گنجور

حاشیه‌ها

حسین در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۰۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۲۷:

جانم به استاد محسن چاوشی و حضرت مولانا

مجیدشرفزاد در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۴۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۴:

حضرت حافظ در این غزل از زبان شیطان ماجرای اطلاعش از لوح محفوظ خودش و داستان سجده نکردنش بر آدم و رانده شدن از درگاه باری تعالی را نقل میکند آنجایی که به حرمت لوح محفوظ با آنکه میتوانست سجده کند و چیزی هم از او کم نمیشد برای آنکه اراده باری تعالی بر این مقرر شده بود از سجده سرباز زد و کدی که در پایان شعر میدهد بر این مطلب صحه می گذارد .

مهدی مختارزاده در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۲۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵۳۶:

غمم غم بی و همراز دلم غم
غمم همصحبت و همراز و همدم
غمت مهله که مو تنها نشینم
مریزا بارک الله مرحبا غم
باباطاهر... انگار دل همه عاشق های واقعی پر از غم عشق بوده. اگه غم عشق نباشه دل نیست

امید در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۳۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۳۲:

سلام - در مصرعهای اول هرجا که واژه عید وجود دارد بعد از آن حرف ربط «و» - واو - هم وجو دارد که در بعضی مصرعها از قلم افتلده و وزن شعر را برهم زده است.

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۵۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۳۰:

به صوت بلبل و قُمری اگر ننوشی می​​​​​​​

علاج کی کنمت آخرالدّواء اَلْکَی

آخِرُالدَواء: آخرین دارو، معالجه نهایی.

اَلْکَی : داغ کردن، سوزانیدن

«آخر الدواء الکی» به معنی داغ کردن وسوزانیدن زخم است. اصطلاحی پزشکی است که از عربی وارد زبان فارسی شده است. این اصطلاح زمانی بکارمی رفت که درمعالجه‌ی زخم‌های شدیدهیچ کاری نمی‌شد کرد دست آخر باید زخم را می سوزانیدندتاعفونت نکند. دراینجا منظور داغ کردن وسوزانیدن نیست بلکه ازابتدا به سراغ آخرین گزینه ی درمان رفتن است.

معنی بیت:

( اگرآفتاب تورامست نسازد،اگرنتوانی بانسیم به رقصی، اگرتابش ماه تورابه وجد وشعف وانمیدارد،اگرباشنیدن آوازرود اتفاقی دردرون تونمی افتد..... وای برتو...)

اگر توبه آوازبلبل وترانه خوانی قُمری مسرور وشادمان نمی شوی و وسوسه ی باده نوشی درجانت نمی افتد وبیقرارنمی گردی .... لابدبیماری توبسیارپیشرفت کرده وبه مرزخطررسیده است. من چگونه می توانم تورامدوا کنم؟ به طنز می فرماید:...

درچنین شرایطی زمان درمان توگذشته وضعیّت تووخیم شده و شرایط خاصی پیدا کرده! به ناچار برای درمان تو،باید به سراغ سخت ترین ودردناک ترین راهکاررفت. نبایدوقت رابیهوده تلف کرد ناگزیرم آخرین گزینه را، درهمین ابتدای کارانجام دهم!

من نگویم که کنون با که نشین وچه بنوش

که توخود دانی اگرعاقل وزیرک باشی

🌿━━━━━━🌿

ذخیره‌ای بنه ازرنگ وبوی فصل بهار

که می‌رسند زپی رهزنان بهمن و دی

معنی بیت: به هوش باش که بادغارتگردی وبهمن درکمین هستندتا آثاربهاروسرسبزی رابه یغماببرند ازرنگ وبوی بهار اندوخته ای داشته باش تابه وسیله ی آن توانسته باشی اندکی از سختی روزهای زمستان وجوروجفای بهمن ودی بکاهی.

برای مقابله باتاریکی شب باید درروز به فکرچراغ باشی وبرای مواجه بامشکلات پیری درجوانی تدبیری بیندیشی وگرنه خیلی زودترازآنچه که تصوّرکنی دیرخواهدشد.

حافظ پندهایی به مخاطبین خود توصیه می کرد که خودآنهاراشخصاًآزموده بود امّا واعظ، باشکم سیر وخیالی تخت، مردم رابه پرهیزگاری دعوت می کند درحالی که خود آن راتجربه نکرده است! روشن است که وقتی چیزی را بگویی که خود تجربه نکرده ای، حقیقتی در آن نهان نیست.

باغبانا زخزان بی خبرت می بینم

آه ازآن روز بادت گل رعنا ببرد

🌿━━━━━━🌿

چو گل نقاب برافکند ومرغ زد هوهو

منه ز دست پیاله چه می‌کنی هی هی

گل نقاب برافکند: کنایه از شکفته شدن گل و ودرآمدن ازغنچه

هوهو: کنایه ازآوازخوانی مرغ

هی هی : بیدار شو

معنی بیت: هنگامی که می بینی گل ازپرده ی حجاب بیرون آمد وشکوفاشد وجلوه گری آغازنمود وقتی می بینی بلبل شروع به نغمه سرایی کرد پیاله ی شراب رابردارو به عیش وعشرت بپرداز غفلت مکن چه کارمی کنی؟ تعلل برای چیست؟ به هوش باش که خیلی زود رهزنان بهمن ودی فراخواهند رسید.

چومرغ نغمه سراسازخوش نوا آورد

تونیزباده به چنگ آر وراه صحراگیر

🌿━━━━━━🌿

شکوهِ سلطنت و حُسن کی ثباتی داد

ز تختِ جم سخنی مانده است و افسر کِی

کِی: کی قباد.

جم: جمشید، پادشاه افسانه ای که جلال وشکوه سلطنت وی معروف است.

معنی بیت: بدان که فرّ وجلالِ سلطنتِ هیچ پادشاهی تاکنون پایدار وباقی نمانده ونخواهدماند. ببین چگونه آن همه شکوه وعظمت تخت جمشید وفر وجلال تاج کیقباد بر بادفنارفت واینک تنها سخنی ازآنهاباقیمانده است؟ ببین وعبرت پذیر که همه چیزفانیست وهیچ مال ومنال وجاه وجلال هیچکسی پایدارنمی ماند.

که آگه است که کاووس وکی کجارفتند؟

که واقف است که چون رفت تخت جم برباد؟

🌿━━━━━━🌿

خزینه داری میراث خوارگان کفر است

به قول مطرب وساقی به فتوی دَف ونی

خزینه داری: نگهداری مال وثروت، کنایه از خسیس بودن وخرج نکردن ثروت وانبارداری کردن برای دیگران و وارثان گناه است توباید باهمه ی توانت برای شادمانی خودواطرافیانت هزینه کنی وازمال اندوزی وانباشت ثروت  پرهیزکنی.

میراث خوارگان: کسانی که ارث خواهند برد، وارثان

فتوی : فتوا ورای صادرکننده

معنی بیت: خسیس بودن وثروت اندوختن برای وارثان، بنا به فتوای دف ونی، کاردرستی نیست. به قول مطرب وساقی آدمی باید تازنده هست به عیش ونوش‌ وشادمانی بپردازد وابلهانه برای دیگران (وارثان) ثروت نیاندوزد وانبارداری نکند این فتواییست که دف ونی صادره کرده ومارابه خوشگذرانی وخوشباشی توصیه کرده اند.

چنگ خمیده قامت می خوانندت به عشرت

بشنوکه پند پیران هیچت زیان ندارد.

🌿━━━━━━🌿

زمانه هیچ نبخشد که بازنستاند

مجو زسفله مروّت که شیئهُ لا شی

سفله: پست وزبون.

مروّت: جوانمردی

شَیْئهُ: چیزاو

لاشیی: لاشیئی، چیزی نیست.

معنی بیت:

روزگارهرنعمتی که به آدمی می بخشد دیریازود بازپس می گیرد روزگارپست وفرومایه وبی رحم هست ازاوجوانمردی وسخاوت انتظار نداشته باش که هر چیزی که می‌دهد بی ارزش وناپایداراست. به زودی شترمرگ مقابل خانه ی یکایکمان خواهدنشست وهرآن چیزی راکه انباشت کرده ایم ازما بازپس خواهدگرفت. باید درفکرجمع آوری چیزی باشیم که مرگ نتواندآن رانابودسازد.

مجودرستی عهدازجهان سست نهاد

که این عجوزه عروس هزارداماد است

🌿━━━━━━🌿

نوشته‌اند بر ایوان جنّتُ المَأْوی

که هرکه عشوه ی دنیی خریدوای به وی

جنّتُ المَأْوی: یکی از هشت بهشت که نزدیک درخت سدرهُ المُنتهی واقع است.

عشوه خریدن: فریب خوردن

معنی بیت:

برروی سردر ایوان بهشت نوشته اند:

ای وای برکسی که فریب جاذبه های دنیا راخورده وبرآنها دل بسته ووابسته بوده باشد. وابستگی به هرچیزناپایدار وموقتی، جزپشیمانی وحسرت وخون دل خوردن سودی نخواهدداشت.

ازرَه مروبه عشوه ی دنیا که این عجوز

مکّاره می نشیند ومحتاله می رود

🌿━━━━━━🌿

سخانماندسخن طی کنم شراب کجاست

بده به شادی روح و روان حاتم طی

سخا: کرم و بخشش

سخن طی کنم: سخن به پایان برسانم

حاتم طی: حاتم طایی،ازبخشش کنندگانِ معروف دوره ی پیش از اسلام که به سخاوتمندی مشهور است.

معنی بیت:

کرم وبزرگواری درکس نمانده،سخن رابه پایان برسانم شراب بیاورتا به یاد حاتم طایی وبه شادی روح‌وروان اوبنوشیم. هم او که ثروت اندوزی نکرد ودرزمان حیات خویش به فقیران زرومال می بخشید وگره ازآنان می گشود ودست ودلبازی فراوان می کرد.

درده به یادحاتم طی جام یک منی

تانامه ی سیاه بخیلان کنیم طی

🌿━━━━━━🌿

بَخیل بوی خدا نشنود بیا حافظ

پیاله گیروکرم وَرزوالضَّمانُ عَلَی

بخیل: سیه کاسه،خسیس

کَرَم ورز: بخشش کن

الضَّمانُ عَلَیَّ: ضمانت آن برعهده ی من

معنی بیت: ای حافظ، خسیس وسیه کاسه هیچ بویی از بخشش وسخاوت نبرده است پیاله به دست بگیرو شراب بخشش کن خودم ضمانت درستی این کار را برعهده می گیرم.

حافظ باتمامیّت وجوددر دنیا زندگی کردو تمام ابعادش را (غم وشادی،ثواب وگناه ،امیدونامیدی، شکست وپیروزی و..... )تجربه نمود واجازه نداد که دنیاوارداو شده واورافریب دهد. حافظ باشهامتی ستودنی پشت هیچ مرزومذهبی توقّف نکرد وهرجاکه ممکن بود چندقدم جلوتررفت، آفرینشگری همچون حافظ هرگزنمی توانست یکجاآرام گیرد اونیک می دانست که فقط در فضای خطرکردن! ماجراجویی، شور و هیجان و عصیان هست که  درون ادمی شکوفا و غنچه ی وجودش تبدیل به گل می شود وهوشمندی هنگامی رشدونموّ می‌کند که هر لحظه با ناشناختگی روبروگردد. اوبه خوبی از شرطی شدن‌ ها وتلقینات هیپنوتیزمی  که هرآدمی در دوران کودکی تحت تاثیر آن قرارمی گیرد، خود را پاک‌سازی کردوبستری مناسب برای آزاد ساختن قریحه ی شعر و شاعری آفرید وشعرهایی برای مابه یادگارگذاشت که هربیت آن بهترازصدرساله، تاثیرگذاراست. 

حدیث چون وچرا دردسردهدای دل

پیاله گیر وبیاسا زعمرخویش دمی

جعفر در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۲۷ دربارهٔ سنایی » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۷ - در مقام اهل توحید:

چو علم آموختی آنگه بترس از علم کاندرشب........
علم را از حرص نمی آموزند و رابطۀ حرص با مصرع بعدی بی معنی است.

علی در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۰۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴:

سلام بر ادب دوستان، خواهشمندم به جای بحث بر سر عروض و قافیه، به معنی و مفهوم ابیات بپردازید، چون فقط دارید از موضوع و هدف اصلی منحرف میشید. مهم درک مفهومی ابیات است، حالا در هر وزنی که باشد.

عبدالله در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۴۴ دربارهٔ سنایی » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۳۴:

چون دو کون اندر دو دستت جمع شد دستی بزن
معنی این بیت را نفهمیدم کسی میتونه توضیح بده لطفا

رضا در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۳۵ دربارهٔ سنایی » حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه » الباب الثّالث: اندر نعت پیامبر ما محمّد مصطفی علیه‌السّلام و فضیلت وی بر جمیع پیغمبران » بخش ۳۳ - صفت قتل حسین‌بن علی علیه‌السّلام به اشارهٔ یزید علیه اللعنة:

بتی از قول خویش املا کرد/ کین دیرینه جسن و اِنها کرد:
صحیح: بیتی از قول خویش املا کرد/ کین دیرینه جست و اِنها کرد (حدیقه چاپ مرحوم مدرس رضوی، ص269)

۷ در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۱۸ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی اورمزد » بخش ۲ - اندرز واپسین بهرام بهرامیان به پسر، مرگ شاه، سوگ چهل‌روزه و نهادن دیهیم کوتاه بهرام:

ز دشمن مکن دوستی خواستار
وگر چند خواند ترا شهریار
درختی بود سبز و بارش کبست
وگر پای گیری سر آید به دست
اینها سفارش اورمزد شاپور است که در بستر و به زودی میمیرد به پسرش بهرام
کبست یا تلخک که بسیار نامهای دیگر دارد بوته خودرو همیشه سبزی است که میوه آن بسیار به هندوانه میماند و به اندازه یک.لیمو شیرین یا پرتغال(شاید 60 تا 100 گرم)
کاربرد دارویی داشته و دارد به ویژه به عنوان ملین و مسهل
در بیابان ها یا شوره زارهای خوزستان تا هرمزگان دیده میشود
معنی بیت;فریب دشمنی که هندوانه زیر بغلت میگذارد نخور زیرا که او همچون کبست میماند همیشه سبز و درونش تلخ و زهرناک است پس ریشه و پایه آن را بزن تا از از زهر او در امان باشی
به زبان و برون دشمن بسنده نکن درون و سرشت او را بشناس
اندرز سیاسی است.

علی در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۱۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲:

نویسنده کتاب ملت عشق خانم الیف شافاک و مترجم خانم زهرا یعقوبیان هستند.

nabavar در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۰۷ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی اورمزد » بخش ۲ - اندرز واپسین بهرام بهرامیان به پسر، مرگ شاه، سوگ چهل‌روزه و نهادن دیهیم کوتاه بهرام:

Elen
درختی بود سبز و بارش کبست
وگر پای گیری سر آید به دست
از انسان بدنهاد انتظار نیکی نداشته باش که جز بدی نخواهی دید
او مانند درختی ست که زیبا و سرسبز است ولی میوه ی تلخ دارد

حمید در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۵۸ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۳ - تو بمان و دگران:

تو بمان و دگران وای به حال دگران
عالی

علی در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۱:۵۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲:

دوستان ادب دوست سلام، گیشنهاد میکنم برای آشنایی بیشتر با حضرت مولانا و حضرت شمس تبریزی، کتاب ملت عشق را حتما مطالعه بفرمایید.

جمال اسکویی در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۵۷ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۸۵:

البته به نظرم بیت دوم از مفهوم متفاوتی برخورداره .
در حقیقت خیام به این موضوع اشاره میکنند که انسان وقتی که دچار مشکلات و سختی‌ها ودرد رنج میشه ، دوزخ و جهنم را متصور میشه .
زمانی هم که از آسودگی و آرامش برخوردار میشه ، بهشت را برای خودش متصور میشه .
ما در طول زندگی به صورت مداوم به لحظات بهشتی و دوزخی در حرکت هستیم .
اگه انسان به این فرایند دقت کنه و آگاه بشه ، شاید در اتفاقات زندگی ، دچار پریشان احوالی و اضطراب و تشویش نشه .

khalil moetamed در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۲۵ دربارهٔ خیام » ترانه‌های خیام به انتخاب و روایت صادق هدایت » راز آفرینش [ ۱۵-۱] » رباعی ۱:

چنین پرسشی هنگامی مطرح می شود که بپذیریم جهان سازنده ای دارد. آیا واقعا جهان سازنده ای دارد؟ قانون بقاء جرم و انرژی می گوید مقدار این دو ثابتند و فقط بهم تبدیل می شوند. اگ چنین است و تمام علوم تجربی بر پایه ی آن قرار دارد، پس جهان سازنده ای ندارد. همین بوده که هست با تعییراتی بین ماده و انرژی!

آرمان در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۴۶ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۶۰ - زیافت تأویل رکیک مگس:

اینک این دریا و من نوح ز من
مرد کشتیبان و اهل و رای فن

Elen در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۲۱ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی اورمزد » بخش ۲ - اندرز واپسین بهرام بهرامیان به پسر، مرگ شاه، سوگ چهل‌روزه و نهادن دیهیم کوتاه بهرام:

درختی بود سبز و بارش کبست
وگر پای گیری سر آید به دست
ممنون میشم دوستان معنی این بیت رو بنویسند.

محمود در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۷:۳۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۰۹:

به نظر بنده در خوانش خانم ملیکا، در بیت ماقبل آخر، ”رهایی” مصدر میباشد ( رها شدن)، نه به صورت دوم شخص مفرد

بابک چندم در ‫۸ سال قبل، یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۵:۴۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۳:

@کورش روحانی
درود بر شما دوست نادیده.
زبان ما فارسی است و نه پارسی.
پارسی (پهلوی: پارسیک) به زبان پهلوی ساسانی و همچنین پارسی کهن/باستان (زبان دوره هخامنشی) اطلاق می شود، دستور زبان و واژه ها، و... در این دو زبان بسیار متفاوت از یکدیگر و همچنین از فارسی (نو، نوین) می باشند.
بسیاری این زبانها را فارسی کهن، فارسی میانه، فارسی نو می خوانند که اشتباه است. شیوه درست خطاب کردن این زبانها:
-پارسی کهن/باستان(زبان دوره هخامنشی)
زبانهای ایرانی میانه:
هر دو را پهلوی ( پهلوی اشکانی، پهلوی ساسانی) می خوانند ولی؛
-پهلوی (زبان پارتها/اشکانیان)
-پارسی میانه (زبان دوره آخر هخامنشی تا مدتی پس از ساسانیان)
(زبان ساسانیان تحت تاثیر پهلوی اشکانی قرار گرفته ولی متفاوت از آن است)
زبان نوین:
-فارسی، یا فارسی نو/نوین.( در حدود 1200 سال گذشته)
نه تنها ایرادی بر "ادبیات پارسی" که شما آوردی نیست، که کاملاً درست هم می باشد؛ چرا که هر آنچه را که به سرزمین پارس تعلق داشته و دارد را می توان پارسی خواند...
بنابر این "ادبیات پارسی" پارسی کهن، میانه، و فارسی نوین را شامل می شود، ولی ادبیات فارسی فقط آنچه را که در فارسی (نو/نوین) است در بر می گیرد و نه دو زبان کهنتر را....

۱
…
۳۰۱۴
۳۰۱۵
۳۰۱۶
۳۰۱۷
۳۰۱۸
…
۵۸۷۳