گنجور

حاشیه‌ها

کوروش در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۰:۳۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۱۰۷:

به نظر می آید که در بیت 5 مصراع 2، بین "تو" و "حال"، یک "واو" جا افتاده است
زلف تو و حال پریشان من ....

کریم در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۴۰ دربارهٔ ملک‌الشعرا بهار » مثنویات » شمارهٔ ۷ - اندرز به شاه:

با سلام، در بیت شصتم این شعر که ابتدای بیت با «ای کاش» شروع می شود؛ در مصراع دوم واژه ی «دوبی» مبهم به نظر می رسد که «دویی یا دونی» درست تر به نظر می رسد.

یک ژاژخا در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۰۷:۴۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۳:

پیشنهاد ب سایت گنجور:
سردر تمامی غزل‌های حافظ و حتا رباعی‌های خیام بیت «جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه/ چون ندیدند حقیقت ره افسانه زدند» رو درج کنید XD

محمدرضا در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۰۶:۳۴ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۰۹:

اهل شعر نیستم ولی خیلی وقته میام این شعرو گوش میدمو میرم دانلودشم حال نمیده حالش اینه که اینجا بشنوی ... مرسی

یک ژاژخا در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۰۶:۰۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۸:

حسین جان
جالب انگیز از تکه کلام‌های یار بود و ما از اون عزیز یاد گرفتیم و البته فکر کنم چیز متداولی هم باشه (با سرچ کردن فهمیدم).
در مورد دلق ازرق هم بگم ک اگر در جهت مخالف برداشت ژاژگونهٔ این ژاژخا حقیر فرمودی باید بگم ک من گفتم برداشت وارونه‌ای دارم و البته در جهت موافق برداشتم هم می‌شود چنین گفت که: اینجا لباس صوفی استعاره‌ای از پاک و خوب بودنه.

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۴۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۱:

 

https://rezasaghy.blogfa.com/

بعدازاین دست من ودامن آن سروبلند

که به بالای چمان از بُن و بیخم بَرکَند

 

غزلی زیبا ،روان ،بامضامین ادبی خیال انگیز، عاشقانه،آنسان که ازدل برآمده بردل می نشیند وجان ودل راصفا ونورمی بخشد.

بالای چمان: قدوقامت ِ نازنین وپُرازعشوه، خرامان ودلنشین

بُن وبیخم: اساس وریشه ام

معنی بیت:

ازاین پس دستان نیازمن است ودامن نازآن سرو قامت، که ازقدوبالای خرامان ونازنده اَش بنیان هستی من فروریخته است.

حافظِ عاشق پیشه بازدل به قدوبالای معشوقی سپرده که ازقامت رعنایش نازواِفاده می ریزد و اساس هستی اَش رابرباد می دهد. جالب است که حافظ به رغم اینکه ریشه ی وجودش به تَبر نازمعشوق کنده می شود،بازهم بااشتیاق قصد داردتاواپسین نفس دست ازاین عشقبازی برندارد وهمچنان دامن آن سرقامت رارها نسازد.

تادامن کفن نکشم زیرپای خاک

باورمکن که دست زدامن بدارمت

 

🌿━━━━━━🌿

 

حاجتِ مطرب ومی نیست توبُرقع بگشا

که به رقص آوردم آتش رویت چو سپند

 

بُرقع: حجاب، نقاب، ازپرده بیرون آی

معنی بیت خطاب به معشوق: ای یاربرای اینکه رقص وپایکوبی مرابه تماشا بنشینی،هیچ نیازی به موسیقی ومطرب ومی نیست، توحجاب از رُخساربرداروجلوه گری کن تا آن آتش سوزنده ی چهره ات مراهمچون سپندی بسوزاند،هم آفات زخم چشم وگزندِ بدنظر ازوجود تومرتفع گردد وهم توشاهدِ یک رقصِ تماشایی ازعاشق خویش باشی.

رخسارمعشوق به سبب برافروختگی، رنگین وسرخ بودن، به آتش فروزنده تشبیه شده که جان عاشق راهمچون دانه ی سپنددرکام کشیده و می سوزاند. رقصیدن عاشق ازسرشورواشتیاق دربرابر معشوق، به بالاوپائین پریدن دانه ی سپند تشبیه شده است.

جان ِ عشّاق سپندِ رُخ خودمی دانست

آتش چهره بدینکاربرافروخته بود.

 

🌿━━━━━━🌿

 

هیچ رویی نشودآینه ی حجله ی بخت

مگر آن روی که مالند در آن سُمّ سمند

 

"رویی"ایهام دارد: ۱-هیچ فلزّی (روی) ۲- هیچ صورتی

"روی" درمصرع دوّم نیز به همان صورت دارای ایهام است.

آینه ی حجله ی بخت: آینه ای که به رسم معمول دراتاقِ عروس گذاشته می شودتا عروس خود راتماشا کند.

سُم : ناخن

" سمند" : اسبی که به رنگ مایل به زرد باشد.

حافظ به مدد نبوغ بی بدیل خویش دراین بیت، ایهام حافظانه ای رقم زده است. بنابراین دو برداشت ودو معنای متفاوت ازاین بیت زیبا حاصل می گردد.

برداشتِ اوّل: برای درک بهتراین معنا بایستی ازطرز ساخت آئینه درقدیم اندکی آگاهی داشت. درآن روزگاران برای ساخت آینه، ابتداازفلزّاتی مانندِطلا، نقره، مس، روی و...اشکال دلخواه تهیّه می کردند سپس به روش های مختلف ووسایل گوناگون ازجمله سُم حیوانات صیقل می دادندتاکاملاً شفّاف گرددوقابلیّت انعکاس تصویر راپیداکند.

معنی بیت :

هیچ فلزّی(رویی) خودبخود تبدیل به آینه نمی گردد وسعادتِ واردشدن برحجله ی عروس راپیدانمی کند مگرآنکه سُم اسب درآن بکشند وصیقل فراوان خورده باشد. اگرهرفلزّی آرزوی تبدیل شدن به آینه وواردشدن براتاق عروس وانعکاس زیبائیهای عروس رادارد بایدکه رنج صیقل خوردن تحمّل کند،سیلی سُم سمند بسیار خورد تا شایستگی پیدا کند وآرزویش مُحقّق گردد.

برداشت ِ دوّم:

هیچ شخصی دلش آن آینه ی شفّاف نخواهدبود وبه خلوتگاه عروس اقبال راه پیدانخواهد کرد مگرآنکه جان درآستین نَهد ورنج ومشقّت طریق عشق بَرتابد، خاکِ راهِ معشوق گردد رُخسارش زیرسُم مَرکبِ یاربیافتد وآنقدرازدرد واندوه پیچ وتاب خورد تاصیقل خورد چنانکه قطعه ای فلزصیقل خوردوشفافیت وقابلیّت پیداکند. آنگاه چون آینه صاف وصیقلی می شود وپرتوفروغ تجلّی جمال یاربر دلش می افتد واونیزهمچون آینه،فروغ روی محبوب را انعکاس می دهد.

به ضربِ پُتکِ پیکرسازِ پیرِدَهرتاب آور

که هرسنگی تحمّل کرد شد تندیس زیبایی

 

🌿━━━━━━🌿

 

گفتم اسرارِ غمت هر چه بُوَد گو می‌باش

صبرازاین بیش ندارم چه کنم تاکی وچند

 

معنی بیت: باید رازدارمی بودم واسرارغمت را فاش نمی ساختم، لیکن نتوانستم واسرارغمت را برمَلانمودم هرچه باداباد، حاضرم تاوانش را بپردازم ،چه کنم که صبروطاقت بیش ازاین ندارم.

شیوه ی عاشقی حافظ، به تمامیت تسلیم شدن درعشق است معجزه ی تسلیم شدن، گشوده شدن در به سمت معشوقست عاشق صادق؛ همانگونه که قایق  دردررودخانه رهامی گردد تسلیم می شود بدون پارو زدن شناور می ماند تابه دریا برسد. آنانکه بجای شناورماندن دست به تقلّاوتلاش زده وشنامی کنند گمراه شده وشایددیرتر خواهندرسید حافظ قایق زندگی رابه جریان اراده ی خداسپرده وهیچ مقصدومنزلی راتعین نمی کند اوازهمه ی مقصدها وهدفها خودرارهاکرده ودر «نقطه ی تسلیم» ساکن شده است چراکه اوبه این سطح ازآگاهی دست یافته که توفیق درعشق، درهمان نقطه ی تسلیم کامل دربرابرمعشوق هست. 

برآستانه ی تسلیم سربنه حافظ

گرستیزه کنی روزگاربستیزد

 

🌿━━━━━━🌿

 

مکُش آن آهوی مشکین مرا ای صیاد

شرم ازآن چشم سیه دارومبندش به کمند

 

معنی بیت: ای صیّاد سنگین دل،محض رضای خدا ازکُشتن آن آهوی مُشک بویِ سیه چشم صرفنظرکن، ازآن چشمان ِ زیبا وسیاهش شرم کن واورابه کمندمبند.

شاعربابهره گیری از واژه های صیّاد وکمند وآهو، مضمونی خیالپرور ساخته تااحساسات وعواطفِ خودرا نسبت به یارابرازدارد وطرح چشمانش رابرای تسکین بیقراری دل تصویرسازی کند.

یارب آن آهوی مشکین به خُتن بازرسان

وان سهی سروخرامان به چمن بازرسان

 

🌿━━━━━━🌿

 

من خاکی که از این دَر نتوانم برخاست

از کجا بوسه زنم بر لبِ آن قصر بلند

 

"خاکی" نماد زمینی بودن وبه معنای زمین خورده، ساده دلی،خاکساری، فروتنی وتواضع است.

قصربلند: جایگاه دوراز دسترس بودن یاررامی رساند. ضمن آنکه باتوجّه به خاکی بودن عاشق، "قصربلند" آسمانی بودن جایگاه معشوق رانیز تداعی وآرایه ی تضادایجادمی کند.

معنی بیت: ای یار،من خاکسار ودرویشی به خاک افتاده ازناتوانی، چگونه می توانم برآن قصر آسمانخراش که دورازدسترس من است بوسه بزنم.؟

هرناله وفریادکه کردم نشنیدی

پیداست نگارا که بلنداست جنابت

 

🌿━━━━━━🌿

 

بازمَستان دل ازآن گیسوی مشکین حافظ

زان که دیوانه همان به که بود اندر بند

 

بازمستان: بازپس مگیر

معنی بیت:

ای حافظ دل خودرا بازپس مگیر وبگذاردرحلقه های مُشکین ِگیسوی یار همچنان دربندگرفتار بماند، چراکه سزاوارهمین است که دیوانه به بندکشیده شود وآزاد نباشد.

دل دیوانه ازآن شد که نصیحت شنود

مگرش هم به سرزلف توزنجیرکنم

حسین،۱ در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۴۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۸:

ما نگوییم بد و میل به ناحق نکنیم
جامه کس سیه و دلق خود ازرق نکنیم
خرقه ٔ ازرق
لغت‌نامه دهخدا
خرقه ٔ ازرق . [ خ ِ ق َ / ق ِ ی ِ اَ رَ ] (ترکیب وصفی ،اِ مرکب ) خرقه ٔ کبودرنگ که صوفیان بر تن می کردند.

حسین،۱ در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۲۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۸:

ژاژ خا جان
این ترکیب {جالب انگیز} از ابداعات است؟

حسین،۱ در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، دوشنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۰۰:۲۱ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۵۵:

شهلا ی گرامی
از چشم خود ندارد، سلمان طمع که چشمش
آبی زند بر آتش، کان بی‌جگر نباشد
گویا می گوید : جگر سوخته ای دارم ، ولی از چشمم توقع ندارم حتا اشکی بریزد و آبی برین آتش بزند ،{ شاید مشتاق است شعله ی عشق خاموش نگردد}
زنده باشی

کمال داودوند در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۵۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۲۰۵:

تصحیح جمع این رباعی از 8674

ژاژخا در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۲۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۸:

در ادامهٔ برداشت‌های ژاژگونهٔ خود باید عرض کنم ک یک برداشت وارو اما جالب انگیز از بیت اول دارم ک بدین سان است:
ما نگوییم بد و میل ب ناحق نکنیم: ما همچین ادعایی نداریم ک کار بد و میل به ناحق نکردیم (ما هم کردیم گاهی اشتباه)
جامهٔ کس سیه و دلق خود ازرق نکنیم: نه میگیم بقیه بد هستن و نه خودمون ادعای خوب بودن داریم.

امیر عشق در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۴۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۱:

سلام دوستان.. این شعر پاک را استاد شهرام ناظری در آلبوم گل صد برگ با نام آهنگ درس سحر خوانده اند.. که این آلبوم در لیست سایت گنجور هم نبود که من بتونم اضافه کنم!

یاسین در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۳۱ دربارهٔ ملک‌الشعرا بهار » غزلیات » شمارهٔ ۷:

سعدی وار سروده شده است

رضا در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۱۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۰:

در جواب نت افزار باید بگم این شعر در دوران امیرمبارزالدین سروده شده. حافظ واژه محتسب رو در توصیف امیرمبارزالدین به کار میبره.

توانای دانا در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۲۹ دربارهٔ عطار » تذکرة الأولیاء » بخش ۹۶ - ذکر امام محمد باقر علیه الرحمه:

البته قابل توجه که از ذکر هفتاد و دوم به بعد نوشته شخص دیگریست و عطار ننوشته ذکر حضرت جعفر صادق را عطار نوشته ولی این ذکر را خیر بلکه بیستو پنج ذکر الحاقی است

حبیب در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۰۳ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی نوذر » بخش ۱۲ - سوگواری برای نوذر، نجات اسیران به یاری اغریرث و کشواد و بازگشت آنان به زابل:

ارمیده در مصراع «دل ارمیده بادا» یعنی چه؟ اَرمیده در اینجا همان آرَمیده است؟

فرخ در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۴۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۷۰۷:

بسیاری از حاشیه های نوشته شده درباره این شعر به واژه کربلا و اینکه آیا مولانا شیعه بوده یا خیر بر میگردد. تا اوایل دوره صفوی (که شاه اسمعیل و سلطان سلیم برای مقاصد سیاسی هر یک خود را امیرالمومنین خواندند ویکی امیرالمومنین شیعه شد و دیگری امیرالمومنین سنی) دوری بین سنی و شیعه بسیار ناچیز بود. از سویی، در بسیاری از فرقه های اهل سنت احترام زیادی برای امام حسن و حسین و امام صادق قائل هستند. برای امام حسن و امام حسین پسوند "رضی الله" می آورند. مثلا در مسجد ایاصوفیه استانبول، دقیقا نام حسن و حسین را در کنار نام خلفای راشدین می توان دید.

نصیراحمد دستگیر در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۲۵ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۶:

بیت چهارم مصرع اول ومانده به واماندۀ تصحیح شود
در دیوان بیدل دهلوی جناب بهداروند نیز واماندۀ درج است .

نصیراحمد دستگیر در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۴۳ دربارهٔ بیدل دهلوی » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۶:

در آخیر مصرع اول بیت اول کلمه یارها به کلمه بارها تصحیح گردد . از نظر ارتباط این کلمه (بارها ) ارتباط میگیرد با کلمۀ خوبان و نمیتواند یارها باشد و در چاپ کابلی کلیات دیوان حضرت ابوالمعانی نیز بارها آمده است .

حسین در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۰۸ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۳:

انقدر این موضوع حاشیه داشت که نمیشد همش رو خوند، اینکه معنی شعر عرفانی هست و خلاف ظاهر یا همون معنی ظاهری به کنار، هر کسی استدلال و بینش خودش رو داره،
ولی من خیلی کنجکاوم بدونم نوشته حاشیه پیاله شراب در زمان خیام چی بوده؟ یا لااقل نوشته پیاله خودش چی بوده؟
جایی پیدا نکردم، حدس میزنم تو مایه ( این نیز بگذرد باشه).
کسی میدونه؟

۱
…
۳۱۷۳
۳۱۷۴
۳۱۷۵
۳۱۷۶
۳۱۷۷
…
۵۸۷۳