گنجور

حاشیه‌ها

مهدی قناعت پیشه در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۳۸ دربارهٔ شاه نعمت‌الله ولی » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۶:

خداوند من رو مورد لطفش قرار داده ودوست داشته وتمام دردها و مشکلاتم رو حل کرده یا از حکمتش هست و بخودت بیا که نشانه یا فرستاده او ......مطمئن نیستم و احتمالا اولاد پیغمبر و سید منظورش بوده یا اگر خودش سید است!

مهدی قناعت پیشه در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۳۱ دربارهٔ شاه نعمت‌الله ولی » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵:

از قدرت و حکمت خداوند میگوید و تنوع در تنعم وخلقت تا درک او را برای شما کمی آسان نماید.

مهدی قناعت پیشه در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۲۵ دربارهٔ شاه نعمت‌الله ولی » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۴:

پند حکیمانه شاه این بوده که به میخانه ما بیا ومست شو چرا که برای مستی خدا باید او می به ساغر شما بریزد یا صافی باشد ای رند.

همایون در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۲۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۶۳۴:

غزلی است به ظاهر در مدح عطار و اگر اینگونه باشد ناگزیر نتیجه می‌‌توان گرفت که پیش از ملاقات شمس گفته شده است
و نشان می‌‌دهد که تا چه حد تحت تاثیر عطار بوده است و ظاهرا همه کس پیرامون او نیز اینگونه بوده ا‌ند
هم چنین نشان می‌‌دهد که احترام و تعریف و سرسپردگی پیر و مراد از رسوم دیرینه ایرانیان است که از آیین مهر بجای مانده است

مهدی قناعت پیشه در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۱۸ دربارهٔ شاه نعمت‌الله ولی » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۳:

خداوند واسط نور و تاریکی،راست و دروغ و...و او جوهر است در مرکز و شامل است بر محیط.
هر علمی که ما را متحد کند ویا از شیطان وخدا ما را به خدا برساند،علمی خدائی ست.

مهدی قناعت پیشه در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۱۰ دربارهٔ شاه نعمت‌الله ولی » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۲:

میفرمایند که باور کنید و بخدا که درویش وارسته به خدا یا شاه نزدیک میشود واین عین مطالب هزاران بار تکرار عرفاست که جزبا تجربه و دل بدان نخواهی رسید و با تقلید وتکرار و اصرار نیست.

مهدی قناعت پیشه در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۰۲ دربارهٔ شاه نعمت‌الله ولی » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱:

هیچ ایرادی نیست وتنها ایراد و مشکل نگرش مخاطب است! شاعر قسم خورده بخدا جهت تاکید.

مهدی قناعت پیشه در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۴۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۴۰:

با پوزش ازعدم مطالعه حاشیه‌های قبلی واحترامی که برای مولانا قائل هستم ولی نمیدانم چرا میزان عقل مخاطبانشرا شناخته و هزارانبار مطلبیرا تکرار نموده ولی بدون دقت به تناقض! انسان گدای خدا نیست! عشقشست.

همایون در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۴۷ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۲۴:

از غزل‌های نمونه وار که پیش از آشنائی با شمس سروده شده است، آمیخته با عرفان با یزیدی و سنایی و عطار که با باور‌های مذهبی در هم آمیخته است و هنوز به صیقل و صافی شمس در نیامده است و راه خود را یکسره از مذهب جدا نساخته است، البته نقش پیامبران یکسره از مذاهب بجای مانده از آنان مجزاست و توصیه شمس به مسلمانان این است که متابعت مصطفی را بکنید یعنی‌ از محمد راه را فرا بگیرید نه از دین بجای مانده و سراسر دستکاری شده، این شامل عیسی و موسی و ابراهیم و دیگر بزرگان و یگانه‌های عالم بشریت نیز می‌‌شود

حمید سجادی در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۴۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۶:

با سلام.
برخی از دوستان کاملا حق به جانب می گویند این غزل و "دولت بیدار" مربوط به اقبال فلان دولت و روی کار آمدن فلانی است! من نمی گویم ایت غزل کاملا عرفانیست، اما سیاسی بودن یا زمینی بودن آن را هم نفی میکنم.
در جایی حافظ میگه "وصال دولت بیدار ترسمت ندهند
که خفته ای تو در آغوش بخت خواب زده
میبینین که دولت بیدار به معنای معنوی و عرفانی اون تلقی شده.
بهترین کار در مورد غزلیات حافظ قضاوت نکردن و لذت بردن از اونه.بگذارین هر کسی هر جوری دوست داره معنیش کنه.غزلیات حافظ مثل آیینه است که هر کسی خودشو توش نگاه میکنه!ضمنا فراموش نکنیم که غزلیات حافظ همه رمز نگاری شده است!خود خواجه میگه
من این حروف نوشتم چنان که غیر ندانست،
تو هم ی روی کرامت چنان بخوان ک تو دانی!
حالا ما نشستیم هی داریم تفسیر میکنیم.

همایون در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۲۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴:

بار‌ها جلال دین عرفان و فرهنگ خود را که با هم نشینی شمس بدست آورده است متفاوت با عرفان‌های دیگری معرفی می‌‌کند و بطور واضح بینش خود را و آموزه‌ها و راه و روش شمس را از آنچه پیش از آنها بوده است مجزا می‌‌کند
و جانی را که با عرفان جلال دین آشناست متفاوت از جان‌های دیگر می‌‌داند و بدین گونه اختلاف را بنیادی و جانی می‌‌شمارد
این اختلاف و تفاوت در حد بسیار بزرگی است شبیه تفاوت میان جان عنکبوت و سیمرغ
جانی که رو آن سو کند با بایزید او خو کند - یا در سنایی رو کند یا بو دهد عطار را
در پاکی بی‌مهر و کین در بزم عشق او نشین - در پرده منکر ببین آن پرده صدمسمار را

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۴۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۵:

https://rezasaghy.blogfa.com/

دامن کشان همی‌شد در شرب زرکشیده​​​​​​​

صد ماه رو زرشکش جیب قصب دریده

شأن نزول این غزل ومخاطب سخن، نامعلوم است،بعضی ازحافظ پژوهان، ازجمله استادسعیدنفیسی براین باورندکه مخاطب بسیاری ازغزلهای عاشقانه ی حافظ، خانم جَهانْ‌مَلِک خاتون دختر جلال الدّین مسعودشاه اینجو، شاهدخت و بانوی شاعر ایرانی است که در نیمه دوم سده ی هشتم هجری می‌زیست. او هم دوره با حافظ و عبید زاکانی بوده ومشاعره هایی بایکدیگر داشته اند. لیکن باتوجه به اینکه هیچ اسمی از وی دردیوان حافظ نیامده به نظر میرسد این برداشت صحت نداشته باشد. تنها دلیل استادنفیسی، مشابهت موضوعات غزل وهم قافیه وهم ردیف بودن تعدادی ازغزلهای دوشاعر می باشد. درصورتی که این دلیل نمی تواند سندی مطمئن بر روابط عاطفی این دوشاعربوده باشد. چراکه درآن روزگاران معمولاً درمحفل شعرا یک وزن وقافیه ازسوی پادشاه یا ریش سفیدمحفل مطرح می شد وشاعران برهمان وزن وقافیه غزل می سرودند وباهم مشاعره می نمودندوقدرت طبع ونبوغ خویش رابه رخ یکدیگرمی کشیدند. بدیهی است که بااین شیوه، اغلب غزلهای شاعران ازلحاظ، مضمونها وموضاعات وهمچنین کلمات وواژه های انتخابی، تقریباً مشابه هم سروده می شد ودرنتیجه این ظنّ وگمان رادراذهان بعضی ایجادمی نمودکه این شاعران احتمالاً باهمدیگر ارتباطات عاطفی داشته اند که اینچنین دریک ردیف وقافیه غزل سروده اند. به هرحال چون اسم خاصی دراین غزل برده نشده، هرنظریه ای دراین مورد چیزی جزحدس وگمان نخواهدبود.

دامن کشان: کنایه ازبی اعتنایی کردن و با ناز واِفاده راه رفتن

همی شد: تاکید بررفتن

شَرْبْ: نوعی پارچه ی کتانی نازک و لطیف که از آن دستار یا پیراهن می‌دوختند.

شربِ زر: شربی که طلاکاری شده و دربافت آن طلاکار رفته باشد. باتوجّه به پیراهن زربافتی که برتن معشوق است احتمالاً مخاطب غزل دارای مقامی والابوده است.

رشکش: ازحسادتش

جِیبْ: گریبان، یقه

قَصَب: نوعی پارچه ی ظریف که از کتان می‌بافته‌اند. احتمالاً "شَرب" ریزبافت تر ولطیف تر ازقصب بوده که حافظ آن رابرتن معشوق کرده وقَصب رابرای دیگرماهرویان اختصاص داده است.

معنی بیت: معشوق درحالی که بابی اعتنایی وبانازواِفاده می رفت ماهرویان زیادی بامشاهده ی زیبایی وجلوه ی او ازرشک وحسادت گریبان پیراهن خویش پاره می کردند!

مرا وسروچمن رابه خاک راه نشاند

زمانه تاقصب نرگس قبای توبست !

🌿━━━━━━━━━━🌿

از تاب آتش مِی بر گِردعارضش خوی

چون قطره‌های شبنم بربرگ گل چکیده

ازتاب آتش مِی: ازگرمای حاصله ازمستی ونوشیدن می

عارض: رخسار

خوی: عرق

معنی بیت: معشوق باده نوشیده وازشدّت مستی وگرمای باده،چنان عرق کرده بود که گویی قطره های شبنم برروی گل نشسته باشد. آتش رخسار معشوق به "گل" ودانه های عرق به "قطرات شبنم" تشبیه شده است.

گل بررخ رنگین توتالطف عرق دید

درآتش شوق ازرخ توغرق گلاب است

🌿━━━━━━━━━━🌿

لفظی فصیح شیرین قدّی بلند چابک

رویی لطیف زیبا چشمی خوش کشیده

لفظ: بیان

فصیح: روشن،شیوا ورسا

چابک:زرنگ،خوشرفتار

معنی بیت: درادامه ی بیت قبلی، معشوق من دارای بیانی شیوا و دلچسب، قامتی رعنا وبلند، زرنگ وخوش رفتار، رخساری لطیف همچون گل وچشمانی کشیده وبادامیست.

دلم بجو که قدت همچو سرودلجوی است

سخن بگو که کلامت لطف وموزون است

🌿━━━━━━━━━━🌿

یاقوت جان فزایش از آبِ لطف زاده

شمشاد خوش خرامش درنازپروریده

 

یاقوت: سنگی سرخ رنگ وگرانبها دراینجا کنایه ازلب یاراست. ضمن آنکه"یاقوت جان فزا" اشاره شربتیست که در آن یاقوت ساییده شده اضافه می کردند وبه منظور تقویت جسم وجان مصرف می کردند.

"ازآب لطف زاده" کنایه ازلطیف وظریف بودن، لبهایش ازشیره وعصاره ی لطف است.

"شمشاد" : استعاره ازخوش قامت

معنی بیت: لبهای سرخ وآبدار همچون یاقوتش بسیارلطیف ودلربا ومفرّح دل وجان است. قامت رعنای چون شمشادِ خوش رفتارش،گویی که دربسترناز پرورده شده است.

علاج ضعف دل ما به لب حوالت کن

که این مفرّح یاقوت درخزانه ی توست.

🌿━━━━━━━━━━🌿

آن لعل دلکشش بین وان خنده ی دل آشوب

وان رفتن خوشش بین وان گام آرمیده

"لعل" کنایه ازلب های سرخ معشوق

معنی بیت: لبهای آبدار وسرخ اورا ببین ! خنده های ویرانگر و شورآفرینش راتماشاکن که چگونه دردل آدم شوروهیجان وغوغا می اندازد. آن خرامان خرامان رفتنش رابنگر وآن قدم هایی که نرم و آرام می روند ودل وجان عاشق راباخودمی برند.

دوش گفتم بکندلعل لبش چاره ی من

هاتف غیب ندا داد که آری بکند !

🌿━━━━━━━━━━🌿

آن آهوی سیه چشم ازدام ما برون شد

یاران چه چاره سازم با این دل رمیده؟

معنی بیت:ای دوستان وای یاران، چه چاره اندیشم که آن آهوی سیاه چشم رانتوانستم به چنگ بیاورم ومطیع خویش سازم اوفریب ترفندهای مرانخورد وازدامی که پهن کرده بودم بیرون رفت حال بااین دل گریزان خویش چه کنم!؟ اگرراهکاری بنظرتان می رسد ارایه دهید وبه دادم برسید که وقت وقت است.

هزارحیله برانگیخت حافظ ازسرفکر

درآن هوس که شود آن نگاررام ونشد!

🌿━━━━━━━━━━🌿

زنهار تا توانی اهل نظر میازار

دنیا وفا نداردای نورهردودیده

اهل نظر: اهل دل؛ اهل معرفت؛ نظربازان، کسانی که نظرافکندن در روی زیبا حال خویش راتلطیف می کنند وبه حس وحال لطیفی می رسند.انسان عاشق پیشه ونظرباز، در مشاهده و مکاشفه ی زیباییها(شامل همه نوع زیباییهای مادی ومعنوی) هر روز بیشتروعمیقتر به رازهای نهفته ی خلقت و به شکوه وجلال دستگاه آفرینش پی می برد، کمالجویی واشتیاق او در عشق ورزی بر کلّ تمامیّت هستی گسترش یافته وازلذّتهای گذرا وفریبنده ی غریزه های حیوانی فاصله میگیردو همین این امر، خود مبنای اخلاقیّات وسنگ بنای فضایل انسانی می گردد. درک "عالم زیباشناختی و نظربازی" برای همگان میسّرنیست وتنهاکسانی که عشق حقیقی راشناخته وهمانندحضرت حافظ ، تجربه ی شهود واشراق اندوخته وسرشارازذوق وشوق بوده باشند می توانند دراین عالم ملکوتی به سیروسیاحت پرداخته وازمشاهده ی زیبائیها محظوظ وبهره مند گردند. تنها راه رسیدن به این مقام ودریافت شایستگی،عشق است واخلاص عمل.

درنظرگاه حافظ، روح انسان در عالم مجرّدات( قبل از ورود به این دنیای خاکی) فروغی ازتجلّی معشوق اَزلی یاهمان "حقیقت زیبایی و حُسن مطلق" رادرزمان خلقت دیده وتجربه نموده است ازهمین رو با مشاهده ی زیبائیها هرچندمجازی ونسبی،به یاد ان زیبایی مطلق که سابقاً درک نموده،زیروزبر شده وبرانگیخته می گرددوهوای عشق او را برداشته وازخودبیخودمی کند.

معنی بیت: خطاب به معشوق، ای عزیزدل وای نورچشم من، تا می توانی دلهای نظربازان رامشکن ومیازار دنیا هیچ وفایی ندارد وبسیار ناپایداروبی ثبات است تامی توانی دل بدست بیاورکه فضیلتی والاترازاین نیست.

صد مُلک دل به نیم نظرمی توان خرید

خوبان دراین معامله تقصیر می کنند!

🌿━━━━━━━━━━🌿

تا کی کشم عتیبت از چشم دلفریبت

روزی کرشمه‌ای کن ای یاربرگزیده

عتیبت: عتاب تورا،سرزنش وخشم تورا

کرشمه: حرکات دلبرانه ودلستانانه

روزی : یک روزی؛ قسمت ونصیب هردومعنی مدنظرشاعربوده است. یک روز کرشمه ای کن. یا کرشمه ای نصیب وقسمت ماکن.

معنی بیت: ای معشوق برگزیده وبی همتای من، تا کی باید ملامت وسرزنش توراتحمّل کنم؟ کاسه ی صبرم لبریزشده وطاقتم طاق شده است. روزی ازسرلطف وعنایت کرشمه ای کن وبا ما دیگرعتاب مکن.

مکن عتاب ازاین بیش وجوربردل ما

مکن هرآنچه توانی که جای آن داری!

🌿━━━━━━━━━━🌿

گر خاطر شریفت رنجیده شد ز حافظ

بازآ که توبه کردیم از گفته و شنیده

معنی بیت: ای حبیب چنانچه ازگفته های عاشق خود آزرده خاطرشده ودل نازکت مکدّرشده است برسرآشتی بیا که ازگفته وشنیده توبه کردیم وهرگزتکرارنخواهدشد.

حافظ اندیش کن ازنازکی خاطریار

برو ازدرگهش این ناله وفریادببر

🌿━━━━━━━━━━🌿

بس شکر بازگویم دربندگیّ خواجه

گراوفتد به دستم آن میوه ی رسیده

"خواجه" احتمالاً تورانشاه وزیرشاه شجاع است که همیشه درفرازوفرود رابطه ی حافظ وشاه شجاع نقش میانجی داشت. دراینجا نیز ظاهراً ازتورانشاه کمک می طلبد تا تیره گیهای رابطه ی آنها رابرطرف سازد.

میوه رسیده: کنایه ازجوان رشید وپخته )احتمالاً شاه شجاع)

معنی بیت: اگردوباره (خواجه تورانشاه) میانجگری کند و دستم رابه دست آن جوان رشید ورعنا برساند شکروسپاسهای بسیار درحق اوخواهم کردومدیون اوخواهم بود.

جهان به کام من اکنون شود که دورزمان

مرابه بندکی خواجه ی جهان انداخت

زندگانی بربسترعشق به سبک حافظانه، شرایطی را رقم می زند که شادمانی، جاودانگی وسعادتمندی درلحظه لحظه های زندگی جاری وقابل لمس باشد. درچنین حضورآگاهانه وعاشقانه، دل عاشق به رودخانه ای ازشعرهای جهان، تبدیل شده و زیبائیها ولطافتهای خیال انگیزی پدیدارمی شودوبه پیرامون خویش صفاوطراوت وتازگی می بخشد.

عاشق پیشگان ونظربازان ممکن است درطول زندگانی خویش بارهاوبارها بامشاهده ی زیبارویان مبتلا به شیفتگی وشیدایی شده و هرازچندی اززیارت عشقی به زیارت عشقی دیگر رفته وازقلّه ای به قلّه ی دیگرصعودکنند واندرون خویش راباعشقبازی، لطف وصفایی دیگر بخشند. حافظ نیز باهمین روند، طبع جوشان وعواطف خودرا دچارچالش احساسات برانگیزمی نمود. شاعری همچون حافظِ شیدا وبیقرار، بایدکه زندگانی خودرابرمدارعشق ودلدادگی نهاده وروزهای زندگی راعاشقانه سپری می نمود تاتوانسته باشد شعربسراید، آوازبخواند وفشارهای روزمرّه ی زیستی راتحمل کند. هرچندکه عشقورزی مستمر، سختی ها ومشکلات فراوان خودرا دارد لیکن عاشقان چاره ی دیگری پیش رو ندارندو بایدکه زندگی را عاشقانه سپری کنند چراکه زندگانی براساس مصلحت گرایی ومنطق وعقل درنظرگاه آنها هیچ جذابیت و لطف خاصی ندارد.

مرابه کارجهان هرگز التفات نبود

رخ تودرنظرمن چنین خوشش آراست

بیگانه در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۵۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۳۳:

وای من... شااااااهکار... شاااااااااهکاااااار... شاااااااااهکار...

جلیل Jalilomidi@yahoo.com در ‫۸ سال قبل، جمعه ۱۸ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۵۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۵:

پیر ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت
آفرین بر نظر پاک خطا پوشش باد
برای تفسیر این بیت، توجه به بیت زیر لازم است
نیست در دایره یک نقطه خلاف از کم و بیش
که من این مسئله بی چون و چرا می بینم

محمد در ‫۸ سال قبل، پنجشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۳۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۴۶:

باسلام وپوزش از دوستان لینک غزل 546 بقرار ذیل است
پیوند به وبگاه بیرونی

محمد در ‫۸ سال قبل، پنجشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۳۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۴۶:

باسلام وپوزش ازدوستان لینک غزل 546 بقرار ذیل است

محسن.۲ در ‫۸ سال قبل، پنجشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۲۷ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۹:

آتش به نی قلم درانداخت
وین حبر که می‌رود دخان است
نالیدن سعدی چنان آتشی به دل قلم انداخت که این سیاهی از همان دود آتش دل است

محمد در ‫۸ سال قبل، پنجشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۲۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۴۶:

پیوند به وبگاه بیرونی

باسلام این غزل توسط استاد حاجی بلند شرح شده است که دوستان میتوانند درلینک بالا انرا مشهده کنند

محمد در ‫۸ سال قبل، پنجشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۱۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۴۶:

پیوند به وبگاه بیرونی
باسلام این غزل توسط استاد دکتر حاجی بلند شرح شده است که دوستان میتوانند درلینک ذیل انرا مشاهد ه کنند
پیوند به وبگاه بیرونی

عباس جنت در ‫۸ سال قبل، پنجشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۰۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۲۹:

عیسی مس را زر کند ور زر بود گوهر کند

۱
…
۳۰۲۹
۳۰۳۰
۳۰۳۱
۳۰۳۲
۳۰۳۳
…
۵۸۷۳