گنجور

حاشیه‌ها

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۴۰ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱۱ - نابینا شدن فریدون از داغ ایرج:

فریدون جان، مصرع
«سر ایرج آمد بریده پدید»
مطابق با نسخه مسکو است و نقصی در آن نیست. به چه دلیل شکل زیر یعنی:
«بریده سر ایرج آمد پدید»
را شکل درست تر می دانید؟ بر اساس نسخه خاصی می فرمایید؟
درست است که در بسیاری از مصرع ها در شعر فردوسی و سایر شعر های حماسی، آمدن صفت در ابتدای مصرع، فضا را منسجم تر می نمایاند. اما این قاعده کلی نیست.

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۳۳ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱۱ - نابینا شدن فریدون از داغ ایرج:

فریدون جان، مصرع:
به پیش فریدون شد آن شوخ مرد
کاملا صحیح و درست است. شوخ در اینجا یعنی کسی که لباس و بدن او کثیف و نامرتب است. مشخصا آن سوار به دلیل رنج راه، ظاهری شوخ دارد. پس منطق شعر صحیح است.

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۲۶ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » گفتار اندر داستان فرود سیاوش » بخش ۱ - تأمل در سرمایهٔ بدخویی: رشک، سپردن سپاه به دشمن و نبود خرد:

گر ایدونک تازانه بازآورم
وگر سر ز کوشش بگاز آورم
جناب ناصر عزیز، فرمودید معنی چنین است:
حال که چنین است ، تازیانه آماده می کنم ، تا سرش را بیاورم در حالی که با انبر ازگوشش گرفته باشم.

اما این اصلا معنی بیت را نمیرساند. کدام تازیانه را آماده میکند؟ تازیانه که گم شده است...
سر چه کسی را میخواهد بیاورد؟
گوش را با انبر گرفتن در کجای شاهنامه یا متن معاصر آن آمده است؟

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۰۷ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » گفتار اندر داستان فرود سیاوش » بخش ۱ - تأمل در سرمایهٔ بدخویی: رشک، سپردن سپاه به دشمن و نبود خرد:

در باب «سر به گاز آوردن» چند ماه اخیر در این زمینه تحقیق نمودم. سر به گاز آوردن کنایه از «مردن» است. این مساله بارها در متن شاهنامه آمده است و در همه مواردی که به چشم بنده خورد، همین کنایه از مرگ بود.
در اینجا استاد توس می فرماید:
گر ایدونک تازانه بازآورم
وگر سر ز کوشش بگاز آورم
وگر: در اینجا و در اغلب قسمت های شاهنامه بعنی «و یا»
معنی بیت از این قرار است:
یا آنگونه خواهد شد که تازیانه را برگردانم
و یا در این راه کشته خواهم شد.

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۴۷ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » گفتار اندر داستان فرود سیاوش » بخش ۱ - تأمل در سرمایهٔ بدخویی: رشک، سپردن سپاه به دشمن و نبود خرد:

درود دوباره بر همه عزیزان
سپاس از اینکه وقت گذاشتید و در باب سوال بنده پاسخ ایراد نمودید.
جناب ناصر بزرگوار، بنده قصد این جسارت را نداشتم (و هرگز نخواهم داشت!) که شعر استاد بزرگ توس را دیگرگونه کنم.
اگر بیان بنده ناقص بوده مرا ببخشید. منظور بنده این بود که مطابق نسخه مسکو (که در اختیار بنده هست) واژه به صورت «کوشش» آمده و در اینجا اشتباه تایپی رخ داده است که به شکل «گوشش» نوشته شده. چرا که متن وبسایت وزین گنجور مطابق با نسخه مسکو است. پس باید دقیقا آنچه در نسخه مسکو آمده است، در اینجا منعکس شود.
ضمنا عرض بنده ی حقیر بدون منبع نبود. بنده شکل ضبط شدن این بیت را در سه نسخه ی
1- چاپ مسکو
2- نسخه ماکان
3- نسخه ژول مول
را ارایه دادم و در هر سه «کوشش» آمده است و در هیچکدام از این موارد «گوشش» نیامده.
هدف بنده تصحیح اشتباهات تایپی احتمالی در متن وبسایت گنجور است، نه اینکه چاپ مسکو (یا هر چاپ) دیگری را دگرگون نمایم.

حسین،۱ در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۴۴ دربارهٔ هلالی جغتایی » غزلیات » شمارهٔ ۲:

یاسین جان
در { اغیار و یار } هم قافیه آر هست و در همه ی ابیات نیز .
زنده باشی

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۳۳ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱۰ - کشته شدن ایرج:

سینای عزیز
در کار شاهنامه، پیش داوری ممنوع!
ترک و روم هر دو در یک جهت نیستند. شما باید به معنی واژه ی ترک را در بستر شاهنامه ببینید، نه در معنی امروزی آن. منظور در اینجا ترکیه نیست! در این بیت منظور از ترکان، مردانی است که در شرق ایران می زیسته اند. این مساله در جنگ ایران و توران(به ویژّ در زمان کیکاووس تا کیخسرو) بسیار تکرار شده است.
به عنوان مثال در داستان فرود سیاوش، فرود که بر روی قلعه ای بر روی کوه است، راه را بر فرستادگان ایرانی بسته است. در اینجا توس (که سپهبد ایران است) در وصف او می گوید:
چنین داد پاسخ ستمکاره طوس
که من دارم این لشکر و بوق و کوس
ترا گفتم او را بنزد من آر
سخن هیچگونه مکن خواستار
گر او شهریارست پس من کیم
برین کوه گوید ز بهر چیم
یکی ترک‌زاده چو زاغ سیاه
برین گونه بگرفت راه سپاه
در اینجا منظور از «یکی ترک زاده چو زاغ سیاه» فرود فرزند سیاوش است. که البته او زاده توران است و البته توران در شرق است و روم در غرب.

با احترام به تلاش های استاد گرانقدر، دکتر محجوب بزرگوار، باید گفت به نظر میرسد نسخه تصحیح ایشان پر از اشتباهات فاحش است. بنظر بنده حقیر، بهتر آن است تا همان نسخه مسکو یا نسخه استاد خالقی مطلق را ملاک مطالعه قرار دهیم.

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۲۴ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱۰ - کشته شدن ایرج:

درود بر مازیار پاک مغز
میازار موری که دانه کش است
که جان دارد و جان شیرین خوش است
این بیت از سعدی است. یعنی در واقع سعدی دقیقا بیت فردوسی را نیاورده است، بلکه آنرا به صلاحدید خود تغییر داده و در واقع نقل به مضمون کرده است.
این بیت به شکل دیگری در شاهنامه آمده است. مثلا در نسخه فلورانس اینگونه آمده:
مکش مورکی را که روزی کَش است
که او نیز جان دارد و جان خَوش است
در نسخه اخیر از استاد حلال خالقی مطلق، این بیت مطابق با نسخه فلورانس ضبط شده است.

نکته دیگر اینکه بر طبق تحقیق ریزبینانه و دقیق استاد بی بدیل، ابراهیم پورداوود، منظور از «مور» فقط مورچه نیست و به طیف وسیعی از حیوانات موذی، حتی لاکپشت، پلنگ و... نیز مور گفته میشده.
بنظر میرسد این بیت از فردوسی بزرگ، در واقع در نقد جشن خرفستران است. خرفستر /خْرَفْسْتَر/ واژه‌ای‌است پهلوی و به هر جانور یا حشره‌ای موذی اطلاق میشده و در دین زرتشتی کشتن این حیوانات ثواب داشته است.

با سپاس

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۱۲ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۴ - رسیدن فرزندان فریدون به یمن و ازدواج آنها با دختران شاه یمن:

عزیزان، همانطور که جناب ع.ز عزیز نیز فرموده اند، ابیات با سرفصل
«آزمودن فریدون فرزندان خود را»
قسمتی الحاقی از شاهنامه است و اعتبار ندارد. خوشبختانه در نسخه مسکو نیز این قسمت حذف شده و موجود نیست. بنابراین اینجا فصلی جا نیافتاده و متن کاملا صحیح است.

یاسین در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۱۱ دربارهٔ هلالی جغتایی » غزلیات » شمارهٔ ۲:

به نظر می آید این شعر از لحاظ دستوری مشکل داشته باشد چراکه قافیه در دو بیت اول«یار» و در دیگر بیت ها «ار» هست

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۰۹ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۲ - خواستگاری فریدون دختران شاه یمن را برای پسرانش:

درود بی کران بر نسترن بانو
خرامان بیامد به نزدیک سرو
چنان چون به پیش گل اندر تذرو
بر اساس نسخه مسکو، بیت بالا صحیح است. منبع شما جه بوده است؟

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۰۷ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۲ - خواستگاری فریدون دختران شاه یمن را برای پسرانش:

درود بر شما نسترن بانو
بر اساس کدام نسخه می فرمایید باید به جای واژه دهقان، از واژّ ایران استفاده شود؟
ز دهقان پر مایه کس را ندید
که پیوسته آفریدون سزید
این بیت به نظر اشتباه نمی آید. طبقه دهقانان طبقه بالادست جامعه بودند (در معنی امروزی دهقان نبوده است). بنابراین طبیعی است که جندل در بین این طبقه به فکر یافتن دخترانی سزاوار برای پسران فریدون باشد.

یاسین در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۰۳ دربارهٔ هلالی جغتایی » غزلیات » شمارهٔ ۲:

یکی از زیبا تربت غزلیاتی بود که خواندم
واقعا دستتون به خاطر سایت خوبتون درد نکنه

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۳۰ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱ - پادشاهی فریدون پانصد سال بود:

جناب هادی رحمانی عزیز، از من شما را هزاران درود باد.
اینکه فرمودید در بیت آخر این قسمت باید از واژه ی «چارگوش» استفاده گردد را بر اساس چه مرجعی می فرمایید؟
ضمن اینکه اگر به جای «جهان گوش» از «چهار گوش» استفاده کنیم، وزن بیت کاملا به هم خواهد خورد. پس به نظر درست نمی آید.

شهروز کبیری در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۲۸ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » فریدون » بخش ۱ - پادشاهی فریدون پانصد سال بود:

بنظر بنده حقیر، در باب صحبت جناب شیرازی عزیز، حق با رامین جان است. بیت صحیح این است»
پرستیدن مهرگان دین اوست
تن آسانی و خوردن آیین اوست
کاملا مصرع دوم درست است و از ابیات محکم این قسمت هست. شما بر اساس کدام نسخه می فرمایید «که آبادی خاک آیین اوست»؟
تن آسانی و خوردن، شاد خواری و بزم قبل از رزم یا بعد از رزم، در جای جای شاهنامه به چشم میخورد و از آیین های اصیل ایرانی است.

محمد در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۵۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۵۸:

سلام
"بمر" در ابتدای بیت هشتم به چه معنی است؟

نادر در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۲۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۶:

ای گل صفتان جمع هنردوست عاشق
خود مطلع این شعر همه اصل کلام است
تفسیر چه خواهد، همه خود باطن ظاهر
گل در بر و می در کف و معشوق به کام است

rostam amani در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۱۵ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۴۸۴:

شکل صحیح مصراع در نسخه محمد قهرمان چنین است: گنج را بی رنج ممکن نیست صائب یافتن

شایان در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۰۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۰۷:

در بیت سوم مصرع اول رَزِ اخضر درست میباشد.

مسعود رمضانپور در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۳۶ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر چهارم » بخش ۱۰۰ - بیان این خبر کی کلموا الناس علی قدر عقولهم لا علی قدر عقولکم حتی لا یکذبوا الله و رسوله:

چون که با کودک سر و کارت فُتاد
هم زبان کودکان باید گشاد
مثنوی معنوی ، مطابق نسخه ی تصحیح شده ی رینولد نیکُلسُن ، چاپ یازدهم ، 1377

۱
…
۳۱۷۲
۳۱۷۳
۳۱۷۴
۳۱۷۵
۳۱۷۶
…
۵۸۷۳