گنجور

حاشیه‌ها

۷ در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۴۴ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۵۰:

این غزل از بیت آغازین آن نمونه کاملی از صنعت اغراق است یعنی جیزهایی گفته شود که از دید درست و عقلی شدنی نیست و در ادبیات حماسی و شاهنامه بسیار دیده میشود.همچنین دارای صنعت حسن تعلیل است یعنی با اینکه عقل پذیرای سخن نیست ولی از نظر حسی خوشایند و شدنی است.

nabavar در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۰۴ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۲ - عاشق شدن پادشاه بر کنیزک رنجور و تدبیر کردن در صحت او:

روفیای گرامی
بسیار ممنون از پاسخ رسا و کامل شما
داشتم پاسخی می نوشتم که حاشیه ی شما زودتر رونمایی شد ، با نهایت تواضع می گویم که هرچه سعی می کردم مانند شما نمی توانستم این ابیات را معنا و تفسیر کنم
زنده باشید

نادر.. در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۵۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۶:

گوش تویی.. دیده تویی..

بهزاد در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۲۶ دربارهٔ مهستی گنجوی » رباعیات » رباعی شمارۀ ۲۶:

جوله یعنی جوجه تیغی

روفیا در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۲۵ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » ضحاک » بخش ۱ - پادشاهی ضحاک تازی هزار سال بود:

این عبارت " دیوانگان کام گستر " هم عجب عبارتی از آب درآمد!
دور از ذهن نیست این روزها شرکتی با این نام هم ثبت شود.

۷ در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۱۰ دربارهٔ سعدی » مواعظ » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۳۹ - بازگردیدن پادشاه اسلام از سفر عراق:

عِراق از عرق به معنی رگ و جو می آید.
رگ هم جو میباشد ولی جوی خون
عِراق یعنی جایی که جوی ها دارد

مصطفی در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۴۷ دربارهٔ سعدی » بوستان » در نیایش خداوند » بخش ۴ - مدح ابوبکر بن سعد بن زنگی:

غالبا یکی دوتا بیت از یه شاعر خوندن باعث سطحی نگری میشه،حالا اینکه سعدی اهل سنت باشه یا شیعه فک نکنم تو بهره ای که از سعدی یا شاعرای همطراز اون میشه برد،موثر بیفته.مثلا سعدی در مدحی که برای پیامبر اسلام و خلفا تو بوستان سروده میگه:
خردمند عثمان شب زنده‌دار
چهارم علی، شاه دلدل سوار
خدایا به حق بنی فاطمه
که بر قول ایمان کنم خاتمه
اگر دعوتم رد کنی ور قبول
من و دست و دامان آل رسول
شاید حالا یه نفر که دیدگاه شیعی داره تاکید کنه که سعدی به آل رسول قسم خورده و شیعه ست،ولی در مجموع بعید میدونم این مرز بندیا کمکی به درک مفهوم کنه،اگه سخنی شیرینه باید شنید و پند گرفت،چه از اهل سنت،چه شیعه،چه مسیحی،چه بودا...

رضا فرزام فر در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۳۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۹۲:

باسلام و احترام : در پاسخ شخصی بنام علی اقا از عبارت کفر ابلیس بهره گرفته اید . بنظر میرسه که این اصطلاح در باره مفاهیم و تعابیر و رخداد های بد و زشت و کارهای ناصواب بکاربرده میشه ونه برای برای تعبیر و تفسیری برای یک مصرع شعر حافظ . . با سپاس از توجهتان

فرید بختیاری در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۳۵ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۰۸:

با درود و سپاس بابت مدیریت و پربار نمودن این سایت وزین و زحماتی که در این راه مقدس متقبل می‌گردید.
به نظرم در مصرع دوم از بیت سوم:
"وگرنه رشته تسبیح بر زتار می پیچد"
کلمه "زنار" به اشتباه "زتار" قید گردیده‌ است.
در پناه حق باشید..

محمود سیاوش در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۰۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۸۸:

درباب شعروادب عددی نیستم.
اما.
احتمال میرود که.کلمه گورجا افتاده باشد.
برکن قبا وپیرهن تسلیم شواندر گور وکفن
ازمحضراساتید ومولانا معذورم

محمد مهدی در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۴۶ دربارهٔ رودکی » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۲۲:

ممنون از دو عضو فعال
دو یار
حمیدرضا و غلامرضا

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۵:۵۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۱:

شراب و عیش نهان چیست کار بی‌بنیاد

زدیم بر صف رندان و هر چه بادا باد

 

خواجه ی شیراز علاوه بررندی، خوش سلیقه نیزهست شرابخواری وباده گساری ِ پنهانی رانمی پسندد. اوطالبِ عشرتی به رسم رندان باده نوش، تمام عیار وباآزادی و آشکار هست. رندانی که نام واعتبار اجتماعی زیرپامی نهند وبه نظرات دیگران نمی اندیشند. آنها چراغ دلشان راهمیشه باشادیخواری روشن نگاهداشته وهرگزریاکاری نمی کنند. ازهمین روست که حافظ عیش ونوش پنهانی که با ظاهر مذهبی مغایرت داشته باشد راکاربی اساس وبیهوده می پندارد. ریاکاری که فقط درعبادت نیست ریاکاری ازهرنوع که باشد درموردهرکاری، ازهرکسی ناپسند وزشت است. عشرت وقتی حقیقی می شودکه باطن وظاهرآدمی یکی باشد. 

ساقی بیارجامی وزخلوتم برون کش

تادربه دربگردم قلّاش ولا اوبالی

معنی بیت: شرابخواری وخوشگذرانی پنهانی، باظاهری مذهبی ، ملال انگیز،بیهوده وبی اساس است به همین سبب به صفِ بی ریایِ رندان می پیوندم هرآنچه که پیش آید خوش آید.

بگذاردرموردِ من دیگران هرچه دلشان می خواهد بگویند من قصد دارم ماهیّت خودرا زندگی کرده و بابینش فردی خودم رفتارکنم هیچ چیزی لذت بخش ترازاین نیست که مطابق میل وخواست درونی رفتارکنی نه مطابق میل وخواست جامعه ومردم!

من نمی توانم براساس انتظارات وتوقّعاتِ دیگران زندگی کنم. هرچه قدرهم سعی کنم پنهانی میگساری کنم درنهایت کارم به بدنامی خواهدکشید پس بهترآن است که به اراده ی خود به صف رندان بپیوندم تاهمگان بدانندکه من اینچنین هستم هرچه باداباد.

فاش می گویم وازگفته ی خود دلشادم

بنده ی عشقم وازهردوجهان آزادم

 

🌿━━━━━━🌿

 

گره ز دل بگشا و ز سپهر یاد مکن

که فکرهیچ مهندس چنین گره نگشاد

 

گره زدل بگشا: اخم آلود وعبوس مباش، درهرشرایطی خوش رو وخندان باش

سپهر: آسمان، چرخ فلک،روزگار

معنی بیت: درمورد چیستیِ روزگاروچراییِ زندگانی واینکه ازکجا آمده وبه کجامی رویم زیاد خیالپردازی مکن وملول منشین اوقات عزیزرابرای کشفِ این اسرارکه ازاختیارما بیرون است تلف مکن،مااینقدرزمان نداریم که به چنین مسایل لاینحلی بپردازیم. شاد باش وبه عیش وعشرت کوش که هیچ مهندس ومتفکّری تاکنون نتوانسته ازمعمّای ساختار کائنات واسراربه هم پیچیده ی آن رمزگشایی کند وبرای چیستی زندگانی پاسخی پیداکند.

اینک پس ازگذشت هزاران سال وبه رغم پیشرفت عظیم علم ودانش وظهورنظریه هایی مانند: تکامل ،بینگ بنگ وفیزیک کوانتوم وغیره هنوزنه تنها هیچکس به درستی نتوانسته ازمعمای هستی پرده برداشته ورازآن رافاش نمایدبلکه روزبه روزاین ابهام پیچیده ترورازآلودترشده است! دانش و فلسفه فقط توانسته اندهزاران سئوال بی پاسخ پیداکنند هرپاسخی دهها سئوال دیگر مطرح می کند وهرگز پاسخها قانع کننده نخواهد بودچراکه درحقیقت هیچ پاسخی برای این چیستی وجودندارد!

حدیث ازمطرب ومی گو ورازدهرکمترجو

که کس نگشودونگشاید به حکمت این معمّارا

 

🌿━━━━━━🌿

 

ز انقلاب زمانه عجب مدار که چرخ

از این فسانه هزاران هزار دارد یاد

 

انقلاب: تغییرات ودگرگونی ها،

معنی بیت: دگرگونی های پی درپی و غیرمنتظره ای که در چرخش روزگارمی بینی شامل: (تغییرات آب وهوایی، جنگ، قحطی، سیل ،سرنگونیِ نابهنگام حکومتی وسر برآوردن حکومتی دیگرو .....) چندان غریب وغیرمعمول نیست وشگفتی ندارد. رسم روزگارتا بوده همین بوده وازاین دگرگونی ها هزاران هزاربه یاددارد وبازهم درآینده رُخ خواهد نمود. نه به این تغییرات بظاهرخوشایند دلخوش دار نه ازتغییرات بظاهرناخوشایند اندوهگین باش،خودرا ازاین چرخه آزادکن رها باش فقط نظارت کن هیچ واکنشی ازخودنشان مده فقط بنشین وتماشا کن ناظرباش هیچ قضاوتی مکن تادردرون خویش به آرامش وامنیت خاطربرسی.

حافظ مَدارامیدِ فرج ازمدارچرخ

دارد هزارعیب و ندارد تفضّلی

 

🌿━━━━━━🌿

قدح به شرطِ ادب گیرزان که ترکیبش

زکاسه ی سرجمشید وبهمن است وقباد

 

قدح" : جام شراب، کاسه ای که دونفررا سیرکند.

"جمشید،بهمن وکیقباد" هرسه ازپادشاهان ایران قدیم است. حافظ درتمام غزلیّات خویش، به ایران قدیم،فرهنگ،مذهب ونیاکانمان به دیده ی احترام وغرور نگریسته وهرگزبی حرمتی نکرده است. البته دراین بیت منظورحافظ،بیشتر برجسته ساختن ِ ناپایداریِ جاه وجلال دنیوی وبازیادآوریِ فانی بودن دنیا ولذتهای دنیویست.

معنی بیت: وقتی شراب می نوشی جام شراب را بااحترام وادب به دست گیر که جامی که دردستان توست، ازخاکِ کاسه ی سر پادشاهانی چون جمشید وبهمن و قباد ساخته شده است. حُرمت گذشتگان رانیکونگاهدار که دیری نخواهدپائید از خاک اندام مانیزچرخ کوزه گر،خشت وخاک انداز وکوزه و قدح خواهدساخت.

به می عمارت دل کن که این جهان خراب

برآن سراست که ازخاک مابسازد خشت

 

🌿━━━━━━🌿

که آگه است که کاووس و کی کجا رفتند؟

که واقفست که چون رفت تخت جم برباد؟

 

"کاووس وکی قباد" هردوازپادشاهان ایران قدیم.

تخت جم" : تخت پادشاهی جمشید که شکوه وعظمت آن بی مانند بوده است.

حافظ به مایادآوری می کند که دردنیایی که ما درآن نفس می کشیم دنیایی اسرارآمیز،ناپایدار وبی اعتبا است. ازرفتگان هیج خبری نمی رسد هیچکس نمی داند که درآن سوی هستی چه خبراست؟ هیچکس به درستی نمی داندکه چه برسررفتگان می آید ودرکجا وچگونه هستند؟

حافظِ رند سئوالی حکمت آمیز طرح می کند تا موتوراندیشه های مخاطبین اَش راروشن کند وبه این نتیجه برساند که درچنین دنیایی که برای یک دقیقه اززندگانی نیزتضمینی وجودندارد وهیچکس ازاسرارآن باخبرنیست بهتر آن است که وقت به بطالت نگذرانیم و شادباشیم وشادی راانتشاردهیم. تنهاافرادشادمان هستند که قادرند به دیگران کمک کرده ودر راستای بهبود اوضاع پیرامونی، گام بردارند کاری از افرادعبوس وغمگین وملول برنمی آید.

معنی بیت: چه کسی می داند که کاووس وکیقباد باآن همه اعتبار واقتداردرآن سوی هستی درکجا هستند وچه می کنند؟ چه کسی آگاه است که تخت جمشید با آن همه شکوه وعظمت چگونه به بادفنا رفت؟

بادت به دست باشد اگردل نهی به باد

درمعرضی که تخت سلیمان رود به باد

 

🌿━━━━━━🌿

ز حسرتِ لبِ شیرین هنوز می‌بینم

که لاله می‌دمد از خونِ دیده ی فرهاد

 

حافظ پس ازآنکه ازفانی بودن وبی وفایی دنیا سخنان حکمت آمیز می گوید،دراین بیت بایک چرخش حافظانه، به سمتِ عشق رومی کند وماندگاری اثراتِ عشق را باناپایداری دنیامقابل یکدیگرقرارمی دهدوقدرت جادوییِ عشق رابه رُخ می کشد.

در ادبیات فارسی لاله در اغلب موارد مظهر رنج و گداز عشق است. گاه به خاطر سیاهی مدوری که چون داغی در وسط جام آن است به دل سوختهٔ عاشق تعبیر شده‌است. در بسیاری جاها زخم خون‌آلود را بدان تشبیه کرده‌اند. در معدودی موارد به نشانه قدح و می به کار رفته‌است. به جهت سرخی و لطافت، گاهی صورت معشوق به آن تشبیه شده‌است. در تعبیرات شاعرانه لاله از خون می‌دمد و شگفتی اینجاست که لاله بر گورها فراوان می‌روید،چنان‌که از خون فرهاد هنوز لاله دمید.

معنی بیت: به رغم آنکه زمان وسالهای زیادی ازماجرای دلدادگیِ فرهاد به شیرین می گذرد عجبا می بینیم که هنوزکه هنوزاست ازخون دیده ی گریان "فرهاد" که درحسرتِ لبِ معشوقه اش "شیرین" جاری بود لاله می روید ویاد و خاطره ی عشق رازنده نگاه می دارد!

چو فرهادم به تلخی جان برآید باک نیست

بس حکایت‌های شیرین باز می‌ماند ز من


🌿━━━━━━🌿

 

مگر که لاله بدانست بی‌وفایی دهر

که تا بزاد وبشد جام می زکف ننهاد

 

بزاد: به دنیا آمد،شکفته شد

بشد: ازدنیارفت، پژمرد

مگر: شاید

لاله به سببِ شباهتِ خاصی که به جام شراب دارد به "جام" وجام بدست مشهور شده است. سیاهی ِ داخل لاله نیز شراب سرخ راکه دردرون جام سیاه دیده می شود درذهن تداعی می کند. جامی که درون آن شرابِ ارغوانی هست. ضمن آنکه سیاهیِ داخل لاله ازآن روی که به خون شباهت دارد لاله درادبیات ما داغدار و خون به دل است. حافظ خوش ذوق مضامین بکر وبدیع بسیاری بالاله خَلق کرده است،یکی ازآنهاهمین بیت است.

معنی بیت: َشاید لاله بدین سبب جام به دست آمد وجام بدست رفت که دانست این دنیا ناپایدار وموقتیست! لاله جام را هرگزازکف برزمین ننهاد تابه ما این نکته رابرساند که دنیا زودگذر،فانی وناپایداراست تنهاراه درست این است که اوقات را به عیش وعشرت وشادمانی سپری کرد چاره ی دیگری نیست!

عشرت کنیم وَرنه به حسرت کُشندمان

روزی که رخت ِ جان به جهان دگرکِشیم

 

🌿━━━━━━🌿

بیا بیا که زمانی ز مِی خراب شویم

مگررسیم به گنجی دراین خراب آباد

 

خراب آباد: ترکیبی تامّل برانگیزاست ومتناسب باجمله ای که بکارمی رود معانی مختلفی تولید می کند. دراینجا کنایه ازدنیاست که ظاهری آباد دارد وباطنی خراب. هم خراب است وهم آباد! خراب ازآن روی که همه چیزفناپذیرند پس ویرانه ای بیش نیست. آباد ازاین روی که دنیا گنج باارزشی باخوددارد گنج نیزمعمولاً در دل خرابه هاست امّا آن گنج چیست؟ آری آن گنج چیزی جزعشق ومحبت ودلدادگی نیست عشق تنها متاع باارزش این دنیاست. چگونه می توان به این گنج دسترسی پیداکرد؟ حافظ دراین غزل رمزکارونقشه ی راه رابه جویندگان عشق داده است وهمان عیش وعشرت وشادمانه زندگی کردن است که انسان را به این گنج عظیم (عشق)رهنمون می شود. فقط یک دل شاداست که می تواند بی ریا وبی قید وشرط عشق بورزد. یک انسان تندخو، اَخمووعبوس هرگزنمی تواند رایحه ی دل انگیز محبّت تولیدکند آنسان که یک دل شاد می تواندبه سرعت شادی رابه دیگران انتقال دهد. ما وقتی شادمان هستیم درناخودآگاه ما محبّت وعشق ومهرورزی موج می زند وماراوادار می سازد تا به خوبی ها بیاندیشیم ودرنتیجه خیر ونیکوکاری جریان پیدا می کند. اما درناخودآگاهِ انسان عبوس وملول برعکس این ماجرا جریان دارد ومرگ ونابودی وخودکشی، اوج این جریان منفیست که هرروزه درکنارگوشه ی هرجامعه ای قابل مشاهده هست. ملالت ودلمردگی، همانندِ پلاستیکی که مانع ازنفوذِ جریان برق می شودبرای ورودِعشق عایقی سخت ومحکم است وازورود عشق ممانعت وجلوگیری می کند.

به همین دلیل است که حافظ این پیامبرعشق ومحبّت، این همه تاکیدبه عیش وعشرت می کند ودراغلبِ غزلیّاتش، دلسوزانه وصادقانه مارا به شادیخواری وپرهیزازدلمردگی دعوت می کند.

معنی بیت: بیا بیا تردید مکن راهِ گنج رامی خواهم نشانتان دهم بیابیاتا دمی به عیش وعشرت بگذرانیم وازشراب سرمست شویم شاید اقبال، یارباشد درعالم مستی به گنجی (عشق) برسیم. چراکه راه گنج ِعشق ازگذرگاهِ سرسبزشادمانگی می گذرد برای رسیدن به این گنج راه دیگری وجود ندارد.

فرصت شمرطریقه ی رندی که این نشان

چون راهِ گنج برهمه کس آشکاره نیست

 

🌿━━━━━━🌿

نمی‌دهند اجازت مرا به سیروسفر

نسیم بادِ مصّلا و آب رُکن آباد

 

"مصلّا ورکن آباد" هردومنطقه ای خوش آب وهوا درشیراز شهرگل وبلبل. آرامگاهِ حافظ نیز در مصلّا واقع است.

آب رکن‌آباد: چشمه ای معروف دررکن‌آباد

بعضی با استنادبه این بیت ،براین باورند که حافظ این غزل را درپاسخ به دعوت سلطان اویس که دربغدادبوده نوشته وبدینوسیله نرفتن خودرا توجیه کرده است. بنظرنگارنده این استناد ضعیف هست وازآنجاکه هیچ یک ازابیات غزل نشانه ای ازدعوتِ چنین شخصی وجودندارد قانع کننده نیست. بنظرچنین می رسد که حافظ دراینجا وقتی می بیند قافیه مناسب آمده است ازفرصت استفاده کرده ،وعشق وعلاقه ی باطنی خویش رانسبت به طبیعتِ روح نواز شیراز درمضمونی زیباابرازمی دارد. احتمال دیگراینکه شاید اطرافیان ودوستان حافظ، دلیل به سفرنرفتن اورا جویاشده بودند که وی نیزبااین بیتِ زیبا پاسخ آنها راداده است.

معنی بیت: من اگر نمی توانم به مسافرت بروم دلیل خاصّی دارد نسیم روح انگیز مصلّا وآبِ گوارای رُکن آباد برمن کاری می کنند که نمی توانم یک لحظه هم اینجاراترک وبه سیرو سفربپردازم.

بده ساقی می باقی که درجنّت نخواهی یافت

کنارآب رکن آباد وگُلگشتِ مصلّارا

 

🌿━━━━━━🌿

قدح مگیر چوحافظ مگر به ناله ی چنگ

که بسته‌اند بر ابریشم ِ طرب دل شاد

 

چنگ: آلت موسیقی

طرب: شادمانی

ابریشم ِ طَرب: اشاره به سیم های چنگ است. درقدیم ظاهراً به جای سیم های نازک مسی ِ امروزی،تارهای نازک ابریشم طی فرآیندی ویژه، تابیده می شده تاصدای مطلوبی تولیدکند. حافظ با هنرمندی صدای لطیفِ شادمانگی آدمی رابا صدای دلنوازتارهای ابریشمین چنگ درهم آمیخته وهردو راازیک جنس دانسته است.

این بیت پایانی برگشت به مطلع غزل است که درآنجاعیش نهانی راکاربی بنیاد دانسته است حال درپایان غزل عیش مطلوب وقابل قبول راتوصیف می کند.

معنی بیت: ازموسیقی غافل مشوید به ویژه وقتی که شراب می نوشید همانندِ حافظ باصدای روح نوازچنگ بنوشید زیرا ازهمان آغازخلقت ،دل شاد رابه تارهای ابریشمین چنگ پیوندزده اند. امروزه نیزباتوسعه ی علم ودانش، این نکته به اثبات رسیده که موسیقی باشادمانی پیوندی ناگسستنی دارد، موسیقی به رشدگیاهان تاثیری شگرف می گذارد،موسیقی حتّی حیوانات رانیزبه وجد وشعف وامی دارد وذوق آنهارابرمی انگیزد.

محقّقان دریافته اند که گوش سپردن به

موسیقی وبه ویژه صدای نی وفلوت منجر به فعال‌سازی مغز و حافظه نیز می‌شود.

صدای نی به ‌طور خاص، غنی، گرم و نافذ است این صدا می‌تواند احساساتی از عرفان، غم، سرخوشی، راز و حتی نیایش را منتقل کند. ...

گوش دادن به موسیقی با فرستادن یک پیام به مغز منجر به ترشح هورمون مثبت افزایش ایمنی می‌شود.

موسیقی اثری موثر در غلبه بر استرس و بیماری و یک درمان شفابخش برای مشکلاتی مانند افسردگی، غمگینی،مسائل شخصیتی و..... محسوب می شود

گوش دادن به موسیقی به مدت نیم ساعت نه تنها اثر تسکین دهنده برای گوش‌ها دارد بلکه برای کاهش فشارخون وسلامت قلب نیز موثر است.

موسیقی درمانی یکی ازموفق ترین شیوه هادر مداوای بیماریهای روحی وقلبیست چنانکه دربعضی بیمارستانهانیز ازجمله تبریز، برای تسریع دربهبودی بیماران ازموسیقی بهره هامی گیرند. یکی ازبهانه هایی که متشرّعین متعصّبِ آن روزگاران، دستآویزقرارداده و حافظ را به خروج ازشریعت متّهم می کردند همین طرفداری حافظ ازموسیقی بود. آنها هرچه اززیانهای موسیقی برمی شمردند وموسیقی را تحریم می کردند حافظ نیزبا اراده ای مصمّم ترمی فرمود:

چنگِ خمیده قامت می خواندت به عشرت

بشنوکه پندپیران هیچ اَت زیان ندارد.

 

https://rezasaghy.blogfa.com/

 

کمال داودوند در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۴۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۰۶:

چه زیبا و دلنشین
جمع این رباعی از 8144

روفیا در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۴۲ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۲ - عاشق شدن پادشاه بر کنیزک رنجور و تدبیر کردن در صحت او:

جمله گفتندش که جانبازی کنیم
فهم گرد آریم و انبازی کنیم
هر یکی از ما مسیح عالمیست
هر الم را در کف ما مرهمیست
گر خدا خواهد نگفتند از بطر
پس خدا بنمودشان عجز بشر
از سرمستی و غرور و سرکشی نگفتند اگر خدا بخواهد درمانش می کنیم.
پس خدا ناتوانی بشری را به رخ آنها کشید.
ترک استثنا مرادم قسوتیست
نه همین گفتن که عارض حالتیست
استثناء در قدیم به معنای گفتن ان شاء الله بوده است. مولانا می گوید وقتی می گویم طبیبان ان شاء الله نگفتند مرادم واقعا کوتاهی در به زبان آوردن چند واژه نیست که به زبان آوردن واژگان تنها یک تغییر عرَضی است. بلکه مرادم سخت دلی و خود بزرگ پنداری آنهاست و این توهم که واقعا منشاء اثر هستند.
ای بسا ناورده استثنا به گفت
جان او با جان استثناست جفت
چه بسیار کسانی که هرگز عبارت ان شاء الله را به زبان نمی آورند ولی باور قلبی شان این است که هر چه خدا بخواهد همان خواهد شد.

حنا در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۱۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۹:

شایق باهات موافقم. عاشقا معنای انتظار رو می دونن فقط.

Pedram Parvardeh در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۵۹ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۲ - عاشق شدن پادشاه بر کنیزک رنجور و تدبیر کردن در صحت او:

میشه یکی این بیت رو معنی کنه دقیق !؟ :
ترک استثنا مرادم قسوتیست ...نه همین گفتن که عارض حالتیست ...

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۲۱:۰۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۰:

 

بنظرچنین می رسد که پیرمی فروش یاپیرمغانی که حافظ به کرّات ازاونقل قول می کنداصلاً وجود خارجی نداشته ! احتمالاً حافظِ رند وخوش ذوق، درکارگاهِ خیال خویش، یک اَبرانسانی پاک باطن،وارسته،آگاه، دانا باطبعی لطیف آفریده، تابدینوسیله افکار وباورهای شخصی خودرا که فرامذهبی،فراقومی وجهانشمول هستند اززبان او بازگو کند.

"پیرمیکده و باده فروش" : 
باده فروش بودن ِ این پیر وشخصیّت خیالی، بسیارهوشمندانه ورندانه طرّاحی شده ودو نکته ی ظریف حافظانه دردل خود دارد.
اوّل آنکه وقتی آدمی اززبان "باده فروش ِ به ظاهر گناهکار" فضایل اخلاقی مانند "رازداربودن، عیب خَلق پوشیدن وغیره" رامی شنود به مصداق  هر چه ازدل برآید….بردل می نشیند وتاثیر بیشتری نسبت به کلام واعظ وزاهدریاکاردارد برای اینکه "باده فروش" هیچ نفع شخصی دربیان لطایف اخلاقی ندارد اما واعظ منافع شخصی خودرانیزبابیان لطایف اخلاقی دنبال  می کند چراکه معاش وگذران زندگیِ واعظ ازطریق "فروش مفاهیم اخلاقی،فروش دین وفروش کالاهائیست که پس ازمرگ بدستمان خواهدرسید" می باشد  وقطعاً به همین دلیل سخنان اونیزبرآمده ازدل نخواهد بود. 
دوم اینکه: حافظ با نسبت دادن "باده فروشی" به پیرفاضل خیالی خود، می خواهد اورا درست درنقطه مقابل واعظِ ریایی و زاهدِزُهدفروش  قراردهد و با نقل قول مفاهیم اخلاقی اززبان او درواقع خوش قلبی وفرهیختگی ِ باده فروش را به رُخ زاهدِ زُهدفروش می کشد ودرگوش دلش فرومی خواند که:
"ببین که پیرمیکده به رغم باده فروشی وارتکاب گناه، صاحب چه صفت نیک و چه مرام پسندیده ای هست؟ توبا زُهدفروشی وتقوای ظاهری، به بدبینی وعیب خَلق دیدن رسیده ای امّا اواگرچه مِی فروش است وازنظر تو گناهکار،  لیکن به "اهمیّت عیب پوشی دیگران ونیک بینی" نایل شده وبراین باوراست که عیب پوشیدن ازفضایل اخلاقیست !! 
دلیل دیگری که حافظ سعی دارد اخلاقیّات واصول مسلکِ حافظانه را اززبان "باده فروش" مطرح سازد این است که اساساً بخشی از رسالتِ حافظ، راهنمایی وهدایتِ  ره گمکردگان، دین گریزان ودل شکستگانیست که بنابه دلایل گوناگون دچار سرخوردگی شده،امیدازکف داده ویا ازآغوش اجتماع به خرابات رانده شده اند. بی تردید برای چنین قشرروان رنجور و زیان دیده، "باده فروش"ِ خوش بین وعیب پوش درقیاس با واعظ وزاهدریایی،  یک پناهگاه آرامبخش ویک شخصیّت محبوب ودوست داشتنیست.
رازبی ریایی ِ" باده فروش" دراین است که او هیچ نیازی به تقلّب وریاکاری ویا وانمودکردن به تقوی وپرهیزکاری ندارد چراکه اوازهمان آغاز کارباده فروشی، پیه ی آتش دوزخ را بر جان خویش مالیده وهمانند قمارباز پاکباخته ایست که دست ازهمه چیزشسته و تنها به امید  لطف وکرم واحسان خداوندی نشسته است. بنابراین چنین شخصیّتی خودبخود عاری از ریاکاریست ومسلماً کلام او برای رندان باده نوش وخراباتیان دلپذیر ودلنشین ترازکلام واعظ ریاکاراست. 

به هرحال مخاطب این غزل پندآمیزدقیقاً روشن نیست که چه کسی هست. بعضی براین باورند که حافظ این غزل راپس ازفراربهترین دوست ودلبرجانانه اش شیخ ابواسحق سروده است. مخاطب هرکسی بوده باشد مهم نیست چراکه این غزل سراسرپند واندرزاست وهرکسی به فراخورحال وهوا واعتقادات خویش می تواند ازاین پندها عبرت گرفته وبهره مند گردد.

معنی بیت: دیشب پیرمی فروش که یادش به خیر ونامش گرامی وعزیزباد، توصیه می کرد شراب بنوش وبدینوسیله غم واندوه راازلوح دل وجانت پاک کن.

احوال شیخ و قاضی وشُرب الیهودشان

کردم سؤال صبحدم از پیر می فروش

گفتا نه گفتنیست سخن گر چه محرمی

درکش زبان و پرده نگه دارومی بنوش


🌿━━━━━━🌿

 

گفتم به باد می‌دهدم باده نام و ننگ

گفتا قبول کن سخن و هر چه باد باد

 

نام وننگ: ترکیبی ازآبرو وبی اعتباریست. دراینجا فقط به معنای شهرت واعتبار وخوشنامی هست که شرابخوردن، درآن فضای بسته ی مذهبی آن رابربادمی سپرده است.

معنی بیت: به پیرمی فروش گفتم: اگرمطابق توصیه ی شما میگساری کنم اعتبار وشهرت من دراین فضای مذهبی لطمه می خورد. پیرگفت: توصیه ی مرابپذیر قبول کن وشراب بنوش به تبعاتِ منفی آن توجّه نکن بگوقبول دارم هرچه باداباد. شراب وشادیخواری آنقدرمزایا ومحسنات دارد که این تبعات ناچیزمنفی دربرابرآنها هیچ است بنابراین شراب بنوش ومنتظر رحمت خدامی باش که خداوند بخشنده ترازآنی هست که ماتصوّرمی کنیم. شراب بنوش وآن راباصدای بلند برهمگان نیزبگوکه شراب خوردن پنهانی هیچ لطف وصفایی ندارد!

شراب و عیش نهان چیست کار بی‌بنیاد

زدیم بر صف رندان و هر چه بادا باد

 

🌿━━━━━━🌿

 

سود وزیان ومایه چو خواهدشدن زدست

از بهر این معامله غمگین مباش و شاد

 

معنی بیت: دراین دنیا هیچ چیز پایدار وماندنی نیست درنهایت هم سود ازدست خواهدرفت هم زیان وهم سرمایه ونیزهمه چیز! بنابراین برای هرمعامله ای که انجام می دهی نه آنچنان شادی کن که ازسایرمسایل واخلاقیّات غافل مانی نه آنچنان غمگین باش که چرا زیان دیدم وچرا خسارت نصیبِ من شد!؟ با وقایع روزگار و اتّفاقات پیرامونی، که ازاساس ناپایدارند هماهنگ وموافق باش انعطاف پذیری پیشه کن وخودرامرنجان که تنها طریق رستگاری،جدّی نگرفتن زندگانیست. جدّی بودن درشرایطی که همه چیز درحال تغییروتبدیل است وهیچ چیزقطعی نیست یک بیماری دردآوراست شوخ طبعی وآسان گرفتن امور ازنشانه های خردمندیست.

عبوس نشستن وغمگینانه زیستن هیچ استعداد ونبوغی لازم ندارد. همین که درپائین ترین سطح آگاهی باشیم خودبخود غمناک واخم آلود وجدّی خواهیم بود ذهن ما همیشه برای دلمردگی واندوهباری چیزی پیداکرده وماراملول وافسرده خواهدنمود بنابراین هراحمق وابلهی می تواند عبوس وجدّی وتندخوبوده باشد

اما به سبک رندان ِبه ظاهرلااوبالی؛ شادمانه زندگی کردن هنرحقیقیست هنری که نبوغ وفهم زیادلازم دارد برای بانشاط بودن وطنزآلودرفتارکردن باید درسطح بالاتری ازآگاهی ومعرفت باشیم. عیش وعشرت طلبی همتّ والا می خواهد میل به سروروشادمانی تابع میزان ِدرکِ درونی ماست. بی تردید حافظ که این همه برطبل عیش وعشرت می کوبید باید درک عظیمی ازجهان هستی داشته وبه سطح والایی ازآگاهی رسیده بود

چه جای شُکر وشکایت زنقش نیک وبداست

چوبرصحیفه ی هستی رقم نخواهد ماند!؟

 

🌿━━━━━━🌿

 

بادت به دست باشد اگردل نهی به هیچ

در معرضی که تخت سلیمان رود به باد!

 

تخت سلیمان: گویند حضرت سلیمان قدرت باد را دراختیار داشته وتختِ اوبربادسوارمی شده است. گرچه دراینجا معنای اوّل بر"باد رفتن ِ تخت سلیمان" نابودی وبه فنارفتنِ حشمت وجاه وجلال سلیمان وناپایداربودن قدرت اوست لیکن درپس زمینه ی معنا این نکته نیزبه ذهن متبادرمی شود که تخت سلیمان برروی باد سوارشده وبه حرکت درمی آمده است.

معنی بیت: اگردل به بادنهی یعنی اگربه جاه وجلال ومقام وثروت دنیایی که همچون بادی بی حاصل نیستند دلخوش کنی سرانجام همه چیز ازبین خواهدرفت وتودست خالی خواهی ماند. سلیمان رابه یادآور که چقدرثروت وحشمت وقدرت داشت وچگونه حتّی نیروی بادرانیزدر اختیارگرفته بودامّاسرانجام همه چیز راازدست داد وبه تاریخ پیوست!

گِره به بادمزن گرچه برمُراد رود

که این سخن به مثل مورباسلیمان گفت

 

🌿━━━━━━🌿

 

حافظ گرت ز پندِ حکیمان مَلالت است

کوته کنیم قصّه که عمرت دراز باد

 

ملالت: ملول بودن، اندوهبار

معنی بیت: ای حافظ اگرپند واندرز حکیمان برای توکسالت باروملالت آوراست واندوه می آورد، پس سخن کوتاه می کنیم وازخداوندمتعال برایت طول عمر طلب می کنیم. پند زمانی اثربخش خواهدبود که شنونده بامیل ورغبت بشنود نه ازروی ملالت واکراه!

پندِ حکیم محض صواب است وعین خیر

فرخنده آن کسی که به سَمع رضا شنید.

 

https://rezasaghy.blogfa.com/

 

عبدالله در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۵۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۹۵:

محمد معتمدی در آلبوم جدیدش، سرمست، این غزل رو خونده با نام قافله
بیت یکی به آخر شاید فقار درست باشه، به تناسب حضرت علی و ذوالفقار

امین ایزدی کوشککی در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۱۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۹۱۰:

آقای قمشه ای این ابیات را در سخنرانی خود پیرامون سورهءیوسف، علی نبینا و آله و علیه السلام، به صورت سوالی میخوانند، و بلی را به عنوان جواب آن سوال. که بسیار دلپذیرتر میشود.

بامداد در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۷:۵۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۳۵:

سپهر جان پسرم می دونی قافیه چیه؟ اگر بله، پس بدون که هیچ مصرعی جا به جا نشده. به نظر من جواب سوال سگی بگذار، برمی گرده به کلمه بگذار که دو معنی داره: انجام بده، ترک کن. حالا باید عبارت رو معنی کرد. البته منم فکر می کنم منظورش اینه که سگی واژه ایه که حداقل های محبت رو داره. مثل اون دوستمون که میگه محل سگ گذاشتن. چون در ادامه میگه: ما هم... . یعنی بابا ما هم هستیما. وگرنه می گفت: ما مردمانیم. ولی چون "هم" آورده، به فرض درست بودن کاربردش، سگی بگذار یعنی اینکه به ما هم محبت کن که ما هم آدمیم

۱
…
۳۳۰۶
۳۳۰۷
۳۳۰۸
۳۳۰۹
۳۳۱۰
…
۵۸۷۲