گنجور

حاشیه‌ها

rezasafari در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۷:۱۲ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۱۸:

دربیت دوازدهم ! خروسان ؛ صحیح است

بی سواد در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۵۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۶۳:

کژ کن سر و دنبم را ! من همزه مهموزم
..
بر تابه توام گردان آین پهلو و آن پهلو
در ظلمت شب با تو، براقتر از روزم
و ...
چه حیله کنم تا من خودرا به تو در دوزم
و.....

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۴۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۸:

https://rezasaghy.blogfa.com/

 

گداخت جان که شودکاردل تمام ونشد

بسو ختیم در این آرزوی خام و نشد

 

گداختن : سوز وگداز عاشقی،ذرّه ذرّه ذوب شدن ، سوختن

تمام ِعمر،جانمان در حال وهوای عاشقی و رسیدن ِ به یارچونان کوره ای سوخت . لیکن دل ِ شیدای ما به حقّش نرسید وماطعم ِ گوارای وصال رانچشیدیم. امیدِ ما به دسترسی ِ یار گویی که آرزویی مَحال بود. 

حافظ چه خواهی گروصل خواهی

خون بایدت خورد درگاه وبیگاه

«امید وآرزو» برخلاف باورعامه ی مردم دربسیاری موارد، واژه هایی فریبنده وویرانگر هستند. توهّم ورویابافی، آدمی را درمسیرانحراف قرارمی دهد. مسیرحقیقی نیازی به هیچ امیدی ندارد مقصد درجایی دوردست نیست که امیدوارباشیم بدان خواهیم رسید مقصد وراه یکی هستند. همان لحظه که عاشق حقیقی شده باشیم پیشاپیش درمقصد هستیم (هردم که دل به عشق دهی خوش دمی بود) چیزی که اهمیت دارد رخ دادن عاشقیست نه به چنگ آوردن معشوق. عاشقی به چنگ آوردن وتهاجم وتصاحبگری نیست عاشقی حسی لطیفیست که به محض وقوع؛ سرور وسعادتمندی نیزرخ می نمایدوهمینگونه که دراین بیت شاهدهستیم، دل بستن وامیدواربودن به چنگ آوردن معشوق؛ عشق راازبین برده وشکست وناکامی ببارمی آورد این قانون تغییرناپذیر روزگارهست. «امیدوآرزو» همیشه بلای جان انسانهابوده وهست وزندگی حقیقی رانابودمی سازد اگرامیدوآرزو نباشد آینده ای نیزمطرح نخواهدشدواگرآینده ای برای خودمان تصوّرنکنیم، وازگذشته نیز خلاصی بیابیم،  بی درنگ به «لحظه واکنون» بازخواهیم گشت و زندگی حقیقی نیزکه آبتنی کردن درحوضچه ی اکنون هست برایمان رخ خواهد.

حافظ نیز دراینجا هماننداغلب غزلها، خودرا درجایگاه کسی که در دام آرزوی خام،افتاده، تصوّرنموده که به امید رسیدن به روزهای خوش وصال، ایّام ارزشمندعمررابرباد داده واینک محصولی جزحسرت وناکامی ببارنیامده است.

توخودوصال بودی ای نسیم وصال

خطانگرکه دل امیددروفای توبست

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

به لابه گفت شبی میر مجلس توشوم

شدم به رغبت خویشش کمین غلام ونشد

لابه :

اظهاراخلاص بانیازمندی تمام، امّادر اینجا معشوق به قصد فریبِ عاشق سخنی رابا لابه به عاشق گفته است.

معنی بیت: بااظهار اخلاص وصداقت به من اطمینان داد که شبی میهمان ومیر مجلس ِ من باشد. من ساده دل باورکردم وبااشتیاق کمربه غلامیش بستم و برای استقبال آماده شدم امّا دریغا به قولش عمل نکرد! نازمعشوق ونیاز عاشق همیشه به اشکال مختلف، بی وقفه درجریان عشقبازیهای مجازی، استمرارداشته وهرگز تمامی ندارد. این کشمکش یک قصه بیشتر نیست اما ازهرزبان که می شنوی تازه ونامکرّراست واین هم یکی دیگرازعجایب عشقبازیست. 

یابختِ من طریق مروّت فروگذاشت

یا اوبه شاهراهِ طریقت گذرنکرد

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

پیام داد که خواهم نشست با رندان

بشدبه رندی ودُردی کشیم نام ونشد

 

معنی بیت:

پیغام فرستاد که بزودی با رندان هم نشین خواهم شد. بدین امید خام دل بستم و طریق ِرندی انتخاب کردم ازهرآنچه که داشتم دست شستم وبه رندی و دُردی کشی مشهورشهر شدم امّا او بازبدقولی کرد وهمنشین من نشد! 

گوشه ی چشم رضایی به مَنت بازنشد

اینچنین عزّتِ صاحب نظران می داری؟ 

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

رواست در بر اگر می‌تپد کبوتر دل​​​​​​​

که دیددررهِ خودتاب وپیچ دام ونشد

 

کبوتر دل : دل به کبوتر تشبیه شده است.

معنی بیت:

شایسته وسزاوار است ، حقّ ِدل است که در دام ِعشقش در خون ِ خویش بتپد! چراکه دام ِ پیچ و تابِ زلفش را درمسیر ِ راهِ خود دید ولی از رفتن باز نماند وبه دام افتاد دلِ سربه هوای من مستحق این مجازات است.

