گنجور » سعدی » گلستان » باب هشتم در آداب صحبت

سعدی » گلستان » باب هشتم در آداب صحبت »

حکمت شمارهٔ ۷۸

خلاف راه صواب است و عکس رای اولوالالباب، دارو به گمان خوردن و راه نادیده بی کاروان رفتن.

امام مرشد محمد غزالی را رحمة الله علیه پرسیدند: چگونه رسیدی بدین منزلت در علوم؟

گفت: بدان که هر چه ندانستم از پرسیدن آن ننگ نداشتم.

امید عافیت آن گه بود موافق عقل

که نبض را به طبیعت‌شناس بنمایی

بپرس هر چه ندانی که ذل پرسیدن

دلیل راه تو باشد به عز دانایی

حاشیه‌ها

با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

منبع اولیه:	ویکی‌نبشته
تعداد ابیات:	۲

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: در این حکایت، سعدی به اهمیت پرسش و جستجوی دانایی اشاره می‌کند. او مثال می‌زند از امام غزالی، که با پرسشگری و عدم شرمندگی از نادانی، به مقام بلند علمی دست یافته است. شاعر تأکید می‌کند که عقل و فهم شما در شناخت و آگاهی بهبود می‌یابد، و پرسیدن از دیگران می‌تواند راهی به سوی دانش باشد. لذا باید از هر گونه هراس از ندانستن کاسته شود و آموختن از دیگران را به عنوان راهی برای رسیدن به دانش و خرد پذیرفت.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# خلاف راه صواب است و عکس رای اولوالالباب، دارو به گمان خوردن و راه نادیده بی کاروان رفتن.

اینکه دارویی را خودسرانه و صرفاً با احتمالِ مفیدبودن مصرف کنی یا اینکه بدون کاروان و بدون راهنما و آگاهی از مسیر به جایی بروی، خلاف عقل است.

# امام مرشد محمد غزالی را رحمة الله علیه پرسیدند: چگونه رسیدی بدین منزلت در علوم؟

از امام مرشد محمد غزالی پرسیدند: چگونه به این مرتبه از دانش و علوم دست پیدا کردی؟

# گفت: بدان که هر چه ندانستم از پرسیدن آن ننگ نداشتم.

گفت: به آن دلیل که هیچ‌گاه از پرسیدن درباره چیزهایی که نمی‌دانستم نمی‌ترسیدم و بابت پرسیدن شرمنده و خجول و شرمگین نبودم.

# امید عافیت آن گه بود موافق عقل

که نبض را به طبیعت‌شناس بنمایی

امید به سلامتی زمانی ممکن و عاقلانه است که خود را مرتباً به طبیب نشان دهی و از بیماری‌های احتمالی‌ات بی‌خبر نباشی و مراقب سلامتی‌ات باشی.

# بپرس هر چه ندانی که ذل پرسیدن

دلیل راه تو باشد به عز دانایی

هر سوالی که دارید بپرسید و از ندانستن خجالت نکشید، و حتی ذلت پرسیدن را به تن بخرید، چرا که پرسیدن حتی اگر همراه با ذلت باشد در نهایت تو‌ را به عزت و بزرگیِ دانایی می‌رساند.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

بخش ۷۸ به خوانش حمیدرضا محمدی
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

حکمت شمارهٔ ۷۸ به خوانش سهیل قاسمی

حکمت شمارهٔ ۷۸ به خوانش ابوالفضل حسن زاده

حکمت شمارهٔ ۷۸ به خوانش فاطمه زندی

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

محمدحسین ایراندوست در ‫۳ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۲۲ دی ۱۴۰۱، ساعت ۲۱:۵۸ نوشته:

به نام آن که جان را فکرت آموخت

سعدی در این حکمت می گوید پرسش از اهل فن و آگاه ضروری است. خوردن دارو بدون پرسش از متخصص و رفتن به راه نادیده و ناشناخته بدون راهنما خلاف خردمندی است. آنگاه حکایتی از امام محمد غزالی مطرح می کند. وی دانشمند برجسته، متکلم و فقیه ایرانی و یکی از بزرگترین مردان تصوف قرنِ پنجم هجری است. از او می پرسند. چگونه به این جایگاه بلند و رفیع علمی رسیدی ؟ جواب داد هر چه نمی دانستم پرسیدم و با پرسیدن از اهل فن ننگ نداشتم.

1- رای : عقیده؛ نظر؛ اندیشه.

2- اولواالالباب: صاحبان عقل و خرد

3- طبیعت شناس :

صفت فاعلی مرکب است و کنایه از طبیب و معالج باشد. در قدیم به طبیب و پزشک می گفتند. سعدی در باب اول بوستان هم از همین لفظ به معنای طبیب استفاده کرده است:

طبیعت شناسان هر کشوری سخن گفت با هر یک از هر دری

4- بدانکه : بواسطه آن که

5- نبض :

شریانی است در مچ دست که پزشکان از نحوه حرکت و ضربان آن به وضعیت مزاجی بیماران آگاه می شوند.

