عین. ح در ۸ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۰۹ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قطعات » شمارهٔ ۱۶۱:
در بیت نخست به جای مرد باید مردم باشد
و در بیت دوم به جای کزادگان باید کآزادگان باشد.
عین. ح در ۸ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۰۷ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قطعات » شمارهٔ ۱۵۶:
در بیت سوم به جای "کسان" به اشتباه "سان" نوشته شده است.
عین. ح در ۸ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۰۰ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قطعات » شمارهٔ ۱۴۵:
در بیت آخر مغاک به اشتباه مغا نوشته شده است.
عین. ح در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۵۵ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قطعات » شمارهٔ ۱۴۴:
در بیت پنجم واژهٔ "روشن" هم به خطا "رشن" نوشته شده.
عین. ح در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۵۴ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قطعات » شمارهٔ ۱۴۴:
در بیت پنجم دوبار "لل" نوشته شده که در هر دو مورد باید "لؤلؤ" باشد.
دکتراحمدرضانظری چروده در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۵۰ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش ۱۸۷ - جواب گفتن عاشق عاذلان را و تهدیدکنندگان را:
از جمادی مردم و نامی شدم
وز نما مردم به حیوان برزدم
مردم از حیوانی و آدم شدم
پس چه ترسم کی ز مردن کم شدم
حملهٔ دیگر بمیرم از بشر
تا بر آرم از ملایک پر و سر
وز ملک هم بایدم جستن ز جو
کل شیء هالک الا وجهه
بار دیگر از ملک قربان شوم
آنچ اندر وهم ناید آن شوم
پس عدم گردم عدم چون ارغنون
گویدم که انا الیه راجعون
درتفسیر این ابیات باید گفت که مولانا اشاره دارد به میتولوژی آفرینش انسان .خداوند وقتی بشر را مطابق میتولوژی مندرج دراوستا، آفرید.گیه مرت وقتی درکوه نطفه اش افتاد ازآن دو درخت رویید.واین دو درخت با حرکت به سوی همدیگر ازحالت نباتی به حالت انسانی رسیدند وباهم تزویج کردند واز آن نسل آدمی به وجود آمد واین ازحالت نباتی به حالت حیوانی وسپس انسانی است وتکامل بعدی اورا تا مرحله ملکوت وقرب الهی پیش میبرد.این خلاصه ترین تفسیر این ابیات است.
سعید فتحعلیزاده در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۴۴ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۷:
از این غزل زیبا بسیاری کسان استقبال کرده اند
از جمله مرحوم میرزا فتح الله جلالی خوشنویس (تاریخ اصفهان علامه همایی مجلدهنر و هنرمندان ص 181)
و نیز علامه غروی اصفهانی (کمپانی) و مرحوم الهی قمشه ای و ...
سیدعلی (رضا) ساقی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۰۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۴:
دوش بیماریِ چشم تو ببُرد ازدستم
لیکن از لطف لبت صورت جان میبستم
این غزل عاشقانه وعارفانه هست، ازاول تاآخر سخن دراحوالات پرسوزوگداز عاشقیست وحضرت حافظ، عشق وعاشقی را از زاویه ای دیگربه تصویر کشیده است. گرچه عشق یک قصّه بیش نیست، امّا به قول خود آنحضرت، داستانِ عشقبازی ازهر زبان وازهرزاویه ای نامکرّراست وشنیدنی……
بیماری چشم : حالت خُماری وخواب آلودگی چشم معشوق که جذّابیّت بیشتری به اومی بخشدوعاشق رابیتاب وبیقرارترمی سازد.
بِبُرد از دستم : بی قرار وواله و شیدایم کرد
لطف لب، جز بوسه ی جانبخش چه می تواندباشد؟
صورت ِجان می بستم : جان تازه ای می یافتم، جانم شکل تازه ای به خودمی گرفت، می مردم ودوباره زنده می شدم.
معنی بیت : شبی که گذشت، نازوکرشمه ی خُماری ِچشمانت، مراشیفته شیداترازپیش نمودآنسان که داشتم ازدست می رفتم،داشتم از پای درمی آمدم. لیکن لبان نوشینت، التفاتی کرد وبابوسه ای جان پرور، حال مرا دگرگون و جانی دوباره وتازه به من بخشید.
چولَعلِ شکّرینت بوسه بخشد
مذاق جان من زوپُرشکر باد
🌿━━━━━━━━━━🌿
عشق من باخطِ مشکین توامروزی نیست
دیرگاهیست کزین جام هلالی مستم
خط : مویی لطیف که گِرداگِردِ صورت به شکل هلال و نیم دایره وهمچنین پشت لب می روید. در آغازِ بلوغ ،لطیف و سیاه رنگ است و با بالا رفتنِ سن ، این موها در مردان تبدیل به ریش و سبیل میشود و در دختران کمکم بی رنگ تر و ناپیدا میشود.
مُشکین: هم عطرآگین هم سیاه رنگ. اگرمِشکین بخوانیم فقط معنای سیاهی دارد درحالی که زلف وخط وخال دوست برای عاشق همیشه معطّروخوشبوست.
جام هلِالی: موهای گِرداگِردِ صورت ،دایره ایست ، گِرداگِردِ جام شراب نیزدایره ایست ازیک زاویه که به دایره نگاه کنیم نیم دایره (هلال) دیده می شود. مانندِنیم دایره ی ماه که هلال گویند. حالا حافظ نیم دایره یِ موهای گِرداگِرد رخسار یار رابه شکل جام هلالی می بیند. امّامنظورحافظ بیشتربه محتوای این جام هلالی هست. دردرون جام شراب که باده هست،دردرون گِرداگِرد رخ یارنیز گونه های سرخ رنگ و لبهای لَعل فام ونوشین هست لبهایی که سرمستی می بخشند وروحی تازه درکالبدعاشق می دمند.
جام هلالی همچنین نـوعی قدح زیباست که خاصّان (نجیب زادگانِ) رومی به جای کشکول به کار میبردند. جام شرابی سلطنتی واعیانی، دراینجانیز ماننداغلب غزلها، همه ی معناها را شاعرمدّنظرداشته است.
معنی بیت :
عشق وشیفتگی من، مهر و محبّت من به خط زیبای چهرهی تو(موهای تازه رسته) که تـازگی ندارد ازدیر زمانیست که من عاشق وشیدا ومستِ این جام خیالپرورهستم دیرزمانیست که من جرعه نوش این جام بوده وهستم وخواهم بود.
ای که برماه ازخط ِ مشکین نقاب انداختی
لطف کردی سایه ای برآفتاب انداختی
🌿━━━━━━━━━━🌿
ازثباتِ خودم این نکته خوش آمدکه به جُور
در سـر ِکوی تـو از پای طلب ننشستم
ثبات : مقاومت، پایداری .
از پایِ طلب ننشستم : در راه طلب از پای ننشستم
این نـکتـه در اینجا به معنی این قسمت ازکار ،این بخش موضوع
جُـور : ستم ، سختی ، جفا "جـور"درادبیات عاشقانه، چیزی جدا ازستمگری وظلم واستبداد است. جفا دراین عرصه یعنی بی توجّهی وکم محلّی ِمعشوق به عاشق، غرور وکِبرورزیِ معشوق، "قهر و نازوافاده ی معشوق"
معنی بیت : از این بخش کار عشقبازی خود بیشتربه خودم بالیدم وازاشتیاق بی پایان خودم خوشم آمدکه هرچه جفا وجور وبی مهری تورادیدم پاپس نکشیدم استقامت کردم وثابت قدم ماندم راضی هستم وخشنود ازاینکه، هرچه سختی ها ومشکلات دردوران فراق بیشترشد من مقاوم تر وپایدارتر، باامیدواری بیشتری جوروجفای توراتحمّل کرده ودَم برنیاوردم ولحظه ای دست ازطَلب برنداشتم.
"طلب" مرحلهی دوم ازسیر وسلوک هست . اوّل نظرباختن و عشق است بـعد "طلب" ، طلب باید بی وقفه باشد ودرتمام لحظات استمرارداشته باشد وعاشق هرگز دست ازطلب برندارد میل خواستن و اشتیاقِ شدید و بیقراری و تلاش در راه رسیدن به یار نباید یک لحظه تعطیل گردد وگرنه نتیجه ی مطلوب حاصل نخواهدشد.
دست ازطَلب ندارم تاکامِ من برآید
یاجان رسد به جانان یاجان زتن برآید.
🌿━━━━━━━━━━🌿
عافیت چشم مَدارازمن میخانه نشین
که دَم ازخدمت رندان زدهام تاهستم
عافیت : سلامت، صلاح و پـارسایی،نام نیک داشتن ومصلحت اندیشانه زندگی کردن، عافیت طلبی د اینجا درست نقطه ی مقابل رندانگیست. رندانگی،خطرکردن است نام برباددادن است سنّت شکنی وساختارشکنی هست عصیانگریست وشورش علیه سیستمی که قصد دارد اعتقادات وباورهای خودرا بر مردم تحمیل کرده وآنان رابه اسارت وبردگی بگیرد. حافظ دراینجا خودرا واضح ترمعرفی کرده است می فرماید:ذات من اینگونه طراحی شده که بدون نقاب، ساده وبی ریا باشم دربند واسارت هیچ خواسته ای نیستم من براساس طبیعت ذاتی خودم رفتارمی کنم نه ازمسیری که مذاهب وادیان سازمان یافته طراحی کرده اند.
چشم مَدار :توقّع و انتظار نداشته باش .
دَم زده ام : ادّعا کرده ام، اعتراف کرده ام .
میخانه : مـیـکده
تـا : در اینجایعنی از آن زمان تا اکنون وتا زمانی که خواهم بود.
"میخانه" در اصطلاح عرفانی جایگاه عاشقان و عارفان است ، به باطن عارف کامل هم گفته میشود. امّا حافظ که شبیه هیچیک ازعارفان نیست! درستش هم همین هست هیچکس نباید خودراشبیه آن دیگری کند هرکس باید بینش ودیدگاه فردی خودرا پیدا کند وبراساس آن حرکت کند تقلید ازدیگران مارامنحرف کرده وبه بردگی می کشاند.
"میخانه نشین" درنظرگاه حافظ، کسی که اهل خرابات است یا در میکده وجایگاه همیشگی عارفان و رندان اقامت دارد. حافظ میخانه را دربرابر خانقاه ومسجد وصومعه وکلیسا قرارداده است. دراین معابد بازارریاکاری وتظاهر گرم است امّا درمیخانه چه به معنای مجازی وچه به معنای حقیقی هیچکس نیازی به ریاکاری ندارد.
معنی بیت : چنانکه پیش ازاین نیز باصدای بلند، بارها گفته ام وباردگرمی گویم،من رِند ونظرباز وعاشق هستم، راهم راخودم انتخاب کرده ام، ازمن دیگرتوقّع نداشته باشید که همانندِ زاهدان وعابدان، پارسایی وزهدخشک پیشه گیرم ومثل آنها محافظه کارانه زندگی کنم.
رندانگی حرکت درمسیری متفاوت ازادیان ومذاهب بسوی الوهیت وپاکباطنی تامعصومیت است. «خدایگونگی» انجام مراسمات مشخص مذهبی وتکرارکلمات معیّن درساعات مشخّص نیست بلکه آوارگی درکوی معرفت وپرسه زدن درفرازوفرود جاده ی معرفت و آگاهیست. «رند» دوره گردی درعرصه ی جستجو رابرسکونت درمعابد واعتکاف درمساجدترجیح داده وبی وقفه حتی درسکوت وخلوتگاه خویش درحال حرکت ونیایش است. کسی که برصف رندان زده وتبعات هرچه بادابادرامی پذیرد به تفکرات ونظرات دیگران هیچ اهمیتی قائل نمی شود چون می داندکه اگربه توجهات مردم واکنش نشان دهد حرکت بسوی خدایگونگی سخت وپیچیده خواهدشد.
رموزرندی ومستی زمن بشنونه ازواعظ
که باجام وقدح،هردم ندیم ماه وپروینم
🌿━━━━━━━━━━🌿
در ره عشق از آن سوی فناصد خطرست
تانگـویی که چـو عمرم به سرآمدرَستم
از آن سوی فنا : بعد از مرگ
رَستَم : خلاص شدم، رهایی یافتم
طریق عشق طریقی خطرناک است وعاشقان که ازهمان ابتدای کاربا مشکلاتِ بسیار وخطرات جدّی مواجه هستند همچنان بابه سرآمدن عمر، درآنسوی هستی وحتّی درصورت دسترسی به وصال نیز بامشکلات وخطرات دست به گریبان هستند وپایانی برخطرات نیست!
امّا چگونه می شود که دروصال نیزعاشق مورد تهدیدقرارگیرد؟
باید دانست که ازنظرگاه عرفانی، درمرحله ی وصال هنوزکارعاشق به پایان نرسیده ودرمعرض خطر لغزش ومحروم شدن از ماندگاری قراردارد وعاشق بایدکه از نعمت وصال مراقبت کند تا به مرحله ی فنا وذوب شدن درمعشوق ازلی برسد براین اساس؛ بدیهی است که این مرتبه نیز دارای مراتب ودرجات متفاوت است. بی تردید میزان اشتیاق، صداقت، ایثارگری ،پندار وگفتار و وکردارعاشق وصدالبته عنایت واراده ی معشوق است که تعیین کننده ی این مراتب درمرحله ی فنا وذوب شدن می باشد.
معنی بیت: بعد از مرگ نیز در راه عشق صدهاگونه خطرلغزش وجود دارد! مباداچنین پنداری که چون عمرم به پایان رسیده خلاص می شوم وخطرات ومشکلات عشق نیزبه پایان می رسد روح عاشق پس از مرگ هم برای حفظ وصال ورسیدن به درجاتِ والای فنا در تلاش هست ودست ازطلب برنمی دارد. پس ازمرگ وبعداز اینکه عاشقِ سالک به مرحلهی فنا رسید ، مرحلهی بعدی "بـقــا" آغاز می شود یعنی باقی ماندن درذات کبریایی... بنابراین امکانِ لغزش، سقوط ، قطع شدن فیض ومحرومیّت ازدرجات والاترهمچنان به قوّت خودباقیست وعاشق در وصال، وظایف خاص ومهمّتری دارد که می بایست بدان پایبندباشد.
می فرماید:
عشقبازی حقیقی نقش بازی کردن نیست باید سرببازی بایدبااشتیاق آماده ی مردن باشی وپس ازمتولّدشدن دوباره،خلوص قلبی وحضوردل رامحفوظ نگاه داری تاعشق دروجودتوجریان پیداکند وگرنه ازاین فیض محروم خواهی ماند زیرا گوی عشق را باچوگان هوس نمی توان زد عشق کارعظیم وخطرناکست ودراولین گام باید درخلوص عشق قربانی وفداشد درغیراینصورت هیچ حاصلی نخواهدداشت.
بلبلی برگ گلی خوشرنگ درمنقارداشت
وندران شور ونوا خوش ناله های زارداشت
گفتمش درعین وصل این ناله وفریاد چیست
گفت مارا جلوه ی معشوق دراینکارداشت
🌿━━━━━━━━━━🌿
بعدازاینم چه غـم ازتیر کجانداز حسود
چون به محبوب کمان ابروی خودپیوستم
دراین غزل نیزهمانند اغلب غزلها،پس ازآنکه حافظ دربیت پیشین مشام مخاطبین خودرابه شمیم عطرعرفان می نوازد ولحظاتی آنهارا درآسمانها به سیروسیاحت روحانی می برد دوباره به زمین فرودآمده وادامه ی سخن رادر عشق زمینی پی می گیرد.
دراینجابه تیروکمان (ابرو ومژگان) محبوب خویش، باغرور می نازد واطمینان دارد که هیچ همآوردی (حسود وغیر حسود) توان ِ عرض اندام درمقابل این سلاح اطمینان بخش راندارد.
درآن روزگاران کسان بسیاری بـودند که به جایگاه ویژه ی حافظ درنزدپادشاهان ومحبوبیت وی درمیان مردم حسادت میکردند. درآن دوره که بازار شعر وشاعری گرم بود شاعران بنام زیادی همچون خواجوی کرمانی که الحق صاحب طبعی لطیف نیز بود،مطرح بودند وسطح رقابت بسیاربالا بودکسی فکرنمی کرد شاعر تازه به دوران رسیده ای مثل حافظ که خود مدّتی شاگردِ خواجوی کرمانی بود اینچنین بسرعت پله های ترقّی راطی کند وگوی سبقت راازهمگان برباید. به ویژه اینکه حافظ برخلاف سایر شاعران، درگذر زمان وطی سالیان متمادی پلّه پلّه مراتب شهرت واعتبار راطی نکرد،بلکه اواز همان ابتدای ظهور درعرصه ی شاعری بصورت جهشی درصدر محافل شعروادب نشست وازشاعران دیگر فاصله ی بسیارگرفت وبرفرازقلّه صعودکرد! ازهمین روی همواره مورد حسادت حسودان قرارمی گرفت و چه زیانها وضربه هایی که ازاین بابت متحمّل نشد!
حَسد چه می بری ای سُست نظم برحافظ
قبول ِ خاطر و لطف ِ سخن خداداد است
هنوزهم پس ازگذشتِ قرنها،می بینیم که کسی نتوانسته دراین عرصه به جایگاه اونزدیک شودچه رسدبه اینکه کسی توانسته باشد این قلّه نشینی راازآن خودکند. درست است که زبان حافظ زبان منحصربفرد است امّا تسخیرقلبها به چیزی بیشتر ازطرزِ سخن گفتن وغزلسرایی نیاز دارد، شهرت وتوفیق اوبیشتر مدیون اندیشه های نابِ انسانی، فراملّی، فرادینی و فرامرزی، اخلاقیّات و خصوصیات فردی اوست گرچه شیوه ی بیان وجادوی کِلک اونیزهمانند اندیشه های او ناب وبی همتاست.
برگردیم به شرح بیت:
تیر کجاندازحسود : یعنی حسودی که تیرش کج است یا تیرش کج میرود و به هدف نمیخورد، چون حسوداست خطاکاراست و تیرش هم به خطامیرود چنانکه بارکج به منزل نمی رود.
معنی بیت: وقتی که به معشوق کمان ابروی خویش پیوسته ودرپناهِ کمان ابروان اوقرارگرفته ام دیگرمثلِ سابق که دغدغه ی حسادت حسودان را داشتم ازاین بابت هیچ دغدغه ای ندارم درحمایت کامل اوقرارگرفته وامنیّت من تضمین شده هست
بکِش جفای رقیبان مدام وجورحسود
که سهل باشد اگریارمهربان داری
🌿━━━━━━━━━━🌿
بوسه بردُرج عقیق تو حلالسـت مرا
که به افـسوس وجفامُهروفا نشکستم
دُرج : صندوقچه ی کوچکی که مخصوص ِ نگهداری جواهرات است.
دُرج ِعقیق : کنایه از لب های قرمز معشوق است امّا قضیه همینجا تمام نمی شود. حافظ قطعاً دربکارگیری این ترکیب وخَلق این مضمون زیبا، خیلی چیزها رادرنظر گرفته است.
اینکه درپرده ی اوّل معنی، دهان کوچک معشوق به صندوقچه ی جواهرات تشبیه می شود زیباست.امّا زیباترآنکه درپرده ی دوم، درمی یابیم که دندانهای سفید ویکدستِ معشوق چیزی کمتراز صدف و مروارید نیست که دردرون صندوقچه بانظمی دقیق چیده شده است. همچنین وقتی می بینیم لبها نیز چونان یاقوتی وسوسه انگیز روی صدفها را پوشانیده،بیشتربه زیبایی وتناسب تشبیهِ دهان به صندوقچه پی می بریم.
وزیباترازهمه،وقتی پرده ی ِسوّم راباسرانگشت دقّت، اندکی بالاتر می زنیم، مشاهده می کنیم که کلمات وسخنان روح انگیز معشوق، چگونه همانند جواهر والماس،ازصندوقچه ی دهان او، به بیرون می ریزند،لذتی دیگر ازتناسب این تشبیهِ لطیف، نصیبمان شده وکنجکاوترمی شویم تا ازلذت تناسب تشبیه "وفا" به "مُهر"نیزبیشترکامیاب شویم.
معمولاً دَربِ صندوقچه های ارزشمند جواهرات رابه منظور پیشگیری از دستبرد، مُهروموم می کردند تا محفوظ بماند امروزه نیز مکانهای مهّم توسط مامورین مُهروموم می شوند. شاعربا در نظرداشتِ "تشبیه دهان یاربه صندوقچه" در مصرع دوم دهان خود رانیزبه صندوقچه ایی تشبیه کرده که با مفهوم "ِوفاداری" مُهرو موم شده است. بدین معنی که درمقابل آن همه جوروجفا، به شِکوه وگلایه بازنشده ومُهر وموم آن همچنان حفظ شده ودست نخورده باقی مانده است ضمن آنکه لبهای عاشق به سبب مُهروموم بودن ،ازلبهای دیگران نیزبوسه ای به هوس دریافت نمی کند.
معنی بیت: به رغم اینکه جورجفای فراوانی تحمّل کردم هیچ وقت ازروی ناراحتی به فکرم هم خطور نکرد که زبان به شِکوه و شکایت بگشایم ومُهر وفاداری صندوقچه ی دهان خویش رابشکنم من همیشه درعشق توپایدار ووفادار خواهم ماند وازهیچکس جزتو بوسه دریافت نخواهم نمود.
حافظ رندانه ازاین موقعیّت به نفع خود استفاده کرده ومی فرماید: پس بااین حساب بوسه برلبهای تو برمن حَلال است،من مُهروفا را نشکستم وسکوت اختیارکرده ام .من استحقاق ِ گرفتن ِ بوسه رادارم!
خون شد دلم ازحسرت آن لعل روانبخش
ای دُرج محبّت به همان مُهرونشان باس
🌿━━━━━━━━━━🌿
صَنمی لشکریم غارتِ دل کردوبرفت
آه اگـر عاطفت شاه نگیرد دستم
صَنم : بت ، زیباروی
لشکری : سپاهی ، ارتشی
چرا صفتِ "لشکری" برای محبوب زیبا رو آورده است؟
احتمال اول این است که می خواسته دلیری وچابکی وزرنگی دلبر خویش رابرجسته تر نماید.
احتمال دوم این است که براساس نظربعضی ازشارحان :
حافظ گوشه ی چشمی به یکی از کارکنان دربار وهمدم شاه شجاع که در لباس نظامی خدمت می کرده داشته است. اوبه مجالس خصوصی شاه رفت وآمد داشته ودرجریان نشستهای دوستانه ی حافظ وشاه شجاع، مورد نظر و توجّه حافظ قرارگرفته است واین بیت اشاره به این مطلب است. درغزلی دیگر چنین می فرماید:
به تنگ چشمی ِآن تُرکِ لشکری نازم
که حمله بر من درویش ِ یک قبا آورد.
گویند درآن دوران،درمیان شاعران و وعارفان بنام ومشهور،کم نبودندکسانی که دل به پسرانی زیبا روی می سپردند وبا همنشینی ومصاحبت باآنها به نظربازیی البته بدون هواوهوس و شهوترانی می پرداختند. آنهامعتقد بودند که چهره هایِ زیبای این پسران، جلوه ای ازجمال الهیست وتماشاکردن در زیبائیهای آنان نه تنها گناه نداردبلکه انهارابه منبع لایزال زیبایی رهنمون می شود.
"دست کسی گرفتـن کنایه از یـاری کردن است و"شاه" احتمالاً شاه شجاع می باشد.
معنی بیت : معشوق زیبا رویی که دردلبری چست وچابک است ونظیری درشهامت وشجاعت ندارد دل مرا غارت کرد مرا عاشق خودساخت و رفت ، وای برمن اگر مهربانی و عنایت شـاه مرا یاری نکند!
بیاکه وقت شناسان دو کون بفروشند
به یک پیاله مِی صاف و صحبت صنمی
🌿━━━━━━━━━━🌿
رُتبت دانش حافظ به فلک برشده بود
کـرد غـمخواری شمشاد بلندت پَستم
رُتبت : رتبه، مرتبه، مقام .
بَر شدن : بلندشدن وبه بالارفتن
شمشادبلندت: قدو قامت والا وبلند تو
فلک: آسمان
معنی بیت :درادامه ی بیت قبلی:مقام ِعلمی و مرتبهی دانش حافظ به آسمان رسیده بـود ، نظرباختن و عشق ورزیدن بـه قـد وبالای بلند توای صنم لشکری زیبا روی، مراازپیشرفت علمی وارتقای درجه بازداشت واجازه ندادبه جایگاه والا وشایسته ی علمی خود که سزاوارآن بودم برسم.
"نظربازی وعشقبازی" کیفیّت وماهیّت وجودحافظ بود، او به زمین وزمان وهمه ی انسانهاعشق می ورزید ودرحقیقت اززیارت عشقی به زیارت عشقی دیگرمی رفت. حافظ درمسیردلباختگی ودلدادگی، حقیقتِ خودعشق راکشف کرده، به ژرفای آن رفته وشیوه های عاشقی راتمرین می نمود وازاینطریق، طبع شعری وعواطف درونی خویش رابه چالش می کشید. امّا همین عشقبازی تبعات وهزینه های زیادی دارد یکی ازاین تبعات،شکست درجنبه های دیگرزندگی مانند کسب دانش وعلوم زمانه ونزول ِ مقام علمی عاشق است که شاعردراین بیت به آن اقرارواعتراف نموده است.
روانشاداستادشهریارنیزهمانند خواجه حافظ، درپی دلباختگی وسودای عاشقی، درس ودانشگاه را (درمراحل پایانی رشته ی مهم پزشکی) رها نمود ونتوانست درکسب دانش پزشکی توفیقی حاصل نماید!
عشق ازفراسوی خلقت می آید عشق، خودعلمی ازمعارف عالم بالاست وبرباد دهنده ی دین ودانش عالم پایین هست.
به غیرآنکه بشد دین ودانش ازدستم
بیابگوکه زعشقت چه طرف بربستم؟
عباس (مصیب) مهر آشیان مسکنی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۲۱ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب سوم در عشق و مستی و شور » بخش ۲۲ - گفتار اندر سماع اهل دل و تقریر حق و باطل آن:
با سلام ندیدی شتر با حُدای عرب درست است
و حدی و پهلوی گوشه ای موسقی ایرانی هم هست چون تمام گوشه ها و مقام های موسقی عرب در موسقی ما وجود دارد.
پس بعضی ها نوشته اند خدای عرب بعضی ها نوشته اند نوای عرب هردو غلط است و حُدای عرب یعنی ح حطی باید نوشته شود و این گوشه در دستگاه سگاه و چهار گاه ایران اجرا می شود البته زجز هم میگوییم ولی بعضی ها رجز را متغییر کرده اند بسیار گم و میگویند این باز جدگانه است والا همان حدی عرب می باشد و در فرهنگ هم اگر حدی جستجو بزنیم شرح کامل دارد.
پوریا در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۴۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۶۲:
چیست نشانی آنک هست جهانی دگر
نو شدن حالها رفتن این کهنههاست ، منظور مولانا متغیر بودن و ناپایندگی، پس از ما میخواد که به چیزی نچسبیم چه خوب چه بد چون تغییر می کنه و ما میکنیم و اون حس وابستگی به اون چیزی که چسبیدم، هر زمان نو شود دنیا و ما و .... بخاطر همینه که مولانا همیشه خوشحاله چون میدونه نباید خودش بخاطر این دنیا که و آدم هاش ناراحت کنه
علی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۴۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۰۷:
سلام لطفا وزن شعر را اصلاح کنید
علی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۴۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۶۹:
سلام وزن شعر مغتعلن فع مفتعلن فع مفتعلن فع مفتعلن فع است.
لطفا اصلاح کنید
نادر.. در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۴۷ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۳:
وصل تو خلاصه ی وجود است..
ایکس در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۴:۳۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶:
بنظر شما خواننده محترم و نظر نویس گرامی :اگه حرف های ثابت نشده رو از این همه نظر حذف کنیم چند خط باقی میمونه؟ یک خط دو خط ...نمیدونم مثل ادیبان مینویسید ولی اکثر حرفاتون هیچ مدرک و سندی نداره
یحیا راستگو در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۵۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۵۵:
به نظر می رسد مصراع چهارم بهر خدا باشد نه بار خدا.
عین. ح در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۳۳ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قطعات » شمارهٔ ۱۲۳:
در مصراع دوم به جای "به سم" باید "بَسَم" باشد، به معنی "بسی مرا".
کمال داودوند در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۳۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۲۸۵:
7835
کورش در ۸ سال و ۲ ماه قبل، جمعه ۱۶ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۵۳ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵۵:
با آقای ذاکری دربارۀ مصرع آخر موافقم ... مصزع آخر باید این باشد:
فردا همه آن بود که دی ساختهاند
تصحیح حاشیه فبلی من:
کسی را که در میدان روابط علت و معلولی (کنایه از این دنیا) دوانده اند (یعنی انسان)
همه کارها را بی مشورت با او (انسان) از پیش صورت داده اند
امروز بهانه ای (=علتی=سببی) در میان انداخته اند
و فردا همه چیز معلول علتی خواهد بود که دیروز ساخته اند
محسن حیدرزاده جزی در ۸ سال و ۲ ماه قبل، جمعه ۱۶ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۳۹ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۳۵:
در بیت ششم دایرۀ بندگان درست است .
مسعود هوشمند در ۸ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۴۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۳۰: