مهدی قناعت پیشه در ۸ سال و ۱ ماه قبل، سهشنبه ۱ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۴۹ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر پنجم » بخش ۱ - سر آغاز:
احتمالا از حلقه پنجم عرفان شیخ ...میگوید که با عارف بودنش مردم اورا نشناختند و پشت به او کرده واز قدرت او مخلوطی درهم در مسیر وحدت حاصل شد
مهدی قناعت پیشه در ۸ سال و ۱ ماه قبل، سهشنبه ۱ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۳۷ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر پنجم » بخش ۱۷۵ - تشنیع زدن امرا بر ایاز کی چرا شکستش و جواب دادن ایاز ایشان را:
میگوید امرشاه به یا خدا؟ و اینکه من گوهر یا خدا و یا گوهریگانه خدا را یافته ام وکافر نیستم بلکه باور جز او کافریست.
مهدی قناعت پیشه در ۸ سال و ۱ ماه قبل، سهشنبه ۱ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۳۳ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر پنجم » بخش ۱۷۵ - تشنیع زدن امرا بر ایاز کی چرا شکستش و جواب دادن ایاز ایشان را:
مرا کافر ندانید که شما کافرید و من گوهر یا خدا یا گوهرخدارا یافته ام و شما .. . . و من یگانه پرستم ونه شما
مهدی قناعت پیشه در ۸ سال و ۱ ماه قبل، سهشنبه ۱ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۶:۳۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۲۴:
یگانگی شب و روز یا انسان و خاک یا هستی و عدم، روشنائی و ظلمت و از دو به یک رسیدن ونیز از هر طرف از هر دوئی به طرف دیگر رسیدن یا درک طرف دیگرش ویکجا دیدن وارتباط تک تک هر دو به یک
مهدی قناعت پیشه در ۸ سال و ۱ ماه قبل، سهشنبه ۱ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۶:۲۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۲۵:
از سوی دیگر شب به معنی ظلمت است و میگوید بیگاه شد بیگاه شد یعنی دوره ظلمت رسید و ...تا ظلمت نیاید و شب را نشناسیم به روز و به یگانگی شب و روز ویکتائی نمیرسیم
مهدی قناعت پیشه در ۸ سال و ۱ ماه قبل، سهشنبه ۱ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۶:۱۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۲۵:
میگوید عارف از نیست به هست و از تاریکی به روشنائی میرسد و ارزش شب برای عارف کمتر از روز نیست و عارف قادر است هر یکی را دو و هر دوئی را یگانه بیند.خدا یگانگی استGOD IS1ONLY
کمال داودوند در ۸ سال و ۱ ماه قبل، سهشنبه ۱ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۱۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۳۳۱:
در این جا در مصرع اول طرب به معنی شادمانی است
جمع این رباعی از 8200
۷ در ۸ سال و ۱ ماه قبل، سهشنبه ۱ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۳۳ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب دهم در مناجات و ختم کتاب » بخش ۱ - سرآغاز:
برآرد تهی دستهای نیاز
ز رحمت نگردد تهیدست باز
بیت درست است.
مصرع دوم:از رحمت خدا (دگربار)تهیدست برنمیگردد(یعنی خواسته او برآورده میشود)
معنی دیگر;از رحمت خدا تهیدست بازنگردد(نومید نشود)
به امید اوست که دست نیاز برآرد و چشم به رحمت دارد.
۷ در ۸ سال و ۱ ماه قبل، سهشنبه ۱ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۰۴ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب ششم در قناعت » بخش ۱۱ - حکایت مرد کوته نظر و زن عالی همت:
و نیز مبادا ابلیس در دلت ترس بیندازد که چنان قحطسالی در پیش است که آرزوی داشتن پوشک به دل بچه ها و نوادگانت بماند.
بگو ای دونالد مگر نیاکان ما پوشک داشتند همان بهتر که بچه را کتان پیچ کنیم تا بچه باپشتکار و نمک شناسی بار آید و قدر کالای میهنی را مانند نیاکانش بهتر بداند.
پرویز جیهانی در ۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۵۱ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتیها » دوبیتی شمارهٔ ۱۰:
متن اشتباه خوانده شده. نفس است با فتحه اول و سکون دوم و سوم ولی خواننده آن را با فتحه اول و دوم خوانده است. هرزه ی بوورم نیست هرزه بورم است. بورم با فتحه دوم و ضمه سوم درست است
پرویز جیهانی در ۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۴۰ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتیها » دوبیتی شمارهٔ ۱۰:
متاسفانە دوبیتی غلط خواندە شدە. نفس با فتحە اول و دوم خواندە شدە کە غلط است، نفس با فتحە اول و سکون دوم و سوم بە معنی وجوداست. هرزەی بوروم نیست، هرزە بورم است
مجتبی در ۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۳۵ دربارهٔ هلالی جغتایی » غزلیات » شمارهٔ ۲۸۰:
به نظرم میرسد که وزن صحیح شعر (مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن) باشد اگر چنین است لطفاً تصحیح بفرمایید.