6- ذُل : با تشدید لام به معنای ذلت و خواری است و با عزّ تقابل دارد. به معنای نرمی و فروتنی هم بکار می رود.

7- امید عافیت آن گه بود موافق عقل - که نبض را به طبیعت شناس بنمایی:

وقتی می توان به سلامتی و تندرستی خود امیدوار بود که بیماری خود را به پزشک و متخصص نشان دهید.

ضرورت پرسش از اهل فن

سعدی در این حکمت به اهمیت و ضرورت پرسش ازاهل فن و آگاه سخن گفته است. و برای آن مثالی از امام محمد غزالی زده است .. در آیه 43 سوره نحل یه عنوان یک دستور کلی فرمود : « فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ »؛ پس اگر نمی‌دانید از اهل ذکر (یعنی اهل فن و علما و دانشمندان هر امت) سؤال کنید. این آیه یک اصل کلی را که عقل هر بشری می‌پذیرد، وآن مراجعه به اهل علم وکارشناس است، یعنی هر چه را نمی‌دانید از آگاهان واهل خبره‌ی آن‌سؤال کنید

اتفاقاً روایات بسیاری در اهمیت و ضرورت ِ سوال از آگاهان وجود دارد همانند سخن پیامبر(ص) که فرمودند: «علم و دانش گنجینه هایی است که کلید این گنجینه ها سؤال کردن است بنابراین در مورد مجهولاتتان سوال کنید».

همچنین حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه وآله) فرمودند:

« اَلْعِلْمُ خَزَائِنُ وَ مَفَاتِیحُهُ اَلسُّؤَالُ فَاسْأَلُوا رَحِمَکُمُ اَللَّهُ فَإِنَّهُ تُؤْجَرُ أَرْبَعَةٌ اَلسَّائِلُ وَ اَلْمُتَکَلِّمُ وَ اَلْمُسْتَمِعُ وَ اَلْمُحِبُّ لَهُمْ.[1]» یعنی علم و دانش خزینه ها و گنجینه هایی است که کلید این گنجینه ها سؤال کردن است. بنابراین، در مورد مجهولاتتان سؤال کنید، خداوند شما را رحمت کند. زیرا چهار گروه بر اثر پرسش و پاسخ اجر می برند: 1. سؤال کننده؛ 2. معلّم و استادی که پاسخ می دهد؛ 3. کسی که در آن جلسه حاضر است و پرسش و پاسخ را می شنود؛ 4. کسی که در جلسه حضور ندارد، امّا این کار را دوست دارد).

در حکمت 82 نهج البلاغه آمده است:

« وَ لَا یَسْتَحِیَنَّ أَحَدٌ إِذَا لَمْ یَعْلَمِ الشَّیْءَ أَنْ یَتَعَلَّمَهُ »؛ (هیچ یک از شما در مورد پرسش و سؤال کردن نسبت به آنچه نمی داند خجالت نکشد. و این مفاد سخن امام محمدغزالی است که سعدی در همین حکمت گفت.

در حدیثی آمده است که حیا و شرم دو قسم است: شرم معقول و شرم احمقانه. شرم معقول آن است که انسان به هنگام مواجهه با گناه و معصیت از خداوند خویش شرم کند و به سراغ گناه نرود. بیزاری از گناه و زشتیها، شرم معقول و خجالت ممدوح و پسندیده است. و امّا شرم احمقانه، خجالت از پرسش در برابر مجهولات است. انسان باید در سؤال کردن شجاع و دلیر باشد، و شرم و خجالت را کنار بگذارد؛ و نه تنها خود در مورد موضوعات مورد سؤال پرسشگر باشد، که دیگران را هم به این کار تشویق کند.

در روایت آمده است که حضرت علی(علیه السلام) عازم میدان جنگ بود، شخصی خدمت آن حضرت رسید، و سؤال پیچیده ای در مورد توحید مطرح کرد. پرسید: این که گفته می شود خداوند یکی است یعنی چه؟ آیا منظور یکی از دو تاست؟ یا یکتایی خداوند تفسیر دیگری دارد؟

بعضی از اصحاب حضرت به این شخص اعتراض کردند که اکنون موقع جنگ و نبرد و کارزار است، و زمان پرسش و سؤال کردن نیست!

حضرت فرمود: مگر نه این که ما برای آگاه کردن و بیداری مردم می جنگیم، پس چه اشکالی دارد که پاسخ سؤال این شخص را بدهیم، سپس بطور مفصل و مشروح به سؤال آن شخص پاسخ داد

------------------

پی نوشتها :

[1] - صحیفة الإمام الرضا(علیه السلام‏)، علی بن موسی، محقق / مصحح: نجفی، محمد مهدی‏، کنگره جهانی امام رضا(علیه السلام‏)، مشهد، 1406 قمری، ‏چاپ: اول‏، ص 42.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

حکمت شمارهٔ ۷۸

تازه‌های نرم‌افزار گنجور