سیدعلی (رضا) ساقی در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۰۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۸۳:
چـنـدان کـه گـفـتـم غـم بـا طـبیبان
درمان نکـردند مـسـکیــن غریـبـان
"چندان" :بسیار زیاد،هرچقدر،آنقدرکه
"طبیب" : هم شغلِ طبابت وپزشکی مدِّنظراست و هم طبیبانِ مدّعی،که ادّعایِ فضل ودانش و کرامات دارند،چراکه هردو از دردِ عشق بی‌خبر هستند واز علاج ِآن ناتوان.
"مسکیـن" : بـیـچـاره ، درمـانـده ، هم می‌تواند طبیب مدِّنظر باشدبه این معناکه طبیبان بادردِعشق ناآشنا هستند وازمداوایِ این درد درمانده وعاجزند، بیچاره وغریب (ناآشنا) هستند. "مسکین" هم می تواندصفتی برایِ عاشقان باشد،به این معنا که عاشقان ،بیچارگانی هستندکه کسی آنهارادرک نمی کند. آنهاغریبانِ دروطن وتنهاماندگان درجمع هستند.
ملاحظه می شودکه حافظ هرگز به گرفتنِ یک معنا ازیک واژه وعبارت قانع نمی شود.اوهمیشه سعی داردآدمی رابه تفکّر وتفحص وتأمّل وادارد..
هـر چـقـدر انـدوه و دردِ خود را بـا طبیبانِ بیچاره و نا آشنا با دردِ عشق، در مـیـان گـذاشتم، نتوانستند دردِ مرا تشخیص ومداواکـنـنـد. ویـا : طبیبان نـتـوانـستـنـد دردِ عاشقانِ مسکین و بیچاره را درمـان کـنـنـد. چراکه اصلاً درمان آنها دردست طبیب عشق است وبس.
طبیبِ راه نشین دردِ عشق نشناسد
بروبه دست کن ای مرده دل، مسیح دمی
🌿━━━━━━━━━━🌿
آن گل که هر دم در دست بادیست
گــو : شــرم بـادش از عـندلیبان
این بیت نیز ایهام دارد ودومعنی ازآن صادر می گردد :
1-آن گل که هرلحظه دراختیارِ یک نوع باد است وبرای هربادی جلوه گری می کند،بگوکه ازبلبلان عاشق وخونین دلی که درفراقِ گل می نالند خجالت بکشد،حیا داشته باشد!
2- معشوق زیبا رو و بی وفـایی که هر لحظه درآغوشِ کسی مشغولِ هوسرانی وخوشگذرانیست، بگواز عاشقانِ خویش شرمگین باشد و وفانگهدارد.
نـوایِ بـلـبـلـت ای گـل ! کجـا پـسنـد افتـد؟
که گوش و هوش به مرغانِ هرزه گو داری!
🌿━━━━━━━━━━🌿
یـا رب امـان ده ، تـا بــاز بـیند
چـشـم مـُحـبـّـان روی حبیبـان
"مـُحـِبّ" : دوستـدار ، عاشـق
"حـبـیـب" :دوست، معشوق ،
پـروردگارا عنایتی کن ،مهلت و فرصتی عطافرمای تـا دوباره چشمانِ عاشقان به جمالِ معشوقانـشان روشن گردد.
رنجِ ماراکه توان بُرد به یک گوشه یِ چشم
شرطِ انصاف نباشدکه مداوا نکنی
🌿━━━━━━━━━━🌿
دُرج مُـحبـّت برمـُهـرخود نـیـست
یـا رب ؛ مـبــادا کـامِ رقــیـبــان
"دُرج" : صندوقچه‌ای که در آن جواهرات را نگهداری کنند ، جعبه‌یِ جواهرات دراینجااستعاره از دل معشوقست .
"مـُهـر" : نشانه‌یِ مخصوصِ پادشاه یا بزرگان که معمولاً بر روی نـگـیـن انگشتری (عـقـیـق) حـک می‌کردند. نامه های محرمانه ، صندوق جواهرات یا در خزانه را که می‌بستند ، مقداری مـوم روی لبه‌ی آن می‌گذاشتند و بعد مـُهـر را بر موم فشار می‌دادند تا نشانه یا اسم پادشاه بر موم حـک شود به این کار : مـُهـر و مـوم می‌گفتند ، امـروزه از "لاک" به جای "مـوم" استفاده میشود و به آن : "لاک مـُهـر" می‌گـویـنـد. اگر شکلِ مـُهـر رویِ موم دست نخورده باشد مشخص است که نامه یا صندوقچه باز نشده است :
«گوهر مخزن اسرار همان ست که بـود
حـُقـّه‌ی مِـهـر بـدان مُهر و نشان ست که بود»
"رقـیـب" : مراقب ، نگهبانِ درگاه معشوق
نگهبان معشوق چون بـا معشوق پیوسته همراه است خود نـیـز عاشق میشود و کم‌کم بـه عنوان عاشقِ دیگر معشوق به عنوان طرفِ مقابل و حریفِ عاشقِ اصلی محسوب میگردد. حافظ دراینجا بامشاهده ی سردی ازطرف معشوق به شک وتردید می افتد!
معنی بیت:
شکلِ مُهرِصندوقچه‌یِ عشق من (دل معشوق) مشکوک بنظرمی رسد! به گمانم دست خورده است ، پروردگارا ! نـکـنـد که رقـیـبـان به آرزویِ خود رسیده باشنـد ودست دراین جعبه یِ گنجینه یِ ارزشمندبرده باشند؟ مبادا به صندوقچه ی دل معشوق من کسی دسترسی پیداکرده، دلِ معشوقِ مرابه دست آورده باشد!
خون شد دلم از حسرتِ آن لعلِ روانبخش
ای دُرجِ محبّت به همان مُهر ونشان باش
🌿━━━━━━━━━━🌿
ای مـُنـعِـم آخر بـر خوان جـودت
تـا چـند بـاشم از بـی نـصیبان ؟!
"مـُنـعِـم" : دارنده یِ نعمت ، بـهـره‌مـنـد ،
"خـوان" : سـُفـره
"جـود" : سخاوت ، بخشش ، نعمت
ای معشوقِ غـنـیّ ودارا که همه یِ نیازهایِ مرا داری، چرا وتـا به کی مـن از گستـره‌یِ سفره یِ سخـاوتـمـنـدیِ تـو که همگان بـهـره مندندمحروم بـاشم؟!!
جای دیگری خطاب به خودمی فرماید:
توبه تقصیرِخودافتادی ازاین درمحروم
ازکه می نالی وفریادچرامی داری؟!
🌿━━━━━━━━━━🌿
حـافظ نگشتی شیـدای گیـتـی
گـر مـی‌شـنیدی پـنـد ادیبـان
"نـگشتـی" : نمی‌گشتی ، نمی‌شدی
"شـیـدا" : والـه ، عاشق
"گـیـتـی" : جـهـان ، دنـیـا
حافظ هرگاه که اراده می کند نکاتِ زشت رفتارهایِ آدمی را،مطرح سازدتامایه یِ عبرتِ دیگران گردد؛ خودرا اززبان دیگری موردِ خطاب قرارمی دهد. این نوع سخن گفتن تأثیرِ عمیقی دارد واین نشانه یِ هوشمندی ودانشِ روانشناختیِ والایِ آن نادره گفتارِ روزگاراست، وگرنـه حـافـظ ذرّه ای شیفتگی ودلبستگی به دنـیـا و تـعـلّقاتِ آن ندارد.(به عبارتی به دختر می گویدکه عروس بشنود)
ای حـافــظ ! اگـر نصیحـت واندرزِ نـاصـحـانِ نـکـتـه‌دان گـوش فرامی‌دادی ؛ شیفته یِ دنیا نمی‌شدی تااینچنین ازسفره یِ سخاوتمندیِ یار، بی نصیب و محروم بمانی.
از"شیدایِ گیتی"معنایِ عاشقِ دنیوی(عشقِ مجازی) نیزصادرمی گردد.دران صورت این معنی نیز مقصودِشاعربوده است:
ای حافظ اگربه پندِ ادیبان عمل می کردی ازعشقِ مجازی ودنیوی عبورکرده وازآن پلی ساخته وبه عشقِ حقیقی ومعنوی می رسیدی.
فرداکه پیشگاهِ حقیقت شودپدید
شرمنده رهروی که عمل برمجازکرد.
سیدعلی (رضا) ساقی در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۰۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۳۴:
🌿━━━━━━━🌿
چوآفتابِ می ازمشرقِ پیاله برآید
زباغ عارضِ ساقی هزارلاله برآید
آفتاب می : شراب از جهتِ درخشندگی به آفتاب تشبیه شده است که ازشرقِ پیاله سربرآورده وپرتوافشانی می کند.
عارض : چهره ، رخسار
باغِ عارضِ ساقی : رخسارِساقی به باغی تشبیه شده که گلگون و لاله زار است،سرخ رنگ است.
در این غزل ناب تشبیهِات بکرو زیبایِ حافظانه ای رقم خورده وارزش ادبی غزل راصدچندان نموده است.
معنی بیت:
وقتی شراب را در جام و پیاله می‌ریزند سطحِ دایره‌وارِ شراب به آهستگی بالا می‌آید، همانگونه که خورشید آرام آرام از سمتِ مشرق بالا می آید ، وقتی که شراب در جام ریخته میشود پرتوِ رنگِ شراب در چهره‌یِ ساقی منعکس میشود و چهره‌اش گلگون و قرمز میشود ، یا ساقی هم در اثر نوشیدنِ شراب چهره‌اش گلگون و سرخ میشود
دربرداشت عرفانی ازاین بیت ناب، پیاله همان دل وقلب آدمیست وخورشید مِی، همان فروغ معرفت ونورآگاهی وساقی، معشوق ازلیست. همان که جهان وهرچه درآن است یک فروغ اندک از تابش رخسارتابان اوست.
امّاآگاهی چیست؟
آگاهی انباشت دانش های گوناگون درذهن وبه عبارت دیگردانستن بیشترنیست واصلاً ربطی به دانش های اختراع بشری ندارد. آگاهی درحقیقت مشاهده ی صادقانه ودیدن شفّاف خویشتن خویش، واطلاع داشتن ازاحساسات، نیازها،ارزشها، ترس ها وآرزوهای شخصی هست آدمی هرچه بیشترتوانسته باشدبه درون خویش چرخیده ومنصفانه علّت وریشه های احساسات، ترسها وارزشهاونیازهای درونی راموردکاوش وتحقیق قراردهد بی تردید به گنجهای باارزشی دسترسی پیداخواهدکردکه دربیرون ازخود هرگز مانندآن راندیده است. باپیداکردن این گنجهای پنهان درلایه های درونیست که شادمانی حقیقی وپایدار دروجودآدمی پدیدارشده ووابستگیهای بیرونی یکی یکی رنگ باخته وازبین می روند معصومیّت، الوهیّت، عشقورزی، شفقّت ومهربانی وسعادتِ زیستن آگاهانه، همه باپیدایش این گنجهای باارزش،آرام آرام متجلّی شده وشکوفایی وثمردهی رخ می دهد.
هرکسی درحدسطح آگاهی خود زندگی می کند. آگاهی هرچه با وضوح بیشتر، عمیق تر وصادقانه باشد به همان میزان نیازهای بیرونی کمترمی شوند ودرنهایت بی نیازی که والاترین مرحله ی کمال می باشد روی می دهد.
خورشید می زمشرق ساغرطلوع کرد
گربرگ عیش می طلبی ترک خواب کن
🌿━━━━━━━🌿
نسیم در سرِ گل بشکند کُلاله‌یِ سنبل
چوازمیانِ چمن بوی آن کُلاله برآید
کُلاله:کاکُلِ مجعّدوپیچیده، زلفِ مجعّد ، دسته‌ای از مویِ جلو سرکه بر بالای پیشانی بندند ، یک دسته‌گل
معنی بیت:
هنگامی که بویِ زلف یار در باغ و بوستان بپیچد، نسیم آن زلف معشوق را به رخِ گل می‌کشد (تویِ سر گل می‌زند) که ببین این بویِ فرحبخش زلف یار است تو دیگر باوجود این عطروبو دم از خوشبویی نزن خاموش باش وکمترجلوه گری کن.
آن نافه یِ مرادکه می خواستم زِبخت
درچینِ زلفِ آن بتِ مشکین کلاله بود
🌿━━━━━━━🌿
حکایتِ شبِ هجران نه آن حکایتِ حالیست
که شِمّه ای زبیانش به صد رساله برآید
حکایت : داستان ،شرح ، توصیف
شِـمّـه :اندک، یک بار بوییدن ،
رساله : نامه یِ تشریحی ، مقاله ، در اینجا به معنی کتاب
برآید : شرح داده شود، بگنجد
داستان شب هجران ازآن شرح‌حال هایی نیست که حتّی اندکی از آن رابتوان در صد کتاب بگنجانید این حکایت شرح دادنی نیست کلمات ازبیان حس وحال این شب طاقت سوز عاجزند هرکسی که تجربه کرده باشدفقط اومی تواند درک کند ولی نمی تواندچگونگی آن رابه دیگران شرح دهد به هرزبان وهربیانی توضیح داده شود بازهم ناقص ونارسا خواهدبود فقط بایدتجربه کرد.
هرشبنمی دراین ره صدبحرِآتشین است
دردا که این معمّا شرح وبیان ندارد!
ز گِردخوانِ نگونِ فلک،طمع نتوان داشت
که بی ملالت صدغصّه یک نواله برآید
گِردخوان : سفره‌یِ گرد ، سینی
"گِردخوانِ نگونِ فلک" : آسمان به سینی یا سفره‌یِ گِردی تشبیه شده که واژگون گردیده است.روشن است که سفره‌ای که واژگون شود چیزی در آن نمی‌ماند.
نواله : لقمه ، یک وعده یِ غذا برای یک نفر ،
معنی بیت:
از سفره‌یِ گردِ واژگون گشته یِ چرخِ گردون، نمی‌توان امیدوانتظار داشت که یک لقمه نان،به راحتی و بدونِ تحمّلِ رنج و غصّه به دست آید. زندگانی به رغم آنکه یک جشن باشکوه هست امّا چهره ی بی رحمانه ی دیگری نیزدارد ونباید ازبی رحمی اوغفلت نمود!
مقام عیش میسّرنمی شودبی رنج بلی به حکم بلابسته اندعهد الست
عهدوپیمانِ فلک رانیست چندان اعتبار
عهدباپیمانه بندم شرط باساغرکنم
🌿━━━━━━━━🌿
به سعی خودنتوان بردپی به گوهرِمقصود
خیال باشد کاین کار بی حواله برآید
گوهر : گنج
مقصود : مراد ، آرزو
حواله : برات ، الهام شدن،بهره ای که شخصی بخاطرِشایستگی می برد.
معنی بیت:
بعضی کارهابا تلاش و کوششِ شخصی به نتیجه نمی رسندمثلِ هنر، عاشقی، یاشاعری وسرودنِ شعر، حتماً لازمست که استعدادوذوقِ شعرگفتن اعطا شده باشد کسی باتلاش نمی تواندو نخواهد توانست یک بیت شعر همانندِ حضرت حافظ بسراید؛مگراینکه موردِعنایت واقع شده باشد. در چنین اموری خیالِ اینکه کسی باتلاشِ خود به گنجِ مرادخواهد رسید، توّهم و تصوّری محال بیش نیست ، این کار بدونِ عنایت و حواله یِ خالقِ بی همتا امکان پذیر نیس. خصلت وطبیعت هرکسی دراین دنیا،همانند اثرانگشت او بی همتا ومنحصربفرد هست،درعین حالی که همه شبیه هم هستند هیچکس یک نسخه ی مشابه خویش را درهیچ کجای جهان پیدا نخواهدکرد! هرکسی نقش خاص وویژه ی خودراباید ایفا کند تقلید ازدیگران وکپی برداری مارا ازمسیر اصلی خود منحرف می کند. برای همین است که اغلب روشن ضمیران سفارش به خودشناسی وپیداکردن بینش شخصی می کنند. تقلید کردن ماراتبدیل به مرده ای متحرّک می کند چنین شخصی همیشه منتظرمی ماند تابه اوبگویند که چه کاری درست وچه کاری نادرست است! اواصلیّت وماهیّت خودرا ازدست داده وتبدیل به برده ای مطیع شده است.
زاهد ار راه به رندی نبرد معذوراست
عشق کاریست که موقوف هدایت باشد
🌿━━━━━━━🌿
گرت چونوحِ نبی صبرهست درغمِ طوفان
بلابگردد وکام هـزارسـاله بـرآید
بلا بگردد : بلا رفع شود
کامِ هزارساله : کامرانیِ مطلق، ضمنِ آنکه اشاره به هزارسال(۹۵۰) سال پیامبریِ نوح نیزهست .
معنی بیت:
اگر همچون نوح که متحمّلِ رنج ومشقّتِ فراوان شدو صبر و شکیبایی پیشه کرد، بتوانی در غمِ هجران ومصائب زندگی صبر اختیارکنی بلاها وموانع اندک اندک مرتفع می شوند وتو به مراد و آرزویِ خویش خواهی رسید. به عبارتی دیگردرعشق یاهرکاردیگری اگرآستانه ی صبروتحمّلِت بلندبوده باشد کامیابی وموفقیت دورازدسترس نخواهد بود. صبروبردباری مارا وادارمی کندبه جاهایی درناخودآگاه خودواردشویم که بدون صبروتحمل هرگزنمی توانستیم ونمی دانستیم که چنین جاهایی دردرون ما وجود دارد درختی که می خواهدتاهمچون درختان بهشتی بشکفد وثمردهد بایدریشه های خودرادراعماق جهنّم صبرمحکم کند.
ساقی بیاکه هاتفِ غیبم به مژده گفت
بادردصبرکن که دوا می فرستم
🌿━━━━━━━🌿
نسیم زلف توچون بگذردبه تربت حافظ
زخاک کالبدش صدهـزارلاله برآید
"زلف" قسمتی از موی سر از دو طرف بر چهره ریخته میشود . "طـرّه" موی جلوی سر ، و "گیسو" به موی پشت سر گفته میشود ، اما هر یک از این اسمها گاه به جای هم به کار برده می‌شوند و گاه هر کدام از آنها به معنی تمام موی سرنیز بکارگرفته می‌شوند. "زلف" با آنکه "حجاب" وپوشاننده ی رخسارمعشوق هست وسیله‌ی اتّصال عاشق به معشوق نیزهست. "زلف" نماد "کثرت وپریشانی"و"سیاه" نماد کفراست.
گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد
گفتا اگربدانی هم اوت رهبرآید.
در ادبیات فارسی لاله در اغلب موارد مظهر رنج و گداز عشق است. گاه به خاطر سیاهی مدوری که چون داغی در وسط جام آن است به دل سوختهٔ عاشق تعبیر شده‌است. در بسیاری جاها زخم خون‌آلود را بدان تشبیه کرده‌اند. در معدودی موارد به نشانه قدح و می به کار رفته‌است. به جهت سرخی و لطافت، گاهی صورت معشوق به آن تشبیه شده‌است. در تعبیرات شاعرانه لاله از خون می‌دمد و شگفتی اینجاست که لاله بر گورها فراوان می‌روید،چنانکه از خون فرهاد هنوز لاله دمید.
معنی بیت:
اگر شمیمِ روح نوازِ گیسوانِ تو برخاکِ تربتِ حافظ عبور کند، ازخاکِ جسمِ من لاله هایِ خونینِ فراوانی می‌رویند، خونِ دلی که از عشقِ توخورده‌ام خاکِ تربتِ مرا مستعدساخته وهربارکه بویِ خوشِ زلفِ تو وزیدن آغازد، هزاران لاله سربرآورده ومزارم رالاله زارمی سازند.
زِحالِ ما مگرآگه شود دلت وقتی
که لاله بردَمد ازخاکِ کُشتگانِ غمت
سیدعلی (رضا) ساقی در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۸:۵۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۰:
چو بَرشکست صـبـا زلف عنـبـر افشانش
به هر شکسته که پیوست تازه شدجانش
یکی ازویژگیهای خاص حضرت حافظ،این هست که مفاهیم ومواردعرفانی رابارخدادهای معمولی زندگانی درهم آمیخته ومحصول جدیدو پرطرفداری راارائه نموده است. قبل ازحافظ مفاهیم وموضوعات عرفان متعلّق به طبقه خاصّی بود مطالب عرفانی باجملات پیچیده وکلمات سنگین وبعضاً نامفهوم مطرح می شد طوری وانمود می کردندکه مردم عامی ظرفیت درک وفهم مفاهیم عرفانی راندارندوبرای آشنایی بانکات عرفان ومعرفت بایدهفت خان رستم راپشت سرگذاشته ووسختیهاومرارتهای زیادی راتحمل کنند! اماحافظ باارائه ی یک مسلک جدیدوبینشی نو، عرفان را ازانحصار مافیای متعصّبین وقشریّون خارج کرد واین فاصله وجدایی راازبین برد. حافظ بامهارتی ستودنی، بارفت وبرگشتهای پی درپی ازعشقهای زمینی به عشقهای آسمانی وعرفانی درغزلیات خود،مردم عادی وحتی رندهای لااُوبالی وبی قیدوبند رابالطایف عرفانی آشتی داد واین امکان وامیدواری رافراهم نمودکه درمسئله ی معرفت وعرفان، عام وخاص وجودندارد وچه بساممکن است یک رند شرابخوارلاابالی با زمرمه ی یک ترانه به سرمنزل مقصود برسدومتقابلاً این امکان نیزوجودداردکه کسی باهفتادسال سابقه ی عبادت وپرهیزگاری سرانجام نیکی نداشته باشد.
ازهمین روست که درغزلیّات حافظ پی درپی شاهداین هستیم که یک بیت درموردیک بحث مفصّل عرفانی همانند شاه بیت این غزل،سخن گفته می شود ودربیت دیگر ازاحوالات رفیق گرمابه وگلستان سخن پیش می آید این همان توانمندی بی نظیر حافظ است که مخاطبانش رامیهمان یک سفرزمینی - آسمانی می کندتاهمگان درهرسطحی که قراردارند بامشاهده وآشنایی با زیبائیهای مسیربیداری، به راحتی توانسته باشندسطح کیفیت زندگی، نمازونیایش وعشقهای زمینی خودرا افزایش داده وازفیض لذّتهای عرفانی بهره مندگردند. دربرداشت عرفانی ازچنین غزلهایی که فراشمول هستند شاعر چهره ی معشوق ازلی را درمقیاس محدوده ی ادراک آدمی تصوّر می نماید تا برای همگان قابل درک وفهم بوده باشد وگرنه معشوق ازلی یاهمان خالق هستی،زلف وخط وخال ندارد وچنانچه تصویری داشته باشد هرگزدرمحدوده ی اندک وناچیزخیال آدمی نمی گنجد.
برشکست : پیچ وخم داد
صبا : بادِ خنکِ ملایمی که سحرگاهان از شمال شرقی می‌وزد و رابطِ میان عاشق ومعشوق نیزهست.
عنبر : ماده‌ی سیاه و خوشبویی که از شکم ماهی "عنبر" می‌گیرند.
زلف به دوعلّت به عنبرتشبیه می گردد: یکی ازجهت خوشبویی ودوّم ازجهت سیاهی.
درمصرع دوم یعنی عاشقی که ازغم واندوه شکسته شده، پیر وناتوان شده،
"شکسته" درمصرع اول ودوم بامعناهای متفاوت، تناسبِ زیبایی ایجادنموده است.
معنی بیت:
هنگامی که نسیمِ صبحگاهی از لابه لایِ زلفِ خوشبوی معشوق عبورمی کند و آن را پر چین وشکن می‌کند،آغشته به بویِ دل انگیزِزلفِ یارمی گردد. از همین رو به هر عاشقِ شکسته‌قامتی که برخورد می کند جان ودلِ اوراباعطرِدلاویزی که به همراه دارد،صفا بخشیده و شاداب وتازه وباطراوت می‌نماید.
مگرتوشانه زدی زلفِ عنبرافشان را؟
که بادغالیه ساگشت وخاک عنبربوست.
🌿━━━━━━🌿
کجاست هم‌نفسی؟ تا به شرح عرضه دهم
که دل چه می‌کشد از روزگار هجرانـش!
هم‌نفس : همدم و همدل
به‌شرح : تشریحی ، به تفصیل
عرضه دادن : توضیح دادن ، بیان کردن
"هم‌نفس" کسی که بامهربانی به دردِ دل آدم گوش فرادهد.
معنی بیت:
کجاست کسی که توانددرد وغمِ دلِ مرادرک کند و تحمّلِ شنیدنِ ش ح رنجهای مرا داشته باشد؟دوستِ همدلی کـو تا به تفصیل برایش شرح دهم که دلم از فراق ودوریِ معشوق چه رنجها و دردهایی متحمّل شده است.؟
نمی بینم ازهمدمان هیچ برجای
دلم خون شدازغصه ساقی کجایی؟
🌿━━━━━━🌿
بَریدِصبح، وفانامه ای که بُرد بَرِدوست
ز خونِ دیده یِ ما بود مُهرِ عنوانش
بَرید صبح : قاصدوپیک صبح، کنایه از نسیمِ صبحگاهی
صبح وفا : آغاز وفاداری
مُهرِ عنوان : مُهری که زیر عنوانِ نامه می زنند ، سابقاً سلاطین در فرمان های صادره زیر عنوانِ فرمان، مُهرِ خود را می زده اند.
معنی بیت:
قاصدِصبح یاهمان بادِصبا (رابطِ میانِ عاشق ومعشوق) نامه ای که عنوانش "اظهارِوفاداری" بود،ازجانبِ ما(عشّاق)به پیشِ دوست برد وعرضِ ارادتِ مارابه محبوب ابلاغ کرد نامه ای که جوهرومرکّبِ مُهرِتأییدیه یِ آن،ازخونِ دلِ مابود.
این بیت اشاره به عهدوپیمانِ روزِالست نیز دارد روزی که انسان مسئولیتِ عظیمِ عشق راپذیرفت.
برو ای زاهدوبردُردکشان خرده مگیر
که ندادندجزاین تحفه به ما روزِ الست
🌿━━━━━━🌿
زمـانـه از ورقِ گل مـثـالِ رویِ تو بـسـت
ولی ز شرمِ تـو در غنـچه کـرد پنـهانـش
زمانه : روزگار ، دهر،دراینجادستِ تقدیر، رقم زننده
مثال : تمثال ، شکل،شبیه،مانند
معنی بیت:
دست تقدیر گل را شبیهِ چهره‌ی تو ساخت ولی از شرمِ اینکه به زیباییِ رخسارِ تو درنیامد، آن را در غنچه پنهان کرد !
گل زیباست امّا توآنـقدر زیباتر ولطیف تری که گل با همه‌یِ زیبایی ولطافت، از چهره‌ی تو خجالت می‌کشد وازهمین روست که درغنچه نهان شده است.
به سان سوسن اگرده زبان شودحافظ
چوغنچه پیش توأش مُهر بردهن باشد
🌿━━━━━━🌿
نخـفـته‌ایم و نـشد عشق را کرانه پـدیـد
تـبـارَکَ الله از این ره که نیست پایانش
کرانه : ساحل
تبارکَ الله : پناه بر خدای پاک و منزّه،"عجبا" ، "شگفتا"
معنی بیت:
بی آنکه شبی سر ِ راحت به بالین بگذاریم وآسوده خاطربخوابیم،تمامِ عمر در دریایِ عشق،همچون غریقی دست وپا زدیم وسعی وتلاش کردیم، لیکن نشانه ای ازساحل به چشم نمی خورد! شگفتا که دریایِ عشق ساحل ندارد وراهِ عشق را پایانی نیست. پناه برخدا هرچه پیشتر وجلوتر می رویم احساس نیاز به عشق درقلبهای مابیشتر وبیشترمی شود ووهرچه فزونی می یابدهرگزکافی بنظرنمی رسد! این چه رازی شگفت انگیزاست؟!
راهیست راهِ عشق که هیچش کناره نیست
آنجاجزآنکه جان بسپارندچاره نیست
🌿━━━━━━🌿
جـمـالِ کـعـبـه مـگر عذرِ رهـروان خواهد
که جان زنده دلان سـوخت در بـیـابـانـش
جمالِ کعبه : زیبایی وجاذبه یِ دیدارِحق، کنایه از جمالِ دلدار ومحبوب،جذبه ای که درشمایلِ کسی یاچیزی وجود دارد ولی باچشم ظاهری قابلِ رؤیت نیست بلکه باچشمِ دل دریافت می گردد. جمالِ کعبه همان ذاتِ کبریایئست که درظاهرکعبه به چشم نمی آید.
مگر : شاید ،
زنده دلان :رهروان، عاشقان ، عارفان
معنی بیت:
عارفان و عاشقان وسالکانِ راهِ حقیقت در راه رسیدن به حق،دربیابانی که ازهرسوصدخطر درکمین است،زجر ها کشیده و رنجها می برند وجان ودلشان دراین راه می سوزد وکباب می گردد. هیچ چیزی نمی تواند درد و رنجشان را بطریقی مناسب التیام ببخشد و ازآنهادلجویی کند،مگرآنکه دیدارِیار میّسرگرددو زیباییِ ذاتِ کبریاییِ خداوند وجاذبه یِ دیدار جبرانِ زحمات ومشقّاتِ آنهارانماید.
کعبه که جزخانه یِ تهی چیزی بیش نیست ونمی تواندعطشِ عاشقان رافرونشاند. تنهاپاداشِ مناسبِ این همه ازخودگذشتگی و ایثار،لذّتِ دیدارِمعشوق است. انصاف نیست که رهروان اینچنین درآتشِ تب وتابِ وصال بسوزند وهیچ بهره ای جزرسیدن به خانه یِ خالی ازیار نبرند.به عبارتی شاعرجسارت به خرج داده وقصددارد توّجه وترّحمِ فزونتری از محبوب راجلب نماید .
دراینجامنظورازکعبه لزوماً "مکّه" نیست. شاعرازآن روازواژه یِ "کعبه" استفاده کرده که سختیها ومشقّاتِ سفربه مکّه درقدیم رایادآوری نماید. "جمالِ کعبه" استعاره ازچهره ی معشوق می باشد.
طریقِ عشق طریقی عجب خطرناک است
نعوذبالله اگر ره به مقصدی نبری
🌿━━━━━━🌿
بـدین شـکـستـه‌یِ بیت الحـَزَن که می‌آرد
نـشانِ یـوسف دل از چـَهِ زنـخدانـش ؟!
شکسته : پیر وخمیده قامت
بیت الحزن :غمخانه، خانه‌ی غم واندوه ، کلبه‌ای که حضرت یعقوب درآنجا درانتظارِگمشده ی خویش،غم واندوه می خورد وگریه وزاری می کرد.اوآنقدرگریه کردتااینکه نابینا شد.
زنخدان : گودیِ وسط چانه که از زیباییِ چهره محسوب می گردد. زنخدان درادبیات ما معمولاً به چاه تشبیه می شود چاهی که دلِ عاشق دردرون آن گرفتاراست!
شاعربه زیبایی، ضمن اشاره به داستان یوسف، خودرادرجایگاهِ یعقوب قرارداده است.امابااین تفاوت که اینباردلِ عاشق درچاهِ زنخدانِ معشوق گرفتار شده است. عاشق همانندِیعقوب ضجه وناله سرمی دهد اوبظاهردرجستجوی نشانی ازگمشده یِ خویش(دل) است. حافظ رندانه بظاهر درجستجویِ دل خویش است،لیکن چون دل او درچاهِ زنخدانِ یارگرفتار شده،پس باپیدا شدنِ دل، نشانیِ معشوق نیز برملا شده وعاشق به معشوق نیزخواهدرسید.
معنی بیت:
چه کسی برای این عاشقِ پیروشکسته قامت که همچون یعقوب در کلبه‌ی احزان از فراقِ دلِ خویش که در چاهِ زنخدان معشوق گرفتار آمده خبری می‌آورد. درجایی دیگرخطاب به معشوق می فرماید:
ببین که سیب زنخدان توچه می گوید
هزاریوسف مصری فتاده درچهِ ماست!
🌿━━━━━━🌿
بـگیـرم آن سرِ زلف و به دستِ خواجه دهم
که سـوخت حـافـظِ بیدل ز مَکر و دستانش
خواجه : آقا و سرور
دستان : حیله و فریب،حکایت
"سرِ زلف را به دست کسی دادن" به معنیِ تفویضِ اختیار برای تنبیه کردنِ او.
شاعرمثل همیشه دراینجانیز ازنگاه وزبان شخص ثالث حرف می زند شخصی که سوزوگداز خواجه حافظ رادیده وقصد کمک دارد!
معنی بیت: اگراین امکان برایِ من فراهم می گردیدبه هرقیمتی که شده،به کمک اومی شتافتم سرِ زلفِ معشوق حافظ رامی گرفتم وبه این عاشقِ خونین دل می رساندم تاکامش برآید. بیچاره درفراقِ معشوق سنگدل خویش چه حالی دارد؟ می سوزد ومی سازد! روشن است که ازمکر وحیله یِ زلفِ اوچه درد ورنجی می کشد!
خیالِ چنبرِ زلفش فریبت می دهدحافظ
نگرتاحلقه ی اقبال ناممکن نجنبانی!
شیخ اجل در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۸:۳۶ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۱۳ - درمصیبت كربلا:
احتمالا صورت صحیح بیت بیست و پنجم این باشه:
سنگ‌ها بر سینه کوبان، جامه‌ها در نیل غرق
می‌رود نالان فرات، آری ازین غم در عزاست
«جامه‌ها» و «غرق»
سیدعلی (رضا) ساقی در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۸:۲۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۱:
چون شوم خاک رهش دامن بیفشاند ز من
وربگویـم دل بگـردان رو بگـرداند ز من
خاک راه شدن : استعاره ازشکسته نفسی و نهایت فروتنی هست.
دامن افشاندن : استعاره از روی‌گردانی و بی توّجهی نمودن، با غرور و تکبّر از کسی دور شدن و کسی را نـپذیرفتـن.
دل بگردان : تغییر نظر بده
روی گرداندن : پشت کردن
معنی بیت:
منِ عاشق اگر روزی به این امید بمیرم که خاکِ راهش شوم تا مگر دردامنش بنشینم، اومسیری دیگربرمی گزیند تاخواست من میسّر نگردد! ازبختِ بدی که دارم، مرا نمی‌پـذیرد و چنانچه به هرزبانی از او بخواهم که تغییرِ رأی دهد و به من متمایل شود و توّجه کند ازمن روی برمی گرداند و دور می شود!
ندارم دستت ازدامن بجز درخاک وآن دَم هم
که برخاکم روان گردی به گِرد دامنت گَردم.
🌿━━━━━━━━━━🌿
روی رنگین رابه هر کس می‌نمایدهمچو گل
ور بگویم باز پوشان باز پوشاند ز من!
روی رنگین : رخسارِ سرخ و برافروخته ، چهره‌ی پر طراوت و زیبا
می‌نماید : نشان میدهد
باز پوشاندن : پنهان کردن
معنی بیت:
چهره‌یِ پر طراوت خود راهمانندِگل به هرکسی نشان می‌هد و وقتی به او می‌گویم که روی زیبایت را به هر کس و ناکس نشان مده وبپوشان،او رویِ خود راتنها از من پنهان می‌کند.!
دل ازمن برد وروی ازمن نهان کرد
خدا را باکه این بازی توان کرد؟
🌿━━━━━━━━━━🌿
چشم خودرا گفتم آخر یکنظر سیرش ببین
گفت میخواهی مگر تاجوی خون راندز من
دراین بیت به چشم شخصیتِ انسانی داده شده است.
"خون راند ز من" : اشک خونین از من جاری سازد.
معنی بیت:
به چشمِ خویش گفتم حداقل یکبار درست وحسابی تماشایش کن تامگر آرم شوی. گفت: میخواهی من خوب تماشایش کنم تااشکِ خونیـنِ من همچون جوی جاری گردد؟! یک بارسیرتماشایِ اوکردن همانا ویک عمر گریستن خون همانا....
دراین بیت تناسب زیبایی بین خون و چهره‌ی معشوق ایجاد شده است. همانگونه که دربیتِ قبلی اشاره شده، معشوق چهره‌اش گلگون است.
سرخیِ چهره‌ی او در اشکِ چشمِ عاشق که خونین است انعکاس پیداکرده است.
نکته یِ دیگر اینکه تاب وتبِ عشقِ عاشق، باتماشایِ معشوق نه تنها کم نمی شود بلکه فزونی می یابد.
بلبلی برگِ گلی خوشرنگ درمنقارداشت
وندرآن برگ ونواخوش ناله های زارداشت
گفتمش درعینِ وصل این ناله وفریادچیست
گفت ماراجلوه یِ معشوق دراینکارداشت.
🌿━━━━━━━━━━🌿
اوبه خونم تشنه ومن برلبش تاچون شود
کام بستانم ازاو؟ یا داد بستاند زمن؟
تشنه به خون کسی بودن : آرزوی مرگ کسی داشتن ، قصد کشتن کسی داشتن
کام ستاندن : به مراد دل رسیدن ، به وصال رسیدن
داد ستاندن : آزار واذیت کردن ودادش رادرآوردن
"تـشنـه" با"لـب"و"کام" با"داد" تناسب زیبایی دارند.
معنی بیت:
او آرزوی مرگ مرا دارد اوتشنه ی خون من است در حالی که من آرزومندِ بوسیدن لبهای او هستم. تا ببینم عاقبت من به وصال اومی‌رسم وکام می گیرم یا او مرابه جفامی کُشدوداد ازمن می گیردوبه کام خویش می رسد؟!
امّاحافظ عاشقی نیست که ازمعشوق کدورتی به دل گرفته وازاوناامیدو ناخرسندباشد.
میلِ من سویِ وصال وقصدِاوسویِ فراق
ترکِ کامِ خودگرفتم تابرآیدکامِ دوست
🌿━━━━━━━━━━🌿
گرچوفرهادم به تلخی جان برآیدباک نیست
بس حکایت های شیرین باز می‌ماندز من
دراین بیت ضمنِ اشاره به داستانِ "شیرین و فرهاد" باآرایه هایِ زیبایی که بینِ "تلخ" و "شیرین" و "فرهاد" وشیرین" ایجادنموده است. درادامه یِ بیتِ قبلی می فرماید:
چنانچه من در راهِ طلب همچنانکه فرهاد جان سپرد به تلخی جان بسپارم، همانندِ فرهاد که داستانهای شیرینِ شورانگیزِبسیاری ازاو بجا مانده، ازمن نیز قطع یقین افسانه هایِ شیرینِ عاشقانه ای باز خواهد ماندپس من چیزی ازدست نخواهم داد.
«گر چو فرهادم به تلخی جان بر آید»
اشاره به مرگ تلخ فرهاد دارد ، بر اساس روایت نـظـامی :
خسرو پرویز برای آنـکـه فرهاد را از سر راه بردارد به او پیشنهاد می‌کندکه اگر گذرگاهی در کوه بیستون برایش ایجاد کند "شیرین" به فرهاد برسدو فرهاد می‌پذیرد ، فرهاد ابتدا تصویری از شیرین در کوه کنده کاری می‌کندو با تماشای آن نیروی عجیبی پیدا می‌کند و شروع به کندنِ کوه می‌کندتا اینکه روزی شیرین به دیدن او می‌آید و این دیدار باعث میشود که نیروی فرهاد چندین برابر شود ، به خسرو پرویز خبر دادند که چه نشسته‌ای که شیرین به دیدارِ فرهاد رفته و فرهاد به عشق او نزدیک است که کارِ گذرگاه را تمام کند خسرو به توصیه یِ اطرافیان نیرنگ بکاربسته وبه دروغ خبرِمرگِ شیرین رابه فرهاد رساندند.تااینکه فرهاد باشنیدنِ این خبر،به تلخیِ جانکاهی جان به جان آفرین تسلیم کردلیکن قصه های شیرین عاشقانه وماندگاری ازخودبرجای گذاشت.
زحسرتِ لبِ شیرین هنوز می بینم
که لاله می دمدازخون دیده ی فرهاد
🌿━━━━━━━━━━🌿
گرچوشمعش پیش میرم برغمم خنددچوصبح
وَ ر به رنجم خاطرِ نازک برنجاند ز من
اگر همانندِ شمعی در پیشگاهِ او بـسوزم وآب شوم وتمام گردم، او همانند صبحی که بر شمعِ سوخته یِ مرده، تبسّم می‌زند، بر غمِ جان‌سوزِ من می‌خندد.
ولی برعکس اگر از دستِ سنگدلی هایِ اوبنالم وضجه وزاری سردهم و آزرده خاطر شوم،دلِ زود رنج وطبعِ لطیفش،برنمی تابدو از من آزرده خاطر میگردد.
درنمی گیرد نیازونازما باحُسنِ دوست
خرّم آن کزنازنینان برخور دارداشت.
🌿━━━━━━━━━━🌿
دوستان جان داده‌ام بهر دهانش بنگرید
کوبه چیزی مختصرچون باز می‌ماندزمن؟
جان دادن : ایهام دارد :1- مُردن 2- جان را با بوسه‌ای معامله و معاوضه کردن
دهـان : لـب
بـهـر دهـانـش : بخاطربوسیدنِ لـبـش
مـخـتـصـر :کوچک و ناچیز ، اشاره به بوسه ای که شاعر طلب می کند وادّعا می کندکار سهل وساده ومختصراست! ضمن آنکه "مختصر" به کوچکی دهان معشوق نیز دلالت می کند،
چون: چگونه
بازمی ماند زمن: ایهام دارد:۱- ازتعجّب بازمی ماند. ۲- سرپیچی می کند انجام نمی دهد.
معنی بیت:
دوستان ببینید که ؛ من به اِزایِ بوسه‌ای از لبـش، جانـم رابه راحتی تقدیمش کرده‌ام ولی دهان او چگونه در برابر بوسه‌ای که یک کار مختصروکوچک هست از تعجّب وتمسخُربازمانده است! یا ببینید که چگونه ازدادن یک بوسه ی مختصر، در اِزای یک جان خود داری کرده ویک بوسه را ازمن دریغ می کند؟
وگرکنم طلب نیم بوسه، صدافسوس
زحُقّه ی دهنش چون شکرفروریزد
🌿━━━━━━━━━━🌿
صبر کن حافظ که گرزین دست باشددرس غم
عشق درهرگوشه‌ای افسانه‌ای خواند زمن
حافظ دلی عاشق پیشه داشت وعشق ازنظراو قائم به شخص مشخصی نبود ودرحقیقت هرازچندی اززیارت عشقی به زیارت عشقی دیگر وازقلّه ای به قلّه ی دیگرمی رفت واندرون خویش راباعشقبازی، لطف وصفایی دیگرمی بخشید وطبع جوشان وعواطف خودرا دچارچالش احساسات برانگیزمی نمود. شاعری همچون حافظِ شیدا وبیقرار، بایدکه زندگانی خودرابرمدارعشق ودلدادگی نهاده وروزهای زندگی راعاشقانه سپری کند تاتوانسته باشد شعربسراید، آوازبخواند وفشارهای روزمرّه ی زیستی راتحمل کند.
درنظرگاه حافظ اگرچه طریق عشق طریقی خطرناک وصعب العبور ودردانگیز است لیکن باید زندگی راعاشقانه سپری کرد چاره ی دیگری نیست چراکه زندگانی براساس مصلحت گرایی ومنطق وعقل هیچ لطفی ندارد. اگرزندگانی بربسترعشق جاری شده باشد خواهی توانست جاودانگی وسعادتمندی رادرلحظه لحظه ها تجربه کنی،دل عاشق بسان رودخانه ای ازشعرهای جهان، زیبائیها ولطافتهای خیال انگیزی بی مانندی دارد ومی تواند پیرامون خویش رانیز لطف وصفایی دیگرببخشد.
زین دست :ازاین نـوع ، گونه ، بدین شکل و شیوه
افسانه :داستان باور نکردنی
خـوانـدن : روایت کردن
ای حـافـظ شکیبایی پیشه کن که اگر درسِ غم از این گونه ای که می بینم بوده باشدعشق درهرگوشه‌ای از جهان داستانهای باور نکردنی و عجیب در باره‌ی من روایت خواهد کرد!
دوستان درپرده می گویم سخن
گفته خواهدشد به دستان نیزهم
شیخ اجل در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۸:۱۱ دربارهٔ نظامی » خمسه » اسکندرنامه - بخش دوم: خردنامه » بخش ۳۹ - سوگند نامه اسکندر به سوی مادر:
درود
با توجه به وزن، به نظر می‌رسه نخستین کلمه بیت 113 «دگر» باشه
سیدعلی (رضا) ساقی در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۲۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۳:
بوی خوش تو هر که زبادصباشنید
ازیار آشناسخن آشنا شـنیـد
آشنا : شناخته شده ومعروف ، دوست و قوم خویش "یار آشنا" استعاره از باد صباست که رابطِ میان عاشق ومعشوق است.
سخن آشنا : سخن و صحبتِ دوست و معشوق ، پیامِ نویدِ وصال
"بادِصبا" که دربارگاهِ معشوق تردّد دارد وبا عاشقانش نیز در ارتباط است، عطرِدل انگیزِزلف وتنِ محبوب و معشوق راگرفته و برای عاشقان به ارمغان می آوردوآنهاراسرخوش وسرمست می نماید .
معنی بیت: بوی دلپذیرِ تو را هر کس از باد صبا شنید (دریافت نمود)، انگار که از باد صبا پیام معشوق را دریافت کرده است .برای عاشقِ دل ازکف داده، بویِ پیراهنِ معشوق نیز اعجازمی کند.
درمجلـسِ ما عطـر میآمیــز که ما را
هرلحظه زگیسویِ توخوشبوی مشام است
🌿━━━━━━━━━━🌿
ای شاه حُسن ؛ چشم به حالِ گدا فکن
کاین گوش بس حکایت شاه و گدا شنید
شاه حُسن :معشوق، پادشاه زیبارویان ، زیبای زیبایان
ای پادشاه زیبا رویان ، ای پادشاه خوبان به حال منِ فقیر(محروم مانده ازوصال) هم عنایتی بفرما.توّجهِ گهگاهِ پادشاه به گدا ازقدیم الایّام رسمِ معمولی بوده وبه منزلتِ پادشاهی خدشه ای واردنمی کند. گوش من از داستانهایِ التفات وعنایتِ پادشاهان به فقیران پراست و بسیار شنیده است .
شاعرمی‌خواهد معشوق رابه بذلِ عنایت وتوّجهِ به عاشق تشویق وترغیب نماید.
ازعدالت نبود دور گَرش پرســدحال
پادشاهی که به همسایه گدایی دارد
🌿━━━━━━━━━━🌿
خوش میکنم به باده‌ی مُشکین مشام جان
کـز دلق پوش صـومـعـه بـوی ریا شنید
دَلق پوش : صوفی ، دراینجا به معنی ریاکارصوفی: پشمینه پوش، درویش، سالک، عارف، پیرو فرقه ی متصوّف. آنان که ازطریق ریاضت وپرهیزگاری طالب راه یافتن به حق و حقیقت اند. گروهی که از اواخر قرن دوم هجری در اسلام پدید گشتند و بخاطر طرز تفکّر، لباس ، خوراک ، عبادت و ریاضت مخصوص ، بدین نام معروف گشتند. صوفیان از بدو پیدایش در سراسر تاریخ اسلام و ایران در دستگاههای دولتی وعلوم و آداب و سیاست وفرهنگ نفوذداشته وتاثیرات مثبت ومنفی زیادی گذاشته اند. امّاازآنجاکه پرهیزگاری وپارسایی آنان بابوق وکرنا وآلوده به ریاکاری وخودنمایی ونمایش بوده، درنظرگاه حافظ جایگاه خوبی نداشته ودرصف زاهدان وعابدان متظاهر ومتقلّب قرارگرفته اند.
صومعه : دیر ، خانقاه
ریا: تظاهر به دینداری و نیکوکاری
ازآنجاکه در قدیم رسم بوده برای دفعِ بیماری یا خوش‌بو ساختن بعضی شراب ها ، آن را با گل ، گلاب یا مُشک می‌آمیختند ، ازاین می فرماید: مشامِ جان راباباده ای که بامشک وعطروگلاب غنی شده، خوش ومعطّر می نمایم.بویِ ریاو تظاهربه دینداری ازسویِ صوفیِ دروغگو، مشامِ جان راسخت آزرده وناخوش کرده است.پس خنثی کردن وپاکسازیِ این بویِ ناخوشآیند، باهرباده ای میّسر نیست.
حافظ همواره از ریاکاران بیزاری وبرائت می جسته و پیوسته با آنان در ستیز بوده است .
می خور که صد گناه ز اغیار در حجاب
بهتر ز طاعتی که ز روی و ریا کنند
🌿━━━━━━━━━━🌿
سِـرّ خـدا که عارفِ سالک به کس نـگـفـت
در حیرتم که باده فروش از کـجـا شنید ؟!!
سـرّخدا: خدوانددربخشندگی وبخششِ گناهان رازیِ شگفت انگیز دارد.بدین معناکه ممکن است یکی هفتاد سال عبادت وبندگی کندلیکن به سببِ نداشتنِ خلوصِ نیّت،سرانجامِ وعاقبتِ نیکی نداشته باشدوبرعکس چه بساکسانی که بظاهر گناهکارانند، لیکن به سببِ ارتکابِ اعمالی شایسته هرچند اندک،درپایانِ کار جزوِ رستگاران خواهندبود.
البته روشن است که این سِرّ واینگونه قضاوت، ازاختیاراتِ خاصِ ذاتِ باریتعالیست و همگان جزتعدادی معدود (عارفانِ سالک) ازچگونگی ورمز ورازِ آن آگاهی ندارند.
استادروانشادشهریاردراینباره چه زیبا می فرماید:
غرّه مشو که مرکبِ مردانِ مردرا
درسنگلاخِ بادیه پِی ها بریده اند
نومیدنیزمباش که رندانِ باده نوش
ناگه به یک ترانه به منزل رسیده اند.
باده فروش : در اصطلاحِ عرفان،به پیر و مرشد گفته می شود. امادراینجا همان باده فروش یا فروشنده یِ شراب است."پیرمیکده و باده فروش" :
باده فروش بودن ِ این پیر وشخصیّت خیالی، بسیارهوشمندانه ورندانه طرّاحی شده ودو نکته ی ظریف حافظانه دردل خود دارد.
اوّل آنکه وقتی آدمی اززبان "باده فروش ِ به ظاهر گناهکار" فضایل اخلاقی مانند "رازداربودن، عیب خَلق پوشیدن وغیره" رامی شنود به مصداق هر چه ازدل برآید….بردل می نشیند وتاثیر بیشتری نسبت به کلام واعظ وزاهدریاکاردارد برای اینکه "باده فروش" هیچ نفع شخصی دربیان لطایف اخلاقی ندارد اما واعظ منافع شخصی خودرانیزبابیان لطایف اخلاقی دنبال می کند چراکه معاش وگذران زندگیِ واعظ ازطریق "فروش مفاهیم اخلاقی،فروش دین وفروش کالاهائیست که پس ازمرگ بدستمان خواهدرسید" می باشد وقطعاً به همین دلیل سخنان اونیزبرآمده ازدل نخواهد بود.
دوم اینکه: حافظ با نسبت دادن "باده فروشی" به پیرفاضل خیالی خود، می خواهد اورا درست درنقطه مقابل واعظِ ریایی و زاهدِزُهدفروش قراردهد و با نقل قول مفاهیم اخلاقی اززبان او درواقع خوش قلبی وفرهیختگی ِ باده فروش را به رُخ زاهدِ زُهدفروش می کشد ودرگوش دلش فرومی خواند که:
"ببین که پیرمیکده به رغم باده فروشی وارتکاب گناه، صاحب چه صفت نیک و چه مرام پسندیده ای هست؟ توبا زُهدفروشی وتقوای ظاهری، به بدبینی وعیب خَلق دیدن رسیده ای امّا اواگرچه مِی فروش است وازنظر تو گناهکار، لیکن به "اهمیّت عیب پوشی دیگران ونیک بینی" نایل شده وبراین باوراست که عیب پوشیدن ازفضایل اخلاقیست !!
دلیل دیگری که حافظ سعی دارد اخلاقیّات واصول مسلکِ حافظانه را اززبان "باده فروش" مطرح سازد این است که اساساً بخشی از رسالتِ حافظ، راهنمایی وهدایتِ ره گمکردگان، دین گریزان ودل شکستگانیست که بنابه دلایل گوناگون دچار سرخوردگی شده،امیدازکف داده ویا ازآغوش اجتماع به خرابات رانده شده اند. بی تردید برای چنین قشرروان رنجور و زیان دیده، "باده فروش"ِ خوش بین وعیب پوش درقیاس با واعظ وزاهدریایی، یک پناهگاه آرامبخش ویک شخصیّت محبوب ودوست داشتنیست.
رازبی ریایی ِ" باده فروش" دراین است که او هیچ نیازی به تقلّب وریاکاری ویا وانمودکردن به تقوی وپرهیزکاری ندارد چراکه اوازهمان آغاز کارباده فروشی، پیه ی آتش دوزخ را بر جان خویش مالیده وهمانند قمارباز پاکباخته ایست که دست ازهمه چیزشسته و تنها به امید لطف وکرم واحسان خداوندی نشسته است. بنابراین چنین شخصیّتی خودبخود عاری از ریاکاریست ومسلماً کلام او برای رندان باده نوش وخراباتیان دلپذیر ودلنشین ترازکلام واعظ ریاکاراست.می فرماید در شگفتم که فروشنده یِ باده و صاحبِ میخانه،چگونه به عاقبتِ گناهی که(کارِمِی فروشی) مرتکب می شود بی اعتناست.درپرده ورندانه بگونه ای که جوازِ کسبِ اونیزاز اعتبار فزونتری برخوردارگردد،می فرماید: اوقطعاً به سرّ خدا دسترسی پیداکرده وحتماً ازچگونگیِ بخشایشِ گناهان اطلاع دارد که اینچنین با فراغتِ خاطربه باده فروشی اشتغال دارد.
اگر کردم دعایِ می فروشان
چه باشدحق نعمت می گذارم
🌿━━━━━━━━━━🌿
یا رب کجاست محرم رازی که یـک زمـان
دل شرح آن دهدکه چه گفت وچه‌هاشنید
خداوندا محرمِ رازی کجاست که با او درد دل کنم و از بلاهایی که در راه عشق کشیده‌ام صحبت کنم.حافظ باجهان بینیِ خاصی که داشته،همواره احساسِ تنهایی شدیدی داشت.دربسیاری ازغزلها به این نکته اشاره کرده وازدستِ تنهایی شکوه وشکایت نموده است.
سینه مالامالِ درداست ای دریغا مرهمی
دل زتنهایی به جان آمد خدارا همدمی
🌿━━━━━━━━━━🌿
ایـنش سزانبودلِ حق‌گزار مـن
کزغمگسارخودسخن ناسزا شنید
حق‌گزار : قدر دان و سپاسگزار
غمگسار : محبوب و معشوق،کسی که غمخواری کندوغم ازدل بزداید.
من که این همه باخلوصِ نیّت عشق می ورزم ومِهر معشوق رادرسینه می پرورانم،حقّم این نبود، شایسته نبود که دلِ قدردان من از محبوب و معشوق خود کلامِ نا روا وسخنانِ سخت بشنود.
نکته یِ جالب توجه درعشقبازیِ حافظ این است که گلایه یِ او ازرفتارِ معشوق بسیارمحترمانه ودرحدِاظهارِ نیاز وابرازِ احساساتِ عاطفیست. اوهرگز پای ازدایره یِ ادب ومتانت وحرمت بیرون ننهاده ونسبت به معشوق جسارت نمی ورزد.
نکته هارفت وشکایت کس نکرد
جانبِ حرمت فرونگذاشتیم
🌿━━━━━━━━━━🌿
محروم اگر شدم ز سرِکوی او چه شد؟!
از گلشن زمانه کـه بـوی وفـا شـنید؟!!
شاعردر این بیت نیز بجایِ آنکه ازبی وفاییِ یارشکایت کند داردخود را دلداری میدهد . "کوی معشوق" به "گلشن زمانه" تشبیه شده که وفا و وفاداری در آن نیست .
اگرمرا به کوی معشوق دسترسی نیست و بی بهره مانده ام،جایِ گله و شگفتی نیست. زیرا کوی یار هم مانند زمانه و روزگار به کسی وفا نکرده است،اغلبِ عاشقان درآتشِ فراق می سوزند ودردریایِ بیکرانه یِ عشق جان می سپارند.
جزاینقَدر نتوان گفت درجمالِ توعیب
که وضعِ مهرو وفانیست رویِ زیبارا
🌿━━━━━━━━━━🌿
ساقی بیا که عشق ندا می‌کـنـد بـلـند
کآنکس که گفت قصّه‌ی ما هم زماشنید
ای ساقی بیا ببین وبشنو که عشق چه غوغایی به راه انداخته وچه فریادِبلندی درجهان طنین افکنده است.بیا دراین غوغایی که به پاشده شرکت کن وپیمانه های شراب رابه گردش درآور....
وامّا چه اتّفاقی رخ داده که شاعر "ساقی" رافراخوانده واورانیزبه جشن دعوت می کند؟
بایدگفت شاعراین نکته رااززبانِ عشق یادآوری می کند که هر کس داستانِ ما را بازگویی می کند از خودِ ما به او الهام شده است .به عبارتی دیگر: اگر کسی حدیثی از قصه یِ عشق را می‌داند وبازگویی می کند قطعاً عاشق شده واین موضوع،موهبتِ خودِ عشق است.
"عشق" خودش می گوید وباز خودش می‌شنود.هرچه هست "عشق"است و ما و شما بهانه ای بیش نیستیم.
"تنهاخودِعشق" است که داستانهای شورانگیز بپاکرده وحکایتهای اینچنین اثربخش خلق نموده است.
درمعنایِ این بیت این حقیقتِ بزرگ که:"عشق خداست وخداعشق است" نهفته است.
زاهداَر راه به رندی نبَردمعذوراست
عشق کاریست که موقوفِ هدایت باشد.
به همان معناکه خداوندهرکه را بخواهد هدایت کند، عشق هرکه رابخواهدمبتلا می کند.
🌿━━━━━━━━━━🌿
مـا باده زیرخرقه نه امروز می‌خوریم
صـد بار پیرمیکده این ماجراشنید
خرقه ازلوازم عبادت ونشانه یِ عبودیت درنزدِ زاهدان بویژه صوفیان بوده است. حافظ که از تظاهر وریاکاریِ آنها دلزده شده ومسیرِ عشق وآزاداندیشی را انتخاب کرد،خرقه همانندِ صوفیان دستآویزِ ریاکاری نکرد بلکه اوعشقبازی پیشه کرده بودومسلّم است که عشقبازی مایه یِ سرمستی وسرخوشیست. معنایِ ظاهریِ بیت نیز این است»
معنی بیت: باده نوشیِ پنهانیِ ما برای بار اوّل که نیست ، این مسئله صد بار به گوش پیر و مرشد ما رسیده واوازرفتارِ ماآگاهست.
درموردِ "پیرومرشد حضرت حافظ" قبلاًدرشرح تعدادی ازغزلهای توضیحات زیادی داده شده است. درست است که به روشنی مشخصّ نیست که منظوراز"پیر" چه کسی بوده است، احتمال قوی این است که این"پیر" اصلاً وجودِ خارجی نداشته ویک شخصیّتِ خیالی بوده است. حافظ ازآنجا که وسواس زیادی برای انتخابِ راهنما وپیرداشته، ناگزیر در کارگاهِ خیال، دست به آفرینشِ یک پیری روشن ضمیربه سلیقه ی خود زده، به او شخصیّتِ کامل بخشیده، سپس وی رابه عنوان الگو و شاخص قرارداده تاباورها وجهان بینیِ خود را اززبان اوبازگوکند.
به هرحال پیر حافظ،هرکه بوده باشد باتوجّه به ویژگیهایی که ازاوتوصیف کرده یک اَبَرانسانِ کامل،آگاه،پاک نیّت وپاک کردار بوده است.
دوش ازمسجدسویِ میخانه آمدپیرِ ما
چیست یارانِ طریقت بعدازاین تدبیرِما
🌿━━━━━━━━━━🌿
ما می به بانگ چنگ نه امروز می‌کشیم
بس دَور شدکه گنبدچرخ این صدا شنید
دَوْر : دو معنی دارد : 1- گردش و چرخیدن 2- عصر و روزگار
تنها امروز نیست که ما با بانگ ونوای چنگ، اقدام به باده نوشی میکنیم. روزگار طولانی است که مابدین کارمی پردازیم و این خبر در آسمان هم پیچیده است .
به هیچ دَوْر نخواهندیافت هشیارش
چنین که حافظِ مامستِ باده یِ ازلست
🌿━━━━━━━━━━🌿
پندحکیم محض صواب است وعین خیر
فرخنده آن کسی که به سمعِ رضا شنید
حکیم : دانشمند ، فرزانه
محض : عین ، مطلق
عین : ماهیت ،خودِ خیر
فرخنده : خجسته ، نیکبخت
سمعِ رضا : شنیدن همراه با پذیرفتن
پندواندرزِ عارفِ دانایِ فرزانه، درست و ناب و خیرِ بی چون وچراست ، خوشبخت کسی است که بشنود و بپذیرد وبکاربندد.
چنگِ خمیده قامت می خواندت به عشرت
بشنوکه پندِ پیران هیچت زیان ندارد
🌿━━━━━━━━━━🌿
حافظ وظیفه‌ی تودعاگفتن‌ست وبس
در بنـدِ آن مـبـاش که نشنیدیاشنید
ای حافظ وظیفه‌ی تو این است که برای سلامتیِ معشوق دعا کنی وبس.
در فکر این نکته مباش که دعایت راچه کسی) معشوق یاغیر) شنیدیا نشنید.اصل مطلب این است که تو خالصانه آرزوی خوبی وسلامتی داشته باشی.
من ودل گرفداشدیم چه باک؟
غرض اندرمیان سلامت اوست
۷ در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۳۹ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۵۵:
اینقدر مغرور نباش و بی مهری نکن تا از سر ناچاری برای شکایت تو دست به دامن خدا نشویم
ز دست رفته نه تنها منم در این سودا
چه دستها که ز دست تو بر خداوند است
فراق یار که پیش تو کاه برگی نیست
بیا و بر دل من بین که کوه الوند است
سجاد در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۱۷ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۵۵:
سلام دوستان گنجوری
کسی میدونه مفهوم این بیت چی میشه؟(اگه ممکنه واضح و شامل توضیح بدید)
"دامن ز پای برگیر ای خوبروی خوش رو
تا دامنت نگیرد دست خدای خوانان"
امین افشار در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۰۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵۲۹:
درود
ان الانسان لفی خسر...
بدرود
رامین در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۴۱ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » سهراب » بخش ۳ - ورود رستم به سمنگان، پذیرایی شاه و وعدهٔ یافتن رخش:
بعد از
پذیره شدنش بزرگان و شاه کسی کاو به سر برنهادی کلاه
بهد از این بیت در کتاب من شعر زیر امده
همی گفت هر کس ک :این رستم است ؟وگر افتاب سپیده دم است
بنظرم با اهنگ شعر جور در میاید لطفا این بخش را تصیح کنید ممنون میشم
رامین در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۱۶ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » سهراب » بخش ۴ - شب دیدار رستم و تهمینه، پیمان ازدواج و سپردن مهره:
در کتابی ک من دارم.بیت اخر این چنین امده
بیامد بمالید و زین برنهاد
شد از رخش رخشان و از شاه شاد
بهزاد در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۳۲ دربارهٔ رهی معیری » منظومه‌ها » خلقت زن:
اگر زن نو گل باغ جنان است
قافیه جهان نوشته شده ، در کتاب سایه عمر نوشته شده است در چند ترانه هم استفاده شده
سیدعلی (رضا) ساقی در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۱۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۵:
چه مستیست ندانم که رو به ما آورد؟
که بود ساقی و این باده از کجا آورد؟
این چه حالت مستانه ایست که به ما دست داده است؟ باتوجّه به ادامه یِ غزل،شگفتیِ شاعراز کیفیّتِ عالیِ باده می باشدکه نوشیده وسرمست شده است. شاید هم درعالم رؤیا وشهود یاخیال، چنین حسّ مطلوبی راتجربه کرده، چشم دلش بینا، گوش جانش شنواشده واینک عواطف واحساسات خودرابه قالب این غزل ناب ریخته است.
البته همانگونه که قبلا گفته شده، مجازی یاحقیقی بودنِ باده ومستی درغزلیاتِ حافظ، درهم تنیده شده و بیشتربستگی به برداشتِ شخصیِ خوانندگان شعر دارد. حافظ به مدد نبوغ خویش، طوری سخن می گوید که مخاطبانش درهرسطح ازدانش وآگاهی که هستند توانسته باشند به قدر وسع درک ودانش خویش فیض برده وهیچ طبقه وگروهی دست خالی نمانده باشند.
معنی بیت: نمی دانم این چگونه مستیست که به ما دست داده است؟ تاکنون چنین شراب گیرا ومستی بخشی ننوشیده بودم! این ساقی که بود؟ و این باده ی ناب را از کجا آورده بود؟
درحالت مستی تحت تاثیرات مادی مانند الکل وغیره یا مستی تحت تاثیرات معنوی مانند نیایش خالصانه وغیره، ذهنِ حیله گر، منفعت طلب ومصلحت اندیش که بی وقفه فعّال بوده برای مدتی خاموش شده وازکارمی افتد وذات پاک ادمی فرصت تجلّی پیدامی کند واحساسات طبیعی به ویژه راستگویی برانگیخته می شوند ووجودآدمی سرشاراز سرخوشی وسُرور وشادمانگی می گردد.
می ایی درکاسه ی چشم است ساقی رابنامیرد
که مستی می کندباعقل ومی بخشدخماری خوش
🌿━━━━━━🌿
چـه راه می زند این مطرب مقام شناس
کـه درمـیان غزل قول آشنا آورد!
راه:آهنگ،پرده، شیوه
مقام شناس: آنکه دستگاههای موسیقی را خوب می شناسد.
قول:آواز- قوّال آوازه خوان
گویااتفاق عجیبی برای شاعررخ داده است همانگونه که درحال تجربه ی یک نوع مستی ناب هست درحال شنیدن آهنگی دلپذیر نیزهست که تاکنون به گوشش نخورد است! چنین حالی وصف ناپذیر معمولاً برای روشن ضمیران ودل آگاهان فرزانه همانند حافظ رخ می دهد وآنها گه گاه حالات معنوی بسیار فرحبخشی راتجربه می کنند. اگر آدمی بتواند بدون قضاوت وپیشداوری، صرفاً به عنوان شاهدبی طرف، به وقایع پیرامونی بنگرد لحظاتی شیرین ووصف ناپذیر تجربه می کند، ناگهان درمی یابد گردوغبار چشمانش به کناری رفته وچیزهای جدیدی می بیند چیزهای تازه ای می شنودکه تابحال ندیده ونشنیده است. دانسته ها وکلمات وپیشداوریها همانندغباری جلوی چشمان مارا گرفته ومانع ازدیدن حقیقت هامی شوند! اگر هرکسی بتواند سوابق ذهنی، شناختگی ودانستگی هایش را مثلاًدر مورد درخت یاهرچیزی دراطراف خود، به کناری نهد وگویاکه برای اولین باراست آن رامی بیند به چنین حس ناب ومعنوی می رسد.
معنی بیت:
شگفتا این نوازنده ی ماهر و مقام شناس چه آهنگی می نوازد؟ اواین سخنان آشنا را به چه شیوه و در چه پرده ای اینچنین زیبا ودلنشین می خواند!؟
🌿━━━━━━🌿
چه سازبود که درپرده می زدآن مطرب
که رفت عمروهنوزم دماغ پر زصداست؟
تو نیز باده به چنگ آر و راه صحرا گیر
که مرغ نغمه سرا ساز خوش نوا آورد
عبوس نشستن وغمگینانه زیستن هیچ استعداد ونبوغی لازم ندارد همین که درپائین ترین سطح آگاهی باشیم خودبخود غمناک واخم آلود وجدّی خواهیم بود! ذهن ما همیشه برای دلمردگی واندوهباری چیزی پیداکرده وماراملول وافسرده خواهدنمود بنابراین هراحمق وابلهی می تواند عبوس وجدّی وتندخوبوده باشد! اما به سبک رندان ِبه ظاهرلااوبالی؛ شادمانه زندگی کردن هنرحقیقیست هنری که نبوغ وفهم زیادلازم دارد برای بانشاط بودن وطنزآلودرفتارکردن باید درسطح بالاتری ازآگاهی ومعرفت باشیم. حافظ دراینجا مارابه شادمانگی ودرلحظه ی حال زیستن دعوت می کند ومی فرماید:
معنی بیت: تونیز همانندِ من باده به دست گیر و راهِ دشت و دَمن را پیش گیر که مرغِ نغمه سرا(قاصد) آهنگ خوب و دلنشینی را می نوازد .
بخواه دفتراشعاروراه صحراگیر
چه وقت مدرسه وبحث کشف کشّاف است
🌿━━━━━━🌿
دلاچوغنچه شکایت زکار بسته مکن
که باد صبح نسیم گره گشا آورد
نفَس پیوسته ازما می خواهدتا شبیه آن دیگری باشیم تاازدیگران بیشترداشته باشیم اغلب ما درمیان این همه خواهشها اصل خودمان را فراموش می کنیم و گم می شویم. ازهمان کودکی خانواده؛ آموزش وپرورش ومذهب مارا منحرف کرده ودرگوشمان تلقین کرده اندکه زندگی یک مسابقه هست باید سعی کنی نفراول باشی باید بزرگ وباعزت وثروتمندباشی وچون این امکان برای همگان میسّرنیست درنهایت چیزی جز یأس و ناامیدی وحقارت نصیبمان نمی شود! نفس آدمی سرچشمه ی همه ی بدبختیها ورنج وملالتهاست. حافظ می خواهدما راازاین گمگشتگی نجات دهد تا اصل خودمان راپیداکنیم. خوش وخرم وبی خواهش وآرزو زیستن رازعظیم سعادت ونیکبختیست. حافظ دراین بیت نیز مارا به رهایی ازشِکوِه وشکایت می خواند.
معنی بیت: ای دل همانندِغنچه ازفرو بستگیِ روزگار شِکوه و شکایت مکن که بادِ صبا خبرهای خوب وامیدبخشی با خود آورده است.
چوغنچه گرچه فروبستگیست کارجهان
توهمچوابربهاری گره گشامی باش
🌿━━━━━━🌿
رسیدنِ گل و نسرین به خیر و خوبی باد
بنفشه شاد و کَش آمد سَمن صفا آورد
کَش: دلپذیر،مطبوع،خوش
روشن است که شاعر بااین غزلِ فرحبخش،به استقبالِ بهار ویا به تعبیری به استقبالِ معشوق رفته است درنظرگاهِ حافظ معشوق باآمدنش بهار برپامی کند وباآمدن فصل بهارنیز شاعر چنین می پندارد که معشوق آمده است. این درهم تنیدگی درنظرگاه حافظ،بیانگراین نکته ی کلیدی هست که پایه های رستگاری ونیکبختی،برزمین سرسبز شادمانگیست وهیچ چیزی به اندازه ی شاد زیستن ارزش ندارد.زندگی درحقیقت یک سفرمحض ومطلق است سفری بدون مقصدکه به هیچ منتهی می شود به جایی که درهیچ کجا وجودندارد چاره دیگری پیش رویمان نیست. اگرمیخواهیم درزندگی، یکنواختی، نومیدی وشکست راتجربه نکنیم بایدهدفهاوآرزوها وآمال رافراموش کنیم تاشکست ویأس وناکامی هم باآنها ازبین برود چراکه تمام نگرانیهاودلشوره ها مربوط به مقصد وهدف است اگربپذیریم که زندگی هیچ هدفی ندارد آسوده خاطرترشده ودلتنگیهایمان محو خواهدشدوخواهیم توانست همانند حافظ،عاشقانه ازمسیرلذت ببریم…
معنی بیت:
شکفته شدنِ گلِ سرخ و نسرین رابه فال نیک می گیرم،یادآورخوبی ونیکی هست، بنفشه شادوخندان آمده وسمن صفاو شادمانی آورده است.
زدستـــبردِ صباگردِگل کُــلاله نگـــر
شکنج گیسویِ سنبل ببین به روی سمن
🌿━━━━━━🌿
صبا به خوش خبریِ هدهدسلیمان است
که مژدی طرب از گلشن سبا آورد
صبا: نسیم ملایم وفرحبخشی که ازسمت منزلگاه دوست می وزد وعطروبوی اورا به عاشقانش می رساند ومتقابلاً درد دلهاوپیامهای عاشقان را به او می رساند.
سبا: نام شهریست که بلقیس معشوقه سلیمان،پادشاه آن شهربود. دراینجا استعاره ازشهر مخاطب غزل یاهمان معشوق حافظ هست.
معنی بیت:
صبا با این خبر های خوب وخوش ، همانندِ مرغ سلیمان است که نویدِشادی بخشی از سرزمینِ سرسبز سبا به او می آورد. حافظ دراینجا یک نشبیه پنهانی انجام داده است خودرا درجایگاه سلیمانِ عاشق درنظرگرفته، بادصبارا،به عنوان پرنده ای که برای سلیمان خبرمی آورده وشهرمعشوق خودرا به "سبا" تشبیه کرده است وهمانندسلیمان که خبرهای نویدبخش شنیده بود اونیزاز صبااخبارخوشی دریافت کرده است.
ای هدهد صبا به سبا می فرستمت
بنگرکه ازکجا به کجا می فرستمت
🌿━━━━━━🌿
علاجِ ضعف دل ما کرشمه یِ ساقیست
بر آر سر که طبیب آمد و دوا آورد
درمان رنجها و سختی های این چند سال هجران، باغمزه وکرشمه ی ساقی (که دراینجاهمان معشوق است)برطرف می شود. ای عاشقِ سردرگریبان،ای دلِ خونین سر برآور خوش باش که طبیبِ دردهای تو آمده ونوشدارو آورده است.
علاج ضعف دل مابه لب حوالت کن
که این مفرٌح یاقوت درخزانه ی توست
🌿━━━━━━🌿
مُرید پیرمغانم زمن مرنج ای شیخ
چرا که وعده توکردی واو به جاآورد
پیرمغان:
بعضیهامعتقدند مقصود ازپیرمغان همان زرتشت میباشدکه بسیارمورد احترام ومقبول حافظ بود. گرچه این ادّعا به روشنی اثبات نشده اما باکمی تحقیق دراشعارآنحضرت، بنظر چنین میرسدکه ممکن است منظورحافظ ازپیر مغان « همین حضرت زردتشت » بوده باشد.
مُغان جمع مُغ به معنی روحانیان مذهب زرتشت است. درمذهب زرتشت برخلاف سایرمذاهب شرابخواری انکارنشده است جنگ وخونریزی هیچ جایگاهی ندارد سخنانی که اززرتشت باقی مانده است همه در راستای عشقورزی ، راستی، مهرورزی ومهربانیست. سخنانی که حتّی درحقوق بشرامروزی جایگاه ویژه ای دارند. بسیاری ازاندیشمندان وفیلسوفان جهان مثل نیچه و...... احترام خاصّی به زرتشت قایل هستندودربرابراندیشه های فراقومی،فرادینی وجهانشمول اوکلاه ازسربرداشته وسرخم می کنند. بنابراین دور ازانتظارنیست که حضرت حافظ نیزهمانند اندیشمندان جهان نسبت به این «ابرانسان» بی مثال، ارادت قلبی داشته باشد،خاصّه آنکه افکارواندیشه های حافظ بامبانی فکری وافکارحضرت زرتشت کاملاً همخوانی داشته ودریک جهت وکاملاً مشابه یکدیگرهستند.
بی شک بااستنادبه ابیات روشن زیادی که ازحضرت حافظ درمورد زرتشت وآئین او، دردست داریم می توان چنین نتیجه گرفت که پیرمغان حضرت حافظ هم اوبوده باشد.
ازآن به دیرمغانم عزیزمی دارند
که آتشی که نمیرد همیشه دردل ماست.
کنون که لاله برافروخت آتش نمرود
به باغ تازه کن آیین دین زردشتی
حضرت زرتشت دربین بنیانگذاران دینی، تنهاپیام آوریست که زندگانی ونعمتهای دنیوی راستوده ومردم رابه جشن وخوشی وسرور دعوت کرده است. اوهرگز گریه وسوگواری راتوصیه نمی کند اوباشراب ورقص وآواز مخالفتی ندارد اوزندگی راضیافت می داند وجشن وضیافت راسپاسگزاری ازهستی.
درمیان همه ی روشن ضمیران وپاک باطنان، زرتشت منحصربفرداست. اوهیچ جنگی راخوب نمی داند وهمگان رابه مهرورزی ومحبّت وشفقت فرامی خواند. این درحالیست که تمام مذاهب لذّات دنیوی راممنون کرده ووعده ی چندین برابری آن را به پس ازمرگ ودردنیایی دیگرموکول کرده اند!
گفتم شراب وخرقه نه آیین مذهب است
گفت این عمل به مذهب پیرمغان کنند
به هرحال پیرمغان حضرت حافظ ،هرکه بوده باشد یک انسان کامل ومرشد دانا وفرزانه ای شبیه حضرت زرتشت هست که حافظ اینچنین عاشق وشیداوفرمانبرداراوست واوتنها رهبرمذهبی وپیام آوردینی هست که حافظ همه ی عشق وعلاقه ی قلبی خودرانثاراوکرده است.
معنی بیت:
ای شیخ من پیروتونیستم،تووعده ی دروغین می دهی وبجانمی آوری من پیروِ انسان فرزانه و کاملی چون پیرمغانم ازمن دلگیر مشو زیرا وعده های توپوشالیست ولی او وعده های راستین میدهد! شیخ وعده ی شراب بعدازمرگ دربهشت موهوم رامی دهد! اما پیرمغان درهمین دنیا شراب را مجازاعلام کرده وهمه رابه صلح ودوستی وعیش ونوش دعوت می کند.
ازآستان پیــرمغان سر چـــرا کشیم ؟
دولت درآن سراوگشایش درآن دراست
🌿━━━━━━🌿
به تنگ چشمیِ آن ترک لشکری نازم
که حمله بر من درویش یک قبا آورد
تنگ چشمی: کوته نظری، اندک بینی. محبوب که ازغرور وتکبّر به زیردستان نگاه نمی کرد اینک چه شده که اینگونه اندک بین شده وبه من درویش بی مقدار لاقباحمله می کند!؟ شایدمرا بزرگ وقوی ترازآنچه که هستم می پندارد!
با طنز وطعنه والبته باتفاخروغرورمی فرماید:
بنازم به تُرک تازه به دوران رسیده یِ غارتگرِعشوه گری که برمن درویشِ ناتوان حمله کرده است (توّجه نموده و دلم رابه غارت برده است)
فغان کین لولیان شوخ شیرین کار شهرآشوب
چنان بردند صبراز دل که ترکان خوان یغمارا
🌿━━━━━━🌿
فلک غلامیِ حافظ کنون به طوع کند
که التّجا به در دولت شما آورد
طوع : اطاعت ،پیروی، فرمانبری
التجا : پناه آوردن
معنی بیت:
از این به بعد چرخِ فلک (روزگار) همچون غلام مطیعی فرمانبردار حافظ خواهد بود. چراکه حافظ در پناهِ ولایتِ شما (پیرمغان ) هست ودرپناه شمابودن یعنی رستگاری جاوید،یعنی اتّصال به قدرت لایزالی ایزد منّان.
منم که گوشه ی میخانه خانقاه من است
دعایِ پیرمغان وردِ صبحگاه من است.
سیدعلی (رضا) ساقی در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۱۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۱:
حاشاکه من به موسم گل ترک مِی کنم
من لاف عقل می‌زنم اینکار کی کنم ؟!
حاشا :اینگونه مباد، هرگز، دورباد، محال است ، غیر ممکن است.
"موسم گل" : فصل بهـار
"لاف زدن" : ادّعـای بیهوده وبی مورد کردن ،کسی ادعای داشتن چیزی کند که آن رانداشته باشد.
"لاف عقل می‌زنـم" ایهام دارد: ۱- من ادّعای عاقل بودن میکنم.من خوب ازبد راتشخیص می دهم من صلاح ومصلحت خودرابهترمی دانم.
۲-من فقط ادّعای عاقل بودن میکنم عقل درنظرگاه من هیچکاره ای بیش نیست من عاشق ورندهستم.
حافظ اغلبِ غزلیّات خودرابه بستری برایِ بیانِ اعتقاداتِ خویش مبدّل ساخته تاجهان بینیِ خاص خود رادرمقابله باخرافه پرستی وریاکاری وتزویرترویج نماید.
دراین غزل نیزبابهره گیریِ رندانه ازحال وهوایِ فرحبخشِ فصل بـهـار،فرصت راغنیمت شمرده و شرابخواری را امری روا و ستوده مطرح می‌سازد و ترک آن به ویژه دربهار را روا نمی‌دارد چراکه حضورشادمانه درضیافت زندگی،تنها راز سعادتمندی ورستگاریست وحافظ دلسوزانه درهر فرصتی ماراتشویق به خوشباشی وشادیخواری می نماید تا باحضوری آگاهانه، در دامی که واعظان ریاکار وزاهدان حقّه باز برایمان پهن کرده اند گرفتارنگردیم.
معنی بیت:
غیر ممکن است که من در فصل بـهـار نوشیدن شراب را کنار بگذارم ، مـن که ادّعای خردورزی دارم هیچوقت ایـن کار(ترک کردنِ می) راانجام نخواهم داد! مگر چه کاری مهمتر از شادیخواری وشادکردن دیگران وجود دارد؟
ایدئولوژیهاوسیستمهای حاکمیتی،بابرنامه ریزیهای دقیق وفریبنده ،مردم رابرای مردن بخاطرپرچم که جزیک تکه پارچه ی بی ارزش نیست آماده می سازند برای مردن بخاطر مرزهایی که سیاستمداران حقّه باز کشیده اند تشویق می کنند به روشهای سیستماتیک وتبلیغات سنگین،مردم رابخاطرزندگی بهترپس ازمرگ، به ترک دنیا فرامی خوانند می گویند بخاطر تعصّب به نژاد وزبان ودین ومذهب ومعابد وکلیسا ومساجدبمیریدتارستگارشوید! آنها هرگز عشقبازی،شفقّت ورزی ،زندگی کردن، خوشباشی وشادمانی ولذّت بردن راآموزش نمی دهند آنها به کسی اموزش پیداکردن بینش فردی نمی دهند سیستم حاکمیّت واموزش وپرورش فقط برای خودش سرباز وبرده ی مطیع وروان رنجور وفرمانبردار می خواهد.....
تنهاتعدادمعدودی ازروشن ضمیرانی مثل زرتشت ها،بوداها، وحافظ ها دردوره هاواعصار مختلف هستندکه توصیه می کنند در این دنیای بی مرزی که هدیه ی خداوندبه مردم هست بدون تعصّب به مرزومذهب،عشقبازی کنید وهرلحظه اززندگانی راجشن بگیرید برقصید آوازبخوانید وشفقّت ورزی کنید. زندگی درحقیقت هیچ مقصدوهدفی ندارد باید ازمسیرعاشقی لذت برد چاره دیگری نیست!زندگی یک سفرمحض ومطلق است سفری که به هیچ منتهی می شود به جایی که درهیچ کجا وجودندارد! تمام نگرانیهاو دلشوره هایمان مربوط به مقصد وهدف ومرزومذهب هاییست که ازسوی خانواده،جامعه ونظام حاکم به ما تحمیل می شوند! اگربپذیریم که زندگی هیچ هدفی ندارد آسوده خاطرترشده ودلتنگیهایمان محو خواهندشد وهرگزشادمانی وعشقبازی راازخود واطرافیانمان دریغ نخواهیم کرد.
خوشترزعیش وصحبت باغ وبهارچیست؟
ساقی کجاست گوسببِ انتظارچیست؟
🌿━━━━━━🌿
مـُطرب کجـاست تاهمه محصول زُهدوعلم
در کار چنگ و بـَربـط و آواز نـی کنم
"مـُطـرب" : نـوازنـده
"چـنـگ" و "بـربـط" : از سازهای سیمی و "نی" از سازهای بادی است .
حافـظ عاشق است،مرام ومسلکِ اوعشق است وبس.
"حـافــظ" دانش و فضل را مایه‌یِ خودبینی و محرومیت از معرفتِ حقیقی می‌داند :
«تـا فضل و عقل بینی بی معرفت نشینی
یـک نکته‌ات بگویم: خود را مبین که رستی»
معنی بیت:
نـوازنده کجاست تا من تمام نتیجه‌ی پارسایی و دانش وزهدوتقوارا را صرفِ آواز چنگ و بربط و نی کنم.
فرق عاشق وعابد وعاقل وزاهد،درهمین نکته نهفته هست. عاشق برای یک حتی یک لحظه دریافتِ"شهود و اشراق" وغوطه ورشدنِ درشور وشعفِ وصال،حاضراست همه ی هستیِ خویش رانثارکند. مخالفتِ "حافظ"با "علم"،"درس"و "مدرسه" ازآن جهت نیست که خود اهل علم نباشد ، او بیشترِ علوم زمان خود را به خوبی فرا گرفته و اهل حکمت ، کلام ، فلسفه وادب و هنر و.....بود.
مخالفت اوباعقل ودانش ودفتر، ازاین روست که به عقیده ی او"عشق خداست وخداعشق است". برای نزدیک شدن به ذات پاک خداوندی،راهی جزعشق ورزی وجود نداردو باعقلگرایی وبحث وجدل ومصلحت اندیشی،نمی توان این مسیر راپیمود.
همانگونه که امـام "ابـوحامد غزالی" سالها در نظامیه یِ بغداد تدریس کرد، بعد پشیمان میشود و آن سالـهـا را هـدر شده می‌پندارد!
عارف بزرگ قرن ششم ، "محی الدین ابن عربی" در نامه‌ای به متکلّم بزرگ معاصرش "امام فخر رازی" می‌نویسد :
"سزاوار است که خـردمـنـد هیچ علمی را طلب نکند مگر آن که به او کمالِ معنوی ببخشد و همراه با آموزنده خود باشد و این جز علم بالله نیست که از راه موهبت و مشاهده حاصل میگردد."
به هر حال عـرفـا ، به غیراز عشق وعلمِ سیر و سلوکِ عاشقانه، سایر علوم را آمیخته به انواع غفلت‌ها ، پـوشیده در انواع حجاب‌ها و قرینِ آفت‌ها دانسته‌اند.
"مولـوی" هم کسب علوم را آمیخته به جاه طلبی و نـام‌جویی می‌داند و یا در جای دیگر دانشِ "نـَحـو" مردِ نحوی را به طنـز و سخره می‌گیرد :
« آن یکی نحوی به کشتی در نشست
رو به کشتیبان نـهـاد آن خـود پـرسـت
گفت هیچ از نحو خواندی ؟ گفت : لا
گـفـت : نـیـم عـمـر تـو شـد بـر فـنــا»
حدیـث از مطرب و می گـو و راز دهــر کمتر جو
که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معمـّا را
"حـافـظ" علم و دانش را در مقابل مطرب ، می و معشوق قرار میدهد و اگر دفتـر و کـتـابی دارد ، در گـرو باده است :
سالـهـا دفتـر ما در گـروِ صـهـبـا بـود
رونق میکده ازدرس ودعای مـا بــود
و یااینکه درجایی دیگر، ظرفِ شرابـش را مردم دفـتـر و کتاب پنداشته‌اند :
صراحی می‌کشم پنهان و مـردم دفترانگارند
عجب گرآتشِ این زرق دردفترنمی گیرد.
درزمانه ای که حافظ به مدرسه می رفت مکانی به اسم مکتب بودکه درآنجا بیشترمطالب دینی واحکام شریعت آموزش داده می شد ودانش آموزان ملزم به اطاعت مطلق وباورکردن بودند. وهیچکس به ویژه افرادی مثل حافظ که روحیه ی عصیانگری وزیرسئوال بردن باورهای کهنه ی به ارث رسیده ازگذشتگان راداشتند حق نداشتند باطرح سئوالات خود، وقت کلاس راگرفته وشعله های شک وتردید رادراذهان سایرین برافروزند! البته درمدارس وحتی دانشگاههای امروزی نیز کم وبیش همچنان این روال برقرارهست ومطالب آموزشی معمولاً طوری انتخاب و طراحی می شوندکه دانش آموزان رامطیع وبی اراده ووابسته به حکومت پرورش دهند. به ویژه حکومتهایی که صاحب ایدوئولوژی خاصّی هستند باتسلّط واشغال کامل وامنیتی کردن فضای آموزش وپرورش ، مدارس ودانشگاهها، مطالب وبرنامه های آموزشی را بگونه ای پی ریزی می کنند که دانش آموزان ازهمان ابتدای شروع آموزش، شستشویی مغزی شده وکاملاً درمسیری که موردنظرحکومت هست هدایت شوند وبه مروروآرام آرام تبدیل به سربازی فداکار وجنگجویی متعصّب گردند!
بدیهیست درچنین مدارسی، آزاداندیشی، آزادیخواهی وطرح سئوالات شک برانگیز جرم تلقّی شده وبشدّت سرکوب میگردد. ضمن آنکه عشق ورزی، شوخ طبعی، خندیدن، رقص وآوازو شادیخواری نیز ازمصادیق گناه محسوب شده ودرفهرست رفتارهای ممنوعه قرارمی گیرند.
درچنین جوامعی زندگی بطورکامل معنای حقیقی خودراازدست داده وافراد آن تبدیل به بردگانی مطیع شده وهمانندمردگان متحرّک هستند. چراکه زندگی واقعی فقط باعشق ورزی، شادیخواری، شوخ طبعی، آزادیخواهی وآزاداندیشی ورقص وآواز تجلّی پیدامی کند وبدون این مؤلّفه های شورانگیز، زندگی هیچ لطفی نخواهد داشت. حافظ با درک این حقایق است که می فرماید:
🌿━━━━━━🌿
از قـیــل و قالِ مـدرسـه حـالـی دلــم گـرفـت
یـک چنـد نیز خـدمـت مـعـشـوق و مـی کنـم
"قیل و قال" اصطلاحاً به معنی جدل و بحث بیهوده است .ضمنِ آنکه امروزه به معنی : سر و صدا نیزبه کار برده می‌شـود.
من دیگر از بحث و جدلِ مدرسه ومکتب خسته و دلگیر شده‌ام ،هیچ نتیجه یِ مطلوبی حاصل نشد. از این به بعد مدّتی هم می خواهم به می و معشوق بپـردازم. مدرسه درخدمت سیستم حاکم،مطالبی غیرازعشق وشفقّت ورزی وشادمانه زندگی کردن راآموزش می دهند آنها نمی خواهند مردم رقص وآواز وترانه خوانی یادبگیرند آنها مردم رامطیع وبرده وآرام می خواهند!
حدیثِ مدرسه وخانگه مگوی که باز
فتاد برسرحافظ هوای میخانه
🌿━━━━━━🌿
کـی بـود در زمـانه وفـا؟ جـم مـی بــیــار
تـا مـن حکایـت جـم و کاووس کـی کـنـم
"کی بود در زمانه وفا ؟ یعنی هرگز نـبـوده است .
روزگار هیچ وقت وفا نداشته‌است ، پس جام شراب بیاور تا من داستان جمشید و کیکاووس را روایت کنم که چگونه آنها با آن همه قدرت وحشمت وشکوه پوشالی،نابود شدندو زمانه به آنها وفایی نکرد و سرانجام از بین رفتند!
که آگه است که کاووس وکی کجارفتند ؟
که واقف است که چون رفت تخت جم برباد!
🌿━━━━━━🌿
از نـامـه‌ی سیاه نتـرسـم کـه روز حـشـر
بافیض لطف اوصد از این نامـه طـی کنـم
"نامه‌یِ سیاه" :از طومار گناهان ، شرح و لیست گناهان
"نامه طی کردن" : نامه را پیچیدن و کنار گذاشتن .
حافظ برخلاف مذاهب وادیان، خدا رابخشایشگرِمهربانی می شناسدکه هرگز برایِ بندگانِ خودحتی خطاکاران،آتش عذاب بر نیفروخته و قصدنداردکسی رادرروزقیامت مورد عذاب وشکنجه قرار دهد! خدایی که حافظ معرفی می نمایدخدایی مهربان ولطیف وبخشنده هست نه ترسناک وشکنجه گر! ازهمین رومی فرماید:
من از طومار بلند گناهانم نگـران نیستم زیرا که در روز قیامت بافَوَران بخشایش خداوند، می‌توانم صد برابر این گناهان را از خداوند بخشش را بگیرم نه تنهامن بلکه همگان شاملِ عفو و رحمت خداوند هستند. حافظ این نکته رابخوبی درک کرده بود که احساس گناه کردن آدمی را خشک وخشن وپریشان خاطرمی کند. اغلب ادیان قرنهاسعی وتلاش کرده اندتابه انسانها تلقین کنند که شماگناهکارید وباید ازاین دستورات اطاعت کنیدتاگناهانتان بخشیده شودوگرنه درآتش دوزخ به سخت ترین وجه ممکن مجازات خواهیدشد! ادیان ومذاهب؛ سعی می کنندباایجاداحساس گناه آدمیان را سرشارازتنش ودرگیری کنند. روشن است انسانی که خودراگناهکاردانسته ودائماًاز مجازاتهای هولناک بترسد راحت ترازدیگران تن به بردگی می دهد. ومتقابلاً کسی که احساس گناه نکند شادمانه تر؛ لطیف تر ومنعطف ترازدیگران زندگی می کند وهرگزبه هیچ قیمتی تن به بردگی نمی دهد. کودکان نمونه ی بارز این ادّعا هستند آنها معصوم وبی گناه هستند وبسیارلطیف وشاد زندگی می کنندامابه مرور که رشدمی کنند ازسوی خانواده؛ اجتماع وبه ویژه ادیان؛ گناهکارشناخته شده ومعصومیت ولطافت خودرا ازدست می دهند تااینکه تبدیل به یک برده ی مطیع و متعصّب می شوند. رسالت حافظ این هست که مارا از شرّاین احساسات منفی برهاند وبه ما دراین غزل ناب این نکته رابرساند که جهنّم ودوزخی درجایی دیگرجزاینجا وجودندارد هرچه هست به خودمان بستگی دارد اگر شادمانه وعاشقانه زندگی کرده وآن رابه جشن وضیافت تبدیل کرده باشیم دربهشت هستیم واگر زنجیرهای سنگین بردست وپاهای خودبسته ونتوانسته باشیم همراه بانسیم به رقص درآمده وشادیخواری کنیم درجهنّم بسرخواهیم برد.
سهو وخطای بنده گرش اعتبارنیست
معنای عفو ورحمت آمرزگارچیست؟
🌿━━━━━━🌿
کـو پـیـک صـُبــح ؟تـا گله هـای شـب فــراق
بـا آن خجـسـته طـالـعِ فـرخـُنـده پی کنم
"پیک صبح" : باد صبا ، نسیم سحرگاهی که سنگ صبورِ عاشقان است ، باد صبا از کوی معشوق می‌آید ، بـوی خوشِ او را به عاشق می رساند.
"خجسته طالع" : نیکبخت
"فرخنده پی" : خوش قدم ، خوش یـُمـن.
کجاست پیک سحرگاهیِ نیک بخت و خوش قدم که من گِله ها یِ شب فراق ودردِدلِ خود را به او بـگـویـم وعطروبوی جانفزای محبوب راازاوبگیرم؟!
مرحباای پیک مشتاقان بده پیغام دوست
تاکنم جان ازسرِ رغبت فدایِ نام دوست
🌿━━━━━━🌿
ایـن جان عاریت که به حافظ سپرد دوست
روزی رُخـَـش بـبینم و تـسلیم وی کنم
"عاریت" : امانتی ، آنچه به کسی بسپارند و بعد پس بگیرند.
حافظ حتی جانش را نیزازآنِ معشوق می داند وآرزومنداست که روزی که رخِ دوست رامشاهده می کند جانِ خویش راتقدیم اوکند.
روزی در واپسین لحظات عمر چهره‌ی زیبای دوست را می‌بینم و این جان را که نزد من به امانت سپرده است تسلیم او میکنم .
بـدین دو دیده‌ی حیران من هزار افسوس
که با دو آیـنـه رویـش عـیـان نـمـی بینم
مهدی کاظمی در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۰۸ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۹۰ - شنیدن آن طوطی حرکت آن طوطیان و مردن آن طوطی در قفص و نوحهٔ خواجه بر وی:
میشود صیاد مرغان را شکار
تا کند ناگاه ایشان را شکار
برای صید کردن هم صیاد اول نقش صید را بازی میکنه و طعمه ای میزاره تا صیاد رو صید کنه... یعنی ماها با چند ترفند ساده مثل چاپلوسی و احترامات کاذب و چرب زبانی هم بدام میوفتیم و هم دیگران رو مجبور به واکنشی از همین قبیل میکنیم و در دام گیر میندازیم
بی‌دلان را دلبران جسته بجان
جمله معشوقان شکار عاشقان
این رابطه دوسویه است و کششی بر هر دو طرف حاکم هست ... دلبری کردن از دلبران و شیفته شدن از نظربازان .............
خب مولوی معتقد بر اینست که هیچ عشقی یک سویه نیست و عشق بین فاعل و مفعول تقس میشود ... حتی عشق بنده به افریدگار که اگر او را معشوق خطاب کنیم هم او عاشق است بدین ترتیب که عالم صنع دسست توانای اوست و مای عاشق هم ساخته اوییم( ما از او و به خود او عشق میورزیم )
ویاد این بیت معروف افتادم که هرکه عاشق دیدی اش معشوق دان کو به نسبت هم این دارد هم آن ...
احمد در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۴۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۹۲:
در بیت ای عشق قلماشیت گو ..... درست آن است بجای کلمه بی معنی قلماشیت که در معنی آن نظر بسیار است جمله عربی "قل ما شئت" آورده شود به معنی اینکه هر چه می خواهی بگو در این صورت معنی مصراع این می شود که ای عشق هرچه می خواهی بگو که کسی زبان عشق را نمی فهمد.
جواد در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۴۳ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۸۵:
جیحون اثری ز اشک پالوده ی ماست دوست عزیز نه آلوده
مرتضی در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۰۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۶:
سلام
آیا این مصرع "سلطان جهانم به چنین روز غلام است " را
میتوان اینطور معنی کرد:
امروز چنان احساس شادکامی و مستی میکنم که حتی در نظر من سطلان جهان هم برای من اهمیتی نداد و مست و مدحوش معشوق خویشم .
تشکر
سیدعلی (رضا) ساقی در ۱۰ سال قبل، دوشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۹:۲۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴۳: