شمع جهان، دوش نَبُد نور تو در حلقه ما
راست بگو شمع رخت دوش کجا بود؟ کجا؟
سوی دل ما بِنِگر کز هوس دیدن تو
دولت آن جا که در او حسن تو بگشاد قبا
دوش به هر جا که بُدی دانم کامروز ز غم
گشته بُوَد همچو دلم مسجد لا حول و لا
دوش همیگشتم من تا به سحر نالهکنان
بَدْرُکَ بِالصُّبحِ بَدا، هَیَّجَ نَومِي وَ نَفیٰ
سایه نوری تو و ما جمله جهان سایه تو
نور کی دیدست که او باشد از سایه جدا
گاه بُوَد پهلوی او گاه شود محو در او
پهلوی او هست خدا محو در او هست لَقا
سایه زده دستِ طلب، سخت در آن نور عجب
تا چو بکاهد بکشد نور خدایش به خدا
شرح جدایی و درآمیختگی سایه و نور
لا یَتَناهیٰ و لَئِنْ جِئْتَ بِضَعْفٍ مَدَدا
نور مُسَبِّب بود و هر چه سبب سایه او
بیسببی قَدْ جَعَلَ اللّهُ لِکُلٍّ سَبَبا
آینهٔ همدگر افتاد مُسَبِّب و سبب
هر کی نه چون آینه گشتست ندید آینه را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به توصیف نور و سایه میپردازد و به حضور نور الهی در زندگی انسان اشاره میکند. او از شمعی صحبت میکند که بدون نور معشوقش وجود ندارد و با غم جداییاش رنج میبرد. همچنین، نمایان شدن قدرت الهی در لایههای مختلف وجود و ارتباط میان مسبب و سبب را بررسی میکند؛ و در نهایت به ماهیت متقابل نور و سایه اشاره میکند که در واقع بیپایان و مرتبط به یکدیگرند. تفکر عمیق شاعر در این شعر، حقیقت و وجود را در قلمرو محبت و جستجوی نور الهی میجوید.
دیشب در جمع ما، هیچ چراغی از نور و روشنایی تو وجود نداشت؛ راست بگو، ای محبوب من! دیشب شمعِ چهرهٔ نورانی تو کجا بود؟ چرا در میان ما نبودی؟
به دل ما نگاه کن و ببین که از شوق دیدار تو چه حالی پیدا کرده است؛ زیرا آنجا که زیبایی تو پرده از جلوهٔ خویش برمیدارد و آشکار میشود، خوشبختی و سعادت حقیقی نیز پدیدار میگردد.
میدانم دیشب هر جا که بودهای، امروز از شدت غم و اندوه، آنجا نیز مانند دل من به جایگاهی برای گفتنِ ذکر «لا حول و لا قوّة إلّا بالله» تبدیل شده است.(لا حول و لا قوّة إلّا بالله: هیچ نیرو و توانی جز به خدا نیست؛)(مولانا با زبان عاشقانه، غم دل خود را به مکان حضور محبوب نیز گسترش میدهد؛ گویی فراق چنان فراگیر است که هرجا محبوب بوده، آنجا نیز از این اندوه بینصیب نمانده است.)
هوش مصنوعی: دیشب تا صبح در حال گردش و ناله زدن بودم، که ناگهان با طلوع صبح، خوابم بر هم خورد و از بین رفت.
تو خود سایهای از نور هستی و ما و تمام جهان نیز سایهٔ وجود توییم. مگر کسی نوری دیده است که از سایهٔ خودش جدا باشد؟
عاشق گاهی در کنار محبوب قرار دارد و گاهی چنان در وجود و عشق او غرق میشود که از خود بیخود میگردد. در حالت نخست، خداوند در مقامِ نزدیکی و همراهی با عاشق در نظر گرفته میشود؛ اما در حالت دوم، عاشق به مقام «لقا»، یعنی دیدار و وصال محبوب، میرسد.(قرب یعنی نزدیکی به محبوب؛ اما لقا یعنی دیدار و مواجهه با او.)
سایه، دست نیاز و طلب به سوی آن نور شگفتانگیز دراز کرده؛ تا آنگاه که سایه کمرنگ و ناپدید شود و نور الهی، آن را به سوی سرچشمهٔ حقیقی خود ببرد.
هوش مصنوعی: توضیحات و شرحی دربارهی جدایی و پیوندی که بین سایه و نور وجود دارد، بیان شده است. این رابطه به گونهای است که هر کدام به نوعی وابسته به دیگری هستند و این پیوند به صورت نامتناهی ادامه دارد. حتی اگر در این مسیر با ضعف و کمبودهایی مواجه شوی، این ارتباط همچنان پابرجا خواهد بود.
نور، سرچشمه و پدیدآورنده است و هر چیزی که به واسطهٔ علتی پدید میآید، همچون سایهای وابسته به آن نور است. اما حقیقتی که خود به سبب دیگری نیاز ندارد، میتواند سرچشمهٔ اسباب باشد؛ خداوند برای هر چیزی سببی قرار داده است.
هوش مصنوعی: وقتی دو نفر به هم نظر میکنند، مانند آینهای که تصویر یکدیگر را نشان میدهد، باعث میشوند که هر یک از دیگری تاثیر بپذیرد. اما اگر کسی به درستی خود را نبیند و مانند آینه عمل نکند، نمیتواند منعکسکنندهی واقعیات باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
ای دل بیرحم تو را، مایهٔ شادی غم ما
این چه بلا بود قضا، من ز کجا تو ز کجا
تا که ز من جور و جفا، شرم نداری ز خدا
اینت بلائی که توئی، یارب زنهار تورا
رستم از این نفس و هوا زنده بلا مرده بلا
زنده و مرده وطنم نیست به جز فضل خدا
رستم از این بیت و غزل ای شه و سلطان ازل
مفتعلن مفتعلن مفتعلن کشت مرا
قافیه و مغلطه را گو همه سیلآب ببر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.