گنجور

حاشیه‌ها

مسعود هوشمند در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۵۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۹:

فخرالدّین اسعد گرگانی:
رسول ویس را از ره گسی کرد
ز بهر ویس اندرزش بسی کرد
که او را آگهی از ما نهان ده
که راز دوست از دشمن نهان به

توانای دانا در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۱۵ دربارهٔ نظامی » خمسه » مخزن الاسرار » بخش ۲۶ - مقالت چهارم در رعایت از رعیت:

رابعه با رابع ان هفت مرد
گیسوی خود را بنگر تا چه کرد
ای هنر از مردی تو شرمسار
از هنر بیوه زنی شرم دار
این ابیات تلمیح دارد به داستان رابعه عدویه (عارف بزرگ قرن2)که روزی سگی را می بیند که تشنه است و سطلی بر سر چاه هست ولی سطل طنابی ندارد تا برای سگ آب بیاورد پس مو های خود را می برد. تا برای سگ آب بیاورد

اسرا در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۳۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۲:

تو قسمت حاشیه بود قبلا نگاه میکردم بود ولی الان انگار حذف شده

اسرا در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۳۴ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۲:

واقعا ممنون اشعار زیبایی گذاشتین اما شعری که من خواستم دقیقا این که میگه مجموع چه غم دارد ازمن کا پریشانم
این کلمات در اون شعر بود بازم ممنون میشم برام پیدا کنین سپاسگزام

خطاب به همه در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۵۳ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۶۰:

شما خواستی شعر بنویسی دقیقا منظورتو بنویس که خداباوری یا خداناباور و شعر حکیم رو دست نخورده باقی بگذار

Senshy در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۳۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۱۹:

در ابیات عربی اشکالات زیادی وجود دارد...در بیت دهم مصرع دوم (و سقّونا بسقیاکم) در بیت چهاردهم (خلیلی قد دنا نقلِ) در بیت بیستم ( تصدق فی الهوی و انحل..فبئس البخل) در بیت بیست و چهارم ( و امددنا بجرّاتٍ) در بیت بیست و شش (و بئس الهم) در بیت سیم (تصفینا عن الشنآن)

سید مرتضی حسینی در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۵۵ دربارهٔ شیخ بهایی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲:

آرین خان گفته آیا خود شیخ بهایی گفته که این ابیات در مدح امام رضا ع است؟
بله اگر اهل تحقیق باشیم و جستجو کنیم به سایتهای متعددی برمی خوریم که این ابیات را بر اساس نسخه خطی به قلم شیخ بهایی آورده اند. شیخ در نسخه به عربی نوشته: فی مدح الامام الثامن سلام الله علیه
اینم یکی از اون سایتها:
پیوند به وبگاه بیرونی

عارف در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۰۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۷۴:

این شعر فوق العاده حضرت مولانا را با صدای آسمانی همایون شجریان در لینک زیر گوش کنید تا حال دلتان خوب شود
پیوند به وبگاه بیرونی

اکبر حیدریان در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۴۹ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۸ - در شکایت از حبس و بند و مدح عظیم الروم عز الدوله قیصر:

برای دریافت معنای دیگری از بیت:
به پاکی مریم از تزویج یوسف
به دوری عیسی از پیوند عیشا
رجوع کنید به:
پیوند به وبگاه بیرونی

انوشه روان در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۸:۵۹ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » جمشید » بخش ۲ - مرداس تازی و فرزند ناخلفش ضحاک:

پاسخ به پرسش اردشیر:
در باور ایران باستان پدرکشی ننگی هولناک بوده به گونه ای که حتا در باورشان ناپاکترین کسان هم خون پدر نمی ریزد و اگر کسی پدری به دست پسر کشته شود بی گمان آن پسر فرزند راستین پدر نبوده و ناپاک زاده است .
استاد رستگار فسایی در یکی از کتابهایشان این فرض را به میان آورده که رستم به دست سهراب کشته شده ولی برای تابو بودن پدرکشی در استوره ها سهراب کشته می شود .
----
منابع گفته های بالا را اکنون به یاد ندارم

همایون در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۲۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۳۶:

سرنوشت انسان حیرانی است زیرا هر روز به دانش او افزوده می‌‌گردد در حالیکه هستی‌ نیز همواره در نظر او گسترده تر می‌‌آید
در این جهان چه چیز‌های حیرت انگیزی که پیدا نمی شود بهار عاشقان آن روزی است که آن چه که موجب حیرت نیست بلکه سبب شادی و نورانی شدن دل است یافت شود، همان طور که در برابر دانش، گستردگی قرار دارد در برابر عشق، نزدیکی و روشنی رو به افزایش است و عاشق پی‌ برده است که همه چیز در هستی‌ ممکن است و حقیقت‌هایی‌ بیرون از آن چه یافت می‌‌شود نیز وجود دارد و حقیقتا در این هستی‌ گوهری قابل عشق ورزیدن انسان هست و گر نه انسان پیدا نمی شد و عشق پیدا نمی شد، وقتی بهار عشق آمد حیرانی رخت بر می‌‌بندد و همه آن چه که موجب حیرانی می‌‌شود رنگ می‌‌بازد جهان به بوستانی برای پرواز جان آدمی مبدل می‌‌شود نه مکانی برای درماندگی و خشکی او

شقایق عسگری در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۴۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۳۹۸:

ببخشید معذرت میخوام من هیچی از وزن شعر نمیدونم اما بنظرم اومد که اگه بجای ای،این بکار میرفت بهتر بود.

شقایق عسگری در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۲۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۳۷۵:

پایژان!!!!!!!
پایان؟؟؟
کسی میدونه این واژه از کجا اومده؟

شقایق عسگری در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۲۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۳۶۶:

در عشق سلیمانی من همدم مرغانم
هم عشق پری دارم هم مرد پری خوانم
ظاهرا مولانا پریخوان ماهری بوده.!!!

زهرا در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۱۵ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۳۷ - حکایت ماجرای نحوی و کشتیبان:

با سلام،جناب قنبریان احسنت بر تفسیرتان،مثل همیشه عالی بود،من همیشه حاشیه های مردم را میخوانم،ولی کمتر کسی مانند شما به اصل موضوع اشاره میکند،تفسیر شما،نشان دهنده احاطه شما بر موضوع است.همیشه وقتی قسمت حاشیه ها را می خوانم،به دنبال تفسیر شما میگردم،ایا راه ارتباط دیگری جهت استفاده ازعلم شما،جز سایت گنجور وجود دارد؟؟ با شما با تشکر از شما و گردانندگان گنجور

دکتر محمد ادیب نیا در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۴۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶۶:

فرشته عشق نداند که چیست ای ساقی
بخواه جام و گلابی به خاک آدم ریز
دوستان بیشتر دقت فرمایند؛ این گلاب است که آن را یر روی قبور عزیزان می ریزند نه شراب ، بلکه شراب را می نوشند و هم می نوشانند و آن هم از نوع طهورش را ؛ مطابق آیات و روایات طینت آدم علیه السلام با شراب الهی مخمور شده است و لذا ریختن گلاب که نمادی از بوی خوش و نسیم حیات بخش جان است نیاز است تا دوباره روح تازه ای بر کالبد آدم دمیده شود.
به روی ما زن از ساغر گلابی
که خواب آلده ایم ای بخت بیدار
(گنجور، غزلیات حافظ، غزل254).

میلاد در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۳۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۴۵:

وزن این رباعی ظاهرن اینه :
مفعول مفاعلن مفاعیلن فع

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۲۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۴:

 

https://rezasaghy.blogfa.com/

 

دارای جهان نصرت دین خسروکامل

یحیی بن مظفّر مَلکِ عالِم عادل

نصرةالدین یحیی از نواده های امیرمبارزالدین محمدبن امیر شرف الدین از آل مظفراست. شاه یحیی فرزند بزرگتر ومحبوب امیرمبارزالدین بود. توجّه ویژه ی پدر به او موجب نفرت پسران مبارزالدین از شاه یحیی گردید لذا پس از آنکه شاه شجاع به قدرت رسید یحیی را دستگیر و در قلعه ی «قهندز» شیراز زندانی ساخت. اوپس ازاتفاقاتی درنهایت به یزد رفت وحاکم آنجاشد وشروع به مخالفت با شاه شجاع کرد تااینکه شاه شجاع با خواجه قوام الدین و لشکری فراوان از شیراز به قصد یزد حرکت نمود خود در ابرقو ماند و خواجه قوام الدّین را به محاصره ی یزد فرستاد چون کار بر شاه یحیی تنگ شد نامه ی معذرت خواهی نوشت و شاه شجاع او را بخشید. ولی شاه یحیی مجدداً برای برانداختن شاه شجاع به اتفاق شاه محمود (برادر شاه شجاع ) و سلطان اویس (سلطان آذربایجان ) رو به شیراز نهاد و عاقبت در سال 789 امیر تیمور فرمانداری شیراز را به شاه یحیی واگذاشت.....

"دارای جهان " ایهام دارد: ۱- پادشاه دارا(داریوش سوم) یعنی توداریوش زمانه هستی ۲- دارنده ی جهان

نصرت دین : یار ویاوردین

معنی بیت: یحیی فرزندمظفر حاکم مقتدر، دانا و دادگستر، دارنده ی جهان(داریوش زمانه)، یاور دین، پادشاهی فاضل و کامل است.......

نصرت الدین شاه یحیی آنکه خصم ملک را

ازدم شمشیرچون آتش درآب انداختی

🌿━━━━━━━━━━🌿

ای درگهِ اسلام پناهِ تو گشاده

بر روی زمین روزنه ی جان و در دل

درگهِ اسلام پناه :هم به معنی درگاهی که خودش در پناه اسلام است هم درگاهی که ازاسلام حمایت می کند.

روزنه : پنجره،دریچه

معنی بیت: ای پادشاهی که حاکمیّت تودرپناه اسلام واسلام تحت حمایت توست بارگاه توزمین راملکوتی کرده است. درگاه توپنجره به روی جان و دریچه ای به روی دل درزمین خاکی گشاده است.

گرنکردی نصرتِ دین شاه یحیی ازکرم

کارمُلک ودین زنظم اتفاق افتاده بود

🌿━━━━━━━━━━🌿

تعظیم توبرجان وخرد واجب و لازم

اِنعام توبرکون ومکان فایض و شامل

انعام: نعمت دادن، بخشش

فایض: فیض دهنده

معنی بیت: ستایش واحترام تو بر عقل وجان واجب است لطف وعنایتِ فراشمول تو تمام اجزای هستی را دربرمی گیرد همه چیز وهمه کس ازبخشش وسخاوت توفیض می برند.

چنانکه ملاحظه می شود حافظ گرچه مطلع غزل را بنابه مصلحت وشرایطی که درآن روزگاران داشته خطاب به شاه یحیی سروده لیکن در بیتهای بعدی روی سخن را رندانه به طرف خداوند گرفته ودر حقیقت به مدح معبودحقیقی پرداخته است نه خداوندگار زمین شاه یحیی!

داورداراشکوه؛ ای آنکه تاج آفتاب

ازسرتعظیم برخاک جناب انداختی

🌿━━━━━━━━━━🌿

روزاَزل ازکِلکِ تویک قطره سیاهی

برروی مَه افتادکه شد حلّ مسائل!

اَزل: آغازآفرینش

کِلک : قلم

حافظِ رند دراین بیت که بحث های زیادی نیزبرانگیخته، کاملاً پیداست که خداوند متعال را مخاطب سخن خویش قرار داده نه شاه یحیی را. اگرچه درنگاه اوّل از معنای ظاهری چنین بنظر می رسد که روی سخن شاه یحیی، ومنظور ازقطره ی سیاهی نیز خال معروف آل مظفراست که اغلب پادشاهان این سلسله درصورت خویش داشتند وبدان معروف بودند.

برای درک معنا ومنظور اصلی خواجه درپشت پرده ی الفاظ این بیت، باید به خاطرداشت که درزمان ظهوراسلام باتوجّه به دانش کمی که مردم وستاره شناسان در مورد پیدایش ماه وخورشید وآسمان دراختیار داشتندنظریه های متفاوت، متضاد ونادرستی ازسوی کارشناسان آن روزگاران مطرح می گردیده وشبهات زیادی برمی انگیخته است بطوریکه روایات و احادیث فراوانی نیز منتسب به پیامبر اسلام وبزرگان دینی دراین مورد نقل شده وبجامانده است. جناب"هاشم جاوید" که تحقیقات ارزنده ای درخصوص بعضی ازابیات دشوارفهم حضرت حافظ بعمل آورده درکتاب "حافظ جاوید" پس ازارایه ی توضیحات مفصّل می فرماید:

(درپیرامون تفسیر آیه ۱۲ سوره بنی اسرائیل ،درتاریخ محمدبن جریرطبری می خوانیم:

"عبداللّه ابن عباس"(راوی بسیاری ازاحادیث) گفت: ازپیامبرشنیدم که فرمود: خداوند وقتی همه مخلوق راآفریددوخورشید ازنور عرش بیافرید آن راکه می دانست خورشید خواهدماند یکی به بزرگی دنیا وآن راکه می دانست تاریک می کند وماه می شود کوچکترآفرید... ‌‌‌اگردو خورشید را چنانکه درازل خلقت فرمود به همان صورت وامی گذاشت شب از روزشناخته نمی شد مزدبگیر نمی دانست که تا کی کارکند روزه دارنمی دانست تاکی روزه بگیرد و.... لذا خدای دلسوز ومهربان،عنایت فرمود جبرئیل رابفرستاد که بال خویش راسه باربرروی ماه کشید(که آن وقت خورشیدبود) تانورآن محوشود وروشنی نمانَد! واین معنی گفتارخداونداست که فرمود: شب وروز رادونشان کردیم ونشانه ی شب راسیاه ونشانه ی روز راروشن کردیم..... واین نشانه ی سیاهی که مانند خط ها برماه می بینید همان نشان محواست که جبرئیل انجام داد!)

حالا بگذریم ازاینکه این آقای "ابن عباس" چقدر دربیان شنیده وبازگویی دیده های خود ازبزرگان دینی صداقت به خرج داده یانه وچه میزان امانت داری کرده یانه، به هرحال باورهای مردم آن روزگاران این بوده وحافظ نیزناگزیر بوده براساس باورهای آن زمانه، دست به مضمون سازی بزند وصرفاً مضمون پردازی شاعری مثل حافظِ رندِ روشنفکر، پیرامون یک داستان وافسانه، دلیلی برقبول داشتن وباور آن افسانه نیست وچه بساممکن است شاعربااحترام به عقایدمردم، موضوعی رادستمایه ی خویش قرارداده ومضمونی خلق کند که خودشخصاًهیچ اعتقادی بدان نداشته باشد.

بنابراین "کِلک" دراینجا همان قلم آفرینش(اراده ی خداوند) و"قطره" همان لکّه ی سیاهیست که ازاثرپرجبرئیل برروی ماه افتاده است تابه اصطلاح ازروشنایی ونور آن بکاهد! درحالی که بسیاری ازشارحان محترم بدون توجّه به این موضوع، ازاین بیت برداشتی کاملاً نادرست ونامفهوم کرده وبراین باورند که حافظ خطاب به شاه یحیی می فرماید:

"در روز ازل از نوک قلم تو یک قطره مرکب سیاه بر چهره ی چون ماه تو تراوش کرد که علامت راهگشای دشواری های شناسایی عشق تو شد"!

اوّل اینکه:آخرشاه یحیی که درروزازل وجودنداشته تااز قلمش قطره ی مرکّبی به صورتش بچکد! دوم اینکه به فرض محال که وجودداشته، چگونه می شود که یک قطره مرکّب تبدیل به خال شود! وچگونه می شود که خال صورت باعث حلّ مسایل گردد؟! این مسایل چه چیزهایی هستند که باخال حل وفصل می شوند؟!

ازاینهاگذشته، خال صورتِ شاه که ساخته ی دست خود اونبوده تا حافظ بگوید: ازقلم تویک قطره به صورتت چکیده وآن تبدیل به خال شده است!

اشتباه این شارحان عزیز ازآنجاناشی می شود که تصوّرکرده اند بیت خطاب به شاه یحیی هست ازهمین رو شتابزده پس ازدیدن "کِلک" مرکّب رامتصوّرشده وآن راکنایه از"خال" گرفته اند! در حالی که دراینجاسخن از روز اَزل و کِلکِ آفرینش است که به اراده ی خداوند درحال رقم زدن خلقت هستی می باشد تا به قول "ابن عباس" اشکالی که درآفرینشِ (دوخورشید بانورمشابه) به وجودآمده مرتفع گردد و شب وروز ووقتِ کار واستراحت ازیکدیگر متمایزشوند. واین قطره ی سیاهی اشاره به همان لکّه ی روی ماه (اثرپرجبرئیل) است خوشبختانه آن هم بعدهاباتوسعه ی دانش نجوم مشخص شده که پستی ها وبلندیهای درون ماه بوده که به چشم زمینیان بصورت لکّه های سیاه دیده می شود! بگذریم…..

معنی بیت: خداوندا به لطف عنایت تودرآغازین روز خلقت، ازقلم صُنع تو یک قطره برروی ماه چکید وسبب شد که همه ی مسایل ومشکلاتِ مخلوقات شامل( جدانبودنِ روزازشب، نامعلوم بودن زمان عبادت، کار واستراحت و....)مرتفع گردید.

کِلکِ توبارگه الله برمُلک ودین گشاده

صدچشمه آب حیوان ازقطره ی سیاهی

🌿━━━━━━━━━━🌿

خورشید چو آن خالِ سیه دید به دل گفت

ای کاج که من بود می آن هندوی مقبل

کاج: کاش

هندوی مَقبل : سیاهِ خوشبخت

درمعنای سطحی وظاهری بنظرمی رسد که خطاب به شاه یحیی می فرماید:

خورشید هنگامی که خال رُخ تورادید ازروی حسادت آرزوکردکه: ای کاش من این توفیق راداشتم وبه جای این سیاهِ خوشبخت برگوشه ای ازرخسارتومی نشستم.

امّامعنا ومنظوراصلی شاعر با معنای بیت قبلی پیوند دارد. دراین برداشت، "هندوی مقبل" کنایه ازآن خورشید دوّمیست که با سایش ِ پرجبرئیل، ازنور آن کاسته شده ودراینجا با عنوان"خال سیاه" یادشده است.

معنی بیت: خورشید باآن همه نور وروشنایی هنگامی که مشاهده کرد آن "خال سیاه" موردتوجّهِ ویژه ی خداوند قرارگرفته ومنشاء خیرو برکت برای مردم وسببِ حلّ مسایل آنها شده، ازروی رشک وحسادت می گوید ای کاش به جای این غلام سیاه خوشبخت من بودم.

خال مشکین که برآن عارض گندم گون است

سِرّ آن دانه که شد رهزن آدم با اوست

🌿━━━━━━━━━━🌿

شاهافلک ازبزم تودررقص وسماع است

دستِ طَرب از دامنِ این زمزمه مگسل

بزم: مجلس عیش وعشرت

فَلَک : سپهر گردون.

بزم : مجلس عیش و نوش.

رقص و سماع : پایکوبی و سرود خوانی.رقص یکی ازپیچیده ترین وشگفت انگیزترین رفتارآدمیست. تنهاکسانی می توانندبرقصندکه به زندگی را ستوده وبه آن عشق می ورزند آنهاکه ازخشم وکینه وحسدسرشارند ازاین لذّت معنوی محروم وبی نصیب هستند. ازهمین روست که حافظ عیش ونوش وجشن ورقص وشادمانی رادرهمه حال ستایش کرده ومردم رابه انجام آن تشویق می کند. جشن ورقص وآواز بی ریاترین واکنش آدمی به زندگانی وقدردانی ازموهبت والای زندگیست. رقص هیچ هدفی ندارد مقصود ومنظوری ندارد ولی لذّت بخش است تاثیری باطنی وشگرف دارد. رقص درک عمیق حضور زندگی وسرمست شدن ازموهبت زندگانیست بی آنکه بدانیم زندگی چه معنایی دارد!رقص هیچ ارتباطی به گذشته وآینده ندارد ومارادرکانون «حال» نگاه می دارد وکامیابی وسروروشعف نصیبمان می کند.

طرب : شعف وشادی

زمزمه : آواز نرم وآهسته

مگسل : رها مکن

معنی بیت: ای پادشاه ، درسایه ی محفل عیش و عشرت تو چرخ فلک نیزبه شوروشوق آمده ومشغول رقص وپایکوبیست توبمان وبگذار مجلس عیش تو همچنان برقرار ومستدام باشد تا همه ی کائنات غرق درشور وشادمانی باشند.

من جرعه نوش بزم توبودم هزارسال

کی ترک آبخوردکند طبع خوگرم

🌿━━━━━━━━━━🌿

می نوش وجهان بخش که اززلفِ کمندت

شدگردنِ بدخواه، گرفتارِ سَلاسِل

جهان بخش : جهان به بخش، به بخشش های بزرگ دست بزن

سَلاسل : جمع سلسله، زنجیرها، ضمن آنکه نام قلعه ایست در شوشتر که سلطان زین العابدین که فریب وعده ی امداد شاه منصور حکمران آن نواحی را خورده بود دستگیر گردید و به دستور شاه منصور در آن قلعه محبوس گردید.

معنی بیت: ای پادشاه، به باده نوشی وعشرت بپرداز ودست به بخشش های بزرگ بزن که به لطفِ زنجیر زلفت تو(به برکت خوی نیک تو) بدخواهان به بند وزنجیر کشیده شده اند.

باده نوش ازجام عالم بین که ازاورنگ جم

شاهد مقصودرا ازرخ نقاب انداختی

🌿━━━━━━━━━━🌿

دور فلکی یک سره بر مَنهج عدل است

خوش باش که ظالم نبرد راه به منزل

دور فلکی : گردش فلک، گردش چرخ گردون.

مَنهَج : راه روشن و راه راست

معنی بیت: چرخ فلک برمدار عدالت می چرخد (گردش چرخ فلک درمسیر روشن وراست قرار دارد) ای دل خوش باش که بارکج ِ ظالم هرگزبه سرمنزل نمی رسد.

گوی خوبی بردی ازخوبان خُلّخ شادباش

جام کیخسروطلب کافراسیاب انذاختی

🌿━━━━━━━━━━🌿

حافظ قلم شاه جهان مَقسِم رزق اس

از بهر معیشت مکن اندیشه ی باطل

"شاه جهان" درنگاه سطحی همان شاه یحیاست لیکن حافظ دراینجا نیز رندی کرده وبه مددِ نبوغ خویش طوری بکارگرفته که درحقیقت منظور همان خداوندِ رزّاق است.

مَقسِم : تقسیم کننده

معیشت: معاش، رزق وروزی

معنی بیت: ای حافظ اندیشه ی باطل به دل راه مده واز بندگان خدا چشمداشتی نداشته باش که تقسیم کننده ی رزق وروزی درجهان هستی، شاه جهان وخداوندِ رزّاق است.

چنانکه ملاحظه گردید حافظِ رند به ظاهردراین غزل شاه یحیی را موردمدح وستایش قرارداده لیکن درپس زمینه ی غزل، پند واندرزهای سعادت بخشی به او ودیگرمخاطبین غزل داده وتوصیه کرده که هرگز ظالم راه به جایی نخواهدبرد وهمان قلم آفرینش که به منظور رفاه وآسایش مردم برروی ماه نقطه ی سیاهی گذاشت همان قلم است که تقسیم کننده ی رزق وروزی درجهان است نه قلم شاه یحیی وامثالهم!. بنابراین به همگان سفارش می کند که نگران رزق وروزی نباشند وهیچ چشمداشتی به دست دیگران نداشته باشند که اندیشه ایست باطل وناحق.

بر درشاهم گدایی نکته ای درکارکرد

گفت برهرخوان که بنشستم خدارزّاق بود

رضا در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۰۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۴:

در بیت: جمال دختر رز نور چشم ماست مگر / که در نقاب زجاجی و پرده عنبیست؛ دوست همنام من مثل همیشه تفسیر زیبایی ارائه دادند. به نظرم یک معنی دیگر هم میشه از این بیت داشت. علاوه بر اشاره به انگور و چشم، به خود شراب هم اشاره میشه. نقاب زجاجی (زجاج به معنی شیشه) میتونه همون جام شراب باشه و پرده عنبی (عنبی به نوعی از مروارید هم گفته میشده) مروارید و جواهری که دور شیشه کار میشده و به شیشه زیبایی میداده. حافظ میگه مگر شراب نور چشم ماست که در شیشه ریخته شده و دورش با مروارید ازش محافظت میشه.این بیت از شاهکارهای حافظه. چشم، انگور و شراب به زیبایی و فقط در یک بیت توصیف شده اند.

هانیه سلیمی در ‫۸ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۴۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۵۰:

به نظر میرسد این مصرع به لحاظ وزن اشکال داشته باشد :"که وجود چو کاهست پیش باد عدم"

۱
…
۳۱۰۷
۳۱۰۸
۳۱۰۹
۳۱۱۰
۳۱۱۱
…
۵۸۷۳