گنجور

حاشیه‌ها

تماشاگه راز در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۱۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۵۶:

معانی لغانی غزل ( 256)
ناصح: نصیحت کننده ، اندرز دهنده
مشفق : مهربان
تمتّع : نصیب و بهره ، فایده بردن .
کمینگه: کمینگاه ، سنگر حمله، نهانگاهی که شکارچی خود را در آن پنهان می کند
مکر: نیرنگ وحیله .
که در کمینگه عمر است مکر عالم پیر : مکر و حیله این دنیای کهن در مخفیگاه به قصد جان تو کمین کرده است
نعیم : مال ، خواسته ، خوشیهای زندگی .
دوجو: به قیمت دو دانه جو، به پشیزی
متاع قلیل : کالای اندک ، جنس کم بها
بهای کثیر:قیمت زیاد
رودی بساز :عودی کوک شده وخوش صدا وآماده نواختن .
ناله بم و زیر : صدای کلفت ونازک ، صدایی که از رشته قطور عود که از روده گوسفند تابیده درست شده و درشت است با صدایی که از رشته نازک سیم عود برمی خیزد و ظریف است
بر آن سرم :عزم آن را دارم
تدبیر: چاره اندیشی .
تقدیر: حکم سرنوشت .
قسمت ازلی :نصیب و بهره یی که از روز ازل برای هرکس مقدر شده و تغییر ناپذیر است
نه به وفق رضاست : موافق میل و رضایت ما نیست.
خرده مگیر: بهانه گیری مکن .
نهادم قدح زکف: قدح از کف نهادم ، قدح را به زمین نهاده و از آن چشم پوشیدم .
کرشمه : ناز وادا و غمزه .
نمی کند تقصیر: در اغوا وتشویق به باده نوشی متن کوتاهی نمی کند
ضمیر: خاطر، صفحه دل، آینه دل .
صحبت صغیر و کبیر : هم نشینی و مجالست با خرد و کلان .
ساغر: پیاله بلورین .
دُرِّ خوشاب: لعل چهره یی رنگ آبدار ووخوش آب و رنگ و شفاف.
آصف: نام وزیر حضرت سلیمان ( آصف برخیا) و کنایه از وزیر است و منظور حافظ ، خواجه تورانشاه وزیر شاه شجاع و شاه زین العابدین فرزند اوست .
حدیث توبه : در اینجا مکراد سختن از توبه گفتن است.
بزمگه : بزمگاه ، مجلس بزم و عیش و نوش .
معانی ابیات غزل(256)
(1) به تو اندرزی می دهم ، به گوش گیر و در پی بهانه و انکار آن مباش : آنچه را که نصیحت گوی مهربان و خیر خواه تو می گوید، قبول کن.
(2) از وصال روی جوانان بهره برداری کن زیرا مکر ونیرنگ این دنیای کهنه کار در سر راه عمر تو به قصد جانت کمین کرده است.
(3) در نظر عاشقان ، همه نعمتها ی دنیا و آخرت به بهای دو جو نمی ارزد زیرا در برابر آن کالاهای کم بها ریال قیمت دو جو بیشتر است.
(4) همنشینی خوشرفتار و عودی خوش آهنگ و کوک شده می خواهم تا در دل خود را با آهنگهای بم وزیر آن ، باز گو کنم. ( 5 ) عزم آن دارم که باده ننوشیده و گناه نکنم، اگر این چاره اندیشی من با حکم سرنوشت مطابقت داشته باشد.
(6) چون در روز ازل که سرنوشت و نصیب وقسمت ما را رقم زده و معین می کردند ما حضور نداشتیم ، اگر آنچه به ما رسیده کمی مورد رضایت ما نیست بهانه گیری مکن .
(7) صد بار به قصد توبه از شرابخواری ، پیاله را به کناری نهادم اما چه کنم که ناز و کرشمه ساقی در تشویق من به باده نوشی کوتاهی نمی کند.
(8) ساقی ، می و مشک سوده را ممزوج کرده و به مانند آنچه گل لاله در پیاله خود دارد، در قدح من بریز ، زیرا نقش خال سیاه دلبرم از لو ح سینه ام محو نمی شود.
(9 ) برای من همین دو مصاحب شراب کهنه دوساله و محبوب نوجوان چهارده ساله به عنوان دوست وخرد و بزرگ کفایت می کند.
(10) ساقی پیاله بلورین پر از شراب زلال لعل مانند بیاور و به حسود بگو که بزرگواری و زیررا ببین و از حسادت بمیر . (11) حافظ در این مجلس بزم ، سخن از توبه به میان نیاور که ساقیان کمان ابرو تورا به تیر خواهند زد.
شرح ابیات غزل (256)
وزن غزل : مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات بحر غزل : مجتث مثمن مخبون مقصور
*
خواجو کرمانی :
فتاده ام من دیوانه در غم تو اسیر
بیا و طره بر افشان که بشکنم زنجیر
سلمان :
جهان جان بگرفتی به حسن عالمگیر
جهان چه باشد و جان چیست ؟ هر چه خواهی گیر
انوری ( قصیده):
1- بر من آمد خورشید نیکوان شبگیر
به قد چو سرو بلند وبه رخ چو بدر منیر
2-به فال نیک در امد به شهر موکب میر
به طالعی که سجودش همی کنند تقدیر
کمال الدین اسماعیل : ( قصیده)
زهی ز رفعت تو خورده آسمان تشویر
زهی ندیده تورا چشم روزگار نظیر
این غزل در حین صدرات خواجه تورانشاه وزیر سروده شده و بازگو کننده دورویی است که حافظ تا اندازه یی با خاطر آسوده می زیسته و ظاهراً وصف یک شب نشینی و مجلس نیمه رسمی است چرا که ما مشاهده می کنیم که شاعر بیت دهم غزل خود را در تعریف آصف و بازگویی از کرم و لطف او در حق خود اختصاص می دهد . بنابراین می توان حدس زد که پس از ارتحال شاه شجاع و ریدن به سلطنت شاه زین العابدین این غزل سروده شده باشد و ما می دانیم که بر طبق وصیت شاه شجاع ، خواجه تورانشاه همچنان در منصب صدرات فرزندش ابقاشده و تا آخر عمر خود به وزارت اشتغال داشت.
اجمالاً در این غزل بدون شکوه و گلایه ، شاعر مکنونات قلبی خود را به صورت نصیحت بازگو می کند و با احتمال زیاد به صورت غیر مستقیم طرف خطاب شاعر شاه زین العابدین است زیرا :
اولاً – او جوان بود وبی تجربه و به نصیحت محتاج بود .
ثانیاً– با مشکلاتی مانند تهدیدات تیمور و احتمال بازپس گیری شیراز توسط شاه یحیی که با آن مواجه بود از این پیشامد ها شکایت داشت و لذا می توان ایهام ابیات اول و ششم را به اونسبت داد .
بیت نهم این غزل که به صورت تکیه کلام خوشحالان باده پیما از یکطرف و مورد استناد عرفا، مبنی بر اشاره به قرآن کریم و حضرت رسول اکرم ( ص) از طرف دیگر در آمده، توجه عمیق همه طبقات را به اشعار حافظ می رساند که هر کسی بر وفق سلیقه خود و در طرفداری از حافظ اشعار اورا معنا و تعبیر می کند و این نکته یی است که حسن انتخاب سبک غزلسرایی حافظ را می رساند چه سخن در ایهام گفتن، عمق کلام را بیشتر و به سلیقه های مختلف نزدیکتر می سازد. بیت مقطع این غزل دلالت دارد که در مجلس بزمی ، حافظ شرکت داشته و احتمالاً میزبان آن خواجه تورانشاه بوده و حافظ به عنوان سپاسگزاری این غزل شاد را به نام او کرده است.
شرح جلالی بر حافظ – دکتر عبدالحسین جلالی

عبدالله در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۴۷ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۲۳۵:

در تصحیح استاد کزازی، دُلدُل آمده

مامیترا در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۰۰ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰:

معنی مصرع چهارم رو متوجه نشدم. نقش نامزد توی این مصرع چیه؟

روفیا در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۰۸ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۵:

همخانه ای که شکمو بود؟
برادر کوچکش در نامه ای به او نوشت اندرون از طعام خالی دار...
؟

میر فرشاد در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۱۹ دربارهٔ عراقی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۶:

زیباترین و آسمانی ترین اجرایِ این شعر متعلق به استاد علیرضا افتخاری هست و برام عجججججیب بود که شما هیچ اشاره ای به این اجرا نکردیم..!!!

سعید در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۱۱ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۲:

سپاسگزارم «ما را همه شب نمی برد خواب»

محمد در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۰۵:۱۸ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » ملحقات و مفردات » شمارهٔ ۱۶:

به راز گفتم با دل ز خاطرش بگذار وزن درستی داره دوستانی که تعطیق عروضی بلد هستند با حرکت دار کردن هجای ساکن تقطیع کنید کاملا درسته.
مفاعلن فعلاتن مفاعلن فاعل

نادر.. در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۰۴:۲۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۸۸:

که نیست بوی رهایی...

نادر.. در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۰۴:۱۸ دربارهٔ سنایی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۵۷:

به هدایت نیامدست از کفر
هر که را کفر چون هدایت نیست..

جعفر مصباح در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۵۸ دربارهٔ وطواط » غزلیات » شمارهٔ ۷:

هبا: تباه
عنا: رنج

جعفر مصباح در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۴۸ دربارهٔ وطواط » غزلیات » شمارهٔ ۶:

با غم عشق ....

ما را همه شب نمی برد خواب در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۲۹ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۵:

به به بابک خان بزرگوار
مگه چی نوشتید ?

ما را همه شب نمی برد خواب در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۲۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۵:

* 8 *
وقتی از هجوم افکار , ما را همه شب نمی برد خواب , خنده داره که از خواب روزانه حرف بزنیم, همین الان که خدمت شما هستم دو شب قبل رو تقریبا بیدار بودم , و عصر هر چه سعی کردم کمی بخوابم نتونستم که نتونستم
روزگار رو هم به قدری که لازم دارم دریافتم نه کمتر و نه بیشتر ...
ما را همه شب نمی برد خواب
ای خفته ی روزگار دریاب

ما را همه شب نمی برد خواب در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۲۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۵:

مهربانو روفیا هم صحبت شدن با شما رو دوست دارم
بنا به شناختی که از خوندن حاشیه های شما پیدا کردم
شباهت های زیادی ا لحاظ طرز فکر با شما دارم , البته منهای اطلاعات و مطالعه که به گرد پای شما هم نمیرسم
صادقانه استدعا دارم بنده رو بیشتر مورد لطف قرار بدید

بابک چندم در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۲۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۵:

جهت اطلاع دوستان
"با تشکر، نظر شما به زودی پس از بازبینی برای همه قابل مشاهده خواهد بود."
آنهم دو بار تا بدینجا ، ببینیم تاسه بشه بازی می شه؟....

بنده در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۱۹ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱:

با سلام
نسخه خطی رسائل فی الکون و التکلیف، الضیاء العقلی فی موضوع العلم الکلی، الجواب عن ثلاث مسائل؛ ضروره التضاد فی العالم و الجبر و البقا، کتابخانه چستر بیتی، صفحات 50 تا 65:
پیوند به وبگاه بیرونی
نسخه خطی مسائل نجومیه خیام، کتابخانه ظاهریه، تصاویر 81 و 82:
پیوند به وبگاه بیرونی

بابک چندم در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۱۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۵:

@ روفیا؟
دوست عزیز
نه بابا چه رنجش خاطری؟
فقط در یادم بود که زمانی که روفیا در این حواشی می نوشت گاه روفیای بدلی هم ظاهر می شد و خود را جای او می زد و گویا ایشان را رنجیده خاطر می ساخت...
اما چون پای بیست سوالی را پیش کشیدید، خوب من که فقط سه چهار سوال بیش نپرسیدم! هنوز تا بیست کلی راه در پیش داریم -> جامد است؟ منقول است؟ زرافه که نیست، است؟ آپولو 12 چطور؟... -:)
خوب باشد، سوال آخر-> روفیا خاطره ای از زمان دانشکده نقل می کرد و هم خانه ای که داشت، مشکلی که می گفت این شخص داشت چه بود؟؟؟
دیگر سوال از این آسانتر که نمی شود...
@ 8 گرامی
سخت جان بودن در نگاه من بار مثبت دارد و نه منفی، ولی در اینجا آنکه "گرانی می کند" گویا که خبطی می کند...
گر چنین است، پس در این معادله:
مصراع نخست: زندگانی + "بی او"
مصراع پسین: نمی میرد(نمردن، بی مرگی= زندگانی) + خود (از تکبر ، خود ستایی، خود پسندی/ پرستی)
دو زندگانی همدیگر را کنار می زنند، می ماند : "بی او" + "خود" ->
"خود" را بر "بی اویی" ارجح می داند -> کاهلی، حماقت
پیرامون "مانا" بودن
به جان مبارک و روح منور شما قسم که باور بفرمایید که من یکی نمی دانم چگونه، چطور، به چه نحوی باید "مانا" باشم... علاقه ای هم به شبیه، مانند، نظیر، مثل بودن ندارم...
از بابت همین هم خیلی پیشتر از اینها سرزدم به لغتنامه های اوستایی، پارسی کهن، پارسی میانه و فارسی نو...و گرچه که در همگی آنان این واژه موجود است، البته با معانی مختلف، ولی در هیچکدام چنین بار معنوی ( گاه معنی، و گاه ماندگاری) را نیافتم که نیافتم...
خلاصه که "یا من خبر ندارم یا او نشان ندارد"...
شما که به حق بر شاهنامه ارج بزرگی می نهید، چنین نشانی از "مانا" بودن را در آن، پیش از آن، یا پس از آن سراغ دارید که امثال بنده را هم با خبر سازید؟
تا آنزمان پویا و پایا باشید

علیرضا در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۵۶ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۲۹۹:

آیا این رباعی سروده مولانا نیست؟
در گنجور در رباعیات هردو شاعر آمده است.

ستم سرا در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۲۴ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتی‌ها » دوبیتی شمارهٔ ۱۸۹:

در مورد این شعر داستانی نقل شده برام که برای شما میگم
روزی باباطاهر چند صحنه که در تضاد هم هستن میبینه ؛
میبینه زمینی خشک بی اب که ترک برداشته
میبینه زمینی انقدر بارون خورده که اب جاری شده
میبینه پادشاهی در ناز نعمت زندگی میکنه
و کشاورزی میبینه که از خورجینش نان جویی در میاره و چون دندون نداشته نان خشک دهنش زخم میکنه
باباطاهر در تضاد این موضوع ها این شعر رو میگه
البته بازم میگم این داستان برای من نقل شده و نمیدونم صحتش رو
پس دوستان کمی تامل کنن

هانیه سلیمی در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۱۰ دربارهٔ پروین اعتصامی » دیوان اشعار » مثنویات، تمثیلات و مقطعات » شمارهٔ ۱۳۹ - لطف حق:

به قول هوشنگ ابتهاج(سایه ) در کتاب پیر پرنیان اندیش : " پروین اعجوبه ای بود. حیف که بی موقع مرد. قطعه هاش جزو بهترین قطعه های زبان فارسیه. اون "مثنوی مادر موسی " شاهکاره.انگار مولاناست که با زبان سعدی و حافظ داره شعر میگه.اوج زبانه واقعا..."

۱
…
۲۹۰۵
۲۹۰۶
۲۹۰۷
۲۹۰۸
۲۹۰۹
…
۵۸۷۳