به دام ِ زلفِ تودل مبتلای خویشتن است

بکُش به غمزه که اینش سزای خویشتن است.

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

بدان هوس که به مستی ببوسم آن لبِ لعل

چه خون که در دلم افتادهمچو جام ونشد

 

بدان امید وبه آرزوی خام اینکه به مستی، آن لبِ سُرخ رنگ ولعلگونِ را روزی  خواهم بوسید وکامیاب خواهم شد چه خون ِدلها که خوردم!

آنقدر دلم خون شد که مثال  جام شراب شده است ، معشوق رندتر ازآن بودکه من تصورمی کردم اودچارخطا وااشتباه هم نشد تا این جام خونین دلم را به قصد شراب به لبهای خودنزدیک سازد ومن ازاینطریق به آرزوی بوسه گرفتن ازاو برسم اما ازبداقبالی این اتفاق نیزرخ ندا. 

به یادِ لعل لب وچشم مست ومیگونت

زجام غم می لعلی که می خورم خونست

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

به کوی عشق منه بی‌ دلیل راه قدم

که من بخویش نمودم صداهتمام ونشد

 

دلیل راه : راهنما ورهبر، پیر ، مرشد.

راهنما ودلیل بامعلم وواعظ وکشیش وروحانی... تفاوتهای اساسی دارد معلم به ما دانش می آموزد واندوخته های ذهنی وفکری مارافزونی می بخشد اما دلیل راه وراهنما درطریق عشق ورندانگی، عکس این راانجام می دهد هدف نهایی او پاک کردن همه ی دانشهای برگرفته شده ازجامعه، مکتب ومدرسه ومسجدو.... هست اوسعی دارد مارا دوباره به معصومیت کودکانه بازگرداند تابارهاشدن ازدانش آلودگی، بتوانیم بینش فردی خودرا پیدا کرده وحقیقت خودمان رازندگی کنیم نه آن زندگی که ازسوی جامعه، دین ومدرسه به ما توصیه وتحمیل می شود.

اهتمام: کوشش

معنی بیت:

اگرقصد داری طریق ِ عشق راانتخاب کنی، حتماً می بایست یک نفرراهنما ورهبرداشته باشی تاچگونگی ِ سیرو سلوک وراه ورسم ِ منزلها را به تو بیاموزد وگرنه به تنهایی رسیدن به سرمنزل مقصود بسیارسخت خواهد بود. حافظ خودرا مثال می زند که من می خواستم این طریق را بدون راهنما طی کنم هرچه تلاش کردم نتیجه ی مثبتی نگرفتم وگداخت جان که  شودکاردل تمام ونشد... 

ازهمین روبود که حافظ پس ازآنکه به تنهایی توفیقی دررسیدن به سرمنزل مقصودبدست نیاورد وپس ازآنکه کسی را سزاوارراهنمایی پیدا نکرد دست به ابتکاری نو وخلّاقیتی بِکر زد! ابتکاری که تا آن زمان هیچکسی بدان نیاندیشیده ودست به چنین کاری نزده بود. اودرکارگاه خیال یک شخصیّتِ خیالی ازیک انسانِ کامل پاک باطن آفرید. آری اودست به خلقتِ "پیرمُغان زد" وهمه ی فضایل اخلاقی وخصوصیّاتِ شایسته را به اوداد وازاو یک اَبَرانسان ِ بی مانند ساخت تا راهنما ورهبر اوباشد! حافظ این ابتکارراباهوشمندی ورندی انجام داد. او چون فراتر ازآسمانِ طریقت وشریعت وصوفیگری وفرقه گرایی پروازمی کرد به دنبال شخصیّتی بود که به هیچ مذهب ومَسلکی جز رندی وعشق وانسانیت پایبند نبوده باشد. اوهرکس را به عنوان راهنما انتخاب می کرد به ناچارناگزیربود مذهبِ اورانیزبپذیرد! امّا با روحیّه ای که ازحافظ سراغ داریم او درهیچ چارچوب دینی ومذهبی نمی گنجید! اوهرکاری که می توانست انجام می داد که کسی نتواند به اوجز "رندی وعشقورزی بی قیدوشرط" برچسبی بزند. اوبه زمین وزمان می شورید تاهیچ فرقه ای نتواند اورامنتسب به خودبنماید! اواندیشه ای جهان شمول داشت ومی بایست راهنما ورهبراونیز آزاداندیشانه رفتارمی کرد تاموردپسندِ حافظ بوده باشد. چه کسی بهترازیک شخصیّتِ خیالی که به هیچ مذهب ودینی وابستگی نداشته باشد؟

به همین سبب است که هیچکس نمی تواند مذهبِ "پیرمغان" رابشناسد! چون اوهیچ مذهبی ندارد! چون اوبه احتمال زیاد اصلاً وجودِ خارجی ندارد وشخصیّتی خیالیست که ازناخودآگاه وضمیرروشن شاعربرخاسته است! اوپاک باطن و پاک پندار وپاک رفتاراست. اوهرچه فرمان می دهد عین حقّ است. اوازجنگ وخونریزی بیزار است ومریدانش رابه صلح ودوستی وراستی وخوشباشی سفارش می کند وهیچکس راتهدیدبه مرگ وآتش دوزخ نمی کند. گرچه بسیاری ازحافظ پژوهان براین باورهستند که "پیرمغان" همان حضرت زرتشت می باشد. چراکه ابیات فراوانی درعلاقمندی وارادت به آنحضرت دردیوان حافظ وجود دارد وهمه ی اینها بیانگر این است که راهنما ودلیل راه حافظ زرتشت می باشدگرچه این نظریه قابل تامّل ونسبتاًمقبول می باشد اما همه ی اینها حدس وگمان هست وباقطعیت نمی توان درمورد مذهب وپیروراهنمای حافظ نظرداد. آنچه که قطعیت دارد ارادت خالصانه واحترام قلبی حافظ به حضرت زرتشت هست که درتمامی دیوان اومحسوس ومشهودمی باشد همچنین مبانی فکری والگوهای ارایه شده ازسوی پیرمغان نیزبااندیشه های ناب حضرت زرتشت کاملاً مطابقت وهمراستایی دارد لیکن ازآنجاکه حافظ به دنبال استقلال فکری ویافتنِ بینش فردی بوده وحساسیت خاصی نسبت به آزاداندیشی داشت همچنان نمی توان بصورت قطعی پذیرفت که پیرمغان همان وجود نازنین حضرت زرتشت هست.

مُریدِ پیرمغانم زمن مرنج ای شیخ

چراکه وعده توکردیّ واوبه جاآورد.

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

فغان که در طلب گنج نامه ی مقصود

شدم خراب جهانی ز غم تمام و نشد

 

گنج نامه : نقشه ی گنج ، اصول ومبانی مسلک رندانگی، کامروایی ورستگاری، همان اسرار ورمز وراز رسیدن به سرمنزل وصال است.

معنی بیت: درادامه ی بیت قبلی می فرماید:

بدون راهنما حالی چنین داشتم. به هردری زدم(اشاره به تصوّف و فرقه های درویشی و….) ناامید برگشتم ازرمرز وراز مَشربِ مقصود بی خبربودم وراه درست راپیدانمی کردم. افسوس که در طلبِ رسیدن به گنج ِ مراد ،خودم را بدنام جهانی کردم اما به مقصود نرسیدم. لیکن پس ازپیداکردن پیرمغان است که می فرماید:

آن روز بردلم در معنی گشوده شد

کزساکنان درگه پیرمغان شوم

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

دریغ ودردکه درجستجوی گنج حضور

بسی شدم به گدایی بر کرام و نشد

 

گنج ِحضور : آگاه شدن وبه شناخت ومعرفتِ حق وحقیقت

کرام : کریمان ودولتمندان

درادامه ی سخنان قبل:

دردا که دراین راه، من برای اینکه به گنج ِ معرفت و شناخت برسم بارها بر درگاه دولتمندان وکریمان اظهار نادانی، فقر و تهیدستی نمودم دریغا که هیچ حاصلی نشد وبه مقصودنرسیدم!

حافظ نیز همانند همه ی آدمیان، اشتباهاتِ زیادی مرتکب شده،به خطارفته وخسارت پرداخته است. اوصادقانه اعتراف می کندکه قدرخویش را ندانسته وپیش دولتمردان ومتموّلان خود را حقیرساخته است! اوبی هیچ بیم وواهمه ای اقرار می کند که دست ِگدایی به سوی آنان درازکرده وبارها وبارها حقارت را حس وتجربه کرده است!

امّاآنچه که حافظ را ازدیگران متمایز می سازد جسارت،شهامت وصداقتِ او دراعتراف به اشتباهاتِ خویش است.اودر شهامت وصداقت همانند بودا وزرتشت ودراستخراج حقایق ازدل خطاها واشتباهات،فیلسوفی بی آگاه وروشن ضمیر بود ومانند نداشت.

اَبَرانسانهایی مثل حافظ، حقیقت را با اشتباه وخطاکردن ودرون بینی گناهان، به دست می آورند زیرا دردرون هراشتباه کوچک یک حقیقت بزرگ نهفته است!. کسی که خطا نمی کند احتمالاً درهیچ مسیری حرکت نمی کند که مرتکب اشتباه هم نمی شود!

درنظرگاه حافظ خطا برصواب مقدّم است. کسی که اشتباه نکند پیشرفتی نخواهدداشت. بزرگ ترین درسی که حافظ دراین بیت واین غزل به ما می دهد این است که ازاشتباه کردن نترسیم وتواناییِ اعتراف ومیل به درون بینی ِاشتباه راداشته باشیم. کسی که به اشتباه ِ خوداعتراف کند خطاهای دیگران رانیز همانندخطاهای خود تحمّل می کند وبه قدرتِ بخشندگی نایل می گردد. ازهمین روست که حافظ همیشه درجلدِ خطاکاران فرومی رود وخطاها واشتباهات خودرا بیشترازکارهای خوب خود بیان می کند. بیان کردن ِ اشتباهات، بستری فراهم می کند که آدمی بتواند حقیقتی که دردرون اشتباه نهفته کشف کند ودرس بگیرد. حافظ به این کشف بزرگ دست یافته بود که تنها راه دست یابی به حقیقت،خطا کردن ،اعتراف به خطا وتجزیه و تحلیل خطاهاست. اوآن هنگام که بر درگاه پادشاهی به گدایی رفت، قبل ازآنکه ازپادشاه انعام یاپاداشی بگیرد حقیقتِ اشتباهِ خودرا دریافت نمود،حقیقتی که به حافظ مناعت طبع بخشید و هزاربارباارزش تر ازانعام وپاداش پادشاه بود:

بردَرشاهم گدایی نکته ای درکارکرد

گفت برهرخوان که بنشستم خدارزّاق بود

درهرصورت حافظ درجستجوی حقیقت به هرکسی وبه هردری روی کرده ناامید ومأیوس برگشته، تااینکه به پیرمغان رسیده ودرهای معنا به رویش گشوده شده است.

گرم نه پیرمغان در به دوی بگشاید

کجاروم؟ چه کنم؟ چاره ازکجاجویم؟

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

هزار حیله برانگیخت حافظ از سر فکر

در آن هوس که شود آن نگار رام و نشد

 

حافظ به هرحیلت و چاره اندیشی که بنظرش می رسید برای رام کردن ِنگار بکاربست لیکن متأسّفانه کارسازنیافتاد!

چنانکه ملاحظه می شود پس ازاینکه حافظ تاکید می کند طیِّ مسیرعشق بدون راهنما ودلیل، امکانپذیرنیست،ادامه ی سخن رادر محور ناکامی ونامرادی پیش می برد تا مخاطب با مشاهده ی سرنوشتِ یک نمونه ی عینی که به تنهایی به سیروسلوک پرداخته وتوفیقی حاصل نکرده است اقدام مشابه انجام ندهند بلکه باالهام گرفتن ازاین سرنوشت، سعی کنندباشاگردی درمحضر پیری خردمند وفرزانه، به سیروسلوک بپردازند.

 

کار ازتومی رود مددی ای دلیل راه

کانصاف می دهیم وزراه اوفتاده ایم

شایدحافظ زمانی که این غزل رامی سرود نمی دانست که او خود به برکت صدق وصداقت واشتیاق عظیم عاشقی که بردل دارد، روزی مرشد ودلیل راهنمای خیل زیادی از جویندگان حقیقت، درهمه ی دورانهای روزگار خواهدبود وتاریکیهای پیش پای آنان را روشن خواهدنمود. 

وشایدبعدها ازاین موضوع باخبرشده بوده که فرموده است: 

برسرتربت ماچون گذری همّت خواه

که زیارتگه رندان جهان نواهدشد

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۳۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۸:

https://rezasaghy.blogfa.com/

 

گر تیغ بارد در کوی آن مــاه

گـردن نـهـادیم، الـحُکمُ لـِللّه

اگردرکوی آن محبوبِ ماه رُخسار، تیغ وشمشیر بر سرماببارد،ماعاشقان قدمی به عقب نخواهیم گذاشت. برای عاشق صادق چه چیزی والاترازاین است که درراهِ عشق ودرکوی معشوق شهید شود......

مابرای هراتّفاقی آماده ایم و هیچ بیم وخوفی ازبلایا نداریم مامطلقاًتسلیم عشق هستیم. شمشیری که درمسیرعشق ورزی به فرق سرعاشق فرودمی آید رحمت است و افتخار. هرچه که خواست خدا باشد مابرهمان گردن تسلیم نهاده ایم.

زیر شـمشیر غمش رقـص کنان باید رفت

کان که شدکشته‌ی او نیک سرانجام افتاد

🌿━━━━━━━━━━🌿

آیـــیـــن تقـوا مـا نــیــز دانیم

لیکن چـه چـاره بـا بـخـت گمـراه

آیـیـن : راه و روش ، مـذهب

تـقـویٰ : پـارسایی ، پرهیزکاری

دردفاع ازعشق ورزی، خطاب به شیخ و زاهد وعابد، که حافظ رابه پرهیزگاری وتقوای زاهدانه ودوری ازعشقورزی دعوت می کنند می فرماید:

اینگونه نیست که ما ازروی ناآگاهی وجهالت، عشقورزی را انتخاب کرده باشیم. ما ازروی شناخت ومعرفت قلبی این طریق را انتخاب کرده ایم وراه ورسم ِآئین تقوا وپرهیزگاری مذهبی رانیز بهترمی شناسیم. ما باآگاهی وتحقیق وتفحّص، دریافتیم که میان بُرترین وخیال انگیزترین راه رستگاری، طریقِ عشق هست بااشتیاق دست به انتخاب زدیم وبدان پایبندیم. اما شماطریق زهدوپرهیزگاری را باتحقیق وتفحّص انتخاب نکرده اید بلکه آن را جامعه وحاکمیت به شماتحمیل کرده است!

ما ازنظرگاهِ شما گمراهانیم، پس بختی گمراه داریم وسرنوشت ما این است. بهترآنست که شما در مسجد به عبادت مشغول شوید ، و مانیزدر طریقت ِعشق ورزی ومهرورزی به سیروسلوک بپردازیم تایارکه راخواهد ومیلش به که باشد.

سرنوشت ما اینگونه رقم خورده که از زُهدِ ریایی دورباشیم هرچندکه در نظرگاهِ زاهدان طریقِ عشق ،گمراهی وگناه است!.مابه این گمراهی وگناه مفتخریم.

درطریقت هرچه پیش سالک آیدخیراوست

درصراطِ مستقیم ای دل کسی گمراه نیست.

🌿━━━━━━━━━━🌿

مـا شـیـخ و واعـظ کمـتر شناسیم

یـا جـام بــاده ، یا قــصّـه کـوتاه

حافظ به درستی دریافته است که مجلس وعظ وسخنرانی واعظ بیهوده گوی، هیچ حاصلی جزتلف کردن اوقات باارزش زندگی نیست. وقتی این امکان وجودداردکه درمیخانه می توان برای بزرگداشت زندگی ضیافتی ترتیب داد و زندگانی رابه تمامیت وبااحساسات وعواطف درونی درک کرد چراباید این لحظات گرانقدر زندگی درپای منبر واعظی تلف گرددکه حتی خودش به گفته های خودباورندارد!

