بخش ۱ - ستایش محمود و نصر و بوالظفر، مژدهٔ بخشش خراج و اندرز داد و جاودانگی سخن
کنون پادشاه جهان را ستای
به رزم و به بزم و به دانش گرای
سرافراز محمود فرخندهرای
کزویست نام بزرگی به جای
جهاندار ابوالقاسم پر خرد
که رایش همی از خرد برخورد
همی باد تا جاودان شاد دل
ز رنج و ز غم گشته آزاد دل
شهنشاه ایران و زابلستان
ز قنوج تا مرز کابلستان
برو آفرین باد و بر لشکرش
چه بر خویش و بر دوده و کشورش
جهاندار سالار او میر نصر
کزو شادمانست گردنده عصر
دریغش نیاید ز بخشیدن ایچ
نه آرام گیرد به روز بسیچ
چو جنگ آیدش پیش جنگ آورد
سر شهریاران به چنگ آورد
برآنکس که بخشش کند گنج خویش
ببخشد نهاندیشد از رنج خویش
جهان تاجهاندار محمود باد
وزو بخشش و داد موجود باد
سپهدار چون بوالمظفر بود
سرلشکر از ماه برتر بود
که پیروز نامست و پیروزبخت
همی بگذرد تیر او بر درخت
همیشه تن شاه بیرنج باد
نشستش همه بر سر گنج باد
همیدون سپهدار او شاد باد
دلش روشن و گنجش آباد باد
چنین تا به پایست گردان سپهر
ازین تخمه هرگز مبراد مهر
پدر بر پدر بر پسر بر پسر
همه تاجدارند و پیروزگر
گذشته ز شوال ده با چهار
یکی آفرین باد بر شهریار
کزین مژده دادیم رسم خراج
که فرمان بد از شاه با فر و تاج
که سالی خراجی نخواهند بیش
ز دیندار بیدار وز مرد کیش
بدین عهد نوشینروان تازه شد
همه کار بر دیگر اندازه شد
چو آمد بران روزگاری دراز
همی بفگند چادر داد باز
ببینی بدین داد و نیکی گمان
که او خلعتی یابد از آسمان
که هرگز نگردد کهن بر برش
بماند کلاه کیان بر سرش
سرش سبز باد و تنش بیگزند
منش برگذشته ز چرخ بلند
ندارد کسی خوار فال مرا
کجا بشمرد ماه و سال مرا
نگه کن که این نامه تا جاودان
درفشی بود بر سر بخردان
بماند بسی روزگاران چنین
که خوانند هرکس برو آفرین
چنین گفت نوشین روان قباد
که چون شاه را دل بپیچد ز داد
کند چرخ منشور او را سیاه
ستاره نخواند ورا نیز شاه
ستم نامهٔ عزل شاهان بود
چو درد دل بیگناهان بود
بماناد تا جاودان این گهر
هنرمند و بادانش و دادگر
نباشد جهان بر کسی پایدار
همه نام نیکو بود یادگار
کجا شد فریدون و ضحاک و جم
مهان عرب خسروان عجم
کجا آن بزرگان ساسانیان
ز بهرامیان تا به سامانیان
نکوهیدهتر شاه ضحاک بود
که بیدادگر بود و ناپاک بود
فریدون فرخ ستایش ببرد
بمرد او و جاوید نامش نمرد
سخن ماند اندر جهان یادگار
سخن بهتر از گوهر شاهوار
ستایش نبرد آنک بیداد بود
به گنج و به تخت مهی شاد بود
گسسته شود در جهان کام اوی
نخواند به گیتی کسی نام اوی
ازین نامهٔ شاه دشمنگداز
که بادا همه ساله بر تخت ناز
همه مردم از خانها شد به دشت
نیایش همی ز آسمان برگذشت
که جاوید بادا سر تاجدار
خجسته برو گردش روزگار
ز گیتی مبیناد جز کام خویش
نوشته بر ایوانها نام خویش
همان دوده و لشکر و کشورش
همان خسروی قامت و منظرش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
محمود انوشیروان (اشاره) قباد (اشاره) فریدون (اشاره) ضحاک (اشاره) جمشید (اشاره) بوالمظفر
هوش مصنوعی: شعر به ستایش پادشاه محمود و میرزاده نصر میپردازد. محمود به عنوان یک فرمانروای بزرگ و خردمند توصیف میشود که با بخشش و رهبری شایستهاش به آسایش کشورش کمک کرده و دل مردم را شاد کرده است. همچنین از پیروزیها و مهارتهای نظامی سپهدار بوالظفر و همکارانش نیز یاد میشود. شاعر به یادگار ماندن نام نیکو و ویژگیهای بزرگ مردان تاریخ اشاره میکند و بر اهمیت یادآوری عدالت و بخشش تأکید میورزد. در پایان، شاعر دعا میکند که نام محمود و خانوادهاش در تاریخ جاودانه بماند و روزگار بر آنان خوش باشد.
هوش مصنوعی: اکنون پادشاه جهان را ستایش کن، هم در جنگ و هم در جشن و هم در دانش.
هوش مصنوعی: محمود، پادشاه بزرگ و خوشیمن است که از او نام پرافتخاری برجای مانده است.
هوش مصنوعی: ابوالقاسم، پادشاهی باهوش و دانا است که تدبیر و خرد او همیشه از عقل و درایت بهرهمند است.
هوش مصنوعی: همواره باد که دل شاد باشد و از رنج و غم آزاد و رها شده باشد.
هوش مصنوعی: شاهنشاه ایران و سرزمین زابلستان، از قنوج تا مرز کابلستان.
هوش مصنوعی: برای لشکر او و همچنین برای خود و خاندان و سرزمینش، نیکی و خوشی باد.
هوش مصنوعی: جهاندار، یعنی پادشاه و فرمانروا، سالار او (نصر) است، که به خاطر وجود او، روزگار شاد و خوشحال است.
هوش مصنوعی: او به بخشیدن هیچگونه احساس ناراحتی و پشیمانی نمیکند و به همین خاطر در روزهای سخت و جنگ، آرامش پیدا نخواهد کرد.
هوش مصنوعی: هرگاه جنگی بر او پیش آید، او به جنگ میرود و سران شهرها را تسلیم خود میکند.
هوش مصنوعی: کسی که مال و ثروتش را برای دیگران میبخشد، در واقع به فکر درد و رنج خود نیست و فقط به بخشش توجه دارد.
هوش مصنوعی: جهان تحت فرمان محمود باشد و از بخشش و داد او آباد بماند.
هوش مصنوعی: بوالمظفر، سپهبد و فرماندهای است که به اندازهای برجسته و متمایز است که حتی از ماه نیز درخشندگی و برتری بیشتری دارد.
هوش مصنوعی: پیروز، فردی موفق و خوشبخت است که تیرش (نظامیگریاش) به راحتی به هدف میخورد و بر درختان میگذرد.
هوش مصنوعی: همیشه خوشحال و بدون دردسر باشد و راحت و آرام بر تخت پادشاهی تکیه کند، و ثروت و گنجینهاش فزونی داشته باشد.
هوش مصنوعی: سپهدار (فرمانده) او، همیدون، باید شاد باشد و دلش روشن و دارای خوشبختی و ثروت.
هوش مصنوعی: تا زمانی که چرخش فلک پایدار باشد، از نسل این خانواده هرگز محبت و مهر آنها کم نخواهد شد.
هوش مصنوعی: هر پدر و پسر در نسلهای این خاندان، همواره دارای تاج و مقام هستند و پیروزی را تجربه میکنند.
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره به روز شوال (ماه هجری قمری) و عدد چهار است که با یکدیگر ترکیب میشوند. آفرین و ستایش برای شاه، که نشاندهندهی احترام و ارادت به اوست، بیان شده است. این بیت در واقع تقدیر از موفقیتها و ویژگیهای برجستهٔ پادشاه را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: ما از این خبر خوش درباره خراج سخن گفتهایم که فرمان دادن از سوی پادشاه با بزرگی و افتخار است.
هوش مصنوعی: در این بیت بیان میشود که در این سال دیگر از دینداران (مردم مذهبی و مؤمن) و مردان کیش (مردان غیرمذهبی) مالیات بیشتری دریافت نخواهد شد.
هوش مصنوعی: در این زمان، روح و روان تازه و شاداب شد و همه امور به شکلی جدید و متفاوت پیش رفت.
هوش مصنوعی: وقتی که روزگار طولانی و دشوار فرا رسید، چادر (نشان و نماد قدرت) را به زمین میافکند و دوباره برمیگرداند.
هوش مصنوعی: میگویی اگر این داد و نیکی را ببینی، گمان میکنی که او از آسمان لباسی با ارزشی دریافت خواهد کرد.
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که کلاه کیان (سمبل سلطنت و قدرت) بر سر او همیشه باقی میماند و هرگز کهنه نمیشود و از بین نمیرود.
هوش مصنوعی: سر او همیشه سرفراز و پر از زندگی و بدنش از آفات و آسیبها در امان باشد، شخصیت و منش او از چرخ بلند آسمان (سرنوشت) گذشته است و به سلامت و صفا رسیده است.
هوش مصنوعی: کسی نیست که من را بیارزش بداند، زیرا هیچکس نمیتواند دوران زندگی من را به حساب آورد یا بشمارد.
هوش مصنوعی: ببین که این نامه (کتاب) تا ابد به عنوان نشانی (پرچم) بر سر خردمندان (افراد عاقل و دانا) باقی خواهد ماند.
هوش مصنوعی: این شعر میگوید که سالها و نسلها ادامه خواهد داشت و مردم برای این شخص (شاید شاه یا فرد مورد ستایش) ستایش و دعا خواهند کرد.
هوش مصنوعی: نوشین روان قباد (قادر) گفت که اگر دل شاه از عدل و انصاف دلسرد شود، چه میشود؟
هوش مصنوعی: چرخ (آسمان) بر مدار خود چرخش خواهد داشت و شاه را به خاطر اعمالش، به عنوان ستارهای درخشان نخواهد خواند، بلکه او را به خاطر کردار نادرستش، تاریک و سیاه خواهد دانست.
هوش مصنوعی: ستمنامه یعنی نوشتهای که به ستمکاری و ظلم حکام (شاهان) اشاره دارد، مشابه درد و رنج بیگناهانی است که تحت ظلم قرار گرفتهاند. این بیت به بیان ظلم و فساد در حکمرانی و احساس رنج و درد مردم بیگناه میپردازد.
هوش مصنوعی: این گوهر که به آن اشاره شده، یعنی هنر و دانش و عدالت، باید تا ابد باقی بماند.
هوش مصنوعی: دنیا هیچگاه برای کسی ثابت و پایدار نیست و تنها یادگار انسانها نام نیکو و خوبیهایی است که از خود بر جای میگذارند.
هوش مصنوعی: به کجا رفتهاند فریدون و ضحاک و جم، که مهمانان عرب و پادشاهان عجم (ایرانیان) هستند؟
هوش مصنوعی: سؤال این است که بزرگان و شخصیتهای بزرگ حکومتی از سلسلههای ساسانیان، بهرامیان و سامانیان کجا هستند و دیگر در میان مردم دیده نمیشوند.
هوش مصنوعی: شاه ضحاک که به دلیل ظلم و فسادش معروف است، از همهٔ پادشاهان نکوهیدهتر است. او به خاطر بیدادگری و ناپاکیاش مورد سرزنش قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: فریدون فرخ، با وجود اینکه مرد، ستایش و نام نیکش باقی ماند و از میان نرفت.
هوش مصنوعی: سخن در جهان به یادگار میماند و چیزی ارزشمندتر از کلامی که مانند جواهر گرانبها باشد، وجود ندارد.
هوش مصنوعی: ستایش از نبردی است که سرشار از ظلم و بیداد بود، در حالیکه آن جنگ به ثروت و تخت سلطنت شادمانی میبخشید.
هوش مصنوعی: هر که در دنیا به دنبال کام و خواستههای خود باشد، نامش در دنیا خوانده نخواهد شد و از یادها خواهد رفت.
هوش مصنوعی: از این نامهٔ شاه که دشمنان را ذلیل و ناچیز میکند، امیدوارم هر سال بر تخت مجلل خود بنشیند.
هوش مصنوعی: همه مردم ازخانها (رؤسای قبایل یا اشراف) به دشت آمده و برای دعا و نیایش از آسمان رحمت طلب کردند.
هوش مصنوعی: امیدوارم سردمدار خوشبخت و پادشاه با سعادت همیشه پایدار بماند و دوران خوشی را بگذراند.
هوش مصنوعی: از دنیا جز خواستههای خودت را نبین و تنها نام خودت را بر دیوارها بنویس.
هوش مصنوعی: او همان نسل، سپاه و سرزمین خود را دارد و همانند یک پادشاه زیبای بزرگ و با وقار است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.