۷ در ۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۲۱ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۵۲ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۹۸:
10 و 11
این مرغ پریشان شبانگاهان همواره تو را میخواند و در تو می آو یزد باشد که دریابی ای چراغ قلب شیشه ای من. امان از این همه سنگ
۷ در ۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۲۱ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۳۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۹۸:
در سر کار تو کردم دل و دین با همه دانش
مرغ زیرک به حقیقت منم امروز و تو دامی
مرغ زیرک;شباویز که شبها به شکل وارونه با یک یا دو پا از درختان آویزان میشود و آوایی به مانند هوق هوق یا حق حق سر میدهد و به همین سبب مرغ حق گویند و در اینجا به معنی کسی است که همواره درستی و راستی را در برابر معشوق پیشه کرده است ولو اینکه همه چیز خود را از دست بدهد با پای خویش در دام افتاده باشد.
فرزین پرهام در ۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۲۱ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۲۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۳۴:
سلام و درود به نیکان گنجور پیشه، پرسشی داشتم، که آیا بیت پانزده یاد و بود صحیح است و یا باد و بود در نوشتار تایپ دچار مشکل گشته؟ سپاس به پاس بودتان
حسین حسینی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۴۶ دربارهٔ خیام » ترانههای خیام به انتخاب و روایت صادق هدایت » دم را دریابیم [۱۴۳-۱۰۸] » رباعی ۱۱۷:
جناب روح الله،
شما دو رباعی را با هم مخلوط کردهاید. دو مصرع آخر مربوط به رباعی زیر است که با رباعی بالا همقافیه است:
تا دست به اتفاق بر هم نزنیم
پایی ز نشاط بر سر غم نزنیم
خیزیم و دمی زنیم پیش از دمِ صبح
کاین صبح بسی دمد که ما دَم نزنیم
عباسی - فسا در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۳۴ دربارهٔ فخرالدین اسعد گرگانی » ویس و رامین » بخش ۶۴ - نامهٔ چهارم خشنودى نمودن از فراق و امید بستن بر وصل:
سلام و درود
در بیت:
به روز و شب بودی صبر و بی خواب
گهی پیراید او را گه دهد آب
باید بشود
به روز و شب بُوَد بی صبر و بی خواب
شهراد در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۲۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۶:
با سلام
غزل بعدی 276 کمک می کند به فهم این غزل.
مرید تا با مراد یکی بشه سعی به رغابت می کنه و این باعث فتنه های زیاد میشه (که به تلبیس و حیل دیو مسلمان نشود/گر تو بیداد کنی شرط مروت نبود/زان که با زاغ و زغن شهپر دولت نبود/نهال دشمنی برکن که رنج بیشمار آرد). "تعلل" در تسلیم شدن می کنه چون خود را خودآگاه و به خصوص ناخودآگاه برجسته میدونه (به اینها میباله: به زیرکیش {باهوشی}،به تقواش ، به دانشش => تجلل)
"کیست حافظ تا ننوشد باده بی آواز رود"
معنی این : دیده جان روی او تا بنبیند عیان در طلب روی او روی به دیوار باش / اگر خیالش به دل نیاید سخن نگویم چنان که طوطی جمال آیینه تا نبیند ، سخن نگوید ، خبر نبندد.
تا مراد به او باده نداده زر نمیزنه. هر چیزی مراد میگه جواب میده "چشم" چون تجمل نبایدش اما صبر بلبل، تحمل و توکل بایدش.
فاطمه در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۳۴ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۸:
عزیزان با عرض ادب و احترام
«چشم خروس» نام گلی سرخ و جام گونه به رنگ سرخ است.
تشبیه لب های یار به این گل است.
آرمین علیرضایی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۱۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۹۱:
سلام. در پاسخ به دوست عزیز روفیا جان بگویم که وجود یکسره از ماهیت جدایی نا پذیر است. هر عملکرد وجودی ما صرفا تعبیر ماهیت مان است. عمل از وجود سر می زنه و توضیح ماهوی آن است. چیستی ما وابسته به چگونگی ماست و بالعکس.
اما چیزی که شما به عنوان ماهیت مطرح کردین ""مسلمان بودن, شهری یا روستایی بودن""وابسته به مولفه های محیطی_جغرافیایی است نه مولفه های وجودی و لذا اکتسابی است. من می توانم تغییر دین بدهم یا از روستا به شهر کوچ کنم. اما تغییر ماهیت غیر ممکن است.
امید به آنکه در استعمال الفاظ دقت بیشتری شود.
میثم سعدی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۵۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۲:
درود.
جناب بهنام گرامی، آنک همان کوتاه شدهی آن که میباشد، اشتباه نوشتاری نیست.
لغتنامه دهخدا: آنک . (ضمیر + حرف ربط) مخفف آنکه
پایدار باشید.
بدرود.
قباد در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۳۶ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » تکه ۲۹:
جناب آذر کمان،هاویشام هستش،نه هابیشام!خخخخخخخ
قباد در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۳۴ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » ابیات پراکندهٔ نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » تکه ۲۹:
با توجه به قدمت این شعر،چه جوری مطمئن هستین که شعر مال رابعه س یا او سعید؟بهتره که فقط ازش لذت ببریم و هر کسی هر جوری دلش می خواد ربطش بده به یکی از این اشخاص!
محمد هارون صادقی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۱۷ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۳:
با ابراز تشکر از دست اندرکاران سایت وزین گنجور .. در عزل شماره 203 بیت چهارم چسزی نوشته شده است که اصلاح آن « چیزی » است و در بیت پنجم کلمه وقاق آمده است که اصلاح آن « وفاق» است.
امید در اصلاح آن پرداخته بر ممنونیت بیفزاید.
دکتر مهدی محمدی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۴۴ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان رستم و اسفندیار » بخش ۵ - پند کتایون به اسفندیار: هشدار از رستم، ناگزیری فرمان شاه و زاری شبانهٔ مادر:
شید جزء دوم از کلمه خورشید است به معنی درخشان ، از کلمات پرکاربرد در شاهنمامه است . در این بیت اغراق در درخشندگی و تیزی شمشیر و قدرت رستم است که حتی خورشید هم راه خودش را به دلیل درخشندگی و ترس از شمشیر رستم گم میکند .
علیرضا در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۲۹ دربارهٔ عارف قزوینی » تصنیفها » شمارهٔ ۱۵:
مصرع دوم در متن جا افتاده است:
جهان را برده آب و ما به خوابیم
"شد عالم غرق خون مست شرابیم"
همه بدخواه خود از شیخ و شابیم
کامران منصوری در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۷:۳۲ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۹۷:
با درود
این شاهکار ادب و هنر ایرانی را از زبان استادی واقف به امر شنیدم و ضبط شده قرائت ایشان را بارها گوش داده نسخه ای تحریری از آن برداشتم لیکن به حکم ملاحظات جان و امان خود نام نیکشان نتوان گفتن . غرض اینکه هرچند به حکم سلیقه و برداشت فردی ولو به درستی نظر و حسن سلیقه نمیتوان در شعر دیگران دست برد مگر به شرط دست یافتن به نسخه ای قدیم اما انچه حقیر از آن استاد شنیدم این بود که بیت : کردی سیاه زلف دو تا ...... را بدین گونه خواندند : کردی دو تا زلف سیاه را که در غمت
روزم سیاه سازی و پشتم دو تا کنی
بنظر منطق این خوانش صواب تر است به شرطی که از روی نسخه قدیمی گفته شده باشد البته . چرا که کردی سیاه زلف دو تا .. یعنی دلبر موی خود را سیاه کرده که هرچند خضاب در گذشته بوده اما برای پیران و قطعا دلبری چنان دلربا باید جوان بوده باشد لذا چه حاجت به سیاه کردن مگر مویش سپید بوده ؟ اما کردی دو تا زلف سیاه دارای منطقی قوی تر است که چیدن گیسو به دو سمت و بافتن آن معمول تر و معقول تر است درثانی مصرع دوم نیز بنظر عاری از ارایه تضاد باشد بلکه مراعاتی و ملازمتی دارد بدین نحو که تو زلف دو تا کردی تا من پشتم نه از پیری بلکه درد اشتیاق دو تا شود آن زلف سیاهی که روزم از دوتایی آن سیاه شده
بهروز باشید
سیدعلی (رضا) ساقی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۲۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۶:
زلف بربادمده تاندهی بربادم
نازبنیاد مکن تا نکَنی بنیادم
بنیاد : بیخ؛ پایه؛ اصل؛ شالوده، بنیاد کردن: بنا کردن، آغازکردن؛ شالوده ریختن، بنیاد مکن : بنا مکن، پایه گذاری مکن
تا نکَنی بنیادم : تا ریشه ی مرا از برنکَنی، تامرااز پایه و اساس تخریب نکنی.
معنی بیت: ای محبوب من، زلف خویش به دست بادمسپارواینچنین دلسِتانانه گیسوانت رو پریشان مکن که تحمّل دیدن پریشانی زلف تورا ندارم وبربادمی روم! دلبری رابرنازو عشوه پایه گذاری مکن که بااینکارریشه ی وجودمن کنده می شودوبنیادهستی من زیروزبرمی گردد.
این غزل زیبا ونغزعلاوه موسیقی دلنشین، برروانی وفصاحت کلام نکته ی دیگری دارد این است که واژه ها وعبارات دربعضی از ابیات،در لایه های عمیق تر معنای معکوس دارد. برای مثال در همین بیت مطلع غزل، به بیانی دیگر، عاشق از معشوق درخواست ناز عشوه دارد تابنیاد وجودش بیشترو بیشتر زیروزبر شود عاشق، دیوانگی رادوست دارد، ذوق وهیجان را دوست داردوعاشق محتاج نازمعشوق است وبیشتراز هرچیزی به ناز او نیازمنداست.
ای سرونازکه خوش می روی به ناز
عشّاق رابه نازتوهرلحظه صدنیاز
همچنین وقتی که به معشوق می گوید نازبنیاد مکن درحقیقت ازمعشوق می خواهد گیسوانش راپریشان ترکند چراکه پریشانی درعشق برای عاشق نیکوست و سبب مجموع خاطراو می شود.
حافظ بداست حال پریشان تو ولی
بربوی زلف یارپریشانیت نکوست
🌿━━━━━━━━━━🌿
می مخور باهمه کس تانخورم خون جگر
سرمَکش تا نکشد سربه فلک فریادم
سرمَکش : سرکشی وطغیان
آدمی وقتی عاشق می شود نسبت به رفتار وکردار معشوق حساس تروبه عبارتی حسودترمی شود ونمی تواند اورابادیگران (دربعضی موارد حتّی باسایه اش) دریکجا ببیندچه رسدبه اینکه مشاهده کند معشوقش بادیگران مشغول عیش ونوش است! شاعرخوش ذوقی دراینبار می گوید:
باسایه تو را نمی پسندم
عشق است وهزاربدگمانی!
معنی بیت: باهرکسی منشین وباده گساری مکن تا من نیزازغصّه واندوه خون دل نخورم طغیان ونافرمانی مکن بادیگران کمتربنشین و اندکی بامن ِ دلداده مدارا کن تا ناله وافغان من به آسمان نرود.
معشوق درادبیات عاشقانه ی ما، همواره شیوه ی عاشق کُشی پیشه می گیرد وبارقیبان ودشمنان مشغول میگساریست واین رفتاردرهمه جانمودی محسوس ومشهود دارد.
زانجاکه رسم وعادت عاشق کُشیّ توست
بادشمنان قدح کش وباما عتاب کن
🌿━━━━━━━━━━🌿
زلف راحلقه مکن تا نکُنی دربندم
طُرّه را تاب مَده تا ندهی بر بادم
حافظ درعشقبازی زمینی به سطحی ازبالندگی رسیده که عشق برای او به منزله ی ورودبه ملکوت است. روح بیتاب حافظ ازعشق تغذیه می کند چنانکه جسم باغذاخوردن دوام پیدامی کند. عشقبازی حافظ نیز به مانند سایر خصوصیاتش منحصربفرداست و باعشقبازی دیگران تفاوت بسیار دارد. عشقبازی او ازجنس عشقبازی خیال انگیز درختان با زمین وپرندگان با درختان وزمین با آسمان و آسمان با زمین است اوبااشتیاقی وصف ناپذیر،به اتّفاق تمام هستی در دریای بی انتهای عشق،شناوراست وازهمه ی حالات عاشقی فیض می برد. عبادت ونیایش حافظ همین عشقبازیهای اوست عشق برای اویک ضرورت اجتناب ناپذیراست.
طُرّه: آن بخش ازمو که به قصد دلبری به پیشانی ریزند، اغلب نیز به همان معنی گیسو وزلف بکارمی رود.
معنی بیت: زلف خودراشکن درشکن وحلقه حلقه میارای ومرابه بندو زنجیرمکِش، به گیسوان خود بیش ازاین پیچ وتاب مده من تاب تحمّل دیدن این جاذبه واین افسون ویرانگر راندارم بنیادم بربادمی رود ونابود می شوم.
آن طرّه که هرجعدش صدنافه ی چین ارزد
خوش بودی اگربودی بوئیش زخوش خویی
🌿━━━━━━━━━━🌿
یاربیگانه مشوتا نَبَری ازخویشم
غم اغیارمخور تا نکُنی ناشادم
اَغیار : جمع غیر، دیگران .
تانبری از خویشم : تا مراازخود بی خود نکنی
حافظ به لطف نبوغی که دربیان احساسات وعواطف درونی دارد درهربیت ازاین غزل زیبا،به شرح حالتی ازحالات روحانی عشق پرداخته وبابیانی شیوا وصادقانه ابرازمی دارد وبه عاشقان وهمدردان خویش تسکین می بخشد. دراین بیت، حافظ صمیمانه وبی پرده حسادت عاشقانه وبدگمانی طبیعی عاشق رابه تصویرکشیده ومی فرماید:
بابیگانگان معاشرت مکن با دیگران نشست وبرخاست مکن تا مرا ازخودبی خودنکنی! وقتی با دیگری همنشینی می کنی دلهره برمن چیره می شود اضطراب ونگرانی برمن حمله ورشده ومرا ازخودم جدامی سازد غم واندوه بیگانگان مخورو مراغمگین واندوهگین مساز.
من رمیده زغیرت زپا فتادم دوش
نگارخویش چو دیدم به دست بیگانه
🌿━━━━━━━━━━🌿
رُخ برافروزکه فارغ کنی ازبرگ گلم
قد برافراز که از سرو کنی آزادم
رخ برافروز: ازپرده درآی ورخسار بنما
قد برافراز : بپاخیزوقامت والای خود را نشان بده
حافظ شاعرتضادهاست… بعدازاینکه معشوق راازمعاشرت بادیگران منع می کند بلافاصله دراینجا اورا تشویق به جلوه گری کرده ومی فرماید:
دلبرا به عزم جلوه برخیز….چهره بنما که باپرداختن به زیبائیها ولطایفِ رخسارتو،ازنگاه کردن به برگ گل خلاص شوم(وقتی که گل رخسارتو باشد نیازی به برگ وگل نیست) قامت برافراز وبه پا خیزتا بامشاهده ی قد وبالای دلگشای تو ازتماشای طوبی و سرو وصنوبرفارغ گردم.
طوبی زقامت تونیارد که دَم زند
زین قصّه بگذرم که سخن می شود بلند
🌿━━━━━━━━━━🌿
شمع هرجمع مشووَرنه بسوزی مارا
یاد هر قوم مکن تا نروی از یادم
یاد هر قوم مکن : خاطره هر گروه را بازگو مکن ، از دیگران سخن مگو .
معنی بیت: درهرجمعی حاضرمشو رونق بخش هرانجمن مباش ازآنهاسخن مگوی وگرنه از رشک و حسادت وغصّه هستی مارا به آتش می کشی….
خوشست خلوت اگریاریارمن باشد
نه من بسوزم واو شمع انجمن باشد
🌿━━━━━━━━━━🌿
شُهره ی شهرمشوتا ننهم سردرکوه
شور شیرین منما تا نکنی فرهادم
شُهره : مشهور
شورشیرین مَنما : مانند شیرین (معشوقه فرهاد) شورانگیزی مکن
معنی بیت: کاری مکن که زبان زد عام وخاص شوی ودرشهر شهرت پیداکنی که دراینصورت من ازغم واندوه بسان مجنون بی دل سربه بیابان خواهم گذاشت…. مثال شیرین، دلبری مکن تامن نیزچونان فرهاد به کوهکنی نپردازم گرچه :
گرچو فرهادم به تلخی جان برآید باک نیست
بس حکایتهای شیرین بازمی ماند زمن
🌿━━━━━━━━━━🌿
رحم کن برمن مسکین وبفریادم رس
تا به خاک در آصف نرسد فریادم
"آصف " نام وزیرسلیمان، حافظ معمولاً این عنوان را به وزیران باکفایت مثل تورانشاه می داد.
معنی بیت: برمن ِ ناتوان وتهیدست ترّحم کن وبه دادمن برس پیش ازآنی که دست به دامنِ وزیربشوم وشکایت خودبازگویم (احتمالاً تورانشاه وزیروقت. کسی که رابطه ی صمیمانه ای هم باحافظ وهم باشاه شجاع داشت ومعمولاً بین این دو میانجیگری می کرد تا رابطه ی آنها به تیرگی نگراید)
گرتوفارغی ازما ای نگارسنگین دل
حال دل بخواهم گفت پیش آصف ثانی
🌿━━━━━━━━━━🌿
حافظ ازجورتوحاشاکه بگرداند روی
من از آن روز که دربند تواَم آزادم
حاشا : غیر ممکن است، محال است که از تندخویی تو ناراحت شود. درعشق صادقانه وحقیقی،روی گرداندن وجودندارد. عاشق آن هنگام که دل به کسی می بازد سرمست باده ی عشق می شود تندخویی وخوشخویی معشوق،مسئله ای فرعی هست وچیزی ازسُرورعشق نمی کاهد لذت درهمان عاشق شدن است حتی وصال وهجران نیز اهمیت درجه دوم هستند وقتی حادثه ی عظیم عاشقی رخ می دهد وجودعاشق بسان رودخانه ای شروع به جاری شدن می کند جاری شدن به تنهایی لذت بخش است وکافیست. جاری بودن عین جشن وضیافت است. لذت عشق از خود آن می آید . نیازی به هدف دیگری نیست آن برای خودش کافی است .
بگرداند روی : روی گردان شود،
معنی بیت:حافظ عاشقی نیست که با جوروجفای تو پا پس کشیده وازتو وازعشق تو رویگردان شود ازهمان روزی که من به عشق تومبتلاشدم ازهردوجهان آزاد ورها گشتم. گرفتاری دردنیای عشق، به معنای رهایی ازبندتعلّقات است.
حافظ نه غلامیست که ازخواجه گریزد
صلحی کن وبازآ که خرابم زعتابت
سایوب در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۱۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۱۸:
NIGINA AMONQOLOVA ؛ نیگینا امونکولوا، بانوی تاجیک این قطعه رو با عنوان وا دل من وا دل من اجرا کرده. با این لینک میتونین این قطعه رو ببینید: پیوند به وبگاه بیرونی
کمال داودوند در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۵۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۲۸۹:
در این جا در مصرع آخر کاسدی به معنی جمع کساد میباشد
جمع این رباعی از 8382
علی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، سهشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۲۸ دربارهٔ رودکی » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۱۸ - زمانه:
در کتاب منتخب رودکی بکوشش دکتر خلیل خطیب رهبر این چنین آمده است:
زمانه پندی آزادوار داد مرا
زمانه را چو نکو بنگری همه پندست
میثم سعدی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۲۱ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۰۴ دربارهٔ عراقی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶۴: