعویذی که به بازو یا عضوی از بدن می‌بستند. و مطران در آیین مسیحی، رئیس کاهنان و اسقف است و مطرا تازه و تازه کرده شده و مصفا و آبدار و پرداخت شده است/
در بیت 46 برنس جامه‌ای که کلاه هم داشته باشد و معمولا کشیش ها می پوشند. پور سقا در لغت نامه های فارسی می نویسند که پورسقا همان شیخ صنعان است که عاشق دختری ترسا شد و دین او اختیار کرد و سپس توبه کرد.
بیت 47 . کنم در پیش طرسیقوس اعظم ز روح القدس و ابن و اب مجارا
ظرسقوس نام حکیم یا پادشاهی از نصارا است مجارا مخفف مجارات یعنی با یکدیگر برابری کردن اب، ابن و روح القدس اقانیم ثلاثه است.
در بیت 51 قسیس رتبه ای است بعد ازاسقف و قبل از شماس
بیت 52 فیلقوس نام حکیم همچنین نام پدر اسکندر
بیت 53 نسخه ثالث ثلاثه به معنی اقانیم ثلاثه یعنی اب و ابن و روح القدس است سوق الثلاثا بازاری است در بغداد که روز سه شنبه در آنجا خرید و فروخت میشود و در قدیم خانه های فحول علمای ترسایان در آنجا بود. مقصود و معنی بیت این است که اقانیم ثلاثه به بازار بغداد بفرستم و به دین مسیحیت دعوت کنم.
بیت 54 می گوید نوک کلکم یعنی سروده هایم را به استانبول بفرستم که برای مردگان به منزله حنوط است و برای زندگان به منزلله غالیه (عطر) است یعنی اشعارم برای مرده و رنده مفید است.
بیت 68 لوقا از حواریون است که یکی از اناجیل به نام اوست فسطا هم پسر اوست که از بزرگان مسیحیت است.
بیت 69 فوطه به معنی لنگ و دستار و رانین به معنی شلوار است
بیت70 تنگلوشا کتابی که لوشای حکیم صورتها و نقشها و اسلیمی خطائیها وگره بندیها و سایر صنایع و بدایع تصویر و نقاشی که خود اختراع کرده بود در آن ثبت نمود، و این کتاب در برابر ارتنگ مانی است
87. به تثلیث بروج و ماه و انجم
به تربیع و به تسدیس ثلاثا
88. ز تثلیثی کجا سعد فلک راست
به تربیع صلیبت باد پروا
این دو بیت موقوف المعنی است
تثلیث بروج یعنی منطقه البروج که به شکل دایره است و دایره 360 درجه است در هر 120 درحه از این دایره یک برج باشد که نشانه سعد است در تربیع در هر نود درجه از دایره یک برح باشد که در این صورت چهار برج می شود و به آن تذبیع گویند که نحس است تسدیس ثلاثا احتمالا تکرار 6 بار تثلیث است الله یعلم. حال در بیت بعد می گوید تثلیث ثلاثا که سعد اکبر است بر تربیع که نحس است اثر گذارد.
90. ز خط استوا و خط محور
فلک را تا صلیب آید هویدا
91. سزد گر عیسی اندر دیر هرقل
کند تسبیح از این ابیات غرا
این دو بیت نیز موقوف المعنی است و صنعت شریطه می باشد یعنی بیت 90 شرط تخقق بیت 91 است در بیت 90 می گوید تا زمانی که خط استوا بر خط محور عمد است و در واقع در فلک شکل صلیب درست می کنند می دانیم که خط استوا و خط محور از ازل تا به ابد برهم عمودند بنابراین مفهوم بیت نود یعنی از ازل تا به ابد
در بیت 91 هم می گوید حضرت عیسی در کلیسای هرقل یا هراکلیوس تسبیح گوینده این ابیات غرا باشد
خلاصه این دوبیت آن است که از ازل تا به ابد مسیح ابیات غرای این قصیده تسبیح کند. در واقع این دوبیت دعای آخر خاقانی است.

۱
…
۲۸۸۵
۲۸۸۶
۲۸۸۷
۲۸۸۸
۲۸۸۹
…
۵۸۷۳