ا - س در ۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۰۸ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب دهم در مناجات و ختم کتاب » بخش ۱ - سرآغاز:
در مضرع دوم بیت برآرد تهی دستهای نیاز ز رحمت نگردد تهیدست باز
باید بصورت ز رحمت نگردد تهی دست باز تصحیح شود چون این مصرع اشاره به این مضمون دارد که رحمت پروردگار بطور پیوسته جریان دارد و دستی که برای دریافت این افاضات باز باشد غیر ممکن است تهی باز گردد
سیدعلی (رضا) ساقی در ۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۲۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۹۵:
https://rezasaghy.blogfa.com//
گلبرگ را ز سُنبل مُشکین نقاب کن
یعنی که رُخ بپوش و جهانی خراب کن
"گلبرگ" استعاره از رخسار معشوق است
"سنبل" استعاره ازگیسو و زلف یاراست
مُشکین: سیاه ومعطّر
نقاب: حجاب، روبند. درادبیات عاشقانه، زلف سیاه ومعطّر،نقاب وروبندِصورت سپیدمعشوق هست دراینجا معشوق رخسارخویش رانپوشانده وتوجّه همگان رابه خودجلب کرده است.
معنی بیت: رخسار خودرا با گیسوان معطّر و خوشبو بپوشان تا ازنادیدن روی ماه تو،فغان وشیون دردل مردمان بیافتد وجهانی خمار وخراب گردد. زیبائیهای جهان قائم به زیبائیهای توست باپوشیده شدن رخسار ماه تو،جهان درتاریکی فرومی رود وخراب وخمار روی زیبای تومیگردد.
درپس زمینه ی این غزل شورانگیزعاشقانه وبه یژه دراین بیت، حسادت ورشک عاشقانه موج می زند. عاشق،حسودانه جلوه گریهای معشوق را برنمی تابد چراکه جهانی درحال لذت بردن ازتجلّی زیبائیهای معشوق هستند ازاو می خواهد رخ بپوشاند وجهان رادرعطش وخماری فروبرد. عاشق، بیم ان دارد که خودنیز تحت تاثیرجلوه های معشوق، درپی بربادرفتن دل، دین وایمان خویش راهم برباد بسپارد وبی دل وبی دین گردد.
توکافردل، نمی بندی نقاب زلف ومی ترسم
که محرابم بگرداند خم ِ آن دلستان ابرو !
🌿━━━━━━🌿
بفشان عرق ز چهره و اطراف باغ را
چون شیشههای دیده ی ماپرگلاب کن
دراینجا صورت یاربه باغ تشبیه شده است. دربیت قبلی عاشق ازمعشوق درخواست پوشاندن صورت خویش کرد اما دراینجا وی رادعوت به جلوه گری می کند! عاشقان درتضادی غریب نفس می کشند ودرآوردگاه درونی، باتعارض وتناقضی نفسگیردست وپنجه نرم می کنند. حافظ که شاعری زبردست دربه تصویر کشیدن تضادهاست دراین غزل نیز به زیبایی ازعهده ی اینکاربرآمده وصحنه هایی خیال انگیزازآوردگاه درونی عشّاق رابه نمایش گذاشته است.
دراینجا رخسارمعشوق به سبب لطایف ورنگ وبوی ان به باغ ، عرق واشک چشم به "گلاب" وچشمهای عاشقان به "شیشه های گلاب" تشبیه شده است.
معنی بیت: رخساره برافروزو دانه های عرق ازچهره بیفشان و گِرداگرد باغ رخسارخویش را همچون چشمهای اشگبارما باقطرات گلاب معطّرکن وبه اطراف وپیرامون خویش طراوت وتازگی ببخش تاصفای روی توجهان رامصفّاسازد.
گل بررخ رنگین توتالطف عرق دید
درآتش شوق ازغم دل غرق گلاب است
🌿━━━━━━🌿
ایّام گل چو عمر به رفتن شتاب کرد
ساقی به دور باده ی گلگون شتاب کن
دورباده: گردش جام باده،پرکردن پیاله ها وگرداندن جامها
گلگون: رنگارنگ، به رنگ گل،سرخ رنگ
معنی بیت: زمان ماندگاری وشادابی گل همچون قافله ی عمر،شتاب برداشته ودرحال تمام شدن است ای ساقی تعلّل جایزنیست زمان ودورفلک درنگ ندارد ومنتظرهیچکس نمی ماند! درگردشِ جام باده ی گلرنگ اندکی شتاب کن مگذار لحظات ناب زندگی بیهوده وبی حاصل تلف گردد هشدارکه اوضاع زمانه آنچنان نماند وقطع یقین اینچنین نیزهم نخواهدماند.
صبح است ساقیاقدحی پرشراب کن
دورفلک درنگ ندارد شتاب کن
🌿━━━━━━🌿
بگشا به شیوه، نرگس پرخوابِ مست را
وزرَشک، چشم نرگسِ رعنابه خواب کن
نرگس: گلی است از تیره نرگسیها، دارای پیاز و گلی خوشبوی و معطر که در وسط گلش حلقه ای زرد دیده می شود و آن را نرگس شهلا گویند و در بعضی جنس ها خود گل نیز زرد است یا گل سفید است ولی در وسط آن گلبرگ های کوچک سفید است و آن را نرگس مسکین وصدپر گویند. حافظ خوش ذوق دراغلب غزلها ازچشم معشوق، باعنوان نرگس یادکرده و چشم رابه نرگس تشبیه کرده است. حافظ بادستآویز قراردادن این تشبیه مضمونهای خیال انگیز وبِکری خلق کرده است.
دراین بیت نیزهمانند مطلع غزل، دوباره حسادت عاشقانه گل کرده وعاشق رادچارتناقض می نماید وازمعشوق میخواهد نرگس راسرجای خودنشاند!
گل نرگس، شیفته وشیدای چشم مست یارشده،عاشق ازمعشوق درخواست می کند تاچشمان نیمه بازومستش را به شیوه ای بگشاید تا گل نرگس به اوج حسادت برسد وازناراحتی وحسد به خواب فرورود!
شیوه: راه ورسم، نازوادا،افاده
"نرگس" درمصرع اوّل به معنی چشم ودرمصرع دوم به معنای گل آمده است.
رشک: حسد
معنی بیت: بانازوافاده چشم مست وخواب آلود خودرابگشای تا گل نرگس رعناکه خواب آلودگی را ازتوتقلید می کرد چشمان باز توراببیند واینبار نتواند این شیوه را تقلیدکند وازحسادت وشرمندگی خودرابه خواب زند وچشمان خودراببندد.
گشت بیمار که چون چشم تو گردد نرگس
شیوه ی تونشدش حاصل وبیمار بماند.
🌿━━━━━━🌿
بوی بنفشه بشنو وزلف نگارگیر
بنگربه رنگ لاله وعزم شراب کن
دوباره دراین بیت عاشق بی دل،هوس جلوه گری معشوق درسردارد وازاودعوت به جلوه نمایی می کند!
معنی بیت: به قصد جلوه گری به گشت وگذار درآی وبه تفرّج به چمنزاربیا، شمیم دلگشای بنفشه بشنو به ذوق درآی وبه شیطنت وبازی، زلف نگار دلخواه خویش بگیروسپس رنگ ارغوانی لاله راتماشا کن وجام شرابی سربکش وبه عیش وعشرت بپرداز.
به باغ تازه کن آئین دین زردشتی
کنون که لاله برافروخت آتش نمرود
🌿━━━━━━🌿
زانجاکه رسم وعادت عاشق کُشیّ توست
با دشمنان قدح کش و با ما عتاب کن
دوباره عاشق گرفتاردرتناقض،ازروی رشگ و حسد به معشوق طعنه می زندکه راه ورسم توعاشق کُشیست!
قدح: جام شراب،کاسه ی بزرگ
عتاب: تندی ونامهربانی سرزنش
معنی بیت: ازآنجائیکه که رسم وعادت همیشگی توزجردادن وکُشتن عاشقان است وهیچ وقت با عاشقان خود مهربان نبوده ای حال نیز مطابق روال گذشته، با دشمنان به عیش ونوش بپرداز وبا دوستان وعاشقانت هرانچه می توانی کج خُلقی وبدرفتاری کن!
رسم عاشق کُشی وشیوه ی شهرآشوبی
جامه ای بودکه برقامت تودوخته بود!
🌿━━━━━━🌿
همچون حباب دیده به روی قدح گشای
وین خانه را قیاس اساس از حباب کن
حباب: گُنبد آب که به شیشه می ماند ودیری نمی کشد که می ترکد. در اصل حَباب است که درزبان محاوره ای حُباب گفته می شود.
"خانه" کنایه از دنیای فانی هست.
