همایون در ۸ سال و ۳ ماه قبل، شنبه ۳ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۳۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۳۱:
انسان میتواند با شریعت و زهد یا دین مداری و خویشتن داری و با اخلاق یا نیک خویی و با مدرا با نوامیس و یا خوی گان اجتماعی و یا مطابق با قوانین یا دادیک و با فلسفهای خاص و رویکردی سیاسی و یا اهدافی اقتصادی و یا پژوهش و کوشش علمی و فنی و یا با مهارتهای هنری زندگی کند
هیچ کدام اینها تعریف مستی نیست هر چند مستی میتواند در همه اینها و یا مستقل از همه باشد، وقتی کاری در چارچوب معینی قرار بگیرد و دچار خشکی و یکنواختی شود از مستی خارج میشود و نوی و تازگی را تجربه نمی کند، اینجاست که یک مستی به خواب رفته است، و خورشیدی که هر بار روزی نو با خود میآورد در چاه میرود که کنایه از زندگی یکنواخت است که بشر را تهدید میکند. ولی انسانهایی هستند که نگاه آنان همیشه نو است و تازگی و آشنایی و خبر و امید و شادی در نگاهشان موج میزند که شب تیره با وجود آنان نورانی میگردد گویی خورشیدی و شمسی دیگر در هستی پیدا شده است
کار صوفی این است که همیشه مستی کند چرا چون میداند که هستی همچون ساقیای باقی که همواره شرابی نو و صاف در خمخانه خود دارد همواره چابک و ترانه خوان حاضر است و همین اطمینان است که حتی او را مشتاق دیدن این ساقی میکند هر چند که این ساقی خود را جور دیگری مینمایاند که همان خشکی و یکنواختی است و گویی هستی چون زنجیری به دست و پای همه بسته شده است و تا میخواهی با زیبائیهای او مستی کنی با نمایشی دیگرگون از دست تو میگریزد و تو را با روزمرگی و یکنواختی رها میکند ولی صوفی گول این فریبها را نمی خورد او این ماه را به چشم خود دیده است و از حضور او آگاه است و چاره کار را میداند و زبان او را بلد است زبانی که به دیوانگی تشبیه میشود زیرا هستی از عقل و چاره اندیشی انسانهای هوشیار گریزان است ولی از دیوانگی او خوشش میآید و از راه پنهان و در تاریکی شب است که چهره چون ماه خود را آشکار میسازد و تا این دیوانگان و این ساقیان در هستی حضور دارند هستی نیز پر از شیرینی و لطف و عشرت است که این رابطهای است دو سویه میان انسان و هستی میان دُرد و صافی
فاطمه در ۸ سال و ۳ ماه قبل، شنبه ۳ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۳۱ دربارهٔ عرفی » قصیدهها » شمارهٔ ۱ - ای متاع درد در بازار جان انداخته:
به گمانم نهمین بیت مصراع دوم می بایست شان و عزت باشد
نستوه در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۵۲ دربارهٔ رودکی » مثنویها » ابیات به جا مانده از مثنوی بحر خفیف » پاره ۲۶:
بیت فوق را ابوطاهر خسروانی از طریق سلخ که از انواع سرقات ادبی است، به دو بیت زیر تبدیل کرده است:
عجب آید مرا ز مردم پیر
که همی ریش را خضاب کنند
به خضاب از اجل همی نرهند
خویشتن را همی عذاب کنند
شیرازی در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۳۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۳:
ببخشید در حاشیه بالا حدیثی صحیح است
شیرازی در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۳۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۳:
با سلام
باتوجه به حاشیه نویس اول در دیوان نسبتا قدیمی اینجانب چهار بیت آخر بعد از بیت روان تشنه مارا........بشرح زیر آمده است
صبا ز روی تو با هر گلی حدیث کرد
رقیب کی ره غماز داد در حرمت
دلم مقیم در تست حرمتش میدار
بشکر آنکه خدا داشته است محترمت
همیشه وقت تو ای عیسی صبا خوش باد
که جان عاشق دلخسته زنده شد بدمت
کمین گهست و تو خوش تیز میروی حافظ
مکن که گرد برآید ز شه ره عدمت
با سپاس
شیرازی در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۳۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۱:
بیت نهم ئر دیوان اینجانب چنین است
گر دیده دلم کند آهنگ دیگری
آتش زنم در آن دل و دیده برآرمت
نگار در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۲۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۰:
سلام خدمت بزرگواران و اساتید
مصرع« تو خفته ای و نشد عشق را کرانه پدید» بسیار دل انگیز اما مبهم است لطفا این مصرع را نیز شفاف سازی کنید
بسیار سپاسگزارم
زیبا جنیدی در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۲۱ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷ - دیوان و دیوانه:
سلام بیت چهارم درسته فقط باید آرام خونده بشه تا وزن سرجای خودش قراربگیره مستفعلن فعولن مستفعلن فعولن بکشید!!