به تمامیت زندگی کردن؛ دم غنیمت شمردن وشادیخواری، خود نیایشی خالصانه محسوب می شود درچنین حالتی درون آدمی تبدیل به معبدمی گردد اودیگرنیازی به مراجعه به کلیسا ومسجدوخانقاه که همگی ساخته دست بشرهستند ندارد.

درچنین شرایطی اوبه هرکاری که مشغول باشد عبادت محسوب می شود حتی خوردن وخفتن؛ نظافت کردن وهرس درختان و.... همه وهمه اگرباتوجه وعشق صورت پذیرد با قدردانی اززندگی وسپاسگزاری درهم آمیخته واحساسی ناب تولیدمی گردد.

حافظ هرگزباشیخ وزاهد وعابد میانه ی خوبی نداشته وندارد، وآنها ازچهره های منفی دردیوان حافظ هستند. دراینجا "کمترشناسیم" دراصل به معنای "بیشترمی شناسیم" است! چراکه درحقیقت، هیچکسی مثل ِ حافظ این قشر ریاکار، فریب کار وطمع کار را نمی شناسد! حافظ درون وباطن آنها را به درستی دریافته که به این نتیجه رسیده است. لیکن دراینجا "کمترشناسیم" را به معنای "باآنها سروکاری نداریم" آورده وخواسته است نسبت به آنهابی اعتنایی نشان دهد.َ شیـخ و واعـظ وعابد اهل شریعت‌اند امّا حافظ اهل عشق ومعرفت وحقیقت است وسروکارش بیشتربارندان وعاشقان ومیگساران است.

می فرماید:

حساب مرا ازشیخ وواعظ وزاهد جدا کنید من باآنها هیچ پیوندو خویشاوندی ندارم! یا جام باده بیاورید تامیگساری کنیم یا اگر شراب دردسترس نیست، حداقل ازاین قوم صحبت نکنیدکه خاطرمان مُکدّرنگردد.

بیا و کشتی ما را شَطِ شراب انداز

خروش ووَلوله درجان شیخ وشاب انداز

🌿━━━━━━━━━━🌿

مـن رند وعـاشـق درموسم گل

آن گـاه تـوبـه ‌؟ استغفِـرُ‌‌‌ الله

رند : به ظاهرلا اُبالی و بی قیدوبند وشرابخوار وخراباتی،لیکن پاک باطن ،خیرخواهِ دیگران،عاشق مسلک وآزاداندیش ورها ازتعلقات دنیوی ودینی.

رندانگی دربینش حافظانه حرکت وتلاش فردی به سمت خدایگونگیست آنها اززندگانی چیزی جزعشق طلب نمی کنند درهیچ مسابقه ای برای پیشی گرفتن ازدیگران شرکت نمی کنند،هیچ خواهشی ندارند ازهرچه که رنگ تعلق پذیرد آزادهستند. رند ازروی فطرت وبینش فردی خود بسوی تکامل وتعالی حرکت می کند نه ازمسیری که مذاهب وفرقه های سازمان یافته تعیین کرده اند. شرکت نمی کند نقاب برچهره نمی زند جاه طلب نیست وبه نظرات وقضاوتهای دیگران هیچ اهمیتی قائل نیست.

استـَغـْفـِرُالله : پناه برخدا،از خدا آمرزش می‌طلبم. در ادبیـات فارسی "استغفرالله" علاوه بر طلبِ بخشش، برای ِ "نـفی و انکار، بیان بیزاری و خشم ازموضوعی، درمقام تعجّب و به جای "الله اکبر" در مقام تـعـویـذ به جای "اَعـوذ بالله"وغیره بکارمی رود.

می فرماید:: به چه زبانی بگویم که من رند و عاشق هستم؟ ازمن انتظارتقوا وپرهیزگاری(نخوردن شراب) آن هم در فصل بهارنداشته باشید من تـوبـه نخواهم کرد،هرگز اراده ای به چنین کاری دروجود من نیست.

من ترکِ شاهد وساغرنمی کنم

صدبارتوبه کردم ودیگرنمی کنم

🌿━━━━━━━━━━🌿

مِهـرتـوعـکـسـی بـرمـا نیـفکنـد

آیــیــنـه رویــا ؛ آه از دلـت آه

مِهر : ایهام دارد : الف : محبّت ، دوستی ب : خورشید ، استعاره از رُخسار معشوق

عـکـس نیز به چند معنا به کار می‌رود: ۱- تابیدن 2-فروغ، پرتو ، اشعه 3- سایه ۴- انعکاس تصویر در آب و آیـنـه

منظورازآه، حسرت و افسوس است(آه کشیدن) و همچنین باتوجّه به آئینه، بخارنفسی که درآیینه می نشیند. آئینه تاب وتحمّل آه راهم ندارد وبیدرنگ مُکدّرمی شود.امّا دراینجا گرچه چهره ی معشوق همچون آینه شفاف وپاک هست لیکن ازبس که سنگدل وسخت دل است آه ِ عاشق هیچ تاثیری درآن ندارد!

خطاب به معشوق زمینی می فرماید:

ای روی توچون آئینه، آه وفغان ازدستِ بی مهری تو، نسبت به من ِ عاشق هیچ توجّهی و عنایتی نکردی. اگرازسرلطف ومرحمت عنایتی به من می کردی، فروغ خورشیدرخسار تو برمن می تابید و تاریکی های جان ودلم را روشن می نمود. دریغ وافسوس که اینچنین نیست. دل تـو سخت است و من چاره‌ای ندارم جز رنج و آه کشیدن.امّاچه سود؟ هیچ تاثیری برتوندارد وهیچ تغییری در رفتارتودیده نمی شود!

یارب این آینه ی حُسن چه جوهردارد؟

که دراوآه مراقوّتِ تاثیرنبود.!

🌿━━━━━━━━━━🌿

حـافـظ چـه نـالی گر وصل خواهی

خـون بـایدت خورد در گاه و بی‌گاه

ای حافظ اگرهدفت رسیدن به وصال است پس برای چه ضجّه وزاری می کنی،؟ مگرنمی دانی که بایدگاه وبیگاه خون دلها خورد باید رنج بسیار کشید، بایدصبر وشکیبایی کرد تاشایدرستگاری شامل حالت شود وروزی به سرمنزل مقصود برسی.

دلش به ناله میازار وختم کن حافظ

که رستگاری جاوید درکم آزاریست

 

عبید زاکانی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۰۴ دربارهٔ هاتف اصفهانی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۶:

این چامه را شادروان استاد محمود کریمی در ردیف آموزشی خود هم در گوشهٔ مهربانی بیات زند خوانده‌اند، که گفته شده و هم در گوشهٔ نصیرخانی (نصیرخوانی) ماهور. بانو پریسا هم در ماهور خوانده‌اند.
هنگامی که در مهربانی بیات زند خوانده می‌شود گویا دلداده از دلبر خود دور بوده و در پندار خویش برای وی می‌خواند. ولی آنگاه که در ماهور خوانده می‌شود گویا دلداده برابر دلبر نشسته و رودرروی با او می‌گوید:
به حریم خلوت ....

احسان در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۵۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۰:

غنی و قزوینی:
بشارت بر بکوی مِی فروشان
که حافظ توبه از زُهد و ریا کرد
همچنین بیت نقاب گُل کشید و زُلف سُنبل/گره‌بند قبای غنچه وا کرد به عنوان بیت دوم در این نسخه آمده است که به نظر دلیل ای برای بیت از آن رنگ رُخم خون در دل افتاد/وز آن گلشن به خارم مبتلا کرد به عنوان بیت سوم است.

کوهکن در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۲۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۹۶:

اگر به معنای دیگر سفینه،یعنی کتاب شعر توجه کنید ظرافت ایهام این بیت بسیار‌ تامل برانگیز تر است.

سین در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۰۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » ترجیعات » سی‌ام:

برای دوستی کە اشارە بە ..کە گردون را بگردانی و شرک بودن اون رو اشارە کردن..
گرداندن گردون..هم معنی چرخاندن فلک و سرنوشت باشە هم تغییردادن و دگرگون سرنوشت خود مولانا.
شاید مولانا منظورش بە تغییر پیداکردن و دگرگون سدن روزگار خودش باشە نە اینکە یک انسان زمینی بخاد تمام هستی رو بگردونە

محمد صادق احمدی فر در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۰۱ دربارهٔ ملک‌الشعرا بهار » تصنیفها » باد صبا (در دستگاه شوشتری):

آهنگساز این اثر حسام السطنه مراد است نه عارف قزوینی.

ناصر در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۵۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۶۳:

دستان همان هزار دستان است که به بلبل اطلاق می شود و نقش وی در ادبیات فارسی جاسوسی و سخن چینی است

محمدعلی شیعه در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۱۷ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۵۸ - پرسیدن پیغمبر صلی الله علیه و سلم مر زید را که امروز چونی و چون برخاستی و جواب گفتن او که اصبحت مؤمنا یا رسول الله:

سلام
در بیت اول عبارت پیغمبر صحیح است. که پیغامبر تایپ شده است.
با تشکر

محمدعلی شیعه در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۱۵ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۵۸ - پرسیدن پیغمبر صلی الله علیه و سلم مر زید را که امروز چونی و چون برخاستی و جواب گفتن او که اصبحت مؤمنا یا رسول الله:

سلام
ضمن تشکر ؛ در متن شعر آمده:
گفت عبداً مؤمناً ...
در حالیکه متن صحیح اینچنین است:
گفت عبداً موقناً ...
با تشکر

طنین در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۴۷ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷:

سبحان الله از حضرت سعدی بینهایت زیباودلنواز

Ben Omar در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۴۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۲:

رضای گرامی
سپاس بیکران برای تفسیر و معنی غزل
از شما آموختم.

حمید بی مقدار در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۸:۳۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۷:

در مورد مزرع سبز فلک باید بگویم که منظور اسمان ابی یا سبز نیست، منظور از فلک لایه یا لایه هایی هستند که مشمول قانون عمل و عکس العمل میشوند . در جهان هستی یک لایه فیزیکی یا مادی، دو لایه ذهنی ( لایه اثیری و لایه علی ) وسه لایه روحی ( لایه فراعلی، لایه فنا و لایه حقیقت ) توسط خداوند در شش روز یا به عبارتی شش مرحله خلق شده اند. در سه لایه بالای جهان هستی که لایه اول ان از پایین لایه خود شناسی است و لایه اول ان از بالا لایه خدا شناسی است قانون عمل و عکس العمل و یا به تعبیر عرفان شرق قانون کارما کارایی ندارد. در لایه های روحی قانون عشق،رحمت و بخشش حکم فرماست. منظور حافظ از مزرع سبز فلک اشاره به لایه هایی است که تمامی أفکار، گفتار و کردار انسان چه خوب وچه بد به بار مینشیند و انسان باید بعد از مدتی معین که برای به بار نشستن محصول لازم است محصول تلخ وَیَا شیرین اعمال خود را درو کند و اگر میخواهد از شر این قانون دقیق وجانکاه خلاصی یابد چاره ای جز فراتر رفتن از سطوح هشیاری فیزیکی و دو لایه ذهنی را ندارد. برای همین منظور حضرت حافظ در غزل معروف ( بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم ) راه خروج از لایه های پایین را به ما نشان میدهد آنجا یی که میگوید ( چو در دست است رودی خوش بزن مطرب سرودی خوش. که دست افشان غزل خوانیم و پا کوبان سر اندازیم ) که اشاره ایست به رقص سماع که تکنیک مراقبه ان زمان بوده است، کما اینکه تکنیک مراقبه یا مدیتیشن زمان حضرت محمد نماز بوده است. در زمان مراقبه یا مدیتیشن سالک از بیرون میبرد و به عالم درون راه مییابد. سفر درونی در مراحل مختلف او را متناسب با ظرفیت وگنجایش در یافتش در مقابل نور وصدای مقدس خداوند قرار میدهد و این رویارویی با این نیروی پاکیزه به مرور الودگیهای ذهنی او رامیشوید و او را اماده صعود به مراحل بالاتر میکند. تمامی هدف انسان از حضور در لایه خاکی رسیدن به لایه های بالای جهان هستی است جایی که هشیاری الهی حضور دارد. جایگاه حقیقی انسان. بسیار سفر باید تا پخته شود خامی صوفی نشود صافی تا سر نکشد جامی. عرفا وسالکین روحانی که به عوالم درونی راه پیدا میکنند در مییابند که جام شراب روحانی همان تجلی پاکیزه ارتعاشات خداوند است در فرم صدا ( بانگ الهی،صوت سرمدی، کلمه الله قران، کلمه عیسی مسیح، سرااوشای زرتشت ) و در فرم نور ( نورالله ) قران. خلاصه اینکه باید در مسیر بر گشت به خانه حقیقی انسان ابتدا راهنمایی کامل پیدا کند ( پس امام حی و قاءم ان ولی است. خواه از نسل عمر خواه از علی است ) و سپس با حرکت در رکاب او و اجرای مو به موی دستورالعملهای او با صبر و پشتکار این ماموریت الهی را با سر بلندی پشت سر بگذارد ( به می سجاده رنگین کن گرت پیر مغان گوید که سالک بیخبر نبود ز راه و رسم منزلها

Shaaho ¦ C.S.I در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۸:۱۵ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش ۱۵۰ - دیدن خواجه غلام خود را سپید و ناشناختن کی اوست و گفتن کی غلام مرا تو کشته‌ای خونت گرفت و خدا ترا به دست من انداخت:

سلام بر شما.
مولوی گرچه صوفی مسلک بوده است، ولی بی شک تقیّه باز هم نبوده است، چون مدح کردن یا نکردن صحابه و خلفاء هیچ جرم و عقوبتی ندارد که مولوی از ترسِ مردمان آنزمان نفاق ورزیده باشد.
امّا دوست گرامی "امین کیخا" سخن نامعقولی گفته اند و این درست نیست که هر کس با هر آئین و عقیده ای که باشد بخواهد راه خدا شناسی پیش گیرد.
برخی هستند که با لذّات جنسی می خواهند راه خدای را بروند، چنانکه هندوها آلت تناسلی را تقدیس می دارند، آیا می توان گفت اینان راه خدای را می جویند و می پویند؟
پس این اعتقاد بی شک پاسخگو نیست و راه به انحراف و گمراهی می برد، راه خداوند یکیست و شعوبات دیگر آن که آخوندان و یا صوفی گرایان و خرافه جویان بر مسیر مستقیم نیل به سعادت وارد می سازند، بی شک راه به بیغوله و ناکجا آباد می برد.
در قرآن آمده که:
ومن یشاقق الرسول من بعد ما تبین له الهدی ویتبع غیر سبیل المؤمنین نوله ما تولی ونصله جهنم وساءت مصیرا ﴿115﴾ -نساء-
کسی که با پیغمبر دشمنانگی کند، بعد از آن که (راه) هدایت (از راه ضلالت برای او) روشن شده است، و (راهی) جز راه مؤمنان در پیش گیرد، او را به همان جهتی که (به دوزخ منتهی می‌شود و) دوستش داشته است رهنمود می‌گردانیم (و با همان کافرانی همدم می‌نمائیم که ایشان را به دوستی گرفته است) و به دوزخش داخل می‌گردانیم، و دوزخ چه بد جایگاهی است!
شما فرمودید که مسلمان یا غیرمسلمان، قرآن می گوید: ولا تموتن إلا وأنتم مسلمون؛ نمیرید جز اینکه مسلمان باشید.
سپس از مهر و محبّت سخن گفتید و این خیلی خوب است و مهر و دوست داشتن نزد عقلاء و خِردمندان از اساسی ترین ندای دعوی بسوی معنویات می باشد و کسانی که از عطوفت و رحم و مهربانی بی بهره اند، براستی که حظی از دین نبرده اند، چون اساس دین بر پایه ی اخلاق و عقیده است و هر دو لازم و ملزوم یکدیگرند.
از طرفی تمام صفات انسانی محدود به مهر و محبت نمی شود، بلکه مفهوم آن فراتر از معنای لفظی آن است که دین همه ی آنرا نزد خود جمع نموده و مصدر تمام نیکی هاست.
"امین کیخا"ی بزرگوار اینکه اگر مخیلاً شما اعتقادی بسان اعتقاد مسلمانان ندارید، قضیّه ای جداست، لکن به شما پیشنهاد می کنم که به آثار استاد فرزانه مصطفی حسینی طباطبایی و مفکّر اسلامی محمّد قطب و شاعر نامدار معاصر اقبال لاهوری و اندیشمندی که با افکارش جهان را روشن ساخت یعنی أبو الحسن ندوی مراجعه کنید و اسلام و اخلاق و عرفان را با دیدی بازتر و از نمایی روشنتر ببینید تا لختی از این جو آخوندی و خفقان اندیشه و ظلمت باوری رهائی یابید، چون بواقع مسئول تمام جامد اندیشیها و از طرفی فرار مغزها را به سبب وجود بدیُمنِ همین آخوندان و معمّمینِ زهدنما می دانم.
نام شخصیتهای فوق الذّکر را در سایت زیر Search بفرمائید:
پیوند به وبگاه بیرونی
همچنین توصیه می کنم که کتاب "Man The Unknown" اثر آلکسیس کارل را نیز دریافت داشته و مطالعه کنید.
برای شما کامیابی و عاقبت بخیری و سلامت جسم و جان می طلبم، بدرود.

حمیده عسکری بیحاربسته سری در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۸:۱۰ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴۰:

سلام وخسته نباشید.
به نظرمی رسد اصلاح پایان این مصرع چنین باشد:
به دشواری توان دانست قدر روز آسانی

حمیده عسکری بیحاربسته سری در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۸:۰۷ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴۰:

سلام وخسته نباشید.
به نظرمی رسد اصلاح پایان این مصرع چنین باشد:
..............................روز آسانی

نادر.. در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۷:۰۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۶۳:

تا زان لب خندانت یک خنده بیاموزم،
ای چشمه آگاهی شاگرد نمی‌خواهی؟...

حمید بی مقدار در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۶:۵۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۷:

با سلام مجدد به همه عزیزان با کمی دقت در معانی ابیات در این غزل در مییابیم که حضرت حافظ سعی دارد که پیامی عمیق را در غالبی ساده و قابل فهم برای انسانهایی که در لایه خاکی زندگی میکنند با استفاده از تشبیهاتی چون داس مه نو و سایر تشبیهات توضیح دهد. او از پاکیزگی عیسی مسیح صحبت میکند که او را شایسته حضور در چهارم فلک میکند و عنوان میکند که آگر ما هم به همان سطح از پاکیزگی برسیم ، انگاه ما هستیم که نورمان از خورشید صدها برابر بیشتر خواهد بود و خورشید نورش را از ما خواهد گرفت. ناگفته نماند که وقتی میگوییم خورشید نورش را از ما میگیرد منظور از غالب مفلوک این إنسان خاکی نیست. از انجایی که خداوند روحش را در ما دمیده و این روح پس از رسیدن به لإیه سوم( اولین لإیه روحی) هنوز میتواند
در رکاب استاد حق ( پیر کامل و یا مرشد کامل ) به لایه چهارم و بعد حتی به کبریای الهی صعود کند( منزل حافظ کنون بار گه کبریاست ) لذا نیروی او بسیار فراتر از نیرویی خواهد بود که در روحش موجود است . جالب است که بدانید که نیروی روح هر انسان معادل دوازده خورشید منظومه شمسی است. فهمش آنقدر بغرنج نیست .اگر روح انسان قطره ای از اقیانوس بی انتهای الهی است لذا نیروی دوازده خورشید منظومه شمسی برای او بسیار طبیعی است . خلاصه اینکه او سعی دارد به ما بفهماند که تمرکز و سرمایه گذاری بر عالم مادی کار عبثی است که در نهایت منجر به باخت ما در این عرصه امتحان میشود. همانطور که در ابیات میانی به بد اقبالی کسانی چون کیکاووس وکیخسرو که به اقبال مادی تکیه کرده بودند اشاره میکند و ما را از این غفلت برحذر میدارد. البته این به این معنی نیست که انسان با تارک دنیا شدن به این مقام میرسد. صحبت از توجه و جهت توجه است. تمامی بزرگان جهان هستی در عالم خاکی زیستند، کار کردند و مسؤولیت زیادی را در قبال خود و خانواده خود و حتی أفراد بی بضاعت به عهده گرفتند. اما متصل به هیچکس و ھیچ چیز نبودند غیر از خالق یکتا. او به درستی اشاره میکند که اسمان این عظمت و بزرگی اش را در مقابل عظمت عشق هیچ به حساب نیاورد که در مقابل عظمت و بزرگی عشق ماه به أندازه یک جو و پروین به دو جو هم نمی ارزد. و در پایان ما را از خطر زهد و ریا میترساند و خود را از فرقه و سطح هشیاریش مجزا میکند.

۱
…
۳۵۱۴
۳۵۱۵
۳۵۱۶
۳۵۱۷
۳۵۱۸
…
۵۸۷۰