قیاس کن: مقایسه کن
اساس: بنیاد، پایه
همچون حباب دیده به روی قدح گشای: شراب راهنگامی که به قدح می ریزند حباب هایی شکل میگیرد ودیری دوام نمی آورند به محض اینکه چشم به روی قدح می گشایند ازخوشحالی می ترکند ودرشراب ذوب می شوند وازبین می روند. دنیا درنگاه شاعرانه ی حافظ، قدح شراب هست ما نیزهمانند حبابها چشمی بازمی کنیم ودیری نمی کشد که دوباره چشمانمان رامی بندیم وبه خواب ابدی می رویم.
معنی بیت: همانند حباب بااشتیاق وباتمام وجود به قدح شراب نگاه کن وآن را بخواه چراکه اگرنیک بنگری این دنیا واین زندگانی، مانند قدح مانیز حبابهایی ناپایدار هستیم وبه چشمی برهم زدنی ازبین می رویم. میزان فناپذیری دنیاراازاساس باحباب مقایسه کن همه چیز درحال تغییروتبدیل و ناپایدارهستند هشدار دراین فاصله ی بسیاراندک،به شادمانی بپرداز ودلی راشادمان کن که همه چیز ازبین رفتنیست.
حباب راچوفتدبادنخوت اندر سر
کلاهداری اَش اندرسرشراب رود!
🌿━━━━━━🌿
حافظ وصال میطلبد از ره دعا
یارب دعای خسته دلان مُستجاب کن
مستجاب: جواب گرفتن، برآورده شدن دعا
معنی بیت : حافظ برخلاف عابدوزاهد که دردعاهایشان،سلامتی وثروت دراین دنیا وبهشت وجوی شیروشهد وحوری وپری دران دنیارامی طلبند،وصال یاررا ازطریق دعا وآرزو می طلبد خداوندا دعاها ودرخواستهای همه ی عاشقان خسته دل ودل ازدست داده رابرآورده کن
می کندحافظ دعایی بشنو وآمین بگو
روزیِ ماباد لَعل شکّرافشان شما
حافظ به درستی دریافته بودکه زندگی، غیرمنطقی، غیرعقلانی ودرعین حال بسیارشگفت انگیزاست بنابراین زندگی کردن براساس مصلحت اندیشی وعقل ومنطق درچنین فضایی، جزوقت تلف کردن وحسرت خوردن وفرسودگی روانی هیچ نتیجه ی دیگری درپی نخواهدداشت. باید باپذیرفتن این وضعیت، باید هاونبایدها وجدی بودن راکنارگذاشت باید همچون کودکان بازیگوشی کرد وسبکبار ورها بی دلیل خندید وبه شادمانی پرداخت ومهمترازهمه درهمه حال عشقبازی نمودد.
درمذهب رندان عاقلانه زندگی کردن، جدی بودن، وبراساس منطق ومصلحت عمل کردن نه تنها هیچ لطفی نداردبلکه گناهی بزرگ محسوب می شود درزندگانی برپایه ی خردمندی وجدیت،عشق و ذوق وهیجان وتجربه های بکر، هیچ جایگاهی ندارند وصاحبان این زندگی، معلوم نیست که اززنده بودن چه مفهومی درسردارند وحقیقتاًازچه چیزی لذت می برند؟! چاشنی دیوانگی وغیرقابل پیش بینی بودن، عاشق پیشگی اشتیاق برای ورودبه اقلیم ناشناختگی،شوخ طبعی و حتی تجربه ی گناه وبسیاری ازاین نوع رفتارهاست ، سبب رشد ونموّ شده وآدمی رابرای دریافت حقیقت آماده می سازد. بنظرمی رسد حتی مردم عامی( غیر رندان) نیز لازمست که حداقل درمواقعی عاشقی پیشه کرده وازپوسته ی امن مصلحت گرایی خارج گردند و زندگانی رااززوایای گوناگون بنگرند.
رندان بارهایی ازقید وبندهای جامعه،فرهنگ ودین، زندگی شجاعانه،پرشور واصیل راانتخاب کرده وعشقبازی راسرلوحه ی امورات خویش قرارداده اند.عاشق شو ار نه روزی کارجهان سرآید
ناخوانده نقش مقصود ازکارگاه هستی
سیدعلی (رضا) ساقی در ۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۲۲:۲۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۹۷:
زدر درآ و شبستان ما منوّر کن
هوای مجلس روحانیان معطّر کن
شبستان:خوابگاه،دراینجا خوابگاه نیست بلکه محفل عاشقان است که درنبودِ معشوق به تاریکخانه ای غم انگیزو دلگیرمبدّل شده است.
منوّر: نورانی
مجلس روحانیان: محفل عاشقان واهل شعروادب و معنویّت. روحانیان مجلس حافظانه، برخلاف زاهدان وعابدان،به جای ترس ازخدا عشق راجایگزین کرده اند.آنهاآزادانه زندگی می کنند ازهیچ چیزوهیچکس ترسی ندارند آنهاازهمه چیز حتّی ترس خودشان راخلاص کرده اند.
معنی بیت: بیا که بی حضورگرم ونورانی تو محفل عاشقانت به تاریکخانه ای دلگیروغم افزا مبدّل شده است بیا ومحفل مارانورباران کن بیاکه وقت وقت است تافضای محفل عاشقانت به بوی جانبخش تومعطّر و دلگشاگردد.
بیا به شام غریبان وآب دیده ی من بین
بسان باده ی صافی درآبگینه ی شامی
🌿━━━━━━🌿
اگر فقیه نصیحت کند که عشق مباز
پیالهای بدهش گو دِماغ را تر کن
فقیه: عالم دینی که براساس عقل مصلحت گرا، منع عشق می کند وفقط به قوانین شریعت اکتفامی کند. دماغ را تَرکن: خشکه مغزی رابانوشیدن مِی برطرف کن وانعطاف داشته باش، باطراوت باش، ضمن آنکه خشکه مغز به دیوانه می گفتند حافظ به طعنه وطنز می فرماید باده بنوش تاعاقل شوی تودیوانه ای که ازعشقبازی پرهیزکرده و منع عشق می کنی!
معنی بیت: اگرفقیه متعصّب ومخالف عشق، تورانصیت کرد وتورا ازعشقبازی منع نمود یک کاسه شراب به اوبده وبگو بنوش تا برسرعقل بیایی بنوش تاشاداب وباطروات گردی.
آری اگر تعصّب باباده ی ناب آگاهی ازمیان رود فضایی جدید برای رشدونمو وتغییرنگرش ایجاد شده وآهسته آهسته بخشی ازجهان هستی ازاین همین نقطه شروع به تغییروتحوّل خواهدنمود.
حافظ دراین بیت به ما می فرماید: که زندگی درحقیقت یک شوخی هست،نه یک امر جدّی! اگر آن را جدّی بگیریم، درد و رنج اغازشده وازدر ودیواربرسرمان خواهدریخت وزندگی تبدیل به یک بارسنگین وخُردکننده خواهدشد ومتعاقب آن ، شکوه ونشاط زندگی محوشده ومادرملالت واندوه وناراحتی غرق خواهیم گشت.
ظاهراً درجایی دیگر این اتّفاق رخ داده وکسی به این فقیهِ متعصّب مورد نظر حافظ، جامی ازمِی ناب دانایی وروشنایی چشانیده ودماغ خشک اورا تَرکرده بوده که این فتوای جالب راصادرکرده است:
فقیه مدرسه دی مست بود وفتوی داد
که مِی حرام ولی بِه زمال اوقاف است!
🌿━━━━━━🌿
به چشم وابروی جانان سپردهام دل وجان
بیا بیا و تماشای طاق و منظر کن
طاق: ،سقف منحنی وقوس دار ، کنایه از قوس وکمان ابرو.
مَنظر: نظرگاه، کنایه ازچشم جانان.
معنی بیت: به کیفیّتِ چشم وکمان ابروی معشوق دل باخته وجان سپرده ام بیا بیا تونیز قوس وکمان دلکش وچشمان افسونگر معشوق مرا تماشاکن وباجادوی جاذبه ی زیبایی آشناشو بی تردید متحوّل شده ونظرت درباره ی عشقبازی تغییرخواهدکرد. چراکه ذائقه ی همه ی آدمیان زیباپسنداست وزیبایی خیال انگیزترین پدیده دراین جهان هستی هست.درنظرگاه حافظ، روح انسان در عالم مجردات( قبل از ورود به این دنیای خاکی) فروغی ازتجلّی معشوق اَزلی یاهمان "حقیقت زیبایی و حُسن مطلق" رادرزمان خلقت دیده وتجربه نموده است ازهمین رو با مشاهده ی زیبائیها هرچندمجازی ونسبی،به یاد ان زیبایی مطلق که سابقاً درک نموده،زیروزبر شده وبرانگیخته می گرددوهوای عشق او را برداشته وازخودبیخودمی کند.
زچین زلف کمندش کسی نیافت خلاص
ازآن کمانچه ی ابرو وتیرچشم نجاح !
🌿━━━━━━🌿ستاره ی شب هجران نمیفشاند نور
به بام قصر برآ و چراغ مَه برکن
ستاره ی شب هجران: آسمان شب عاشق نیزهمانند خانه اش درنبودمعشوق تاریک است وستاره هانیزنورافشانی ندارند.
چراغ مَه بَرکن: چراغ روی ماهت رابرافروز خودرا بنما
معنی بیت: ای حبیب،درشب تاریک فراق تو،حتّی ستاره هانیزهیچ نوری نمی فشانند آسمان شبم تاریک وظلمانیست وراه گم کرده ام،عنایت کن به بام بارگاه خویش برآی وچراغ رخسارماهت راروشن کن تاپیش پایی به چراغ توببینم.
گرمن ازباغ تویک میوه بچینم چه شود
پیش پایی به چراغ توببینم چه شود ؟
🌿━━━━━━🌿
بگو به خازن جنّت که خاکِ این مجلس
به تُحفه بَرسوی فردوس وعودمِجمر کن
خازن: خزینه دار، نگاهبان خزینه
جنّت: بهشت
به تحفه:، به عنوان هدیه
فردوس: بهشت
مِجمر:آتشدان، عودسوز
معنی بیت:به نگاهبان بهشت بگوکه ازخاک محفل عاشقان که ازگذرمعشوق معطّروشامه نوازشده به عنوان هدیه به بهشت ببر وبه جای عود درآتش دان بسوزان تابهشت نیز همانندمحفل ماعطرآگین گردد.
امکانات رفاهی دربهشت گرچه دراوج غایت کمال هست لیکن ازعشق خالیست به همین سبب آدم نتوانست درانجا دوام بیاورد! اگراودربهشت می ماند ازعشقبازی محروم می شد عشقبازی درغایت رفاه وامنیت خاطر ممکن نیست اوشهامت به خرج داد وعصیانگری نمود تابه بی ارادگی، بی عاطفه گی ودلمردگی پایان دهد اوباشجاعت عشق رابررفاه وامنیت ترجیح داد واین اتّفاق برای همگان دراین دنیا دردسترس هست حافظ نیز به جای برخورداری ازامکانات رفاهی،شورش وعصیان نمود وعشق راانتخاب نمود. به برکت همین انتخاب شجاعانه، خاک مجلس عشاق،عطری وبوی پیداکرده که قراراست بهشت رامعطّرسازد!
زعطرحوربهشت آن نفس برآیدبوی
که خاک میکده ی ماعبیرجیب کند !
🌿━━━━━━🌿
از این مُزوَّجَه و خرقه نیک در تنگم
به یک کرشمه ی صوفی وَشم قلندر کن
مُزَوَّجَه: نوعی کلاه قدیمی که میان رویه و آستر آن پنبه میدوختند؛ مزدوجه. کلاه مخصوص درویشان و صوفیان.
خرقه: لباس صوفیان
نیک به تنگ آمدن: کامل به ستوه آمدن وبیزار شدن
کرشمه: حرکات دلانگیز چشم و ابروی دلبران، عشوه
قلندر: رهاشده ازقید وبندها.
صوفی وش: صوفی مانند. بنظرمی رسد دراصل، صوفی کُش بوده واحتمالاً به اشتباه صوفی وش ثبت شده است چراکه حافظ دراینجا ازخرقه ی صوفیگری به ستوه آمده وقصد دارد به بهانه ای ازاین قید وبندِ لباس وکلاه خلاص گردد.
کرشمه ی صوفی کش: عشوه ای ویرانگر ازجانب دلبر که می تواند صوفی متعصّب رانیزازراه بدر کندطوری که حاضرشود دست ازصوفیگری بردارد.
معنی بیت: من ازاین لباس صوفیگری وکلاه وخرقه بیزارم ای معشوق نازوعشوه ای بکن به من انگیزه ای بده تابتوانم ازشرّ این خرقه وکلاه راحت شوم به من کمک کن صفتِ صوفیگری رااز بین ببرم ومثل یک قلندرازقید وبندهای دینی ودنیوی رها شوم. (ازآن عشوه بکارمن ببند که مُفتی وصوفی وزاهد را ازپای درمی آورد)
آن عشوه دادعشق که مُفتی زره برفت
وان لطف کرد دوست که دشمن حذرگرفت
🌿━━━━━━🌿چو شاهدان چمن زیردستِ حُسن تواند
کِرشمه بر سَمن و جلوه بر صنوبر کن
شاهدان: زیبارویان،دراینجاکنایه ازهمه ی درختان وگلهای زیبایی باغ وگلشن که هرکدام باویژگی خاصی دلبری می کنند لیکن به دلبریِ معشوق حافظ نمی رسند وهمگی فرمانبرداراوهستند.
"چمن" کنایه ازدنیا، بانظرداشت این کنایه، زیبارویان نیزهمان دلبران ودلسِتانان هستندکه در عشوه وکرشمه دستی برآتش دارند لیکن نمی توانند با معشوق حافظ رقابت کنندهمگی زیردست وفرمانبراوهستند. حافظ بابکارگیری هنرمندانه ی چمن وکنایه آمیز دارکردن واژه ها، همه ی زیبارویان دنیا ودرختان وگلهای زیبا رابه قلمرو فرمانروایی معشوق خویش کشیده وبه خدمت گرفته است.
کرشمه: ناز و عشوه.
معنی بیت: حال که همه ی زیبارویان زیردست توهستند وتوفرمانروای مطلق عرصه ی زیبایی هستی کرشمه ای به سمن وصنوبرکن تاهمه بدانند که هیچ زیبارویی نمی تواندباتوبرابری کند.
کرشمه ای کن وبازارساحری بشکن
به غمزه رونق وناموس دلبری بشکن
🌿━━━━━━🌿
فضولِ نفس حکایت بسی کند ساقی
توکارخود مده ازدست ومی به ساغرکن
فضولِ نفس: ازنظرگاه حافظ، آدمی دونوع ندای درونی دارد یکی دلسوزانه انسان را به عشق وعیش وعشرت ورشدونموّ روحانی دعوت می کند(سروش) وماراتشویق به حضورخالص ومشتاقانه درجشن زندگانی می نماید. دیگری بیهوده گوی است ومدام ملامت می کندو ازباده نوشی وعشقبازی وکشف وشهود ایرادمی گیرد(عقل مصلحت گرا،نفس فضول واهریمنی) نفس فضول دایم سعی می کندمارا به گذشته وآینده ببرد درگذشته وآینده عشقبازی وعشرت ورشدونموّ ممکن نیست فقط درزمان حال است این امکان میسّرهست درزمان حال اگر ما مشغول عشق باشیم نفس فضول بیکارمانده وازبین می رود ازهمین رو سعی می کند مارا ازحضوردرلحظه ی حال بازدارد.
درراه عشق وسوسه ی اهرمن بسیست
پیش آی وگوش به پیغام سروش کن
معنی بیت: ای ساقی ،نفس ِ فضول،عقل مصلحت اندیش، دایم درحال ملامت کردن وایرادگرفتن است تودر گردش جام تعلّل مکن گوش به بیهوده گویی نفس وعقل فضول مده ومی به ساغرکن که هیچ کاری درست تر ازاین وجودندارد. لحظه ای ازلحظات زندگی را رانبایدازدست داد زمان درحال گذراست بشتاب.
چه ملامت بُوَدآن راکه چنین باده خورد؟
این چه عیب است بدین بی خردی وین چه خطاست؟
🌿━━━━━━🌿
حجابِ دیده ی ادراک شد شعاع جمال
بیا و خرگه خورشید را منوّر کن
حجاب، پوشش، روبند
ادراک: ،قوه ی درک وفهم،دست یابی به چیزی، رسیدن
شعاع: پرتو ونور،خط روشنی ازمرکزروشنایی تانقطه ی دیگر
جمال: زیبایی،نیکوصورتی وخوشگلی. دراینجا زیباییِ رخسارمعشوق همانندآفتاب پرتو وشعاعی دارد. شعاعی که مثل حجاب عمل می کند و چشم عاشق رامی بندد. همانطورکه نور خورشید چشم آدمی رامی بندد.
معنی مصرع اوّل: چشم ما ازشعاع آفتابِ زیبایی رخسارتو بسته می شود ونورشدید زیبایی تو باعث می شودچشمانمان را ببندیم وازدیدن تو ناتوان شویم.
خرگه: خرگاه، چادر وخیمه ی بزرگِ دایره ای شکل ، کنایه ازچشم است. چشمی که دایره ای است ومحل نشستن معشوق. شاه نشین چشم عاشق، تکیه گاه وخانه ی معشوق(خورشید) است.
"خورشید" درمصرع دوّم کنایه ازرخسارنورانیِ معشوق است.
منوّرکن: نورانی کن
معنی مصرع دوّم: بیا وباآمدنت وبانشستن درشاه نشین ِچشم ما، چشم ما راکه بسته شده بازکن نورانی کن (خرگاه خورشید را که همان چشم ما وبه عبارتی خانه ی خودت هست ) روشن کن. وقتی درمرکزچشم مان بنشینی، چشمانمان منوّروروشن می شود اما وفتی دور هستی پرتو جمال تو چشمانمان را آزارمی دهد ومانع تماشاکردن ما می شود!
حافظ بااین حیله ی رندانه می خواهد یار رابه نزدیک خودکشیده ودرچشمان خودبنشاند!
رواق منظرچشم من آشیانه ی توست
کرم نما وفرودآ که خانه خانه ی توست
🌿━━━━━━🌿
طمع به قندِ وصال تو حدّ ما نبُوَد
حوالتم به لبِ لَعل همچو شکر کن
"قند وصال" اَستعاره از همآغوشی ووصلت هست.
حوالت: ارجاع دادن، واگذارکردن
لب لعل: لبی که سرخرنگ وشیرین ومثل یاقوت ارزشمند است.
معنی بیت: قندوصال توبرای ماخیلی زیاداست ما خودمان واقف هستیم که شایستگی رسیدن به وصال تورانداریم عنایت فرما ما رابه لب سرخ رنگ وآبدار وشیرینت ارجاع بده ماقانع هستیم بوسه هم برای ما کفایت می کند! دراینجا نیزحیله ی رندانه ی حافظ محسوس هست می فرماید ماشایستگی وصال کامل تورا نداریم برای ما یک بوسه ازآن لب آبدار ونوشین نیز کافیست! حداقل آن را ازما مضایقه نکن.
طمع برآن لب شیرین نکردنم اُولی
ولی چگونه مگس ازپی شکرنرود؟
🌿━━━━━━🌿
لب پیاله ببوس آنگهی به مستان ده
بدین دقیقه دماغ معاشران تر کن
دقیقه: نکته ی باریک ولطیف، کار ظریف، زمان کوتاه.
دماغ: مغز
درادامه ی بیت قبلی.:
معنی بیت: (ای معشوق اگر حوالت به لب لعل میسّرنیست وعاشقانت رالایق این لطف ومرحمت نمی دانی ) حداقل لب پیاله راببوس وآن رابه مستان بده تابه لطفِ اینکارظریف،وقت عاشقانت طرب انگیز وخوش گردد ودلشان به این خوش باشد که باجامی باده می نوشند که متبرّک به دهان توشده است.
گفت مگرزلعل من بوسه نداری آرزو؟
مُردم ازاین هوس ولی قدرت واختیارکو؟
🌿━━━━━━🌿
پس ازمُلازمت عیش وعشق مَه رویان
ز کارها که کنی شعر حافظ از بر کن
مُلازمت: همیشه در خدمت کسی بودن، در جایی ماندن و اقامت کردن، پرداختن ومشغول بودن
معنی بیت: پس ازآنکه به عیش و عشرت وعشقبازی بازیبارویان پرداختی ازدیگرکارهای مهمّی که بایدبه آن بپردازی حفظ کردن شعر حافظ است تا عیش توکامل گردد تومی توانی بابهره مندی از مفاهیم ولطایف حَکمی که دردل بیت بیت غزلهای حافظ نهفته، رشدونموّکنی وبه مراحل بالای آگاهی برسی.
توبا مأنوس شدن باحافظ شهامتی پیدا می کنی که پشت مرز ومذهب،متوقّف نمانی، جرآت پیدامی کنی هرجاکه احساس کردی می شود مقداری جلوتررفت تردیدنمی کنی وبااشتیاق به پیش ترحرکت می کنی وحقایق نابی کشف می کنی. اما بدان وآگاه باش که کسی که درمسیرکشف حقایق ورشدوتعالی باشد جامعه وسیستم حاکمیتی بی درنگ اورا دشمن پنداشته وبه بهانه هایی مورد آزارواذیت قرارخواهد داد زیرا انها به افراد هوشیار وآگاه نیازندارند آنها مردم رامطیع وفرمانبرمی خواهند نه عصیانگر!
شعرحافظ همه بیت الغزل معرفت است
آفرین برنفس دلکش ولطف سخنش
مینا در ۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۱۵ دربارهٔ سعدی » بوستان » باب ششم در قناعت » بخش ۱۱ - حکایت مرد کوته نظر و زن عالی همت:
میشه یه نفر لطفا معنی دقیق "مخور هول شیطان تا جان دهد" رو توضیح بده؟
آوای آرام در ۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۱۱ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۷:
تنگ شد ازغم دل جای به من ، به چه معنی هست؟
کسرا در ۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۰۷ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قطعات » شمارهٔ ۲۳۹:
بسیااار زیباست
کسرا در ۸ سال و ۱ ماه قبل، دوشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۰۶ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۲۸۲:
شاهکار دکلمه این اثر را در برنامه یک شاخه گل شماره 338 به گوش جان سپارید .
شمس الدین در ۸ سال و ۱ ماه قبل، سهشنبه ۱ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۵۴ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۰۸: