علی در ‫۱۰ سال قبل، یکشنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۰۳:۴۶ دربارهٔ امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۵۹۷:

امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۵۹۷/
یاری که طریق ناز دارد
گر دل ببرد، که باز دارد؟
آن شوخ ز بهر کشتن ما
صد شیوه جانگداز دارد
در زلف بتان، مپیچ، ای دل
کاین رشته سری دراز دارد
بیچاره کسی که بر در تو
یک سینه و صد نیاز دارد
در گریه شوق، آستینم
از خون جگر طراز دارد
نی نی غلطم، خوش آنکه یاری
عاشق کش، و دلنواز دارد
کو باده و یار ساده امروز
صوفی نه سر نماز دارد
جانا، دل من به جانب تست
گنجشک هوای باز دارد
یک توبه کس درست نگذاشت
چشمت که هزاز ناز دارد
محمود سزد که نشنود پند
زیرا که دلش ایاز دارد
بشنو که به وصف عشق، خسرو
گفت خوش و دلنواز دارد

کمال داودوند در ‫۱۰ سال قبل، یکشنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۰۱:۰۳ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۳۴۵:

4416

متین . در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۲۳:۳۸ دربارهٔ عراقی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱۸:

خیلی ساده و روان، زیباترین مصرع هم: «با یار بگوی کان شکسته
این خسته جگر، غریب و غم‌خوار» بود
اصلاً سر آدم از برای ترحم کج میشه :)

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۲۲:۵۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱:

بزن مطـــرب بیا ســـــا قی ادرکأ ســـاً و نا ولـــها
کـه لطف شــعرحــــــافظ می گشاید رمزمشــــــکلها
نســـــیم شــعـر موزونــش مشــــوّش کرد زلف یار
وزان صــد نافـه بگشود وچه خـون انداخت دردلها
به آب عشــق شســـتم دل، بتـــرتیـبـی که فــــرموده
به مـی ســــجاده رنگیـن کردم آنگه ســـیر منزلـها
رسیــدم شـــاهـــــراه مـــــنزل جـــانـان و آســـــــودم
مگــــر بـرهــــم زنـد فــــریـاد بـــر بندیـد محمــــلها
مــــرا تا نـوح شــد حـــافــظ ، کتـابـش کشـتی ایـمـن
ازآن گــرداب بگـذ شتــــــم نمـایان گشـت ســـاحـلها
زجامش جـرعه ای خــــوردم بخودکامی رســیدم من
از آن جــام گهـــــــــربـاری که آرایـــــــند محــفـلها
مـرادومـرشـدی ما را بـه ما زان ســوی هستــــی گو
تویــی پیـــــــغمبر خــــــونیــن دلان پــای درگل ها
به شـــــمع شعر تو حـافظ منـور شـــد دل "ســـاقی"
چـه مســــکیـنان خـامـــــوشــــند از شـــعر توغـا فـلها
با احترام ساقی

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۲۲:۵۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱:

مطـــرب بیا ســـــا قی ادرکأ ســـاً و نا ولـــها
کـه لطف شــعرحــــــافظ می گشاید رمزمشــــــکلها
نســـــیم شــعـر موزونــش مشــــوّش کرد زلف یار
وزان صــد نافـه بگشود وچه خـون انداخت دردلها
به آب عشــق شســـتم دل، بتـــرتیـبـی که فــــرموده
به مـی ســــجاده رنگیـن کردم آنگه ســـیر منزلـها
رسیــدم شـــاهـــــراه مـــــنزل جـــانـان و آســـــــودم
مگــــر بـرهــــم زنـد فــــریـاد بـــر بندیـد محمــــلها
مــــرا تا نـوح شــد حـــافــظ ، کتـابـش کشـتی ایـمـن
ازآن گــرداب بگـذ شتــــــم نمـایان گشـت ســـاحـلها
زجامش جـرعه ای خــــوردم بخودکامی رســیدم من
از آن جــام گهـــــــــربـاری که آرایـــــــند محــفـلها
مـرادومـرشـدی ما را بـه ما زان ســوی هستــــی گو
تویــی پیـــــــغمبر خــــــونیــن دلان پــای درگل ها
به شـــــمع شعر تو حـافظ منـور شـــد دل "ســـاقی"
چـه مســــکیـنان خـامـــــوشــــند از شـــعر توغـا فـلها
بااحترام به روح ملکوتی حضرت حافظ رسول عشق

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۲۲:۳۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۵:

 

https://rezasaghy.blogfa.com/

حـالـیا مـصلحتِ وقـت در آن می‌بـینم

که کشم رَخت به میخانه وخوش بنشیم

"رخت به میخانه کشیـدن": کنایه از ساکن میکده شدن است.

"خوش نشستـن" : چند معنا دارد : 1- آسایش یافتن ، سرخوش و سرمست شدن ، شادمانه زیستن 2- قـرار و آرام گـرفتـن 3- اقامت موقتی داشتن .به عشایرنیز که موقـتـاً در جایی اقامت می‌کنند "خوش نشیـن" می‌گـویـنـد 4- به جا ، مناسب و زیبا نشستن هم معنی می‌دهد.

"مـیـخـانـه" : جایی که باده وشراب انگوری نوشند. در اصطلاح عرفانی ، عـالـَم لاهـوت است ، محفل اُنـس عارف کامـل است و "رخت به میخانه کشیدن"به معنی ترک تعلقات دینی و دنیوی وقرارگرفتن در مسیر "عشق ودلدادگی وشفت ورزی " هست.

دراینجا نیز حافظ میخانه را به گونه ای بکارگرفته که هردومعنی را بتوان درنظرداشت. هرکس به فراخور دانش وفهم خویش می تواند ازبه میخانه رفتن دراینجا برداشت معنی کند. اما باتوجه به محتوای کل غزل، بنظرمی رسدمقصود شاعر ازرفتن به میخانه دراینجا، همان میخانه ی باده فروشی شهراست. همانجا که مردم عامی نیز برای فراموشی فشارهای زندگی مراجعه کرده وبانوشیدن جام شرابی، برای مدتی هرچند اندک دل وجان خودرا ازغمها ودردهای روزمرّه ی زندگانی پاکسازی می کنندوبه آرامش وشادمانی موقت دست پیدامی کنند.

معنی بیت:

این زمان را زمان و موقعیت مناسبی می‌بینم که به میخانه روم تا مجدداً ازلحاظ روحی وجسمی باز تنظیم گردم و مـدّتی در آنجا فارغ از تعلقات دینی ودنیوی، مست و سرخوش ورها باشم واندکی ازشروشوردین ودنیاخلاص شده و آرام گیرم.

دلم گرفت زسالوس وطبع زیر گلیم

بِِه آنکه بردرمیخانه برکشم عَلمی

🌿━━━━━━━━━━🌿

جام مِیْ گیرم و ازاهل ریا دورشوم

یعنی از اهل جهان پاک دلی بُگزینم

از "پـاک دلی" می‌تـوان چند تعبیر داشت : 1- آدمی که دلی زلال و نیّتِ پاکی دارد و اهل ریاکاری نیست.

2- شـراب زلال ، یا جام شرابِ بلورین که درونش روشن و آشکار وبی غَلّ وغَش است.

3- مست ، آدم مست بی ریـا وبدون تزویر وپاکدل است.

درادمه‌ی بیت قبل می فرماید:

جام شرابی یاباده ای بـنـوشم واز ریـاکاران وحُقه بازان بظاهرپرهیزگاروپارسا دوری کنم. درنظرگاه حافظ با بی ریایی باده نوشیدن وهمنشینی با گناهکاران، هزاربار بهتراز مصاحبت با همپیاله های حقّه باز وزاهدان دروغگوست. درغگو ازآن جهت که ایمان واعتقاد این قشربظاهرمؤمن،باتحقیق وکاوش فردی شکل نگرفته بلکه اینان هرآنچه ازخانواده،جامعه ونظام حاکمیت تحمیل شده پذیرفته اند ومنافع شخصی خودراباریاکاری وتظاهرمحفوظ نگاه می دارند.

درمصرع دوم:

یعنی اینکه از میان مردم جهـان، رفیق وهمدمی باصفای دل انتخاب نمایم وبا اوهمنشین گردم. همچنین مقصودشاعر از "پاکدل" می تواند همین جام شراب که درونش روشن وزلال است وهیچ آلایشی ندارد بوده باشد اوازدروغ وریابیزارشده وتمایل دارد تنهایی اختیارکرده وبا پیاله ی بی ریا همنشین باشد.

آلودگیِ خرقه خرابی جهان است

کوراهروی پاک دلی ،پاک سرشتی

🌿━━━━━━━━━━🌿

جـز صـُراحیّ وکتابم نـَبـُوَد یار و ندیم

تـا حریفان دغـا را به جـهان کـم بینم

"صـُراحی" : نوعی ظرف شراب که همانند مـیـنـا گلویی تـنـگ و بـلـنـد دارد.

"نـدیم" : هم‌نـشـیـن ، هـمـدم

"حریف" : هم پـیـالـه ، دوست مجالس شرابخواری

"دغـا" : مـکاّر و دغـل باز

"کـم بینم" : کـمـتر ببینم

معنی بیت درادامه ی بیت قبلی:

به میخانه بروم اما جز باظرفِ شـراب و دفتـر شعـر، هـمدم و هم نـشین نگردم ازهمگان دلم شکسته ومایوس شده ام می خواهم تنها همدم من جام می ودفترشعرم باشد تابدینوسیله، هم پـیـالـه های دغـل بـاز را کمتر ببینم واز آنها دورمانده باشم شایدبتوانم درچنین شرایطی، خویشتن خویش راکه مدتها درجایی گم کرده ام پیداکنم.

وقتی آدمی به سطحی ازآگاهی ورشدمعنوی می رسد ازسطحی وپوچ بودن اندیشه های اطرافیان، تنگ نظریها، حسادتها وعقده های حقارت آمیز آنها مطلع، دلگیر ومأیوس شده وتمایل شدید به تنهایی وعزلت گزینی پیدامی کندتا امنیت وآسایش روانی خویش را ازاین تهدیات مخرّب وویرانگر حفظ کند.

دو یار زیرک وازباده‌ی کهن دو منی

فراغتیّ و کتابی و گوشه‌ی چمنـی

🌿━━━━━━━━━━🌿

سربه آزادگی ازخلق برآرم چون سرو

گردهددست که دامن زجهـان درچینم

"سـر بـرآرم" : سربـلـنـد شـوم

پیام خاص حافظ دراین بیت ناب این است: به هیچ نژادی، قبیله ای،ملتی، مرزی ،مذهبی، گروهی، تعلق وتعصب نداشته باش! زمانی که توآزادآفریده شدی و کل هستی دردسترس هست ومی توانی به تمامیّت هستی تعلق داشته باشی چراخودرا محدودبه چیزی کمتر کنی ؟!؟ تنگ چشمان به جای گلستان به گل وبجای باغ به میوه نظرمی کنند قشریّون به یک قشرخاص بجای انسانیّت می اندیشند ومذهبیّون بجای جستجوی حقیقت درفرهنگهاونگرشهای گوناگون،تنهاکتاب خودرا مقدس می پندارند وباایمان مستحکم، مانع رشدونمو هوشمندی خودمی شوند. وطن پرستان در دامی که سیاستمداران حُقه باز تنیده اندافتاده وبرده وفرمانبردارسیاستمداران می گردند. متعصبیّن ومشرعیّن، باسرکوب تردیدهای خود، ازروی ناچاری خشونت وتهاجم رابرمی گزینندتابه خود ودیگران اثبات کنندکه حق باآنهاست چراکه تردیدهاهمچون کرمهایی درلایه های زیرین ایمان وتعصّب درهم می لولندوهرگزازبین نمی روندوروزی دیریازود دوباره به شکلی دیگر مانندتعصّب بازمی گردند وبه حقیقت حمله کرده وانتقام خودرامی گیرند.......

دراین میان تنهاانسانهای آزاداندیش ورهاشدگان ازتعلقات دینی ودنیوی هستندکه بسیارنرم وانعطاف پذیرعمل نموده وبه راحتی می توانندنظرات متضادرابه پذیرندوهوشمندی وآگاهی خویش راارتقادهند.

"گـر دست دهـد" : اگر ممکن و میسّر بود ، اگـر امکان پـذیـر شـود

"دامـن در چـیـدن" = دامـن را بـالا گرفتـن ، کـنـایـه از : دوری گـزیـدن وگوشه نشینی است.

معنی بیت:

همچون سـرو که به آزادگی معروف ومشهوراست در میانِ مـردم سربلندو ممتاز خـواهـم شـد،چنانچه بـرایـم مـیـسّـر شـود که از دنـیـا وتـعـلـّقـاتِ دنـیـوی دوری کنم و گـوشـه‌ی عزلـت اختیـار کـنـم. چه تناسب جالـبی بین سرو و "دامن در چیدن" ایجاد کرده است. معمولاً قسمت پـایـیـن سرو شـاخ و بـرگ نـدارد گـویی دامـنـش را بـالا کشـیـده است. ضمن آنکه سرو نماد وارستگی ازتعلقات دنیویست.

طریقِ صدق بیاموز ازآبِ صافیِ دل

به راستی طلب آزادگی زسروِچمن

🌿━━━━━━━━━━🌿

بس که درخرقه‌ی آلوده زدم لاف صَلاح

شـرمسـار از رخ ساقیّ و مـی رنگینمم

"لاف زدن" : ادّعـا کردن

"صـَلاح" : مصلحت اندیشی ، نـیـک اندیـشی ، پـرهـیـزگـاری

"خرقه‌ی آلـوده" :لـبـاس آلـوده به ریـاکاری و شرابخـواری. حافظ مثل همیشه به خود اتهام می زندو خودرابه قربانگاه می برد تا حقیقت تلخی که درجامعه وجود دارد رابیان کند وازاینطریق زشتی ریاکاری وزهدنمایشی راآشکارسازد. .

"سـاقی" :شـراب دهـنـده ، گـاه بـا معشوق یـکـی است. دراینجا بنظرمی رسد استعاره ازپیرمغان است همان پاکدل وپاک باطن پاک گفتار.

معنی بیت:

از بـس که در این لـبـاس آلـوده به ریـای زاهدانه ، ادّعـای پارسایی وتقوا کرده ونمایش پرهیزگاری انجام داده ام در بـرابـر چهره ی محبـوب پاک رفتار( پیرمغان)و شراب سرخ ِ پاک نهادوپاکدل، شرمسارم وصورتم سرخ شده است اما سرخی صورت من باسرخی شراب ورخسار معشوق بسیار متفاوت است .

به طَرب حمل مکن سرخیِ رویم که چوجام

خون دل عکس برون می دهد از رخسارم

🌿━━━━━━━━━━🌿

سینه‌ی تـنـگ مـن و بـارِ غم او هیهات !

مـرد این بار گران نیسـت دل مـسکینـم

"هـیـهـات" شبه جمله است به معنی : به دور است ،سخت است، غیر ممکن است.

"گـران" : سنـگـیـن

"بـار گـران" همان غم عشق محبوب ومعشوق است

معنی بیت:

سینه‌ی کم ظرفیتِ من گنجایـش غمِ سنگینِ عشق محبوب را ندارد. من مردِ این کار نیستم(صدالبته که حافظ شکسته نفسی وفروتنی می کندوقصد داردکه عظمتِ مسئولیت آدمی درقبال عشق رانمایان کند)

عشقبازی کاربازی نیست ای دل سربباز

زانکه گوی عشق نتولن زد به چوگان هوس

🌿━━━━━━━━━━🌿

مـن اگـر رند خـرابـاتم و گر زاهد شـهـر

ایـن مَتـاعـم که همی بینی وکمتر زینم

"«رند» درنظرگاه حافظ کسی است که درمسیررشدوآگاهی گام گذاشته وبارهایی ازقیدوبندهای دینی ودنیوی‌؛ خواسته های لجام گسیخته رامهارنموده ودرخلوص معصومیت وپاکی باطن خویش ذوب شده است. رندان در بینش حافظانه؛ به رغم داشتن ظاهرگناه آلوده، پاکباطن؛ نیک کردار ونیک گفتارانی هستند که به سطح قابل قبولی ازهوشمندی رسیده اند .

زمانی که آدمی، آن معصومیّت ازلی راکه دردرون همگان؛ ازازل تاابد بوده کشف کرده وآن رابه روزسانی کندپرهیزگاری وپارسایی خودبخود دررفتاروکرداراونمایان میگردد نیازی به چیزی تحمیل کردن و وادارساختن خود به معصومیت ازطریق تمرینات سخت زاهدی وقدیسانه نیست. آن خلوص ومعصومیت؛ پیشاپیش درفطرت همگان وجود دارد وکافیست بااندکی هوشمندی وآگاهی کشف وگردوغبارآن زدوده شودتاآشکارگردد. این نوع فضلیت، ازالطاف خداوندی بوده وازنوع پرورشی ودستکاری شده نیست. همانگونه که نفس کشیدن ما‌‌‌؛ گردش خون دررگها؛ تپیدن قلب وبسیاری ازفعالیتهای درونی ما؛ هیچ نیازی به تلاش ودستکاری بیرونی ندارند وتابع قوانین پیچیده ی خاصی هستندکه ازدرک وفهم آدمی خارج است.

بی شک چنین فرزانه ای بدون ترس وواهمه؛ همواره درمنزل آرامش وسکون ورضایت ساکن خواهدبود.

زاهدان وقدّیسان برعکس این موضوع، پیوسته باانجام رفتارهای سخت وآزارنده‌؛ سعی وتلاش می نمایندکه برای خود چهره ای پرهیزگارومعصوم وباتقوا نقّاشی کنند آنهاباتمام قدرت، ازترس ازدست دادن این مقام ساختگی؛ به شیوه های گوناگون حتی حقه بازی وتزویر متوسّل می شوند تاازاین چهره ی نقّاشی شده بشدّت محافظت کنند. آنهانیک می‌دانند که اگر برای یک لحظه هم غفلت کنند، تمام تقوا وفضلیتهای پرورشی را از دست خواهند. آنها در سکون وخلوص ومعصومیت باطنی منزل ندارند، چهره ی قدیسانه ی آنها طبیعی نیست، چیزی مصنوعی و قراردادیست که بر خودشان تحمیل کرده‌اند.

"خرابـات" : خرابات به دومعنی بکارمی رود اول به معنی ظاهری وسطحی: مکانی درحاشیه وحومه ی شهرها که افراد بی خانمان وقماربازان وباده نوشان درآنجاجمع شده وبه دورازچشم ماموران حکومتی به فسق وفجورپردازند.

دوم به معنی باطنی وعرفانی: مکان معنوی مجازی ومعبدروحانی فارغ ازهردین ومذهب، که وارستگان ورهاشدگان ازتعلّقات دینی ودنیوی،عاشقان وجویندگان حقیقت درآنجاجمع شده وباراهنمایی پیری خردمندوفرزانه، اقدام به تخریب وویران ساختن هرآنچه(شامل باورهاواعتقادات، نامها، مقامها وموقعیتهای اجتماعی،فرهنگی، دینی، قومی،نژادی و.....) که درتعیین نوع شخصیت آدمی اثرگذاروشکستنی هستند می کنند وازهرنوع علایقی که وابستگی ایجادمی نمایدخلاص می گردند وبنای شخصیت خودراپس ازفروریختن دوباره بازسازی ،نوسازی وبهسازی نموده وازنو متولّدمی گردند وباتحقیق وکاوش،بینش فردی خودراپیدا می کنند وبایدها ونبایدهای خودرا خودشان تعیین می کنندومنتظرنمی شوند تادیگران برای آنها تصمیم بگیرند.

حافظ معمولا هردومعنی رامدنظرقرارمی دادتاخوانندگان ومخاطبانش هرکدام به فراخور فهم ودانش وطبع ومذاق خویش برداشتهای متفاوتی داشته باشند وازبرداشت معنی مایوس و دست خالی برنگردند.

معنی بیت:

اگـرازظاهرِمن چنین برداشت می‌کنی که مـن شرابخواره و اهل گناه هستم یاچنین فکرمی کنی که من زاهدِشهرهستم و به پـارسـایی مشهور شده‌ام مـن همیـن که می بینی هستم وحتّی از این هم کـمـتـرم . هر طور دلت خواست دربـاره‌ی من فـکـر کـن،بـرای من اهمیّتی ندارد که تـو چه فـکـر می‌کنی مهمّ این است که من خودم می دانم چی هستم.

یکی از ویـژگی‌های بـارز حـافـظ ، "طنز" و کنایـه های بسیاری است که به کار بـرده است .

"حـافـظ" با "خود اتّهـامی" ریاکاران را موردسرزنش قرارمی دهد چنانکه درمثل؛ مادر نصیحتی رابه دخترِخودمی‌گوید تـا عروسش بشنود وعبرت گیرد

حافظ نیزخود را متّهم به ریـا می‌کند، تابه ریاکاران تلنگری روشنگرانه زده باشد.

یـعنی :ای وعظ، صـوفی، زاهد، عابد، تـو اینگونه‌ای ، در ظـاهـر اهل پـارسایی و تقوا هستید ولی در خلوت طور دیگری عمل می کنید.

واعظان کین جلوه درمحراب ومنبرمی کنند.

چون به خلوت می روند آن کاردیگرمی کنند.

🌿━━━━━━━━━━🌿

بنده‌ی آصف عـهـدم دلـم از راه مبَـر

که اگردَم زنـم ازچرخ بخواهـد کینم

"بنده" : غـلام ، چـاکر وخدمتگزار

"آصفِ عهد" : وزیـر وقـت ، منظور جلال الـدّین تـورانـشاه وزیـر شاه شجاع که مردی بافرهنگ وادب دوست وبخشنده بودوبا حافظ انس والفتی صمیمانه داشته است.

معنی بیت:

چاکر و خدمتگزار وزیـر وقت (جلال الدین تورانـشاه) هستم ، مـرا از این کار بازمدارید ومانع ازارادت ورزیِ من نسبت به او نشوید. زیـرا که اگـربه چیزی غیرازخدمت وارادت او به پردازم وتمرّد کنم ، ازروزگار خواهـد خواست تاازمراتنبیه کند و طومار کارمرابه پیچد.(دراینجاحافظ مبالغه کرده یعنی روزگار نیزفرمانبرتورانشاه هست)

بایددانست که هرگاه حافظ از دوستانِ خود به ویژه ازوزیر وپادشاه تعریف وتمجیدمی کند، تعریف را بگونه ای به مبالغه می آلایدکه هرشنونده ومخاطبی می داند که این تمجید چیزی بیش ازشوخی ومزاح نیست امّاچنان این مبالغه ومزاح رابه زیورِنکته ولُغز مزیّن می کندکه هم مخاطب،هم شنونده وهم خواننده یِ مدح لذت می برند وازلطفِ سخن بهره مندمی گردند.

نصرت الدین شاه یحیی آنکه خصم ملک را

ازدمِ شمشیر چون آتش درآب انداختی

🌿━━━━━━━━━━🌿

بردلم گـَرد ستم‌هاست خـدارامپسند

که مـُکدّر شـود آیینه‌ی مهر آیـینم

"گـَرد ستم" : ستم به غباری تشبیه شده که بردل شاعرنشسته است.

"خدارا": تورابه خداسوگندمی‌دهم.

"مـُـکـدّر" : تـیـره ، مـلـول و دلـگیر

"آیـیـنـه" : استعاره از دل است

"مـِهـر آیـیـن" : محبّت پـیـشـه ،مهربـان. ضمن آنکه میترائیسم (مهرپرستی) یا آیین مهر آیینی بود که بر پایه پرستش « میترا » ایزد ایران باستان، عدالت، پیمان و جنگ، در دوران پیش از آیین زرتشت بنیان نهاده شد. حافط دراینجانیزهمانندبسیاری ازغزلهاعلاقه ی باطنی خودرا به آئین باستانی نیاکانمان ابرازنموده واذهان مخاطبین خودرابه فرهنگ غنی وانسانساز باستانی وپیش ازاسلام سوق داده است.

پیرامون آیین مهرپرستی، افسانه ها وداستانهای قابل تامل، شیرین وبسیارجالبی روایت کرده اند. به عبارتی آیین میترایی همان آیین سربازیست. کسی که قصدداشت ازاین آیین پیروی کند می بایست همانند یک سرباز، چهل مرحله آزمایشات پیچیده، سخت وطاقت فرسارا باموفقیت پشت سربگذارد تابه افتخار سربازی این آیین نایل گردد!!

برای آشنایی سطحی به گوشه ای ازاین امتحانات

طاقت فرسا اشاره می شود:

" ابتدا چشمان نوآموز را می‌بستند "مهیار" نوآموز را به جلو هدایت می کرد سپس ناگهان او را هُل می‌داد و شخص دیگری قبل از زمین خوردن، او را در آغوش می‌گرفت که به این شخص ناجی گفته می‌شد. در منابعی گفته شده که مچ دو دست "نوچه" یاهمان فردمشتاق را با روده ی مرغ می‌بستند سپس او را درون برکه ی آبی می‌انداختند شخصی با شمشیر روده را پاره می‌کرد که همان ناجی بود. ترساندن نوچه، خوابیدن در قبر ، شنای طولانی، مبارزه با گاو، گرسنگی طولانی، ماندن در آب یخ‌زده، روزه‌داری از دیگر آزمایش‌ها بوده است. به قولی نوچه باید چهل آزمایش را پشت سر می‌گذاشت تا به جمع پیروان این آیین در آید. درنهایت بعد از انجام این آزمایش‌ها نوچه درون آب می‌رفت و هنگام بیرون آمدن می‌گفتند که حیات دوباره پیدا کرده است. سپس قسم می‌خورد و خالکوبی می‌کرد..

حافظ علاقه ی زیادی به فرهنگ کهن وآیین نیاکانمان داشت ودراغلب غزلها به نوعی ارادت واشتیاق عظیم قلبی خودرابه آیین ومذهب باستانی وخصوصاً حضرت زرتشت نشان داده است تاآنجاکه بعضی براین باورندکه حافظ دراواخر عمرگرانبهای خود به مذهب زرتشت وآیین مهرپرستی گرویده بود. لیکن چنانکه بارها توضیح داده شده باید درنظرداشت که به رغم آنکه حافظ پرورش یافته ی مکتب قرآن بود بااین حال خیلی زود بارسیدن به سطحی از آگاهی، بلادرنگ با بازاندیشی، ابتدا خودرااز بندتعلقات دینی ودنیوی، خلاص نمودوسپس به آزاداندیشی روی آورد کاری که اغلب روشن ضمیران وجویندگان حقیقت، خودراملزم به انجام آن می کنند وباتخریب باورهاو اعتقادات مذهبی ،دینی وسنتی ،فضایی بازایجادمی کنند تابابرداشته شدن موانع رشدونمودر مسیرمعنوی، به راحتی درهرزمان باافزایش آگاهی وبیداری، توانسته باشند نظرات متفاوت ومتضادرانیز درصورت لزوم بپذیرند. ایمان راسخ واعتقادات محکم به هرچیزی فارغ ازدرست ونادرست بودن عقیده، باعث توقفِ جوینده شده وهیچ فضایی برای رشدونمو وشکوفایی وارتقای آگاهی باقی نمی گذارد. بنابراین چنین بنظرمی رسد به رغم اینکه حضرت زرتشت تنهاپیامبر ورهبردینی هست که حافظ همه ی ارادت قلبی خودرا نثاراوکرده، لیکن هیچ مذهبی جز عشقورزی وشفقت درعرصه ی آزاداندیشی رانپذیرفته ودرپشت هیچ مرزی متوقف نشده است اندیشه های او فراشمول، فراقومی، فرامرزی وفرامذهبی بوده و اوبه تمام هستی وتمام مذاهب وادیان تعلق دارد.

همه کس طالب یارندچه هشیار وچه مست

همه جاخانه ی عشق است چه مسجدچه کنشت

معنی بیت:

ستم های نـاروا همانند غـبـاری بـر دلـم نـشستـه است تـو را به خـداسوگند روا مـدار که دل پاک و مهربـانـم بیش ازاین تـیـره و مـلـول شـود. دلی که ازهزاران سال پیشترازوروداسلام، به پاکی باطن واندیشه وپاکی گفتارورفتار شهرت داشته وسابقه ی دیرینه ای درپاک صفتی دارد.

درشأن من به دُردکشی ظنّ بَد مبر

کالوده گشت جامه ولی پاک دامنم

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۲۲:۱۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴۲:

 

https://rezasaghy.blogfa.com/

 

حجابِ چهره‌ی جان می‌شود ، غبار تـنم

خوشا دمی که از آن چهره پرده بر فکنم

حجاب" : پـرده ، پـوشـش ، در اصطلاح عرفانی : مانع میان عاشق و معشوق را گویـنـد

"چهره‌ی جان" :جان به انسانی تشبیه شده که دارای چهره است .

"غـبـارتـن" :بدان علت که جسم انسان ازخاک آفریده شده،تـن به گردو غبار ی تشبیه شده که روی آیینه ی روح نشسته. جان در این نگاه نوری است پنهان پشت خاکِ تن.

"خـوشـا" : شبه جمله است به معنی : چه خوش

است.چه نیکو

"پـرده":همان حجاب است.

عـارف کسی است که همانند مرغ روح و جان، از تـنـگـنـای قفس تـن و تعلّقات دست و پا گیر دنـیـا ناراحت است و همیشه در تلاش برای رفعِ آن هست و برای رهایی از خواسته های نفسانی و آنچه حجاب و قفسِ جان است تلاش ودعا و راز و نیاز می‌کند ، و از این راه است که به رشد ونمو ادامه می دهد . "فـنــا" درنظرگاهِ عارفان مرگ نیست ، رهایی از تعلّقات دنیا و نفس وآزادشدن طایرروح وروان است.....

پس تـن حجاب جان است

این تـنِ خاکیِ من همانندِ غـبـاری بـر رخسـارِ جانم نشسته است و مانع تجلّی و تـلألـوِ روحم شده است ، چـه خوش است زمانی که این حجاب را از چهره‌ی جانم پاک کنـم. خوشا آن روزی که توانسته باشم منیّت راازمیان برده، نفس سرکش رامهارکرده وجان خویش راازاین تعلقات رهاکنم.

نفَس پیوسته ازما می خواهدتا شبیه آن دیگری باشیم تاازدیگران بیشترداشته باشیم اغلب ما درمیان این همه خواهشها اصل خودمان را فراموش می کنیم و گم می شویم. ازهمان کودکی خانواده؛ آموزش وپرورش ومذهب مارا منحرف کرده ودرگوشمان تلقین کرده اندکه زندگی یک مسابقه هست باید سعی کنی نفراول باشی باید بزرگ وباعزت وثروتمندباشی وچون این امکان برای همگان میسّرنیست درنهایت چیزی جز یأس و ناامیدی وحقارت نصیبمان نمی شود نفس آدمی سرچشمه ی همه ی بدبختیها ورنج وملالتهاست. حافظ می خواهدما راازاین گمگشتگی نجات دهد تا اصل خودمان راپیداکنیم خوش وخرم وبی خواهش وآرزو زیستن رازعظیم سعادت ونیکبختیست.

حجاب راه تـویی حـافـظ از میان برخیز

خوشا کسی که در این راه بی حجاب رود

🌿━━━━━━🌿

چنین قفس نه سزای چومن خوش الحانیست

روم به گلـشـن رضـوان کـه مـرغ آن چـمـنم

درادامه یِ بیتِ قبلی: "قـفـس" : استعاره از جسم آدمی است .

"الـحـان" : جمع لَـحـن به معنی صـدا و آواز است.

"خوش الحان" : خوش صدا ، خوش آواز ،

"حـافــظ" در جـاهای دیگر هم گفته که من پـرنـده یِ بهشتی هستم ،من از عالـَم قدس و مـلـکـوت هستم:

این جسمِ خاکی برای من همانند زندان وقفس است و این زندان شایسته‌ی پـرنده‌ی خوش آوازی مـثـل مـن نیست من باید به باغ بهشت بروم که بلبل خوش آواز آن گلزار هستم .

طـایر گلشن قـدسـم چه دهم شرح فـراق

کـه در ایــن دامگهِ حادثـه چـون افتادم

روانشاداستادشهریارنیز دراین مورد می فرماید:

گوش زمین به ناله ی من نیست آشنا

من طایر شکسته پر آسمانی ام

🌿━━━━━━🌿

عـیـان نـشـد کـه چـرا آمدم کـجـا رفـتــم ؟!

دریـغ ودرد کـه غـافـل ز کـار خـویشتنم

"عـیـان" : آشـکار

"غـافـل" : بی‌خـبـر

بـرایـم معلـوم نشد که چـرا آفریده شدم و برایِ چه کاری به دنیـا آمـده ام .معلوم نیست وقتی بمـیـرم به کجا می‌روم ؟!! افسوس که از سرانجام خودم چقدر بی اطلاع وبی خبرم!

حافظ براین عقیده بوده که رمزگشایی ازپیدایش هستی وخلقت،عملا غیرممکن است وعقل ضعیف وفهم اندک بشر ازدرک این حقیقت همواره عاجزبوده وهرگزنخواهد توانست ازعهده ی اینکاربرآید.

اینک پس ازگذشت هزاران سال وبه رغم پیشرفت عظیم علم ودانش وظهورنظریه هایی مانند: تکامل ،بینگ بنگ وفیزیک کوانتوم وغیره هنوزنه تنهاهیچکس به درستی نتوانسته ازمعمای هستی پرده برداشته ورازآن رافاش نمایدبلکه روزبه روزاین ابهام پیچیده ترورازآلودترشده است.

شاید دراین میان تنها وظیفه ی ما شناورماندن درحیرانیِ حاصل ازمشاهده یِ زیباییها وعشق ورزی به همنوعان، حیوانات، محیط زیست ودرنهایت خالقِ زیباییهاست.

حدیث ازمطرب ومی گو ورازِ دهرکمترجو

که کس نگشود ونگشاید به حکمت این معمّارا

🌿━━━━━━🌿

چگونه طوف کنم درفضای عـالم قدس ؟

که در سراچه‌ی ترکیب تخته بند تنم ؟

تمام بیت های این غزل درهمین راستاست که شاعرازاصل خود جداشده ودرپی راهیست که دوباره به اصل خویش بازگردد.

"طـَـوْف" : گـردیدن ، گـردش کردن

"عالم قـُدس" : عالم پاک ، عالم ملکوت ،

"سـراچه" : خانه‌ی کوچک

"سراچه‌ی ترکیب" : کنایه از دنیاست ، دنیایی که می توانست بهشت باشد امّابه دست آدمیان نادان به جهنّمی تبدیل شده وروشن دلانی مثل حافظ آرزوی فرار ازاین جهنّم رادرسرمی پرورانند وبه زبانها وبیانهای مختلف نارضایتی خودرا ازاین وضعیّت اعلام می کنند.

"تخته بند" : گـرفتـار ، زنـدانی ، در زمان قـدیم بـویـژه در زمان مغول نوعی مجازات بـوده که زندانی را برای اینکه فرار نـکـنـد به تخته‌ی بزرگی میـخ می‌کـردند و یا به چوب یا درختی محکم می‌بستند. امّاقطعاً مقصودحافظ از"تخته بند" همین معنا نیست، حافظ بامثال زدن تخته بند، ضمن اشاره به زندانی شدن روح درزندان جسم خاکی، می خواهدما راازاین اسارت باخبرکرده وازخواب سنگینی که درآن فرورفته ایم بیدارکند. اودلسوزانه به ماگوشزد می کند که ما این جسم خاکی نیستیم بلکه روحی متعالی هستیم که فعلاً درتخته بند جسم زندانی شده ایم! بامرگ ونابودی این جسم ما ازبین نخواهیم رفت بلکه آزادشده وبه همانجایی که تعلّق داریم خواهیم رفت.

ضمن آنکه منظور او قید وبندهایی نیز هست که ما خواسته یاناخواسته درانها بگونه ای گرفتارواسیرشده ایم که قادرنیسنیم به هیچ کار معنوی بپردازیم ودرفضای قدسی به پروازدرآییم!. غالب ماآدمیان ازهمان آغازین روز زندگی، تحت فشارها وخواسته های خانواده،مذهب وجامعه، سردرگم شده وروح وماهیّت شخصی خودرادرجایی گم کرده وباقی زندگانی رابدون روح، همچون مردگانی متحرّک ادامه می دهیم. اینها(خانواده،سیستم حاکمیّت،مذهب ومدرسه) پیوسته ازما می خواهندتا شبیه آن دیگری باشیم تاازدیگران بیشتروبیشترداشته باشیم! آنهاخواسته های فردی مارابشدّت سرکوب کرده ومدام درگوشمان تلقین می کنندکه زندگی یک مسابقه هست باید سعی کنی نفراول باشی! باید بزرگ وباعزّت وثروتمندباشی، بایدچنین کنی نباید چنان کنی!و........امّاازآنجاکه این خواسته ها وبایدها ونبایدها، متعلّق به روح خودمان نبوده وازسوی اطرافیان وخارج ازخودمان به ماتحمیل شده است ازهمان ابتدای زندگانی، شخصیـتمان چندپاره می شود! خوداصلی ما چیزی می خواهد اما خانواده ومدرسه ومذهب ازما چیزیهای دیگرمی طلبند! سرخوردگی ویأس وناامیدی دروجودماریشه می زند ودرنهایت به یک شکست خورده ی بدبخت مبدّل می شویم! برای آنکه به مااجازه نداده اند به میل خویش، وبراساس خواسته ی قلبی خویش رفتارکنیم! به محض تولّد،هنوز چشمانمان رابازنکرده،نوع دین ومذهبمان راباشتاب زدگی عجیبی درگوش مافرومی کنند! گویی که بیم آن دارند اگرچشمانمان رابازکنیم وشناخت بیشتری بدست آوریم شایدمقاومت کرده و ازپذیرش دین تحمیلی سرباززنیم! ازهمان آغازین روزهای زندگی،بایدها ونبایدها وحتی شغل آینده ی مارا برای ماتعیین کرده وبکلّی ماهیّت ماراتغییرمی دهند تافردی مطیع وموردپسند سیستم حاکم باشیم! مانیزباشرطی شدن وتحت تاثیردخالتهای خانواده وآموزش وپرورش قرارگرفتن، ناخواسته ناگزیرمی شویم آینده ی خودراقربانی خواسته های آنان کرده وحتّی باتعصّبی جاهلانه باقی عمرگرانقیمت خودراصرف دفاع ازاین ارزشهای تحمیلی کرده ودرخدمت سیستم خدمتگزاری کنیم! شوربختانه این سیستم جهانیست و درجهان پهناور امروزی، کمترکسی فرصت پیدامی کند ماهیّت خودراشناسایی کرده وبراساس علاقه ی فلبی وبینش فردی زندگی کند! دراین میان تنها عدّه ای روشن دل وآزاده همچون زرتشتها،بوداها وحافظ ها هستند که دلسوزانه ازمامی خواهند تاآزادانه دربرابر شرایط تحمیلی،مقاومت وایستادگی نشان داده واصلیّت وذات خودمان راپیداکنیم. آزادانه ورها به میل واراده ی فردی عمل کردن، حتّی برای یک روز،آنقدرارزش دارد که به یک عمرزندگی براساس خواسته های دیگران می ارزد! رازعظیم سعادت ونیکبختی، شناخت خود وبه دست آوردن بینش شخصی ست وکامروایی والاتر ازاین موهبت وجودندارد.

غلام همّت آنم که زیرچرخ کبود

زهرچه رنگ تعلّق پذیرد آزاداست.

معنی بیت: دراین زندان جسم، بااین همه قیدوبندی که ازسوی خانواده،جامعه ومذهب برروح وروان من تحمیل شده، چگونه در عالم ملکوت به گـردش بـپـردازم وازمعارف عالم بالا فیض بگیرم؟ من دراین جسم خاکی بااین علایق تقلّبی وکذایی،چه کار معنوی می توانم انجام دهم وقتی که در این دنیا زنـدانیِ تـن خاکی بااینهمه زنجیروبند هستم ؟!

صوفی صومعه ی عالم قدسم لیکن

حالیادیرمغان است حوالتگاهم !

🌿━━━━━━🌿

اگر زخونِ دلـم بـوی شوق می آید

عـجب مدار کـه هـم دردنافه‌ خُـتنم

"خون دل" : ایـهـام دارد : 1- استعاره از اشک خونین 2- استعاره از "رنج و اندوه فراوان"

"نـافـه" : مـُشـک

"خـُتـن" : چـیـن ، ناحیه‌ای از چیـن بزرگ .

تناسب زیبایی بین "خون دل" و "نافه‌ی ختـن" ایجاد شده است به این جهت که "نـافـه" یا "مـُشک" از خون تولید می‌شود و در غدّه‌ای در نـاف نوعی آهـو در چین جمع می‌شـود و در بهـار شروع به سـوزش و درد می‌کند بطوری که آهو مجبور می‌شود تا ناف خود را بر سنگی تـیـز بـمـالـد که در نتیجه ،کیسه‌ی حاوی مـُشـک پاره شـده و بر سنگ می‌ریزد .

از طرف دیگر ؛ "نافه" بوی خوش دارد و بـوی وصال هم بـرای عاشـق خوش‌ترین رایحه است .

اگر از اشک خونین و غصّه و اندوه من بـوی آرزومندی و اشتیاق به دیدار و وصال محبوب به مشام می‌رسد،هیچ جای شگفتی نیست ،زیـرا که من هم مانند نافه از محبوب (آهو استعاره از معشوق است) جـدا افتاده‌ام .

درداکه ازآن آهویِ مشکین سیه چشم

چون نافه بسی خونِ دلم درجگرافتاد

🌿━━━━━━🌿

طـرازِپیرهن زرکشم مبین چـون شمع

که سوزهاست نهـانـی درون پیر هـنم

"طـَـراز" : اصل آن فارسی و با "ت" بـوده به عربی رفته و با "طـ" تلفّظ شده ، در عربی ازآن واژه های دیـگـر هم ساخته‌اند مثلاً : "مـُـطـَـرّز" . خیلی از کلمات فارسی به عربی رفته و بعد عربی شده‌ی آن به زبانِ فارسی برگشته و به کار رفته است . "استاد" به عربی رفته ؛ "استاذ" و جمع آن "اساتیذ" شده امّا در فارسی "اساتید" به کار می‌برند.

"تـراز" یا "طـَراز" به معنی : لبه و حاشیه‌ی دامن و لباس است که با زر نقش و نگار شده است ، زمان قدیم در حاشیه لباس پادشاهان نام و توصیفات او را با نخ های طلایی و به خط کوفی یا نستعلیق می‌نوشتند و یا نقش و نـگارهای مشخصی را نقاشی می‌کردند.

به معنی یـراق یا حمایـلی زر بافت یا زر نـگاشته‌ای است که پاشاهان ، وزیران ، درباریان و فرماندهان بر دوش می‌افکنده‌اند هم آمده است .

"زر کش" : زربافت ، زری دوزی شده

بعضی هم گفته‌اند : مـراد از "طرازِ زر کش" همان قطراتِ مذابِ شمع است که در پای شمع نقش و نگاری را به وجود می‌آورد ، چون در قدیم شمع را از مـومِ عسل که زرد رنگ است درست می‌کردند و "شـمـع" در عربی به معنی : "مــوم" است ، شمع های امروزی را از پـارافـیـن می‌سازند.

در قدیم هم مانند امروز شمع هایی را که برای پـادشاهان و بزرگان می‌ساخته‌اند با نخ های طلایی که اطراف آن می‌پیچیده‌اند تزیـیـن می‌کرده‌اند ، مثل همین شمع های امروزی که آن را با رشته‌های رنگی و طلایی تـزیـیـن می‌کنند .

"طـَراز زر کش" کنایه از تجمّـلات ظاهری هست از "چون شمع" دو جور برداشت می‌توانیم داشته باشیم :

یکی اینکه بـگـوییم ؛ طراز زرکشم مانند تزیینات شمع است و درونم مانند شمع سـوزناک و آتشناک است چون اصل شعله‌ی شمع از نخ آن است که در وسط شمع قرار دارد . یکی هم اینکه : شمع که روشن می‌شود حاشیه های زربافت لباس برق می‌زند و آشکار تر از قسمت های دیـگر لباس است ، یعنی تـو مثل شمع نباش که فقط تـزیـیـنـات و تجملات ظاهری مـرا ببینی و آشکار کنی .

مرا همچون شمع آراسته و زرنـگار مبین ، که من همانند شـمـع در درونم آتش عشق و سوز جدایی است و مرا می‌سوزاند.

یـا : همانند شمع تجمّلاتِ ظاهری مرا به چشم مردم برجسته مکن که آتشِ عشق و سـوزِ جدایی از درون مـرا شعله‌ور کرده است!

سرکش مشوکه چون شمع ازغیرتت بسوزد

دلبرکه درکفِ اوموم است سنگِ خارا

🌿━━━━━━🌿

بیاوهـسـتـی حــافـظ زپیش او بـردار

که بـاوجـودتوکس نشنود زمن که منم

ای معشوق بـیـا وهستیِ حـافــظ را از دست اوبگیر، زیـرا که تمام وجودم راتوفراگرفتی تا وجودِمبارک توهست کسی از من نمی‌پـذیـرد که مـن وجوددارم ،اصلاً منی وجوندارد شایسته ان هست که همین جسم بی جان مرا نیز کامل ازبین ببری که این وجودِ ناقص من مانعی جدّی ایجاد کرده است، بیا وجودمرا کامل ازمیان بردار می خواهم دروجودمبارک توذوب گردم.(برگشت به بیت اوّل).

میانِ عاشق ومعشوق هیچ حایل نیست

توخودحجاب خودی حافظ ازمیان برخیز

مهدی در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۲۲:۰۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۶:

سلام به نظر بنده اینطور بهتر است بگوییم
دستم اندر دست آن ساقی سیمین ساق بود

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۲۱:۲۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۶:

پیوند به وبگاه بیرونی

پیش ازاینت بیش ازاین اندیشه‌ی عشّاق بود

مهــرورزّیِ تـو با ما شُـهره‌یِ آفاق بود

 

دربعضی از نسخه‌ ها، در این غزل بیت دیگری بشرح: " پیش از این کاین نُه رواقِ چرخِ اخضر بَرکشند / دورِ شاهِ کامکار و عهد بو اسحق بود " ثبت شده که شاهدی روشن بر این ادّعاست که این غزل خطاب به "شاه شیخ ابواسحاق" سروده شده است . اما این غزل نیز همانند اغلب غزلها بگونه ای سروده شده که اگر مخاطب غزل را خداوند متعال درنظربگیریم این قابلیت رادارد که معنای عرفانی نیز برداشت نمود. 

دربرداشت اول: خطاب به شاه ابواسحاق می‌فرماید :

قبل از این نسبت به عاشقان توِجهِ بیشتری می‌کردی و بیشتربه فکرشان بودی . اظهار وابرازِ محبّت تو به ما، زبانزدِ اقصی نقاطِ جهان و تمام اهلِ عالم بود.مامشهور به لطف توبودیم.

ابواسحاق سرداری لایق و حکمرانی دانشمند بود. در علم نجوم دست داشت و خود نیز شعر نیکو می سرود چنان که دو رباعی زیر را آن گاه که می خواستند او را از زندان برای کشتن ببرند، سروده و بر دیوارِ زندان به یادگارنوشت:

افسوس که مرغِ عمر را دانه نماند

امید به هیچ خویش و بیگانه نماند

دردا و دریغا که درین مدّتِ عمر
از هر چه بگفتیم جز افسانه نماند

با چرخ ستیزه کار مستیز و برو
با گردش دهر در میاویز و برو

زین جام جهان نما که نامش مرگ است
خوش درکش و جرعه بر جهان ریز و برو

شاه ابواسحاق نسبت به فضلا و دانشمندان علاقه و محبتّی خاص داشت و دربارش مأمنِ اهل علم و ادب بوده است.

....شاه شیخ ابواسحاق وحافظ دارایِ روابطِ خاصِ عاطفی وپیوندِدوستی بودند وحافظ دراین غزل از همنشینی بااویادکرده است.البته بارهاگفته شده که مدحِ در غزلیاتِ حافظ بهانه ای برایِ خَلقِ مضامینِ متنّوعِ شاعرانه وعارفانه بوده ومتفاوت ازمداحی هایِ سایرِشاعرانست چراکه رابطه ی حافظ بادوستان پادشاه وقت، فراترازرابطه ی شاه وشاعربود وبین آنها الفت ودوستی عاطفی برقراربود.

راستی خاتمِ فیروزه یِ بواسحاقی

خوش درخشید ولی دولتِ مستعجل بود

برداشت دوم خطاب به خداوند: پیشتر ازاین که ما دربهشت ساکن بودیم لطف وعنایت عظیمی از جانب توشامل حال مابودوماازنعمتهای بیشماری برخورداربودیم. ازخطوط چهره ی ما که شادمانی درآن موج می زد آثار لطف ومحبت تو کاملا پیدابود. 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

یاد باد آن صحبت شبـها که با نوشین لبان

بحث سـرّ عشق و ذکر حلقه‌ی عشّاق بود

 

 

یادش بخیر آن شبهای باصفایی که در مجلسِ اُنس وشعروادب، همراه وهمدل باشیرین لبان(شاعران) دورِهم می نشستیم وسخنان شیرینی از رازِ عشق ومهرورزی، رد وبدل می شد و یادی از محافلِ عاشقانه می‌کردیم .

حافظ زگریه سوخت بگو حالش ای صبا

باشاهِ دوست پرورِ دشمن گدازِ من

ازاین بیت نیز می توان به همان صورت دومعنابرداشت نمود ومحفل انس را به آن روزگاران سکونت آدم وحوا، دربهشت نسبت دادونوشین لبان رانیز همان حور و پری درنظر گرفت که محفل راگرم می نمودند. 

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

پیش ازاین کاین سقف سبزوطاق مینابرکشند

منظر چشم مرا ابـروی جانان طاق بـود

 

سقفِ سبز : آسمان ، گنبدخضرا

طاق مینا : استعاره از آسمان

منظر : نظرگاه ، منظره ،

طاق درمصرعِ دوّم ایهام دارد : 1- سقف هلالی 2- تک وتنها 3- ایوان 4- طاقچه دراینجاهرچهارمعنا موردِنظر شاعربوده است.

دراینجا حافظ ازآرایه ی مبالغه به زیبایی استفاده نموده، هم ارادت همیشگی خودرا به مخاطب غزل(احتمالا شاه ابواسحاق) نشان داده وهم به نکته یِ عارفانه ای رامطرح ساخته است وآن اینکه ؛ قبل از خلقتِ آسمانها و زمین، عشق وجود داشته، دل و جانِ عاشق ما وجود داشته و از همان زمان زیباییهایِ معشوق (کمانِ ابرویِ جانان) موردِ توّجه ما بوده و مااز ازل به او معشوق ازلی عشق می‌‌ورزیده‌ایم.

آن هنگام که معشوق ازلی روح مقدس خویش را به جسم خاکی مادمید من (آدم) فروغی ازمنظرزیبای رخسار اورا دریافت کردم ازآن زمان نقش طاق ابروی او درقاب دیدگانم جای گرفت ومراتاابد شیفته وشیدا نمود. 

نبودرنگِ دوعالم که رنگِ الفت بود

زمانه طرحِ محبّت نه این زمان انداخت

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

از دمِ صبح ازل تا آخرِ شام ابـد

دوستیّ ومهربریک عهدویک میثاق بود

 

دم : هنگام ، وقت

ازل : زمان بی سر‌آغاز

ابد : زمان بی سرانجام

از همان روز نخست ، رسمِ مهرورزی و محبّت(عاشقی) بر یک عهدوپیمانِ استوار بسته شده و تا ابد بر همین پیمان پایدار خواهد ماند.به رغم آنکه همه چیز بی ثبات وناپایدار ودرحال تغییرهست عشق ازازل تابه ابد به همان شگفتی بوده وهست وخواهدبود ودرهیچ دوره ای خللی درآن واردنمی شود عشق همان خدا وخداهمان عشق است. ازعجایب شگفت انگیز عشق اینکه هیچکس بااین درک وفهم محدود وناقص، درمورد چیستی وچرایی وچگونگی عشق به قطعیت نمی تواندنظر دهد اما به تعداد آدمیان درمورد عشق، نظر، داستان وقصه وجوددارد.

در ره عشق نشدکس به یقین محرم راز

هرکسی برحسب فکرگمانی دارد

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

سایه‌یِ معشوق اگرافتادبرعاشق چه شد؟!

مابه اومحتاج بودیم او به مامشتاق بود

 

دربرداشت سطحی دراینجا معشوق، زمینی ومخاطب غزل(شاه ابواسحاق) است که شاعر ودوستانش عاشق اوهستند واونیز مشتاق، همنشینی بادوستانش می باشد. 

دربرداشت عرفانی: 

باورداشتن اینکه خدا مشتاق وعاشق مخلوقات خویش هست یک نکته ی کلیدی و بسیارژرف عارفانه هست که دراینجا حضرت حافظ به زیبایی آن را بیان فرموده است. چراکه اگرآدمی به منبع اصلی عشق اتصال نداشته باشد وازآن منبع لایتناهی، عشق دریافت نکند چگونه خواهد توانست به دیگران عشق بورزد. تنها کسانی قادربه عشق ورزی می باشندکه ازجایی وازکسی عشق دریافت کرده وسرشارازعشق بوده باشند. بنابراین اگر آدمی درژرفای قلب وروح خود ایمان داشته باشدکه خدا مشتاق وعاشق اوست به راحتی خواهدتوانست به دیگران عشق بورزد وبه عشقبازی بپردازد.

سایه : حمایت ، انعکاس ، توّجه وعنایت

چه شد :چه ایرادی دارد؟ تعجبی ندارد

چنانچه معشوق سایه‌یِ لطف و حمایتش رابر عاشقِ دلداده‌ انداخته‌است، تعجّبی ندارد زیرا ما عاشقان نیازمندِ توّجه ِاو بودیم و او(معشوق ازلی) نیز متقابلاً به مااشتیاق داشت ومیلش براین بودکه به ماتوّجه وعنایت کند.اونازکند مااظهارِ نیازکنیم، عاشقی یک سودایِ دو طرفه میانِ عاشق ومعشوق است، وصدالبته تفاوت میانِ این دوبسیار:

میانِ عاشق ومعشوق فرق بسیاراست

چو یار ناز نمــــاید شما نیاز کنـــید

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

حُسنِ مهرویانِ مجلس گرچه دل میبردودین

بحث مادر لطفِ طبع و خوبیِ اخلاق بـود

 

برداشت اول: 

اگر چه در مجلس انس ما (درمحضرابواسحق) زیبا رویانی نیز حضور داشتند که زیبائی هایشان دل و دین را از کف می‌ربود ولی ما بدون توجّه به زیبائیهای دلستانان مجلس، بی نیازانه پیرامون نیک سرشتی و نیکوییِ اخلاق بحث می کردیم ، ما ازحدودِ اخلاقی خارج نمی شدیم وروابطمان براساسِ ارزش هایِ اخلاقی وفضیلت وادب بود.

رویِ خوبت آیتی ازلطف برماکشف کرد

زآنزمان جزلطف وخوبی نیست درتفسیرِ ما

دربرداشت دوم نیز معنی همانست بااین تفاوت که روی سخن باخداست و ماهرویان، همان بهشتیان وپریان هستند. 

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

بر در شاهم گدائی نکته‌ای در کار کرد

گفت برهرخوان که بنشستم خدارزّاق بود

 

گدایی دراینجا هم می تواند به معنای گدایی شاعر درگاه پادشاه، هم یک نفر گدا بوده باشد.

یک نفرفقیردردرگاهِ پادشاه (نکته‌ای درکارم کرد) موضوعِ مهمّی رابه من یادآور شد،یا: دراین مدتی که من در درگاه پادشاه به گدایی مشغول بودم درس بسیاربزرگی گرفتم

وآن اینکه :

بر سر هر سفره‌ای که نشستم دیدم صاحب سفره، واسطه ووسیله ای بیش نیست، وصاحب اصلی تمام سفره ها ونعمتها تنها خداوندمتعال است هم اوست که رزّاق و روزی رسان است.

به عبارت دیگر: نیاز خود را فقط به خداوندبگو وبر در هیچ پادشاهی حتی عادل نیزبوده باشد اظهارِنیازوعجزنکن . ملاحظه می شودکه بااینکه غزل درمدحِ پادشاهست،لیکن حافظ بی هیچ واهمه ای،اعتقاداتِ شخصیِ خودرامطرح می سازد وبابیانِ حقایقِ نغز ونکته های لطیف،توّجهِ پادشاه ودیگران را به زوال پذیری وناپایداریِ تمامِ قدرتها درمقابلِ اراده یِ ذاتِ بی همتا، معطوف می دارد. بااینکه رابطه ی او باپادشاهان فراتر ازرابطه ی شاعروشاه بود لیکن با بزرگواری ومعرفت، دراینجا نقش منفی(گدایی دردرگاه پادشاه) را به خودمی دهد تا نکته ای عبرت انگیز برای مخاطبان ودرسی تکان دهنده برای پادشاه داده باشد.

ای گدایانِ خرابات خدایارِشماست

چشمِ انعام مَداریدبه انعامی چند

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

رشته‌یِ تسبیح اگربگسست معذورم بدار

دستم اندردامن ساقیِّ سیمین ساق بود

 

برداشت اول: 

زبانِ کنایه آمیز وطنزوطعنه یِ حافظ برای برجسته سازیِ حقایق، هیچ حدومرزی ندارد،پادشاه وگدا نمی شناسد، شیخ وشاب راملاحظه نمی کند واغلبِ اوقات ازخطوطِ قرمزِ مذاهب وادیان نیزبی هیچ اِبایی عبورکرده وهمه چیز راازدمِ تیغِ طنزوطعنه می گذراندواین درحالیست که عصرخفقان وحاکمیت متشرعین وتندرویان هست. به باورزاهدان متشرع، اگرکسی ازخطوط قرمزشریعت عبورکند بلاهای آسمانی نازل میگردد باران نمی بارد، قحطی وبی آبی رخ می دهد وچنین وچنان می شود. اما شاعرآزاده وبی باک، بی اعتنابه باورهای متعصبین، مطالبی راکه درچنین شرایطی، هیچ کس قادربه طرح آنهانیست، باشهامت وجسارت بیان می کند تااگرچنانچه قراراست باطرحِ این طنز وطعنه ها،وعبورکردن ازمرزها،خشم خدایان برانگیخته شده و اتّفاقِ شومی رخ دهدیا بلایی ازآسمان نازل گردد ،چه بهتر که هرچه زودتر رخ دهد....

رشته ی تسبیح اگربگسست: اگر تسبیحی که دردستم برای ذکر و وِردِ خوانی بود پاره شد دلیل دارد

باطنز وطعنه می فرماید: ای شیخ: پاره شدن بندتسبیح من دلیلِ قابلِ قبول وموجّهی دارد من معذورم ،زیرا آن زمان من دست به دامنِ ساقیِ بلورین ساق پا(یکی ازهمان خوبرویانی که درمیکدهاسرویس داده وخدمت میکردند) بود ومن مشغول لمس ونوازش ساق پای اوبودم !!! دستم جایی گیربود وآنقدر مدهوشِ ومسحور زیباییهایِ اوشده بودم که متوجّهِ پاره شدنِ تسبیح نشدم!!! بنابراین عذرم موجّه است سرزنشم مکنید.

دربرداشت عرفانی: 

معنای «گسستن رشته ی  تسبیح و دستم اندر دامن ساقی سیمین ساق بو» بکلی متخول شده و ژرفا پیدامی کنندتامعنای عرفانی برداشت گردد. دراین برداشت، رشته ی تسبیح دیگر به معنای تسبیحی معمولی نیست که دردست گرفته ومی چرخانند وورد می خوانند بلکه به معنای نیایش و حمدوثنا گفتن است و کلیات دعاخوانی مذهبی وذکروعبادت، به رشته ای به هم پیوسته تشبیه شده که دراینجا به ناگهان  ازهم گسسته است. چرا گسسته است؟ 

شاعر پیش ازاین دوشادوش متشرعین وصوفیان به انجام برنامه های مذهبی مشغول بوده اماباگذشت زمان دچارتحولات فکری شده وطریق عشقبازی پیشه کرده وبه رسم عشقبازان نیایش می کند وآن تسبیح وآن عبادت خشک زاهدانه راکنارگذاشته است. 

ساقی سیمین ساق نیز دیگر، آن خوب رویی نیست که درمیکده کارمیکرده بلکه، ساقی همان زیبای مطلق ومعشوق ازلیست که تمام موجودات ازشراب لطف وعنایت او سرمست ومسرورمیگردند. همچنین «دستم دردامن ساقی بود» نیز دراین برداشت معنای معنوی دارد یعنی دست به دامن کسی شدن،یعنی پناه آوردن به کسی ودامن اوراگرفتن. 

بنابراین ازمنظر عرفانی چنین برداشتی حاصل می شود: 

ای زاهد اگر من ازمسجدبه خرابات روی آوردم وطریق عشق برگزیدم برمن خرده مگیر من دراین طریق، تصویردیگری ازخداپیداکرده ام تصویر ساقی خوش سیمیایی که با باده ی ازلی،مهربانانه همگان راسرمست ومسرور می سازد من دست به دامن اوشده ام وبا به زبان وبیانی متفاوت از زبان وبیان شریعت، صحبت می کنم رشته ی تسبیحات قبلی ازهم گسست ومن راهی نو درپیش گرفته ام. 

رشته ودانه هایِ تسبیح درنظرگاهِ حافظ نمادِ ریاکاری وچیزی بیش از ابزارحقه بازی نیست. اوکه جزبه عشق نمی اندیشد هرگزتسبیح به دست نمی گیرد. اوبه جای گرفتن ِ تسبیح دردست، بندبندِ انگشتان دستِ دوست راگرفته وذکردوست داشتن و وردخال وخط ورخ اورا می گوید.

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

درشبِ قدراَرصبوحی کرده‌ام عیبم مکن

سرخوش آمدیاروجامی درکنارطاق بـود

 

صبوحی کردن: شرابِ بامدادی نوشیدن

همان توضیحی که دربیتِ قبلی داده شد براین بیت نیز صدق می کند. (برجسته سازیِ عشقبازیِ صادقانه بامعبود به جایِ عبادتِ خشک زاهدانه و ریاکارانه)

برداشت اول: 

صبوحی به معنی مستی کردن  به رسم معمول آن دوران.  صبوحی همان "ثلاثه‌ی غسّاله" است درقدیم هنگام سحرگاهان، سه جام شراب می‌نوشیدند: یکی برای دفعِ خمارِ مستی شب پیش ، یکی برای شستشویِ معده و سوّمی برای شاد و سرخوش بودن در طول روز.

اگر در سحرگاهِ شبِ مبارک قدر، به جایِ عبادت ورازونیازمذهبی، شراب انگوری نوشیده‌ام واقدام به روزه خواری کرده‌ام بر من خرده مگیرید، زیرا ازیکسو یارم(معشوق زمینی) مستانه و شادمان آمد وازسویِ دیگر جامِ شرابی آماده یِ نوشیدن در طاقچه بود،همه چیز خودبخود مهیّاگردید و من ناچار وبی اختیار شراب نوشیدم. حافظ بارندانگی به گونه ای شراب خوردن خودرا درشب قدر، توجیه می کند که به شیخ متعصب بقبولاندکه هرکسی دیگرنیز درچنین شرایطی قرارگیردهمین کارراانجام می دهد ضمن آنکه حافظ به همگان نیز یک درس روانشناختی وحکیمانه می دهد وآن اینکه: اگر درگذشته مرتکب گناهی شده اید خورا ملامت مکنید شما درشرایطی قرارداشتید که انجام آن کار درآن لحظه، برای شما بهترین تصمیم بوده است بنابراین به میل درونی خویش درآن لحظه، وفاداربمانید وبه آن احترام بگذارید.

 

دربرداشت عرفانی، صبوحی اگرچه به معنای مستی  آمده لیکن این مستی حاصل شراب انگوری نیست وبه معنای سُرور ووجد وازخودبیخودشدن است.«یار» نیز دراین برداشت یار زمینی نیست بلکه معشوق ازلیست. اما مگرچگونه می شود که معشوق ازلی سرخوشانه به منزل کسی برود؟ درفرهنگ عرفان این «سرخوش آمدن یار» استعاره ازاین است که به ناگهان درعالم شهود، حضور معشوق ازلی را دریافتم، فروغی از تجلّی جمال زیبای اوبرمن تابید ومراازخودبیخود نمود... 

دراین برداشت، جامی برکنار طاق بود نیز استعاره ازکتاب ودفترودیوان بوده باشدکه باخواندن آن حافظ سرمست می شده است چنانکه ما ازخواندن اشعار حافظ سرمست می شویم. 

اگرمن درچنین شب عزیزی، مستی کرده ام برمن خرده مگیرید که چرا به عبادت زاهدانه نپرداختم من درشرایط خاصی قرارداشتم به ناگهان یارسرخوش آمد وبا جامی که درطاقچه بود مشغول گشتم وازخودبیخودشدم. 

 

 

🌿━━━━━━━━━━🌿

 

شعرحافظ درزمان آدم اندرباغ خُـلد

دفترنسرین وگل رازینت اوراق بـود

 

باغ خُلد : بهشت

دراین بیت نیز ضمن برگشت خوردن به مطلع غزل، شاعر با آرایه ی مبالغه ، به ستایش ازغزلیات ناب خویش پرداخته ومی فرماید: ابتدای خلقت،آن زمانی که حضرت آدم هنوز در بهشت زندگی می‌کرد، شعرِ حافظ بوده و بر رویِ برگ هایِ گلها نوشته شده بوده وزیب وزیورِ گلهایِ بهشتی بود.....الحق که اوحق دارد از این غزلیات اینچنین ستایش کند والحق که  راست فرموده واین ابیات قطعاً بررویِ گلهایِ بهشتی نقش بسته تاطراوت وزیباییِ آنها هزارچندان گردد بهشت بدون غزلهای حافظ چندان لطفی ندارد. 

درآسمان نه عجب گربه گفته یِ حافظ

سرود زهره به رقص آورد مسیحا را

 

مهران در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۱۴ دربارهٔ رهی معیری » غزلها - جلد اول » ساغر هستی:

با سلام
این شعر رو با صدای جاویدان مرحوم هایده در تصنیف "آزاده" که اولین تصنیف رسمی ایشون هست گوش بدید. تنظیم این اثر توسط استاد علی تجویدی انجام شده و در خاطراتش نوشته که رهی که اون زمان درگیر سرطان بوده از اجرای هایده بسیار لذت برده و شخصا بر ضبط این تصنیف نظارت داشته.اجرای هایده خیلی دلنشین تر هست تا صدای علیرضا قربانی که طی 3 سال اخیر خیلی از تصنیف خوانی های مرحوم هایده رو بازخوانی کردن.
باز هم منکر لطافت و صلابت صدای آقای قربانی نمیشوم

محمد حسین خورشیدی در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۵۶ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » سهراب » بخش ۵ - زادن سهراب، پرسش از تهمینه دربارهٔ پدر و عزم لشکرکشی به ایران و توران:

لت دوم از پاره ی ششم " که یارست یا او نبرد آزمود " نادرست است . درست این لت باید چنین باشد " که یارست با او نبرد آزمود " یا در میان لت باید " با " باشد . یعنی چه کسی یارای نبرد با او را دارد .

جمشید پیمان در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۴۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۸:

بیت اول و سوم این غزل ( روا آن است که جای بیت های دوم و سوم عوض شود)به نظر من تبیین و تشریح پیام ارزشمند زرتشت است: پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک. در بیت ششم با نگاه جبر گرای حافظ مواجه می شویم. او همین نکته را در جای دیگر اینگونه تبیین می کند: فلک به مردم نادان دهد زمام مراد/ تو اهل دانش و فضلی، همین گناهت بس! به نظر من بیت هفتم این غزل نباید در این غزل جائی بیاید.این بیت منطقن با مضمون و مفهوم سایر بیت ها در تناقض است. بویژه با بیت های اول و آخر . حافظ اینهمه زحمت کشیده و نکته های عرفانی و حکمت آمیز آورده است که بگوید او و دیگرانی مانند او ( غزل را با مــــــا آغاز کرده است) بد نمی گویند و بد نمی اندیشند و میل به بد نمی کنند و عیب درویش و توانگرا به کم و بیش را بد می دانندو .... و بخصوص در بیت آخر صریحن درس مدارا با خصم را می دهد. اما ناگهان در بیت ماقبل آخر همه ی گفته هایش را نادیده می گیرد و جامه ی کسی را سیاه می کند و حسود را احمق می نامد( عیب گفتن از این واضح تر هم می شود؟). من باور دارم این بیت الحاقی است ولو در قدیم ترین نسخه هم آمده باشد. در غیر اینصورت باید پذیرفت که حافظ در این غزل واعظ نا متعظ شده است!

علی زاهد پور در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۳۸ دربارهٔ سنایی » طریق التحقیق » بخش ۶۶ - خسر الدنیا و الآخرة ذلک هو الخسران المبین:

با سلام
شش بیت مانده به آخر یک غلط املائی رخ داده است.
در مصراع دوم آمده: «و تن همه طمطراق ...» درست آن «وین ...» است.
در چهار بیت مانده به آخر، در پایان مصراع نخست، به جای «پست» باید نوشت: «زیست».

بی سواد در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۸:۰۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۳۳:

جناب احمد نذیر
بی گمان بلخی اهل بلخ بوده است ، اما بلخ خود بخشی از کدام کشور بوده است؟؟
ممکن است مانای واژه افغان را برای ما روشن فرمایید؟

سمیه در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۷:۳۲ دربارهٔ پروین اعتصامی » دیوان اشعار » مثنویات، تمثیلات و مقطعات » شمارهٔ ۱۶۵ - این قطعه را در تعزیت پدر بزرگوار خود سروده‌ام:

پدرم رو در 12 سالگی و مادرم رو در 32 سالگی یعنی ماه پیش از دست دادم هیچوقت فکر نمیکردم مادرم رو آنقدر زود از دست بدم هیچ وقت دلتنگ پدر نشدم چون مادرم مثل کوه پشتم بود اما الان سرگردون هستم مادرم همه ی هستی من راحت بخواب من هستم و برادرام رو سروسامون میدم بهت قول میدم دخترت مثل خودت محکم و استوار از پس مشکلات بربیاد.برام دعا کن و از خدا بخواه به من توان بده دستت رو می بوسم بهترینم

فرهنگ در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۷:۰۶ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۴۱ - کبودی زدن قزوینی بر شانه‌گاه صورت شیر و پشیمان شدن او به سبب زخم سوزن:

در مصرع اول از بیت آخر ضمیر (ما) جا افتاده درستش
میشه: در من و ما سخت کردستی دو دست

امیر در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۵۵ دربارهٔ سنایی » دیوان اشعار » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۶۹:

در کتاب قرآن سال هفتم اینطور نوشته شده
با بدان کم نشین که صحبت بد. گرچه پاکی تو را پلید کند
آفتابی بدین بزرگی را. لکه ای ابر ناپدید کند

مهرداد در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۱۹ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب دوم در اخلاق درویشان » حکایت شمارهٔ ۱۷:

این شعر کاملا اشتباه هستش. سعدی در عروض و استفاده از کلمات ساده شهره عالم هست.
نه بر اشتری سوارم نه چو خر به زیر بارم
نه خدای رعیتم من نه غلام شهریارم
غم موجود و پریشانی معدوم ندارم
نفسی میکشم آسوده و عمری به سر آرم
و در بخش بعدی
شخصی همه شب بر سر بیمار گریست
چون روز بشد بمرد و بیمار بزیست
خواهشا تصحیح بشه

روفیا در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۵۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۳۷:

در کار یار باش که کاریست کردنی
...

علی در ‫۱۰ سال قبل، شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۴۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۳:

بیت چهارم "وگرنه "اشتباه است و وزن شعر خراب می شود و به نظر بنده "ورنه "صحیح می باشد