موسیجه در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۰۸ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۱۱۳ - مطلع دوم:
به بهار و شکوفه خوش سازد
نحل و موسیجه لحن موسیقار
موسیجه در لغت به معنی مرغی است شبیه به فاخته.
۸ در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۲۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۴۱:
نکته ،
ارزان از ارزیدن می آید ،" ارز " ریشه زمان اکنون؛
می ارزد ، نمی ارزد و،،،
چون به پساوند " آن " بپیوندد " صفت حالیه "
می سازد . ارزان، چون گویان، باران ، خندان و مانندان
مانای آن ارزیدنی است ، ما کم بها می پنداریم
محمد ثنائی در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۰۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۴۱:
در ارتباط ملاقات سعدی و مولانا نیز در نسخ قدیم مستند ترین نگاشته شاید همانی است که در مناقب افلاکی آمده است، اما اگر از تعصب خالی باشیم باید پذیرفت که هرچند نمیتوان با قاطعیت از ملاقات این دو بزرگ سخن گفت (به دلیل عدم مستندات تاریخی و . . . کافی) اما ملاقات دو عزیز محتمل تر از عدم ملاقاتشان است (با توجه به روایت افلاکی و هم عصر بودن مولانا و استاد سخن و روایت شیخ اجل در بوستان و غزل ایشان در مواعظ و تمایل سعدی برای ملاقات با بزرگان و سخنوران هم عصر خود و اینکه بسیار سفر میکردند، احتمال سفر به قونیه و دیدار با مولانا محتمل است) اما اینکه برخی فرموده اند غزل منتسب به سعدی سنخیت با سایر غزلیاتشان ندارد، به عقیده بسیاری از مصححان و بزرگان ادب من جمله دکتر کدکدنی و یا دکتر سروش و . . . گمان این است که استدلال و حجت درستی نیست و از روی ادبیات آن نمیتوان پی برد که غزل مذکور از سعدی نباشد، چه اینکه سعدی نیز مانند همه دارای نشیب و فرازی معقول در سرایش بوده است.
اما اینکه سعدی به مولانا چه گفته، (اگر فرض بگیریم که واقعاً ملاقاتی رخ داده و روی سخن سعدی در آثار مذکور به مولانا بوده) اولاً باید در نظر گرفت که سعدی با خواندن شعرش تحت تأثیر قرار گرفته و تا قونیه سفر کرده و به طور خلاصه گفته مرد بسیار خون گرم و متواضع و مودب و شب زنده داری بوده تا آنجا که کفش میهمانان را جفت کرده و دستانشان را بوسیده و این گلایه را به او کرده که با آن که بسیار بارگاه و خدم داشته و متمول بوده به آن ها که مهمانان تازه رسیده از دور بودند غذا نداده است و سعدی این را بی مروتی تلقی کرده است (و البته احتمالاً آن طور که باید مقام شامخ سعدی را به عنوان یک ادیب فصیح گرامی نداشته بلکه مانند سایر همسفرانش به عنوان یک انسان شریف دانسته). اینکه چرا مولانا چنین کاری کرده بحثی دیگر است که اگر دوستان مایل بودند در متنی دیگر نظر شخصیخود را خواهم نوشت
بهرام در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۳۷ دربارهٔ پروین اعتصامی » دیوان اشعار » مثنویات، تمثیلات و مقطعات » شمارهٔ ۱۸۱ - جوجهٔ نافرمان شاعر نامشخص:
این روایت صحیح است و شعر از پروین اعتصامی است. این شعر در کتاب فارسی دبستان کلاس 4؟؟ قبل از انقلاب جزء متون درسی بود.
ولی من در دیوان وی چاپ ششم سال 1354 انرا پیدا نکردم.
محمد ثنائی در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۳۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۴۱:
با سلام
خدمت دوستانی که به دنبال درک معنی کلمه ارزان هستند عرض میکنم کلمه ای مرکب است متشکل از (ارز+ان) مانند سوزان (سوز+ان) یا لرزان (لرز+ان)، ارز به معنای بهاء، قیمت و یا ارزش ( رجوع شود به پیوند به وبگاه بیرونی) میباشد و پسوند آن دلالت بر کثرت چیزی دارد (رجوع شود به پیوند به وبگاه بیرونی) در نتیجه همانگونه که سوزان یعنی دارای سوز بسیار و لرزان یعنی دارای لرز (لرزش) بسیار، ارزان یعنی دارای ارزش (ارز) بسیار
نینا در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۳۷ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷:
از همه پاسخ ها به ویژه نوشته ارسلان نیازی لذت بردم. عالییییییی بود
Moha livani در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۲۷ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۲۹۰:
در مصرع سوم بلحاظ وزنی با دیگر مصرع ها ناهماهنگی میبینم. رکن اول ان بجای فعولُ با فعولن اغاز شد.
مجید در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۳۷ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۷:
آقای حمیدرضا محمدی عزیز
بنده با خوانش موجود موافق هستم و بیت را اینگونه تفسیر میکنم:
... باشد که استخوانهای مرا باد صبا به ساحل برساند
محسن سعیدزاده در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۶:۵۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۶:
سلامت همه چیز در گرو سلامت موچودی است,که همه به او وابسته اند.
خواجه خبر را درقالب انشا ریخته تا عنصر خیال را که رکن شعر است, داشته باشد.
سیدعلی (رضا) ساقی در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۰۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۵:
درعهد پـادشاهِ خطابخش جُرم پوش
حافظ قَرابه کش شدومُفتی پیالهنوش
قَرابه : صراحی ، شیشهی بزرگ ِشکم دارِشراب
قرابهکش :استعاره از شرابخواری حرفه ای ، کسی که شیشه های بزرگ شراب را از جایی به جایی حمل می کند.
پیاله : ظرف شراب ، جام شراب
مُفتی : فقیه،فتوی دهنده ، رهبر
پیالهنوش : باده نوش،
به گمان قوی این غزل دردورانِ پادشاهی "شاه یحیی یا شجاع" سروده شده است. همانکه برخلاف پدر سخت گیر ومتعصّب اَش،راهِ دیگری پیش گرفت وبامردم مدارانمود. از اشتباه زیردستان چشم پوشی می کرد و گناهانشان را نا دیده می گرفت.
حافظ غزل رابه گونه ای آغازکرده که مخاطبین،به راحتی توانسته باشند اوضاع گذشته رابا اوضاع کنونی قیاس کرده ودریابند که دوره ی جدیدی آغاز شده است. ضمن آنکه طنزی شیرین نیزدر قرابه کشیِ حافظ به چشم می خورد وحکایتی حافظانه ازاشاره به سختگیریهای دوره ی گذشته می باشد
معنی بیت:عهدِ پادشاهی بامروّت آغاز شده،آزادی به ویژه آزادی درشرابخواری محقّق شده، چیزی که پیش ازاین نبوده است. به جای پادشاه متعصّب و سخت گیر، پادشاهی خطاپوش به تخت نشسته است.
حافظ که پیش ازاین، مخفیانه وباپیاله شراب می خورده،حال که فُرجه یِ مناسبی پیداکرده، باآسودگی خاطر، شراب را درشیشه های بزرگ شکم دار وقرابه جابجا می کند! مُفتی شهرنیزکه به ظاهرازخوردن شراب پرهیزمی کرد دردوره ی جدید، جرأت کرده و شراب نوشیدن راباپیاله شروع کرده،چون تازه کاراست! قبل ازاین مُفتی دلش می خواست شراب بخورد ولی جرأت نمی کرد.حالامی نوشد امّا نه مثلِ حافظ! حافظ کهنه کاراست واشتیاق بیشتر و همچنین مهارتِ بیشتری نسبت به شیخ ومفتی، برای شراب نوشیدن دارد. دردوره ی جدید دقیقاً هرکس درهرسطحی که ازنظر اخلاقی قرارداشته ، یک درجه ارتقا یافته،پیشرفت کرده و یک دو قدم درعهدِ پادشاه جدید روبه جلو حرکت کرده است....! روحیّه ای که ازحافظ سراغ داریم این هست که هرجا مرزی مشاهده کرده متوقّف نشده حتّی اگرشده یک قدم جلوترگذاشته و هرهزینه ای که داشته آن راپذیرفته است، پویایی ورشد ونموّ معنوی درهمین مسیر ساختارشکنی وچارچوب شکنیست که فضای باز ایجادمی شود تابتوان نظریات جدید ومتضادرا پذیراشد. وقتی فضابسته باشد هیچ رشدی رخ نمی دهد…پشت هیچ مرزومذهب وسنّتی نباید توقف کرد تا سطح بالاتری ازآگاهی دردسترس باشد.
سحرزهاتف غیبم رسیدمژده به دوش که
دورشاه شجاع است می دلیربنوش
🌿━━━━━━━━━━🌿
صوفی زکُنج ِصومعه باپای خُم نشست
تادیدمُحتسب که سبومیکشدبه دوش
صومعه : خانقاه
با : حرف اضافه به معنی به
محتسب : مأمور جلوگیری از تخلفات شرعی ، مأمور امر به معروف و نهی از منکر
سبو : کوزهی شراب
"سبو میکشد به دوش" : شراب حمل میکند تا به دیگران شراب بدهد ، البته کسی که شراب به دیگران میدهدبه احتمال زیاد خود نیز اهل شرابخواری هست!
دراین دوره وضعیّتِ جالبی پیش آمده وحافظ باهنرمندی تمام همچون عکاسی ماهر اززوایای مختلف این اوضاع رابه تصویر کشیده است.
درتصویراین بیت می بینیم که صوفیِ متشرّع ومتظاهر نیزازقافله عقب نمانده ویک درجه ارتقا پیدا کرده است!
اوگویی که ازخیلی وقت پیش منتظرِ چنین فرصتی بوده است. معلوم میشود که صوفی قبل از این عهدِ جدید، تمایل به شرابخواری داشته لیکن ازروی ریا ویااز ترس ِ مُحتسب بوده که پرهیزمی کرده ، نه از روی تقوی و پارسایی!
حال که صوفی می بیند خودِ مُحتسب (مامورنهی ازمنکر)نیز رنگ عوض کرده ومشغول توزیع ِشراب به دیگران است،فرصت راغنیمت شمرده، بابیرون جهیدن ازخانقاه وخود رابه پایِ خُم ِ میخانه رسانده تادل از عزادرآورده باشد!
صوفی که آن همه ریاکاری می کرد،حالا به پیاله وسبو وقرابه، رضایت نمی دهد وسرقفلیِ پایِ خُم را به نام خویش ثبت می کند!
پس بیجا نبوده که حافظ این همه فریاد می زده مُفتی وشیخ وزاهد وصوفی همه ریاکار هستند!
صوفی ِما که ز وردِ سحری مست شدی
شامگاهش نگران باش که سرخوش باشد.
🌿━━━━━━━━━━🌿
احوالِ شیخ وقاضی و"شُربُالیهودشان"
کردم سـؤال صبحدم ازپیر می فروش
شیخ : زاهد،رهبر مذهبی
قاضی : قاضی شر
شُربُ الیهود : پنهانی شراب خوردن ، یهودیانی که در کشور اسلامی زندگی میکردند و تحت حکوت اسلامی بودند موظّف بودند اعمال خلاف شرع اسلام را علنی انجام ندهند ، بنابراین در خانههایشان شراب مینوشیدند. حافظ درخَلق این بیت احتمالاً گوشه چشمی به این ضرب المثل داشته که می گویند :
" قاضی ها و یهودیان همیشه پنهانی شراب می نوشند"
عبید زاکانی شاعر طنزپرداز معروف، دراین باره به طنز می گوید: (طعام و شراب تنها مخورید که این شیوه یِ قاضیان و جهودان باشد.!)
پیر می فروش : راهنما و مرشد سالکان راه طریقت و حقیقت، غالباً "پیر" درنظرگاه حافظ یک شخصیّت فرزانه ی خیالیست وحافظ نکته های تامّل برانگیز راازبان اوبازگومی کند تابه موضوع سخن اعتباربیشتری ببخشد.
معنی بیت : هنگام صبحگاهان از مرشدفرزانه سؤال کردم که در این دوران که شرابخواری آزاد است چرا شیخ و قاضی همچنان مخفیانه شراب مینوشند وهمانندِ صوفی ومحتسب عمل نمی کنند؟! جواب داد:
🌿━━━━━━━━━━🌿
گفتانه گفتنیست سخن،گرچه مَحرمی !
دَر کش زبان وپرده نگهدارومی بنوش
زبان درکشیدن : سخن نگفتن ، ساکت و خاموش ماندن
پرده نگه داشتن : راز پوشیدن
معنی بیت : پیر گفت : اگر چه تو مَحرم راز هستی ولی هر سخنی قابل گفتن نیست ساکت باش و راز نگهدار و شراب بنوش.
دراینجا نکته یِ باریکترازمویی نهفته است!حال که همه (شامل:حافظ ومفتی ومحتسب وصوفی و....) آشکارا شراب می نوشندونیازی به تظاهر وریاکاری نیست، چرا وبه چه سبب،این دوقشر: "قاضی وشیخ، همچنان پنهانی شرابخواری می کنند؟
پاسخ روشن است: این دوطبقه، بسیارموذیانه وزرنگ ترازقشرهای دیگرتشریف دارند! آنها نیک می دانند که این دوره ی آزادی موقّت که احتمالاً توسط شاه شجاع به وجودآمده، پایدار نخواهد ماند و زود گذراست چنان نماند وچنین نیز هم نخواهد ماند. پس چه بهتر که پنهان کاری کرده ودرنظر خلق خودرا پرهیزگار نشان دهند تادردوره یِ بعدی دچار ِ مشکل نگردند! گرچه به ظاهر، آزادی شامل همه شده،امّا آنهاترجیح می دهند که تقواپیشه سازند تا اعتمادِ مردم نسبت به آنها خدشه دارنگردد آنها قصد دارند سالیان سال جایگاهشان راحفظ کرده وبا خدعه ونیرنگ وریاکاری،مردم را در پشتِ سر خود نگاهداشته وبه سواستفاده های خود ادامه دهند.!امّا حافظ وصوفی ومحتسب و....ساده دل هستند وبا بازیهای پیچیده یِ ریاکاری آشنایی کافی ندارند.!آنها به سادگی خود را لو داده اند وچنانچه ورق برگردد،بیشترین ضربه را آنها خواهندخورد و همچنان شیخ وقاضی که ازبه خطرافتادنِ موقعیّتشان ترسیدند وشرابخواری را برمَلا نکردند درنظر مردم،پاکدامن باقی خواهند ماند.!
درغزلی دیگر گویا همین اتّفاق افتاده که حافظ فرموده:
محتسب شیخ شدوفِسق ِخود ازیادبِبُرد
قصّه ی ماست که درهرسر ِ بازار بماند
صوفیان واستدند ازگِروِ می خرقه
دَلق ِمابود که درخانه یِ خمّاربماند.
دراین دنیای وانفسا درهمه ی دوره ها معمولاً اینچنین بوده وخواهدبود، هرکه ساده تر وصادق تراست بیشترین ضربه را می خورد امّاداشتن صداقت آنقدر ارزشمندهست که هرچقدرهم هزینه داشته باشد بازهم باید صادق ماند وباصداقت زیست که فضیلتی والاتر ازاین نیست.
به صدق کوش که خورشیدزایدازنفست
که ازدروغ سیه روزگشت صبح ِنخست
🌿━━━━━━━━━━🌿
ساقی بهار میرسدووَجهِ می نماند
فکریبکنکه خونِ دل آمدزغم بجوش
وَجه : بها ، قیمت ، پول
خون به جوش آمدن: کنایه از کلافه شدن و عصبانی شدن
این بیت وبیت بعدی "حُسن طلب" دارد یعنی بی آنکه مستقیماً چیزی بخواهد رندانه نیازش را اعلام کرده است
معنی بیت : ای ساقی بهار دارد از راه میرسد درحالی که ما ولخرجی کرده ایم وبرای شرابخواری درموسمِ بهارپولی نگه نداشته ایم، اینک برای خریدن شراب دربهارپولی نداریم ، بیا و فکری به حال ما کن که ازخماری وغم وغصّه دلمان خون است!
ابرآذاری برآمد باد نوروزی رسید
وجهِ مِی میخواهم ومطرب، که می گوید رسید.؟
🌿━━━━━━━━━━🌿
عشق استومُفلِسیّ وجوانیّ ونو بهار
عـذرم پذیروجرم به ذیل کـَرَم بپوش
مـُفلسی : تهیدستی ، فقر
ذیل : دامن جامه
کـَرَم : بخشش ، جوانمردی
به ذِیل کَرَم بپوش: با دامن جامه ی جوانمردی، جرم مرا بپوشان، با دامنِ کَرَم و بخشش گناه مرا بپوشان.
معنی بیت:
درادامه ی بیت قبل خطاب به ساقی می فرماید:
بخشش وکَرمی کن،من اشتباه کرده وتمام دارایی وپول خودراخرج کرده ام،
حال که نوبهار(اوّلِ بهار) است من تهیدست و فقیر وبی چیز شده ام، خطایِ مرا ببخش وجوانمردی کن وبه من شراب بده. دراوج عشق و جوانی و بی چیزی، بهار فرا رسیده است. عذر مرا بپذیر و دامنِ کرم خود را بر روی تقصیر و خطای من بکش.
جالب است که درنظرگاه حافظ " گناه وثواب" نیزهمانند واژه ی "رند" وپیرمغان و....معناهای خاصی دارند. ازنظرحافظ گناه این است که غفلت کنی و به فکرآمدن بهار نباشی ونتوانی اسبابِ عیش وعشرت تهیّه کنی، دریغ کردن شادمانی ازخویشتن بزرگترین گناه هست وکار ِصواب هم این است که شادباشی وشراب نوشی ومردم آزاری نکنی.
کار ِصواب باده پرستیست حافظا
برخیزوعزم جزم به کارصواب کن!
🌿━━━━━━━━━━🌿
تاچندهمچو شمع زبان آوری کنی ؟!
پروانهی مُرادرسیدای مُحب خموش
زبان آوری : بلبل زبانی، زیاد سخن گفتن،حرّافی
پروانهی مراد :مراد به پروانه تشبیه شده است.
مراد: کامیابی
مُحبّ : دوستدار،عاشق
"پروانه"ایهام دارد : 1- خود پروانه که حشرهای است زیبا ، در این معنا با شمع ایهام تناسب دارد . 2- جواز و اجازه
بنظرچنین می رسد،ساقی عذرخواهی شاعر راپذیرفته شده وترفند رندانه ی حافظ برای گرفتن شراب کارسازافتاده است برای اینکه ساقی قصد دارد هزینه ی بساط عیش وعشرت شاعررا تقبّل کند تا در موسم بهار،برای شاعر امکان ِ شادخواری میسّرگردد.
معنی بیت : ای عاشق (شاعر) تاکی بلبل زبانی می کنی ،خاموش باش،مجوّز کامیابی و شادخواری داده شد ، ساکت باش و مانند شمع زبان درازی نکن و به کامیابی بپرداز.
دربرداشت دوّم: باتوجّه به اینکه شاه شجاع در مجلس حضور دارد وعذرخواهی ِ شاعر ازساقی راشنیده است،هم اوست که مجوّز عیش شاعر را به عهده گرفته ومی گوید: جواز ِ کامرانی وعشرت صادرشد خاموش باش وبیش ازاین زبان آوری نکن.
ممکن است اصلاً منظور شاعر از"ساقی" دراین بیت همان خودِ شاه شجاع بوده باشدکه دراین صورت برداشت دوّم مناسب ترخواهدبود. "ساقی" معمولاً درهرغزل معنای خاص خودش را دارد. دربعضی غزل به معنی شراب دهنده ودربعضی دیگراستعاره ازخود محبوب است.
زروی دوست مراچون گل مرادشکفت
حواله ی سردشمن به سنگ خاره کنم
🌿━━━━━━━━━━🌿
ای پادشاهِ صورت و معنی که مثل تو
نادیده هیچ دیده ونشنیده هیچ گوش
چندان بمان که خرقهی اَزرق کند قبول
بخت جوانت از فلکِ پیرِ ژنده پـوش
این دوبیت موقوف المعانی هستند.
پادشاه صورت و معنی : پادشاه دین و دنیا ،
خرقه : جامهی درویشان
اَزرق : کبود ، نیلی
فلک : آسمان
پیر : کهنسال
"چندان بمان" : زیاد عمر کن و زنده بمان .
در تصوّف ، هنگامی که مرشد میخواهد جانشینی برای خود مشخص کند ، خرقهی خود را بر دوش یکی از مریدان میاندازد یعنی که پیر آن مرید را مناسب جانشینی خود دانسته اوتوان ولیاقت او را تأیید مینماید . در اینجا تشبیه پنهانی هم صورت گرفته و آسمان از جهت کبودی به خرقه تشبیه شده است یا بالعکس .
معنی بیت : ای پادشاه مملکت و دین ( ای شاه شجاع) که همانند تو(درشجاعت ودانایی و...) پیدا نمیشود ، آن قدر زنده بمان وبااقتداربه پادشاهی مشغول باش تا بخت جوان تو، شایستگی انعام گرفتن ازچرخ فلک کهنسال راپیدا کند. انعام ِ خرقه ی جانشینی سلطانی کاینات!
دوام عمر و ملک او بخواه از لطف حق ای دل
که چرخ این سکّه یِ دولت به دور روزگاران زد.
محمد رضا در ۸ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۲ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۵۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶۶:
واقعا خیلی عجیبه ما بگیم حافظ مسلمان نبوده و نمیدونم به روز رستاخیز اعتقادی نداشته درحالی که خود حافظ رسما با اشعار خودش تکلیف رو مشخص کرده
صبح خیزی و سلامت طلبی چون حافظ
هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم
گر به دیوان غزل صدرنشینم چه عجب
سالها بندگی صاحب دیوان کردم
وحید جویا در ۸ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۳ شهریور ۱۳۹۷، ساعت ۰۴:۳۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۳۰۹: