امید صادقی در ۴ سال و ۷ ماه قبل، چهارشنبه ۳ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۰۵:۴۵ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب سوم در فضیلت قناعت » حکایت شمارهٔ ۱۹:
با سلام، لطفا راهنمایی کنید که ارتباط این حکایت با قناعت چیست؟
علی خطیبی در ۴ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۲۲:۰۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۷:
به‌نظر در بیت چهارم «نقمت» درست باشد، نه «نغمت».
برگ بی برگی در ۴ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۲۰:۴۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰:
المنه لله که در میکده باز است
زان رو که مرا بر در او روی نیاز است
انسان که پرتوی از آن نور کل است همواره بطور ذاتی نیازمند بازگشت و پیوستن دوباره به اصل خدایی خود میباشد و از همین روست که خداوند یا هستی کل بر انسان منت گذاشته، هیچگاه در میکده را بر روی انسان نبسته و بسته به اراده انسان هر لحظه راه برای بازگشت و وصل دوباره باز است تا با دریافت شراب معرفت و خرد الهی درون خود را تا بینهایت خداوند باز نموده و با اصل خدایی خود یکی شود . اگر خداوند چنین میکده شبانه روزی را طراحی و بنا نمی کرد زندگی و مرگ انسان نیز مانند حیوانات بود و عشق جایی در این زندگی نداشت ، پس باز گذاشتن در میکده در واقع باز نگاه داشتن راه بازگشت و رجعت انسان به اصل خود است که جای شکر و سپاسگزاری فراوان دارد . در مصرع دوم به نکته مهمی اشاره میکند که هر جنسی نیازمند و متمایل بازگشت به اصل خود است و نیاز انسان برای پیوستن به اصل خود نیز خارج از این قاعده نیست ، پس انسان که بنا بر عهد الست از جنس اوست بطور فطری نیازمند بازگشت به خداوند و دیدن روی او یعنی رسیدن به وحدت و یکی شدن با خدا یا زندگی ست .
خم ها همه در جوش و خروشند ز مستی
وان می که در آنجاست حقیقت، نه مجاز است
خم یا خمره همان وجود و هستی ست یعنی ظرف که مظروف یا محتوایش شراب عشق است، خم ها یعنی وجودِ متکثر و جلوه های هستیِ مطلق در این جهان، پس وجود و کائنات از مست شدن یا وصالِ انسان به وجد آمده و در جوش و خروش است اما به تعبیرِ مولانا که در نی نامه می فرماید؛ "جوششِ عشق است کاندر مِی فتاد " یعنی وجودِ مِی در گروِ ساحتِ کبریایی عشق است و اگر جوشش عشق نبود انگور هم در خُم نمی جوشید و تبدیل به مِی نمی شد (شاید تبدیل به سرکه می شد که نوشیدنش ترش رویی می آورد نه شادی). حافظ در مصرع دوم بوضوح آن می را می حقیقی می‌نامد و نه مجازی که تصویری ست ذهنی از آن میِ عشق و شراب حقیقی، شراب مجازی مستی مجازی و موقت را در پی دارد که آن هم توام با دردسر و تبعات درد آور آن است مانند اعتیاد به الکل و عوارضِ ناشی از مصرف آن، شرابهایی که تعدادشان هم کم نیستند، شراب تکبر و غرور ، شراب تعلقات مادی ، شراب تایید و اعتبار، شراب اعتقادات تقلیدی و ذهنی و قس علیهذا، همگی مجازی هستند و ناپایدار، نوشیدن چنین شرابهایی نیز همانند شراب انگوری مدتی بسیار کوتاه انسان را مست و سرخوش میکند و پس از آن است که دردهای ناشی از آن شروع و مستی آن مقام یا پول و تایید دیگران از سر انسان می‌پرد.
از وی همه مستی و غرور است و تکبر
وز ما همه بیچارگی و عجز و نیاز است
حافظ مستی کائنات و وجود را همان مستیِ عشق یا خداوند میداند و انسان کاملی که به خدا زنده شده باشد نیز جدای از این حلقه نیست چرا که کل هستی یک هشیاری و خرد بوده و تفرقه یا جدایی در کار نیست ، غرور و تکبر در اینجا در معنی منفی خود بکار نرفته است، غرور ابر انسان‌هایی مانند حافظ و مولانا و عطار از جنسی دیگر بوده و موجب پرهیزکاری آنان میشود ، یعنی آن بزرگان شأن انسانی را بسیار بالاتر از دلبسته شدن به هر چیزی بجز حضرت دوست میدانند و این غروری ست حقیقی ، همچنین تکبر به معنی بزرگی حقیقی ست همانطور که خداوند بزرگ و بلند مرتبه میباشد . اما از طرفی انسانهای کوچک که غروری نداشته و خود را در اندازه چیزهای بی ارزش دنیوی پایین می آورند نیازمند و فقیرانی هستند که در برابر وسوسه شرابهای مجازی عاجز و بی چاره هستند ، در واقع روی سخن با ماست تا با توجه به نیاز بازگشت به خدا که درون هر انسانی ست ، تکانی به خود داده و از خواب ذهن بیدار شویم .
راز ی که بر غیر نگفتیم و نگوییم
با دوست بگوییم که او محرم راز است
غیر ، شخص و انسانی ست که همچنان در خواب ذهن بسر برده و مست شرابهای گوناگون و مجازی این جهان است ، بیان رازهای هستی به او آب در هاون کوبیدن است مگر اینکه از خواب بیدار شده و با ابراز نیازمندی خود ، درخواست وطلب و تحولی در او بوجود آید که در اینصورت در زمره دوست و یاران درآمده و محرم راز خواهد شد ، سعدی بزرگ نیز در بیتی می فرماید:
سخن خویش به بیگانه نمی‌یارم گفت
گله از دوست به دشمن نه طریق ادب است
حافظ در ابیات بعد به بیان و شرح برخی از این رازها می پردازد .
شرح شکن زلف خم اندر خم جانان
کوته نتوان کرد که این قصه دراز است
زلف خم اندر خم کنایه از اسرار لایه به لایه هستی ست ، یعنی همان رازهایی که فقط می توان برای دوست و اهل دل بیان کرد ، غیر و بیگانه ها از درک آن عاجز و حوصله شنیدنش را ندارند ، اما شرح و بیان این رازها نیز به سادگی نبوده و با شرح مختصر نمی توان حق مطلب را ادا نمود زیرا این قصه عشقی ست که سر دراز دارد و عرفا از دیرباز به آن پرداخته اند ، همچنین اشاره ای ست به قصه کوتاه و دو نیم کردن زلف ایاز توسط سلطان محمود .
بار دل مجنون و خم طره لیلی
رخساره محمود و کف پای ایاز است
بار و غم دل مجنون اشاره ایست به اولین قدم عاشقی که تا انسان غم فراق و جدایی از اصل خدایی خود (لیلی) را درک نکند عاشق نمی شود ، طره لیلی نمادی ست از زیبایی خداوند که در سیمای لیلی متجلی شده است و خم این طره ، مجنون یا هر انسان عاشقی را بسوی اصل آن زیبایی رهنمون میشود . قصه نمادین عشق سلطان محمود و ایاز هم نمونه دیگری ست که حافظ برای مثال می آورد تا پیچیدگی های این قصه عاشقی را بیان کند ، معمولأ این بنده است که رخسار بر کف پای خداوندگار خویش می ساید و عطار نیز در همین رابطه سروده ای دارد که ایاز آرزوی ساییدن رخسار بر کف پای محمود دارد همچنین در الهی نامه عطار ، ایاز نماد انسان کامل میل بسیار به بوسیدن پای محمود ( در اینجا نماد خداوند ) را دارد و محمود سبب این علاقه به بوسیدن پای را از ایاز جویا میگردد در حالیکه رخسار و وجوه دیگر بظاهر زیباتر و در دسترس هستند ،
ایازش گفت این کاری عجیب است که خلقی را ز روی تو نصیب است
که می بینند رویت جمله چون ماه نمی یابد به پای تو کسی راه
چو اینجا نیست غیر ، این باخلاص بسی نزدیکتر این بایدم خاص
ایاز یا انسان کامل فلسفه این علاقه به پای سلطان عالم را به زیبایی بیان میکند ، یعنی که سلطان یا خداوند قائم به ذات خود میباشد و انسان قائم به ذات او ، پس علاقه ایاز به بوسیدن پای حکایت از خواست انسان کامل برای راهیابی به کنه و ذات حق تعالی ست که عرفا آن را امری محال دانسته اند در حالیکه تا ابد میتواند در حال کمال و در جهت رسیدن به حضرتش رشد یابد اما بدیهی ست که هرگز به ذات او راه نمی یابد .در این بیت اگر پای را ساکن نخوانیم منظور از رخسار محمود و کف پای ایاز عدم وجود غیر است ، یعنی رسیدن به وحدت .
بردوخته ام دیده چو باز از همه عالم
تا دیده من بر رخ زیبای تو باز است
باز در اینجا ایهام داشته و هر دو معنی آن ، یعنی بار دیگر و همچنین باز به معنی باز شکاری شاهی مورد نظر است ، پس حافظ میفرماید همانند روز الست که انسان عهد نمود ربش خداوند باشد و او از هرچه غیر اوست روی بگرداند ، اکنون هم مادامی که چشمان عدم بینش بر روی زیبای حضرت دوست باز شده است بر روی غیر از او بسته می ماند ، درواقع این بیت را بهتر است از مصرع دوم معنی کنیم که شرطی ست و به مصرع اول برسیم ، یعنی بشرط اینکه انسان عاشق هر لحظه چشمش بر روی حضرت معشوق باز بوده و در حضور بسر برد قادر خواهد بود دیدگان خود را بر روی غیر از او بار دیگر بر دوزد ، یعنی کاری که تا پیش از ورود به این جهان انجام می داد و باز هم باید انجام بدهد ، باز به معنی پرنده شکاری که ویژه شکار پادشاهان است نیز چنین کرده و بر غیر شاه نظر نمیکند تا هنگامی که بر طبل می‌کوبند که به معنی بازگشت است شاه را بخوبی بشناسد و بر ساعدش فرود آید ، حافظ میفرماید انسان نیز باید چنین کند تا با اولین ندای ارجعی که شنید شاه را بخوبی شناسایی کرده و بازگردد .
در کعبه کوی تو هر آن کس که بیاید
از قبله ابروی تو در عین نماز است
کعبه کوی حضرت دوست فضای باز شده درونی ست که تا بی نهایت خداوندی میتواند ادامه یابد و حافظ میفرماید هر آن کس که قادر باشد این شرح صدر ذاتی را به فعل درآورده و وارد این کعبه بینهایت یکتایی شود در حالیکه در جهان فرم و جسم زندگی میکند ، این کار معنوی و فضاگشایی او عین نماز و عبادت حقیقی ست ، عبادات ونمازهایی که از روی ذهن خوانده شوند در حالیکه نمازگزار در فضای منقبض شده ذهن خود گرفتار بوده و از هیچگونه انبساط درونی برخوردار نیست در شمار نماز حقیقی نمی باشد .
ای مجلسیان سوز دل حافظ مسکین
از شمع بپرسید که در سوز و گداز است
علی کرمی در ۴ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۱۶:۳۰ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان سیاوش » بخش ۱۴ - خبر قتل سیاوش، سوگ کاووس و رستم، کشتن سودابه و آغاز کین با سر بریدن ورازاد و سرخه:
درود پرسشی نغز و نیکو بود که می کوشم پاسخی بر آن بیابم
شاهنامه آرمان شهر نیست زبان و بیان نمادین است اما داستان‌ها واقع گراست یعنی عرصه باید و نباید ها نیست بلکه هست و نیست را توصیف می کند
هرجا که خطایی رخ می دهد انتقاد می کند سام بزرگترین پهلوان شاهنامه درطول زمانی بسیار است و یگانه قهرمان و پهلوان است اما همین پهلوان وقتی پسرش زال را در کوه می گذارد به شدت سرزنش می شود
ودر جاهای دیگر شاهنامه حتی شخصیت هایی که دارای فره ایزدی هستند به شدت برای انجام کارهای مورد سرزنش قرار می گیرند
در این داستان نیز قهرمان کاری زشت انجام می دهد و در ادامه نیز این رفتار ادامه می یابد که ویژگی حماسه است برای بیان انتقام سخت
همه سر بریدند برنا و پیر زن و کودک و خردکردن اسیر
این بیان واقعیتی است که اتفاق افتاده اما آنچه مهم است و نقطه تفاوت فرهنگ ایرانی و انیرانی و آنچه مایه افتخار است آنکه تیغ بران نقد از عزیزترین عزیز شاهنامه هم گذشت نمی کند در ادامه داستان به شدت رفتار رستم مورد نکوهش قرار می گیرد و هم اینست که مرز درست و نادرست مشخص و آشکار می گردد
گرت دل نه با آهرمنست سوی آز منگر که او دشمنت ............
تهمتن چو بشنید شرم آمدش برفتن یکی رای گرم آمدش
ای کاش پرسش ها کمی پسندیده و سرشتین و دانشورانه‌تر گفته آید
S J در ۴ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۱۵:۳۷ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۱:
بیت 4:
یاسمن «لطیف» را همچو عروس بکر بین ...
