گنجور

حاشیه‌ها

حمید رضا۴ در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۵۷ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۴۵:

درود جناب H.Ghanbarian،
من هرگز نگفتم در مکتب مولانا مخالفتی با علم و ثروت و پیشرفت بشر دیده می شود. من فقط مخالفتی با آن جمله که فرمودید راه دیگری میسر نیست داشتم.
فرمودید هم ذات و هم هویت شدن با علم و ثروت و … است که خطر اصلی ست و دلیل مصایب امروز جهان.
فراموش نکنیم فراوانند انسانهایی که از علم و اموال و شهر و فرزندان خود صرف نظر می کنند و در راه وصل به اصل خدایی، انسانهای بیگناه را قربانی می کنند.
نتیجه گیری اینکه برای دسترسی به رستگاری و خوشبختی که فرمودید، نیازی به پیروی از هیچ آیین و اعتقادی نیست.
فقط باید عقل را بدرستی بکار گرفت و هر چیزی را بجای خود گذاشت تا تعادل زندگی بهم نخورد.
با احترام

۸ در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۴:۵۱ دربارهٔ سعدی » مواعظ » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۳۹ - بازگردیدن پادشاه اسلام از سفر عراق:

عراق یا عراق با صدای زیر معرب پهلوی ایراک است
به معنای کرانه نهر یا دریا ، ساحل.
مقامی از موسیقی و آن گوشه ایست از نوا که درافشاری و ماهور نیز خوانده میشود

شاعری خسته در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۴:۵۰ دربارهٔ خیام » ترانه‌های خیام به انتخاب و روایت صادق هدایت » هرچه باداباد [۱۰۰-۷۴] » رباعی ۷۹:

*علی اصغر وفادار استهبانی؛
نگذارید که بی باده بمانم گاهی
نگذارید که از سینه برآرم آهی
تا که جان دارم و از سینه برآید نفسم
نگذارید که بی باده سرآید نفسم
همه جا هر شب و هر روز شرابم بدهید
آخرین لحظه ی عمرم می نابم بدهید
عاقبت مست و خرابم ز می ناب کنید
راحت آن موقع مرا تا به ابد خواب کنید
بگذارید مرا داخل یک تابوتی
تخته هایش همه از خوب رز یاقوتی
هر که پرسید که مرده است جوابش بکنید
از می خالص انگور خرابش بکنید
مزد غسال مرا سیر شرابی بدهید
مست مست از همه جا حال خرابی بدهید
بعد غسلم وسط سینه ی من چاک کنید
اندرون دل من یک قلم تاک کنید
به نمازم مگذارید بیاید واعظ*
پیر میخانه بخواند غزلی از حافظ
جای تلقین به بالین سرم دف بزنید
شاهدی رقص کند جمله شما کف بزنید
هر که شیون کند از دور و برم دور کنید
همه را مست و خراب از می انگور کنید
روی قبرم بنویسید وفادار برفت
آن جگر سوخته ی خسته از این دار برفت
*شاهکار بینش پژوه:
روز مرگم همه را مست کنید از می ناب
باده نوشید فراوان همگی مست و خراب
بهر آمرزش من ، میکده خیرات کنید
بهر آرامش من غسل دهیدم به شراب
شب ختمم نه کسان جامه خود را بدرند
نه نماز و روزه ی قضا ز ملا بخرند
واعظ و قاری و مداح ورودش ممنوع
مرده شور ِهمه مرده خوران را ببرند
جمله سیمین بدنان رقص کنان ناز کنند
حیف زیبایی‌شان است لچک باز کنند
همه اموال مرا میکده‌ای باز کنند
آنقدر مست نمایند که پرواز کنند
باورم نیست به رکعت که سراسر عدد است
سر ِ خود را و خدا ،جنس ِکلاه از نمد است
پارسی نزد خداوند نمازم خوانید
که خداوندِ جهان، جمله زبانها بلد است
این بهشتی که بگویند مرا مفت گران
که زموسیقی و از می خبری نیست در آن
شاهکارا تو به میخانه بمان زانکه بهشت
هم کشیده ست به گند از ِقبَل آقایان.
*شعری که به حافظ نسبت میدهند ولی مطمئن نیستم و از طرفی منبع اصلی و شاعر شعر را نیز نیافتم(آلبوم آیین مستان خلیل عالی نژاد):
من از آنکه گردم به مستی هلاک
به آیین مستان بریدم به خاک
به آب خرابات غسلم دهید
پس آنگاه بر دوش مستم نهید
به تابوتی از چوب تاکم کنید
به راه خرابات خاکم کنید
مریزید بر گور من جز شراب
میارید در ماتمم جز رباب
مبادا عزیزان که در مرگ من
بنالد به جز مطرب و چنگ زن
تو خود حافظا سر ز مستی متاب
که سلطان نخواهد خراج از خراب

۸ در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۴:۱۵ دربارهٔ سعدی » مواعظ » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۳۹ - بازگردیدن پادشاه اسلام از سفر عراق:

جناب 7
، در باره نمونه هاتیی که آورده ایدخود به از همه کس میدانید
در باره عراق اما ،شما را به فرهنگ معتبر معین حوالت می دهم.

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۵۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۲:

دوش آگهی ز یار سفرکرده داد باد

 

من نیز دل به باد دهم هر چه باد باد

 

باد دراینجا همان نسیم صبا که رابط میان عاشق ومعشوق هست می باشد.

دوش: دیشب

آگهی: اطلاع رسانی؛ آگاهی

دل به باد دهم، ایهام دارد ۱- دل به نسیم صبا می سپارم تا دسترسی به یارومکن گردد. ۲- دل راازروی ناراحتی به عمد ازدست دادن وبی دلی ودیوانگی اختیارکردن

معنی بیت:

دیشب بادصباسفریار را به آگاهی عاشقانش رسانید من نیز دل وجان خویش به بادصبا می سپارم. (بادصبا به خلوتگاه یار دسترسی دارد شاعر عاشق پیشه با دریافت خبر سفر یار؛ دل به باد صبا می سپارد تامیزان احتمال وامکان دسترسی به یاررا افزایش داده باشد.

یا، حالا که یارمحبوب من ازاین شهرسفر کرده، ماندن من دراینجا هیچ لطفی ندارد من نیز دل وجان خویش برباد می دهم ونظم زندگانی خویش رابرهم می زنم هرچه باداباد. ...

نشان یارسفرکرده ازکه پرسم باز

که هرچه گفت بریدصبا پریشان گفت!

 

🌿━━━━━━🌿

 

کارم بدان رسید که همراز خود کنم

هر شام برق لامع و هر بامداد باد

 

برق لامع: از منظر عرفانی، «برق لامع» به معنای نخستین پرتو درخشان نور الهی است که بر قلب سالک می‌تابد. این نور، سالک را به مرتبه ی قرب پروردگار فرامی‌خواند و او را به «سیر فی‌الله» دعوت می‌کند.دراینجا هم معنای عرفانی دارد هم به معنای تابش ماه درشب.

معنی بیت: با دریافت خبرسفریار؛ درفراق او، اوضاع من زیرورو شده؛ احوالات من متحوّل گشته است. کارم بدانجاکشیده که شبها باتابش ماه، بااوسخن می گویم وهرصبح با نسیم سحرگاهان همصحبت می شوم.

دربرداشت عرفانی: تنها امیدمن این هست که فروغی ازپرتوازپرتوالهی برقلب نابسامان من بتابد تا درمسیرسیروسلوک معنوی قرارگیرم واوضاع من سامان بگیرد.

مگردیوانه خواهم شد دراین سوداکه هرشب من

سخن باماه می گویم پری درخواب می بینم

 

🌿━━━━━━🌿

در چین طُرّه ی تو دل بی حفاظ من

هرگز نگفت مسکن مألوف یاد باد

 

طره: زلف

در فرهنگ‌های مختلف این واژه به شکل‌های زرفین، زفرین، زلفین، زوفرین و زلفینک آمده است. زلف در بعضی از گویش‌های خراسانی هنوز هم به معنای زنجیری است که از داخل به پشت در خانه می‌اندازند تا در قفل شود.

زلف به معنای حقیقی همان گیسو، طرّه وجعد هست وبیشتر معنای مجازی ان مورد توجّه قرارمیگیرد.

این واژه در منابع عرفان و تصوّف فاقد تعابیر جامع و مانع اسـت امّـا حضرت حافظ،به مددطبع لطیف خویش تعابیری لطیف، باریک، دقیق و مفصّل از زلف ارائه نموده است بطوریکه دامنه ی معنای مجازی زلف وگیسوراتوسعه داده،غنی سازی کرده ومضامین بِکرونابی خلق کرده است."زلف" قسمتی از موی سر از دو طرف بر چهره ریخته می‌شود . "طـرّه" موی جلوی سر ، و "گیسو" به موی پشت سر گفته می‌شود ، اما هر یک از این اسمها گاه به جای هم به کار برده می‌شوند و گاه هر کدام از آنها به معنی تمام موی سرنیز بکارگرفته می‌شوند. "زلف" با آنکه "حجاب" وپوشاننده ی رخسارمعشوق هست وسیله‌ی اتّصال عاشق به معشوق نیزهست. "زلف" نماد "کثرت وپریشانی"و"سیاه" نماد کفراست.

دل بی حفاظ: دلی که هرلحظه درخطرنابودیست وهیچ تضمینی برای سلامت ماندن درپیچاپیچ گیسوان توندارد همانجایی که سرها بریده بینی بی جرم وبی جنایت!

مسکن مألوف: خانه ای که دلم با آن انس گرفته ودرامن وامان بود. استعاره ازسینه ی شاعرکه خانه ی دلش بودـ

معنی بیت:

باآنکه دل من در پیچ وخم زلف تو درخطر نابودی هست وبه چشم خویش می بیند که سرهای زیادی بی جرم وبی جنایت بریده می شوند لیکن هرگز احساس پشیمانی ننمود ویکبار نیزازخانه ی امن وامان خویش یادنکرد.

شاعر دراینجا به شهامت وشور واشتیاق دل عاشق پیشه ی خویش می بالد وآن را می ستاید.

حافظ بداست حال پریشان تو ولی

بربوی زلف پریشانیت نکوست

 

🌿━━━━━━🌿

امروز قدر پند عزیزان شناختم

یا رب روان ناصح ما از تو شاد باد

 

ناصح: نصیحت کننده

معنی بیت: امروز که خبر سفر یار را ازبادصبادریافت نمودم واوضاع واحوال من به کلّی به هم ریخت قدروقیمت عزیزان خودرا بیشترازقبل دانستم وبه یاد آن نصیحت کننده ی خردمند وروان شاد افتادم که می گفت آدمی تا عزیزان خودرا دردسترس دارد قدروقیمت حقیقی آنهارا نمی داند اما به محض ازدست دادن عزیزی، ناگهان به این نکته پی می برد که چه گوهری ارزشمندرا اردست داده است!

دریغ ودرد که تا این زمان ندانستم

که کیمیای سعادت رفیق بودرفیق

 

🌿━━━━━━🌿

 

خون شد دلم به یاد تو هر گه که در چمن

بند قبای غنچه گل می‌گشاد باد

 

 

معنی بیت: بعدازرفتن تو، هرزمانی که گذارم به باغ وچمن می افتاد با مشاهده ی گشوده شدن بند قبای غنچه وشکفته شدن گل؛ به یاد تو می افتادم ودلم ازحسرت اینکه من به تو دسترسی ندارم ونمی توانم بندقبای تورابگشایم ودرآغوشت گیرم غرق در خون می گشت.

بگشا بندقبا تا بگشاید دل من

که گشادی که مرابود زپهلوی توبود

 

 

🌿━━━━━━🌿

از دست رفته بود وجود ضعیف من

صبحم به بوی وصل تو جان بازداد باد

 

معنی بیت: باسفر تو ای محبوب من، وجود ضعیف وناتوان من کاملا ازدست رفته به حساب می آمد لیکن سحرگاهان، بوی بازگشت و وصال تورا ازبادصبا شنیدم وجانی دوباره بازیافتم.

وصل تو اجل رازسرم دور همی داشت

ازدولت هجرتوکنون دور نمانده است

 

🌿━━━━━━🌿

 

حافظ نهاد نیک تو کامت برآورد

جان‌ها فدای مردم نیکونهاد باد

 

نهاد نیک: ذات پاک، دل و جان بی آلایش وزلال. نیکی نهاد حافظ ریشه درشجاعت، صداقت وعشقیست که آتش آن هرگز فروکش نکرد. فقط یک چیز وجود دارد که باید از آن ترسید و آن خود ترس است.
هرکسی در دل خود، ترانه ای دارد که باید سروده شود، رقصی که باید به اجرا درآید منظور از خودشکوفایی نیز همین است.
حافظ با آواز وترانه خوانی ورقص کنان در راه خدا قدم می گذارد. اوآزادانه وبااشتیاق درونی درخدازندگی می کندخدا تنفّس و تپش قلب حافظ شده است. خدایی که حافظ دراوزندگی می کند به آزادی انسانهااحترام فوق العاده قائل است اودرزندگیِ هیچ یک ازمخلوقات خویش دخالت نمی کند او آنقدربه انسانها آزادی بخشیده که هرکسی می تواند بهشت وجهنّم خویش رابسازد، خدارادوست داشته باشد یا به مخالفت باخدا برخاسته و به کلّی اوراانکارکند این جزیی از آزادی انسان هاست که خداونداعطاکرده است.
 
اوباتمامیّت وجوددر دنیا زندگی کردو تمام ابعادش را (غم وشادی،ثواب وگناه ،امیدونامیدی، شکست وپیروزی و..... )تجربه نمود واجازه نداد که دنیاوارداو شده واورافریب دهد. حافظ باشهامتی ستودنی پشت هیچ مرزومذهبی توقّف نکرد وهرجاکه ممکن بود چندقدم جلوتررفت، آفرینشگری همچون حافظ هرگزنمی توانست یکجاآرام گیرد اونیک می دانست که فقط در فضای خطرکردن! ماجراجویی، شور و هیجان و عصیان هست که  درون ادمی شکوفا و غنچه ی وجودش تبدیل به گل می شود وهوشمندی هنگامی رشدونموّ می‌کند که هر لحظه با ناشناختگی روبروگردد. اوبه خوبی از شرطی شدن‌ ها وتلقینات هیپنوتیزمی  که هرآدمی در دوران کودکی تحت تاثیر آن قرارمی گیرد، خود را پاک‌سازی کردوبستری مناسب برای آزاد ساختن قریحه ی شعر و شاعری آفرید. 

معنی بیت: ای حافظ بااینکه درفراق یار روزگار سخت وجانکاهی راپشت سرمی گذاری واندوه توانسوزی راتحمّل می کنی بااینحال، ناامیدودلشکسته مباش، بااین سرشت زلال وپاک وبی آلایش سرانجام کامیابی ازآن توخواهدبود وتوسعادتمند خواهی شد.

صبرکن حافظ به سختی روزوشب

عاقبت روزی بیابی کام رارا

 

 

https://rezasaghy.blogfa.com/

 

۷ در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۲:۱۶ دربارهٔ سعدی » مواعظ » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۳۹ - بازگردیدن پادشاه اسلام از سفر عراق:

آری آری
برای نمونه به چند مورد تابلو نگاه میکنیم:
کلمبیا سرزمین کلم های بیا من را بخور
مراکش سرزمین بیا مرا بکش.پبش از ورود فرانسویان خوشگلستان نامیده میشد.
سیرالئون سرزمین سیرهای همیشه شیر یا شیرهای همیشه سیر که پیشتر شلغمستان خوانده میشد.
ماداگاسگار که نخستین بار قبیله مادی گاس که مردمان کاری بودند پا به کرانه های آن نهادند.
السالوادر همان الشتر است که اسپانیاییهای از خدا بیخبر به عمد آن را تحریف کرده اند.
سورینام سرزمین سورهای آنچنانی.برخی سور را سرخ میدانند و بر این هستند که اینها نخستین مردمانی بودند که نام خود را با خون سرخ بر گرمابه ها مینوشتند.

کورش در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۲:۰۹ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵۵:

کسی را که در بیابان پر از مشکل و سختی (کنایه از این دنیا) دوانده اند (یعنی انسان)
همه کارها را بی مشورت با او (انسان) از پیش صورت داده اند
امروز (کسانی) دلیل نابجا می آورند که اینطور نیست
اما فردا همه چیز همانطور خواهد بود که (بی دخالت انسان) برایش درست شده

شاعری خسته در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۴۸ دربارهٔ خیام » ترانه‌های خیام به انتخاب و روایت صادق هدایت » گردش دوران [۵۶-۳۵] » رباعی ۴۵:

پیوند به وبگاه بیرونی

کورش در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۴۳ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵۸:

کسی به دنیا می آید و دیگری از دنیا می رود
راز این آمدن و رفتن بر کسی معلوم نمی گردد
از سرنوشت خود فقط همین را می دانیم و بس
شیشه عمر ما انسانها است که پر و خالی می شود

عطا در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۲۳:۲۵ دربارهٔ سنایی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۷۱:

آقا من دارم درست برداشت میکنم!!!!؟؟؟؟
مگه سنایی پیش رو به کار گیری قالب غزل،در ژانر عارفانه نبود؟
من احساس می‌کنم انحراف اخلاقی شدیدی داره

حسین رشنو در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۳۵ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب چهارم در تواضع » بخش ۶ - حکایت دانشمند:

با سلام
در مورد خود ستایی
عدالت حکم میکند وقتی شایسته هستید خود را معرفی کنید.
برخی از سخنان امام علی(ع) نیز در نهج البلاغه در ستایش به حق خود است.
و دیگر اینکه
خودستایی در آثار بسیاری از شعرا دیده شده و معمول است.

سعید در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۲۱:۵۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۳۱۴:

ما کار و پیشه و دکان همه سوخته ایم......
این درست است با تشکر

نادر.. در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۳۷ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۲:

اگر روی تو نیست خورشید عالم
چرا خلق را ذره کردار دارد
وگر نقطهٔ عاشقان نیست خالت
چرا عاشقان را چو پرگار دارد...

سید حسن در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۰۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۸:

همون طور که در اولین حاشیه هم یکی از دوستان به این مورد اشاره کرده اند که: مگر یک دم برآسایم... صحیح است.

سید حسن در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۰۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۸:

بیت اول مصرع اول: شرابی تلخ می خواهم...
بیت اول مصرع دوم: مگر یک دم بیاسایم...
صحیح می باشد، متشکر.

۸ در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۲۲ دربارهٔ سعدی » مواعظ » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۳۹ - بازگردیدن پادشاه اسلام از سفر عراق:

عراق گشته واژ ه پارسی " ایراک " است به معنای زمینهای میان رود خانه میان رودان

ایلیا در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۸:۳۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۸۸:

آقای محسن تفسیر از خودتونه؟ می خوام از این مطلب توی پایان نامه استفاده کنم، چطور می تونم بهش ارجاع بدم؟

سخن در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۷:۴۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۶:

خانم صبا در قدیم برخی از دختران موی خود را از دو طرف می بستند و خوب وقتی حافظ میفرمایند:دست در حلقه آن زلف دوتا نتوان کرد
تکیه بر عهد تو و باد صبا نتوان کرد
یعنی بین آن دو تا موی که به صورت دوتایی بافته شده نمی شود دست کرد و همین جور که نمیشه دست کرد به قول تو و باد صبح گاهی هم نمیشه تکیه کرد.

۷ در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۷:۳۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۸۶:

معنی فارسی ابیات عربی این غزل ساده است و کسی که دبیرستان را تمام کرده باشد باید بتواند از پس آن برآید.
مثال:
مریض العشق لا یبری و لا یشکو الی الراقی
مریض=بیمار
عشق=عشق
لا یبری:خوب نمیشود
یبری از ریشه بر به معنی خوبی است
لا یشکو:شکایت نمیکند
یشکو با شاکی از یک ریشه است
راقی هم با ترقی از یک ریشه است و کسی که در علم پیشرفت کرده و اینجا علم چیزی نیست جز جادو
دیگر ابیات هم به همین سادگی میباشد.

علی در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۶، ساعت ۱۷:۱۲ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۸:

کجا بیت ماقبل اخر ایراد وزنی داره؟ می بعد از مصوت هجای کوتاه محصوب میشه نه بلند. در نتیجه هیچ ایراد وزنی نداره.

۱
…
۳۳۰۵
۳۳۰۶
۳۳۰۷
۳۳۰۸
۳۳۰۹
…
۵۸۷۲