گنجور

حاشیه‌ها

همایون در ‫۸ سال قبل، سه‌شنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۴:۱۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۴۸:

در عرفان یا رازورزی جلال دین که نتیجه هم نشینی با شمس است و جمع دو اندیشه مصطفی و برگزیده زمان، که برآ‌یند آن، پیدا شدن اندیشه‌ای جاودن و بی‌ زمان بوده است، مشعلی فروزان و رخسان می‌‌درخشد و راه را برای پیروان آن روشن نگاه می‌‌دارد. آغاز این پیدایش همانا بیزاری شمس از تکرار و تقلید گفته‌های پیشینیان است و او این کار را بیرون از پهنه عرفان می‌‌دانست و آن را در حیطه محدود آموزش و اخلاق جای می‌‌داد
ازینرو باری گران بر دوش جلال دین قرار می‌‌گیرد که جان او را دگرگون می‌‌سازد و این پهلوان دنیای معنی‌ را به هفت خوانی با شکوه فرا می‌‌خواند
چگونه می‌‌توان همواره سخنی نو به هستی‌ آورد و هستی‌ را به میخانه‌ای بدل ساخت که ساقی جان بخش وشراب تازه و مستی دائم را در آن می‌‌توان
یافت
پاسخ اندک اندک شکل می‌‌گیرد و مشعل راه روشن و روش تر می‌‌گردد و آن پی‌ بردن به زنده بودن معنی‌ است و اینکه معنی‌، همزاد انسان است و با او رشد می‌‌کند و می‌‌بالد، و چون چشمه‌ای در جان او می‌‌جوشد و جان او را نو می‌‌کند و این جان نو شونده است که معنی‌‌های نو را شکار می‌‌کند و آن را در سخنی تازه به جشن و پایکوبی یاران هم جان و هم پندار ارزانی‌ می‌‌دارد و جان همه را چون گلی تازه با خیالی خوش بوی و آراسته به لطافت و زیبائی وصل می‌‌کند
این نویی و نو شدن خود در سراسر زندگی‌ و دانش، خرد و روان آدمی اثر گذار می‌‌گردد و راه هر گونه کژ روی و بد خواهی و نامردمی را می‌‌بندد
بر عکس مقلدان و قدرتمندان و سود جویان دشمن این نوی ا‌ند زیرا روش خود را بر حفظ و تقدیس آموزش‌های قدیمی و جا افتاده و انحصاری خود ساخته ا‌ند
این گونه عرفان جلال دین عرفانی است از جنس گل که به گل نیز معنی‌ گسترده‌ای می‌‌بخشد و هلال آن را به بدر مبدل می‌‌سازد. مانند آن اصلی‌ که مصطفی را به دین و آئینی نو بر می‌‌انگیزد، سخن جلال دین نیز انسان را چون غنچه‌ای به گل شدن و خندیدین و شادی در می‌‌آورد و هر روز و هر سال انسان را گل می‌‌کند و زندگی‌ را گل باران، زیرا گل به جهان واقع تعلق ندارد بلکه از جهان آینده می‌‌آید و از جهان زیبائی و تازگی.

فروغ-الف در ‫۸ سال قبل، سه‌شنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۴۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۳:

سلام
کو به تایید نظر حل معما میکرد
در این مصرع تفسیر دوستان که ارائه شده روی هم و جمیعا این بود که پیر مغان با تایید نظرات پرسش کنندگان سوالات را پاسخ میگفت . به نظر حقیر این معنا صحیح نیست و تایید نظر پرسش کننده و جوینده معما نمیتواند جواب معما باشد ، بلکه نظر اینجا منظور چشم یعنی با اشاره چشم پاسخ میداد . در واقع پاسخ بدون کلام میداده و تنها با حافظ سر صحبت را باز میکند و کلام میراند نهایتا با طنز و مزاح پایانی کلام خود را ختم میکند (بیت آخر: گفتم علت آفرینش زنجیر زلف زیبارویان چیست ؟ پاسخ داد حافظ از دل دیوانه خود شکایت میکرد زنجیر را برای به زنجیر کشیدن دل دیوانه اش خلق کرده اند در قدیم مجانین خطرناک را زنجیر میکردند )

۷ در ‫۸ سال قبل، سه‌شنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۵۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۱:

میوه نمی‌دهد به کس باغ تفرج است و بس
جز به نظر نمی‌رسد سیب درخت قامتش
دست ما کوتاه و سیبت بر درخت
چشم ما بیمار و قلبت هم که سخت

فروغ-الف در ‫۸ سال قبل، سه‌شنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۴۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۵:

سلام
جناب رضا ساقی کامل و شفاف بیان نمودند از زحمت و وقت و دانشی که هدیه دادند سپاسگزاریم .
در تکمیل بیانات دوستان ، در بیت دوم غزل ،گفته شده که صوفی ز کنج صومعه با پای خم نشست .... صوفی در زبان و ادبیات فارسی صوفی به زاهد و عارف مسلمان گفته میشود( هرچند که در حافظ صوفی همراه با بار منفی ای ناشی از ریاکاری ایشان است ،میباشد و صوفی در زبان حافظ به مدعیان طریقت گفته میشود ) در حالی که صومعه (در معنای خاص خود و نه عام) محل عبادت و خلوت و گوشه نشینی مسیحیان و ترسایان است و محل عزلت صوفیان در اولین مرتبه تاریخی صفه مساجد و سپس خانقاه ها و ... است چرا حافظ به جای استفاده از واژه ی مسجد که مختص به صوفی مسلمان است از صومعه بهره برده میتواند جای سوال باشد ، که پاسخ اینکه علارغمی زمان سرایش غزل دوره پادشاهی شاه شجاع است اما همچنان متولیان دینی در موقعیت هایی حتی از حاکم سیاسی نیز متنفذ تر بوده و با وجود رسالت خطیر حافظ در نقد ریاکاری ایشان ، میبایست ضمن نقد این دسته فرصت انتساب اتهام بی دینی و کفر به خویش از جانب نقد شوندگان را از آنان سلب مینمود.

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال قبل، سه‌شنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۳۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۲:

پیوند به وبگاه بیرونی

ای که با سلسله ی زلف دراز آمده‌ای

فرصتت باد که دیوانه نواز آمده‌ای

زلف
در فرهنگ‌های مختلف این واژه به شکل‌های زرفین، زفرین، زلفین، زوفرین و زلفینک آمده است. زلف در بعضی از گویش‌های خراسانی هنوز هم به معنای زنجیری است که از داخل به پشت در خانه می‌اندازند تا در قفل شود.
زلف به معنای حقیقی همان گیسو، طرّه وجعد هست وبیشتر معنای مجازی ان مورد توجّه قرارمیگیرد.
این واژه در منابع عرفان و تصوّف فاقد تعابیر جامع و مانع اسـت امّـا حضرت حافظ،به مددطبع لطیف خویش تعابیری لطیف، باریک، دقیق و مفصّل از زلف ارائه نموده است بطوریکه دامنه ی معنای مجازی زلف وگیسوراتوسعه داده،غنی سازی کرده ومضامین بِکرونابی خلق کرده است."زلف" قسمتی از موی سر از دو طرف بر چهره ریخته می‌شود . "طـرّه" موی جلوی سر ، و "گیسو" به موی پشت سر گفته می‌شود ، اما هر یک از این اسمها گاه به جای هم به کار برده می‌شوند و گاه هر کدام از آنها به معنی تمام موی سرنیز بکارگرفته می‌شوند. "زلف" با آنکه "حجاب" وپوشاننده ی رخسارمعشوق هست وسیله‌ی اتّصال عاشق به معشوق نیزهست. "زلف" نماد "کثرت وپریشانی"و"سیاه" نماد  کفراست. 

ضمن آنکه پرداختن به جاذبه وجادی زلف مخاطب، دلیلی برمونّث بودن مخاطب سخن نیست، درآن روزگاران زینت وزیور اصلی مردان، داشتن زلف بلند وخال وخط دررخسار بوده وبه زلفهای خویش بسیارمی رسیدند. 
ناگفته نماند که شاه شجاع دارای زلف های سیاه وبلند وحس انگیزی داشته ودرکانون توجه تمام کسانی بوده که اورا ازنزدیک ملاقات کرده بودند. کلاً سلسله ی آل مظفر وبه ویژه شاه شجاع به داشتن خال وخط وزلف بلند شهرت عمومی داشتند. حافظ نیز هرجاکه به یاد شاه شجاع غزلی سروده با واژگان خال وخط وزلف مضامین بکری خلق است. لیکن دراینجا مخاطب غزل به درستی روشن نیست ونمی توان دراین مورد اظهارنظرکرد. 

سلسله: زنجیر

سلسله ی زلف: زلف به زنجیر تشبیه شده است. زنجیری که برای بستن دلهای دیوانه وشیدا مناسب ترین بنداست.

فرصتت باد: دوران ازآن ِتوباد

دیوانه نواز: نوازنشگردلهای عاشق ودیوانه

معنی بیت: ای دلسِتانی که با زنجیرزلف به تجلّی درآمده ای دوران ازآن توست یکٓه تازی کن امیدوارم که مجال کافی داشته باشی جلوه گریهای تو، نوازشگردلهای عاشق وشیداست.

من دیوانه چوزلف تورهامی کردم

هیچ لایقترم ازحلقه ی زنجیرنبود

🌿━━━━━━━━━━🌿

ساعتی ناز مفرما و بگردان عادت

چون به پرسیدن ارباب نیازآمده‌ای

بگردان عادت: عادت خود را عوض کن، نازنکن ازروی غرور وتکبٓررفتارنکن

ارباب نیاز: نیازمندان، حاجتمندان،همچنین می تواندکنایه ازخودشاعرباشدکه سرحلقه ی نیازمندان است نیازنه به مال ومنال دنیوی بلکه نیازبه عشق ومحبّت ودلجویی معشوق.

معنی بیت: وقتی که برای دلجویی ازنیازمندان مهر ومحبت آمده ای وقصد داری ازاحوالات آنها باخبر شوی ساعتی عادتِ نازکردن وفخرفروشی راکنار بگذار وبا نیازمندان به لطف ومحبت رفتارکن. معنای دیگر نازکردن ،‌عشوه وادای دلبرانه هست که عاشقان به این ناز نیزنیازمندهستند.

ای سرونازکه خوش می روی به ناز

عشّاق رابه نازتوهرلحظه صدنیاز

🌿━━━━━━━━━━🌿

پیش بالای تومیرم چه به صلح وچه به جنگ

چون به هر حال برازنده ی ناز آمده‌ای

معنی بیت: من فدای قدوبالای توشوم چه بامن برسرصلح باشی وچه درجنگ درهرحال نازو عشوه وکرشمه، تنها شایسته ی توست و قبای نازبرقامت والای تودوخته شده است.

فرخنده بادطلعت خوبت که درازل

ببریده اند برقدِ سروت قبای ناز

شیوه ی عاشقی حافظ، به تمامیت تسلیم شدن درعشق است معجزه ی تسلیم شدن، گشوده شدن در به سمت معشوقست عاشق صادق؛ همانگونه که قایق  دردررودخانه رهامی گردد تسلیم می شود بدون پارو زدن شناور می ماند تابه دریا برسد. آنانکه بجای شناورماندن دست به تقلّاوتلاش زده وشنامی کنند گمراه شده وشایددیرتر خواهندرسید حافظ قایق زندگی رابه جریان اراده ی معشوق سپرده وهیچ مقصدومنزلی راتعین نمی کند اوازهمه ی مقصدها وهدفها خودرارهاکرده ودر «نقطه ی تسلیم» ساکن شده است چراکه اوبه این سطح ازآگاهی دست یافته که لذت غایی عشق در همان نقطه ی تسلیم هست. 

دردایره ی قسمت ما نقطه ی تسلیمیم

لطف آنچه تواندیشی حکم آنچه توفرمایی

🌿━━━━━━━━━━🌿

آب و آتش به هم آمیخته‌ای از لب لعل

چشم بد دور که بس شعبده بازآمده‌ای

لَعل: یاقوت سرخرنگ

لب لعل: لبی که سرخ رنگ وآبداراست. گویی که آب وآتش درهم آمیخته شده است.

شعبده باز: زبردست،تردست وماهر، و نیرنگ باز.

معنی بیت: لبهای سرخ وآبدارتوجلوه ی خیال انگیزآمیزش آب وآتش است چشم بد ازتو دورباشد که چه خوب درنقش شعبده بازآمده ای کارتوهمانند تردستی آنها شگفت انگیز وحیرت آوراست.

ناگفته نماند که "آب وآتش به هم آمیختن" تنها کنایه از سرخی وآبداربودن لب نیست بلکه افزون براین معنی، رساننده ی خاصیّت مستی بخش وباده گون بودن آن نیزهست وبه عبارتی لب لعل یاربه صورت پنهانی تشبیه به باده ی آتشین شده که هم آب است وهم آتش. ضمن آنکه اززاویه ای دیگر آب وآتش هرگز درهم نمی آمیزد امّا به لطف طبع حافظانه وبه مددِ نبوغ او نه تنها این دو به هم می آمیزند بلکه ازآمیزش آنها لطایف خیال انگیزی نیزپدیدارمی گردد. حافظ درمورد لب وزلف وچشم یار درمیان همه ی شاعران ایران زمین لطیف ترین تعابیر وبکرترین مضامین راخَلق کرده است چنانکه خود خطاب به همین معشوق شعبده بازمی فرماید:

این لطایف کزلبِ لعل تومن گفتم که گفت؟

وین تطاول کزسرزلف تو من دیدم که دید؟

🌿━━━━━━━━━━🌿

آفرین بر دل نرم تو که از بهر ثواب

کُشته ی غمزه ی خود رابه نمازآمده‌ای

ثواب: کاردرست ونیک

معنی بیت:مرحبا بردل مهربان ونازک تو، کارنیک ودرستی کردی برای خواندن نماز میّت ِکسی آمده ای که ازرفتارهای دلبرانه ی توکُشته شده است. همین که برسرقربانی کرشمه های خودآمده ای عنایت ولطف بزرگیست.

دوردارازخاک وخون دامن چوبرمابگذری

کاندرین ره کُشته بسیارند قربان شما

🌿━━━━━━━━━━🌿

زُهدمن باتوچه سنجدکه به یغمای دلم

مست و آشفته به خلوتگه رازآمده‌ای

چه سنجد: چگونه ارزیابی شود، ازعهده اَش برنیاید که دربرابرغارتگری تومقاومت کند.ازآنجاکه زهد وپرهیزگاری مذهبی وفرقه ای، هیچ حقیقتی دردل خود نهان ندارد وبرپایه ی تنیه وتشویق، وبه طمع بهشت وترس ازجهنم شکل گرفته وتبدیل به باورشده اند همیشه درتقابل باعشق که حقیقتی ملموس تر، دردل آن نهان است شکننده وشکستنی هستند وبارها درغزلیات حافظ شاهد شکسته شدن گردن تقوا هستیم. ضمن آنکه، اگر باورها وایمانی که ازروی آگاهی و شوق درونی درراستای رشدونموّروحانی  شکل نگرفته وتردیدها دروجود زاهدسرکوب شده باشند این باور وایمان درنهایت بارو در رو شدن با یک حقیقتی فروخواهدریخت چراکه تردیدها وخواسته های طبیعی، سرکوب شده  وبه لایه های زیرینِ ایمان، فرستاده شده اند بنابراین طبیعیست که این امیالِ سرکوب شده وخشمهای فروخفته، که همچنان  زنده وفعّال هستند روزی سربرآورده ودرفرصت مناسب ویااحتمالاً باتغییرشکل بازگردند وانتقام خودراباشکستن گردن ایمان بازستانند! ایمان تنهازمانی پایدارخواهدبودکه ازروی عشق و آگاهی،بدون ترس وطمع وخلوص نیت صورت پذیرد.

خلوتگه راز: خلوتگاه خصوصی ومحل عبادت ورازونیاز

معنی بیت: توکه اینچنین سرمست وآشفته حال برای غارت دلم تا خلوتگاه خصوصی من آمده ای، ایمان وتقوای من تاب مقاومت خودراازدست می دهد وبه همراه دلم به غارت می رود.

ازچشم شوخش ای دل ایمان خود نگهدار

کان جادوی کمانکش برعزم غارت آمد

🌿━━━━━━━━━━🌿

گفت حافظ دگرت خرقه شراب آلوده‌ست

مگرازمذهب این طایفه بازآمده‌ای؟

دگرت خرقه: دیگر خرقه ی تو

باتوجّه به آلودگی خرقه به شراب، "این طایفه" اشاره به خرقه پوشان پرهیزگارو زاهد است.

بازآمده‌ ای: برگشته‌یی.

پرداختن پیوسته ی حافظ به عیش وعشرت،بی پروا سخن گفتن درمورد شراب ووانمودکردن به شرابخواری وخوشباشی، درهمه ی دورانها تبعات ناگواری برای حافظ درپی داشته وبسیاری ازنزدیکان ودوستان نزدیک وی رارنجیده وازاو دورنموده است. دراینجا نیز مخاطب غزل که به احتمال قریب به یقین شاه شجاع جوان وخوش قد وقامت است درمورد همین مسئله زبان به اعتراض گشاده وبه حافظ کنایه می زند که مگرازپرهیزگاری وزهد وتقوی رویگردان شده ای که خرقه ات شراب آلودشده است‌.

معنی بیت:

محبوب ومعشوق من گفت: ای حافظ خرقه ی زهدِ تو به شراب آلوده گشته است چرادست ازشرابخواری برنمی داری؟ شاید از جاده ی شریعت خارج شده وزهد وتقوا را ترک کرده ای؟!

حافظ دراینجا، حقیقتی راکه بعدها، آشکارخواهدشد پیشاپیش اززبان معشوق، ابرازمی نماید تا اعتباربیشتری نیزبه این حقیقت داده باشد وآن خروج کناره گیری ازهرچه فرقه های دینی ومذهبی هست که باشرابخواری مشکل دارند. 

من نخواهم کردترک لعل یاروجام می

زاهدان معذور داریدم که اینم مذهب است. 

 

امیر فراز در ‫۸ سال قبل، سه‌شنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۰۱ دربارهٔ عطار » مختارنامه » باب چهارم: در معانی كه تعلّق به توحید دارد » شمارهٔ ۲۷:

در مصرع اول ضمیر اشاره " این " اضافه است.

بهنام در ‫۸ سال قبل، سه‌شنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۴۸ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۲۷۰:

فکر میکنم بیت
کجا ز سوزش پروانه بو تواند برد؟
دوبار اومده این اشتباست یا شعر به همین شکله؟

محسن.۲ در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۵۳ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۹:

لاله
درست است غزل از اوزان دوری و طرب انگیز است،
فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن،
اشتباهی رخ نداده است

محمدعلی طهماسب زاده در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۵۰ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۸:

سلمان ساوجی در هجو عبید زاکانی [را] ــ که در هجو گویی بی محابا و در هزالی بی حیا بوده است ــ این قطعه بگفت:
جهنـــــمیّ هـــــجا گـــو عبیـــــد زاکــــانی
مقـــرر است به بی دولتی و بی دینی
اگر چه نیست ز قزوین و روستا زاده است
لیـــک مــی شود اندر حدیث قزوینی
در خراسان مشهور است که فلان قزوینی شد یعنی در قهر شد و غلیظ گشت. چون این قطعه به عبید زاکانی رسید برای تعرض سلمان از قزوین به بغداد رفت اتفاقا سلمان را بر کنار دجله یافت که به حشمت تمام با جمعی از اعیان بغداد و گروهی از شعرا و ظرفا نشسته بود. پیش رفت و سلام کرد. سلمان پرسید: چه کسی و از کجا می رسی؟ گفت‌: مردی مسکینم و از ولایت قزوینم. گفت: هیچ شعر از سلمان یاد داری گفت: دارم و این دو بیت بخواند:
مــــن خراباتـــی ام و باده پرست
در خرابات مغان عاشق و مست
می کشندم چو سبو دوش به دوش
می برندم چو قدح دست به دست
پس گفت: سلمان مردی است از اهل فضل و بلاغت و مرا گمان نیست که این شعر او گفته باشد. بلکه غالب ظن من آنست که این شعر را زن او حسب الحال خود گفته است. چه اینگونه شعر به زنان نسبت کردن اولی می نماید که ایشان را دوش به دوش و دست به دست می برند. سلمان از این سخن عظیم به هم بر آمد و به غایت منفعل شد چنانکه عرق تشویر (خجلت) از جبین او روان گشت و به فراست دریافت که او عبید زاکانی است سوگندش داد که تو فلان نیستی؟ گفت: هستم، پس با سلمان آغاز عتاب کرد که تو خود را مردی فاضل و دانا می گیری کسی را که هرگز ندیده ای و حقیقت حال او ندانسته و میان تو و او، کلفتی که موجب مذمت باشد واقع نشده، هجو کردن چه معنی دارد؟ من عزیمت بغداد خاص از برای گوشمال تو کرده بودم و می خواستم که تو را در مجلس پادشاه سزا دهم لیکن طالع تو قوی بود که بر کنار دجله به چنگ من افتادی تا اندکی دل به تو پرداختم و تو را قدری متاثر ساختم سلمان برخاست و عذر او بخواست و با او معانقه کرد و به خانه برد و بر روی وی صحبت ها بر آورد.

لطایف الطوایف، مولانا فخرالدین علی صفی به اهتمام احمد گلچین معانی، صفحه 227 و 228

پیوند به وبگاه بیرونی

محسن.۲ در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۴۴ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۱:

ضمناً : سوسن را زبان گویای بوستان می دانند ،
چنانکه ناهید را چنگ زن آسمان یا سرو را قصه گوی شبها در گلستان

محسن.۲ در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۳۶ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۱:

سجاد
ده زبان قید کثرت است ، نه اینکه سوسن واقعاً دارای ده زبان باشد، که کمتر ، اغلب 6 گلبرگ دارد ،
مثل اینکه می گوئیم ده بار به تو گفتم ، که شاید یکی دو بار گفته باشیم
حافظ نیز چنین اصطلاحی را به کار گرفته،،:
ز مرغ صبح ندانم که سوسن آزاد
چه گوش کرد که با ده زبان خموش آمد
،،
ازین گونه در فارسی بسیار داریم ، هزار دستان نیز به مانای هزار نغمه برلب، لقب بلبل است، ولی آیا بلبل هزار نغمه دارد؟

هانی در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۵۴ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۰:

من به خلاف رای تو گر نفسی زنم،زنم!!
مگه زن بودن چشه؟ :/
الان من که زنم ینی فحشه؟ -_-

احمد آذرکمان ۰۴۹۰۳۰۰۶۶۹.a@gmail.com در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۵۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳:


ـ لااُحبُّ «الآفلین» . 『قسمتی از آیه ی 76 سوره انعام』
من «غروب کنندگان» را دوست ندارم .
ـ من از آن «حُسن روز افزون» که یوسف داشت دانستم
که عشق از پرده ی عصمت برون آرد زلیخا را
『حافظ』
ـــــــــــــــــــــ
چیزها و یا اشخاصی که در چرخه یِ حُبِّ ما قرار می گیرند ، اگر رُخ یا ابعادِ کم تری داشته باشند به همان اندازه ، شادی و بهجتی که در ما تولید کرده اند زودتر غروب و اُفول می کند .
ما روزی برای اشخاص و یا اشیایِ خاصی جنگیده ایم و به عبارتی سنگشان را به سینه زده ایم که اکنون از چرخه ی حُبِّ ما خارج شده اند و چه بسا تَقلّای آن روز خود را هم مضحک بشماریم ، ولی به یقین آن افراد و یا آن چیزها که روزگاری محبوبِ ما بوده اند رخ چندگانه و یا ابعاد متنوعی نداشتند و یا صاحب آن سیالیتی نبوده اند که به حس زیباشناسی ما فرصت جابه جا شدن و جولان بدهند ، ولی به هر روی و حال توانسته اند ما را از معصومیتِ خام خودخواستن خارج کنند .
به نظر ، داشتنِ «حُسنِ روزافزون» به دو صورت اتفاق می افتد ؛ یا «حُسنِ روزافزون» یعنی ابعاد متنوع و رُخ چندگانه در چیزی و یا شخصی وجود دارد ، و عاشق فقط آن ها را کشف می کند و یا عاشق از دریچه ی هنر و آبرنگِ تخیل ، برای چیزها و یا اشخاص تک رخ و تک بُعد ، رخ ها و ابعاد متنوع می تراشد ، و درست همین جاست که هنر و تخیل می تواند خطرناک جلوه کند .
این اتفاق در مورد جملات خبری و اخباری هم روی می دهد یعنی سازندگان اخبار ، با علم به این که جملات خبری نسبت به جملات عاطفی و پرسشی تک رخ و تک بُعد هستند ، با استفاده از هنر تیترزنی به آن ها رنگ و لعاب می بخشند و آن ها را جذاب می کنند و تا مدتی به حُسن کم رنگ آن ها افزونی و رونق می بخشند .
به هر حال می توان گفت کسی که مهربان و صبور است نسبت به کسی که فقط مهربان است ، حُسن روز افزون تری دارد و کسی که مهربان ، صبور و شجاع است نسبت به کسی که فقط مهربان و صبور است رخ بیش تری دارد و یا به عبارتی حُسن روزافزون تری دارد .
در مورد اشیا هم چنین حکمی صادق است مثلا دودکش بخاری نسبت به یک تکه سنگ که در جایی پرت افتاده است می تواند رخ بیش تری داشته باشد که اگر کسی کارایی و سودرسانی آن را کشف کند به درک آن خواهد رسید .
احمد آذرکمان ـ 14 آبان 97


@Bivaghtihayeman

اکبر khayat۱۴۹۳@gmail.comا در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۱۶ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۱۲:

با سلام خدمت دوستان فرهیخته،
کلیه مطالب مرقومه را خواندم. بنظر اینجانب ابتدا باید هر کسی نوع جهانبینی خود را مشخص کند بعد به موضوعات مذکور پرداخته شود. آیا افرادی مانند مینا خانم جهانبینی مادی دارند و یا جهانبینی توحیدی؟ آیا فقط به زندگی مادی این دنیا قائل هستند و مرگ را انتهای زندگی آدمی می دانند و یا قائل به زندگی پس از مرگ هستند و به حیات جاودان اخروی باور دارند و این دنیا را مزرعه ای برای جهان آخرت می دانند. اگر کسی قائل به زندگی مادی بوده و همه ادراکش معطوف به حواس پنجگانه باشد، هر چه شما از معنویات و عالم ملکوت برای او بگوئید، قابل فهم و ادراکش نیست. فقط کسانی می توانند لذات معنوی را بچشند که جهانبینی توحیدی داشته باشند و مراتب روحانی راتا حدودی طی کرده باشند.عرفا با این مثال این موضوع رابیان می کنند. شما اگر به یک بچه شیرخوار که غذایش فقط شیر مادر است، از خوشمزگی غذاهای ایرانی نظیر قرمه سبزی و فسنجان و چلو مرغ بگویید برای او قابل درک نیست، تا زمانی که بزرگ شود و بتواند خودش این غذاها را بخورد و لذت آنها را درک کند. خداوند قدرت و بزرگی معنوی را نصیب همه ما بفرماید. با عرض معذرت از همه دوستان

حسین در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۳۹ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸:

با سلام
بیت آخر، تاکید بر دریافت های یکی از عرفای بزرگ و معاصر و محبوسه که در آموزه هاشون تاکید دارن:نه ما؛ که خدا عاشقِ ماست"
تنها عاشقی که قواعد عشق زمینی رو بر هم زده و "در ظاهر" برای معشوق خود ناز و کرشمه و آزار داره و در باطن اما، ماجرا چیز دیگه ایه
": من همه نازم
همه نیاز شو آن لحظه‌ای که ناز کنم
چو ناز را بگذاری همه نیاز شوی
من از برای تو خود را همه نیاز کنم"
عاشقِ نازدار؛ که به یکبار مزد صبر ما رو با "همه نیاز" شدن خودش و از ذیل به صدر بردن ما، عطا خواهد کرد.

سودابه مهیجی در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۰۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۷۶:

مصرع دوم : واخرم. بابد باشد

سودابه مهیجی در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۴۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۷۶:

در بیت هشتم مصرع دوم : کآزر مثال ، درست است

نادر.. در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۴۸ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۸۰۹:

تویی که از تویی خود مرا ز من برهانی

مرتضی در ‫۸ سال قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۱۸ دربارهٔ ملک‌الشعرا بهار » اشعار محلی » شمارهٔ ۲ - غزل:

بین "موذناکامشو" کاراکتر فاصله از قلم افتاده.

۱
…
۳۰۳۴
۳۰۳۵
۳۰۳۶
۳۰۳۷
۳۰۳۸
…
۵۸۷۳