حبیب شاکر در ۴ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۱۴:۱۴ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵۳:
سلام بر دوستان وادی ادب
چون می رسد به نقطه پایان قطار عمر
پاییز می رسد ز پس نوبهار عمر
فرقی نمی کند که ای و در کجا و کی؟
تاراج می شود همه ی یادگار عمر
سپاس از یاران
نردشیر در ۴ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۱۳:۴۶ دربارهٔ سرایندهٔ فرامرزنامه » فرامرزنامه » بخش ۱۳۱ - سئوال دوم فرامرز از برهمن:
چه پند و اندرز های زیبایی
موسی عطازاده musaparsi@yahoo.com در ۴ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۰۹:۵۷ در پاسخ به سنور دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲:
درود. پرسشتان گواه بر دانش ادبی است. همان گونه که خود بهتر می دانید به فتح صاد است و به معنی پژواک.
احمد فرزین در ۴ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۰۷:۲۷ دربارهٔ انوری » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۴۸ - در تهنیت نوروز و مدح عمادالدین پیروزشاه:
سلام
ظاهرا بیت دوم "آفتابت آسمان‌افروز باد" باشد
امید صادقی در ۴ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۲ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۰۳:۰۲ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب سوم در فضیلت قناعت » حکایتِ شمارهٔ ۱۲:
دو سؤال داشتم. لطفا راهنمایی کنید.
1- آیا مقصود از مخنث مرد همجنسگرا هست؟
2- در خط 6 مخنث با پل بغداد متشابه میکند که آب در زیر پل روان است و انسان‌ها از روی پل رد می‌شوند. منظور از این تشبیه چیست؟
حبیب شاکر در ۴ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۱ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۲۳:۳۳ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵۲:
با سلام و عرض تبریک سال1401
یک ذره عمل ز دفتری حرف به است
کوری،ز سر چو کبک در برف به است
در دل غم و رنج دگرانت شرط است
مرگ بر سر بی دغدغه ژرف به است
تشکر از همه
امیر در ۴ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۱ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۲۱:۰۴ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۳۸:
بسیار بسیار عالی و بی‌نظیر
گلچهره در ۴ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۱ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۲۰:۵۲ در پاسخ به میهاربا دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۵۱۵:
سلام دوست عزیز امکانش هست آدرس تفسیر و خوانش این غزل رو از جناب دکتر سروش بفرمایید من نتونستم پیدا کنم
شروین پاداش‌پور در ۴ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۱ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۱۹:۳۲ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر پنجم » بخش ۱۳۰ - جواب گفتن مؤمن سُنّی، کافر جبری را و در اثبات اختیار بنده دلیل گفتن سنّت راهی باشد کوفتهٔ اقدام انبیا علیهم‌السلام بر یمین آن راه بیابان جبر کی خود را اختیار نبیند و امر و نهی را منکر شود و تاویل کند و از منکر شدن امر و نهی لازم آید انکار بهشت کی جزای مطیعان امرست و دوزخ جزای مخالفان امر و دیگر نگویم به چه انجامد کی العاقل تکفیه الاشاره و بر یسار آن راه بیابان قدرست کی قدرت خالق را مغلوب قدرت خلق داند و از آن آن فسادها زاید کی آن مغ جبری بر می‌شمرد:
با سلام و احترام
آیا امکان این هست که از اساتیدی برای خواندن درست ابیات این شعر و همچنین تفسیر آن کمک گرفت؟
با مهر
فرهنگ معظمی در ۴ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۱ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۱۷:۰۶ دربارهٔ غالب دهلوی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۳۰۲:
به به
در سکوت در ۴ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۱ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۱۶:۱۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۱:
این غزل را "در سکوت" بشنوید
در سکوت در ۴ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۱ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۱۶:۱۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۰:
این غزل را "در سکوت" بشنوید
H Hj در ۴ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۱ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۱۶:۱۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۱۷:
سحر محمدی این قطعه رو خونده به همراه آهنگ سازی سهراب پورناظری در برلین اکتبر ۲۰۲۱ 😌 بسیار پیشنهاد میشه....
در سکوت در ۴ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۱ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۱۴:۴۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۹:
این غزل را "در سکوت" بشنوید
امیر م. در ۴ سال و ۷ ماه قبل، چهارشنبه ۳ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۰۷:۳۵ در پاسخ به اسماعیل اسدی ده میراحمدی دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۴۳: